IV SA/Po 1130/17

WyrokWSA w Poznaniu2018-02-21

Skład orzekający: Grażyna Radzicka, Maciej Busz, Maria Grzymisławska-Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska w uchwale o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego może ustalać zasady i warunki podziału geodezyjnego nieruchomości, w tym zakazy podziału, czy też kompetencja ta należy wyłącznie do wójta/burmistrza/prezydenta miasta w drodze decyzji administracyjnej?
Ratio decidendi
Rada Miejska, uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, nie jest uprawniona do decydowania w formie uchwały o dopuszczalności podziału geodezyjnego terenu ani do wprowadzania zakazów podziału. Kompetencja ta należy do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w drodze decyzji administracyjnej. Ustalenia planu miejscowego w zakresie podziału nieruchomości ograniczają się do wyznaczenia przeznaczenia terenu i ewentualnie minimalnej powierzchni nowo wydzielanych działek budowlanych. Wprowadzenie przez radę gminy zasad i warunków podziału geodezyjnego lub zakazów podziału wykracza poza zakres jej delegacji ustawowej, co skutkuje nieważnością tych postanowień planu.
Stan faktyczny
Wojewoda Wielkopolski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Rakoniewicach w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, domagając się stwierdzenia nieważności § 43 i § 44 ust. 3 uchwały. Zarzucono naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez ustalenie zasad i warunków dopuszczalności podziału i łączenia terenu objętego planem miejscowym, co zdaniem Wojewody stanowi naruszenie kompetencji organu wykonawczego gminy. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, kwestionując zarzuty Wojewody.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 43 uchwały Rady Miejskiej w Rakoniewicach i w pozostałym zakresie oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Radzicka (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sąd. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Rakoniewicach z dnia 28 marca 2017 r. nr XXV/185/2017 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Rakoniewice, dla działek oznaczanych ewidencyjnymi numerami 213/1,213/2, 213/3, 213/4, 213/5, 213/6 położonych w obrębie Rakoniewice Wieś 1. stwierdza nieważność § 43 uchwały, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala Rada Miejska w Rakoniewicach w dniu 28 marca 2017r., działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 5 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 446 ze zm. – dalej u.s.g.), art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 778 ze zm. - dalej u.p.z.p.), w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2010r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 130, poz. 871 – dalej ustawa zmieniająca) podjęła uchwałę nr XXV/185/2017 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Rakoniewice, dla działek oznaczonych ewidencyjnymi numerami 213/1, 213/2, 213/3, 213/4, 213/5, 213/6 położonych w obrębie Rakoniewice Wieś. Wojewoda Wielkopolski reprezentowany przez radcę prawnego A. M. – P. , działając na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą uchwałę, wnosząc o stwierdzenie nieważności § 43 i § 44 ust. 3 uchwały i zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Wnoszący skargę zaskarżonym przepisom uchwały zarzucił naruszenie art. 15 ust. 2 pkt 6 i art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. poprzez ustalenie zasad i warunków dopuszczalności podziału i łączenia terenu objętego przedmiotowym planem miejscowym. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w myśl art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się obowiązkowo szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym. Równocześnie ustalenia dotyczące szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości powinny zawierać określenie parametrów działek uzyskiwanych w wyniku scalania i podziału nieruchomości, w szczególności minimalnych lub maksymalnych szerokości frontów dziatek., ich powierzchni oraz określenie kąta położenia granic działek w stosunku do pasa drogowego - § 4 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1587 - dalej jako rozporządzenie). W rozdziale 8 przedmiotowej uchwały postanowiono m.in. o nie ustaleniu zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości, przy jednoczesnym uchwaleniu w § 43 tej uchwały zasad i warunków podziału na działki budowlane zaś w § 44 minimalnych powierzchni działek budowlanych. Równocześnie w § 44 ust. 3 przedmiotowej uchwały ustalono zakaz podziału terenu oznaczonego symbolem 1U. W ocenie organu nadzoru określone w przepisach art. 15 ust. 2 i ust. 3 u.p.z.p. kompetencje rady gminy nie przyznają jej uprawnienia do tego, aby w formie uchwały decydować o dopuszczalności podziału geodezyjnego terenu. Organ uchwałodawczy gminy nie posiada również uprawnień do tego, aby określać zasady i warunki podziału geodezyjnego nieruchomości oraz wprowadzać w tym względzie zakazy i nakazy poza ustaleniem w zależności od potrzeb minimalnej powierzchni nowo wydzielanych działek budowlanych (art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p.). Jak wskazał skarżący inną procedurą są bowiem "zasady scalania i podziału nieruchomości" o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. (w zw. z art. 22 u.p.z.p.), inną "podział nieruchomości" oparty o tryb art. 92 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm. - dalej u.g.n.), w zakresie której w planie miejscowym organ może ustalić jedynie minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych (art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p.), a jeszcze inną "podział i łączenie działek" dokonywany w oparciu o ustawę z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 – dalej prawo geodezyjne) i rozporządzenie z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 542 – dalej rozporządzenie). Jak wskazał skarżący Rada Miejska w Rakoniewicach w rozdziale zatytułowanym "Szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym" zawarła ustalenia dotyczące także innych procedur podziału, łączenia nieruchomości niż tryb "scalania i podziału nieruchomości" czym naruszyła dyspozycję art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Nadto zawarła niedopuszczalne ustalenie o "wydzieleniu działek zgodnie z rysunkiem planu", "dopuszczenie zmian i układu granic, które maja charakter postulowany" dla podziału działek (w trybie art. 92 i następnych u.g.n.) oraz "zakaz podziału terenu oznaczonego symbolem 1 U" wbrew normie art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. Zdaniem organu nadzoru zawarcie takich ustaleń powoduje, że naruszona została kompetencja organu albowiem o dopuszczalności podziału rozstrzyga wójt, burmistrz albo prezydent miasta w decyzji administracyjnej (art. 96 u.g.n.). Jak zauważył skarżący powołując się na orzecznictwo (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 września 2016 roku, II SA/Gd 222/16, wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2016 roku, II SA/Łd 407/16 http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) "zgodność podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego", do której odsyła art. 93 ust. 1 u.g.n. dotyczy wyłącznie zgodności przeznaczenia działek w tym planie nie zaś rozstrzygnięcia rady gminy o dopuszczeniu tego podziału Do przeprowadzenia podziału w trybie art. 92 i następnych u.g.n. nie jest konieczna zgodna rady gminy wyrażona w planie miejscowym. Jak wskazano o podziale tym decyduje wyłącznie organ stanowiący gminy. Jednocześnie brak podstaw prawnych do ustalania w planie miejscowym geodezyjnego podziału i łączenia działek dokonywanego w oparciu o prawo geodezyjne i rozporządzenie. Rada Miejska w Rakoniewicach reprezentowana przez Burmistrza w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazano, że Rada Miejska w Rakoniewicach kwestionuje stanowisko skarżącego, aby w zakwestionowanych przepisach zaskarżonej uchwały uregulowano zasady podziału i łączenia działek dokonywanego w oparciu o prawo geodezyjne. Zarzut ten jest zbyt daleko idący i nie znajduje oparcia w treści przepisów zaskarżonej uchwały. Stwierdzenia nieważności spornej uchwały nie uzasadnia przy tym stanowisko wyrażone przez sądy administracyjne w wyrokach, na które powołuje się Wojewoda. Błędne zdaniem organu jest także stwierdzenie przedstawione w skardze, że w wyniku zamieszczenia w planie zagospodarowania przestrzennego zaskarżonych postanowień naruszona została kompetencja organu albowiem o dopuszczalności podziału rozstrzyga wójt burmistrz albo prezydent miasta w decyzji administracyjnej. Zakłada ono niejako prymat u.g.n. nad u.p.z.p. oraz pomija jedną z podstawowych funkcji jaką pełni plan zagospodarowania przestrzennego, tj. ochronę oraz kształtowanie ładu przestrzennego. Stosownie do przepisów art. 15 ust. 2 pkt 8 oraz ust. 3 pkt 1 i 10 u.p.z.p. w planie miejscowym określa się szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości, granice obszarów wymagających przeprowadzenia scaleń i podziałów nieruchomości oraz określa się w zależności od potrzeb minimalną powierzchnię nowo wydzielonych działek budowlanych. Z zestawienia powyższych unormowań z przepisami u.g.n), w szczególności z art. 92 i następnymi nie można jednak wyciągać wniosku, że przy sporządzaniu i uchwalaniu miejscowego planu oraz jego interpretacji pierwszeństwo mają przepisy u.g.n., bądź że przepisy te wzajemnie się wykluczają. Zaznaczyć trzeba, że z art. 93 ust. 1 i 2 u.g.n. wynika podstawowa zasada, że podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Zgodność z ustaleniami planu dotyczy zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek gruntu. W skardze Wojewody przyjęto natomiast wykładnię opartą na odwróconym rozumieniu powyższego przepisu, iż ust. 2 art. 93 u.g.n. określa zakres rozumienia przepisów art. 15 ust. 2 pkt 8 oraz ust. 3 pkt 1 i 10 u.p.z.p. Należy też zwrócić uwagę na ust. 4 art. 93 u.g.n., zgodnie z którym zgodność proponowanego podziału nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95, opiniuje w formie postanowienia wójt, burmistrz albo prezydent miasta, który to również jest właściwym organem do sporządzenia projektu planu miejscowego (art. 15 ust. 1 u.p.z.p.). Wobec powyższego za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2013 r. sygn. akt II OSK 437/13 (CBOSA) stwierdzić trzeba, że kwestionowane w skardze przepisy zaskarżonej uchwały dotyczące podziałów nieruchomości w żadnym przypadku nie naruszają podziału kompetencji między radą gminy i jej organem wykonawczym. Plan miejscowy jako akt prawa miejscowego stanowi dla wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jak i dla wszystkich innych podmiotów, od uchwalenia i wejścia w życie, akt powszechnie obowiązującego prawa, do wykonania którego zobligowany jest organ wykonawczy gminy (art. 30 ust. 1 u.s.g.). Wyjaśnić przy tym trzeba, że wprowadzenie w § 44 ust. 3 zaskarżonej uchwały o planie miejscowym zakazu podziału terenu oznaczonego symbolem 1U było podyktowane niewielką powierzchnią tej działki (powierzchnia wyznaczona linią zabudowy wynosi zaledwie około 30 m2, tj. 12 m długości i 3 m szerokości) oraz jej niekorzystnymi cechami geometrycznymi (nieruchomość jest w kształcie trójkąta]. Ewentualny podział działki uniemożliwiłby pobudowanie na niej jakiegokolwiek obiektu budowlanego z uwagi na zbyt małą odległość od drogi, co z kolei kłóciłoby się z przeznaczeniem tego terenu pod zabudowę usługową (zob. § 8 pkt 3 uchwały). Na marginesie zauważono, że podstawę do zamieszczenia w planie zagospodarowania przestrzennego zakazu podziału nieruchomości można wywieźć z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p., zgodnie z którym w planie miejscowym określa się obowiązkowo szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Należy przyjąć, że zwrot "ograniczenia w użytkowaniu", obejmuje także zakaz podziału, gdyż nawiązuje on do przewidzianych w art. 140 Kodeksu cywilnego granic w korzystaniu z prawa własności. Dodatkowo wskazano, że za dopuszczalnością uregulowania w planie zagospodarowania przestrzennego zasad podziału i łączenia działek przemawia tożsamy cel postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości (art. 101-108 u.g.n.) oraz postępowania podziałowego uregulowanego w art. 92 i następnych u.g.n., na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 706/12 (CBOSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje częściowo na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm. - dalej P.p.s.a.) zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.). Na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 91 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, przy czym o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały (zarządzenia) organu gminy. W takiej sytuacji może jedynie zaskarżyć wadliwy akt do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 93 ust. 1 u.s.g. Realizując tę kompetencję organ nadzoru nie jest skrępowany jakimkolwiek terminem do wniesienia skargi (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2005 r., sygn. akt II OSK 320/05 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 572/05, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Wojewoda Wielkopolski w ustawowym terminie 30 dni od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały nie orzekł o jej nieważności, wobec czego był władny zaskarżyć ją w trybie art. 93 u.s.g. Dalej należy wskazać, że przedmiotem sądowej kontroli są przepisy §43 i §44 ust. 3 uchwały Rady Miejskiej w Rakoniewicach z dnia 28 marca 2017r. nr XXV/185/2017 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Rakoniewice, dla działek oznaczonych ewidencyjnymi numerami 213/1, 213/2, 213/3, 213/4, 213/5, 213/6 położonych w obrębie Rakoniewice Wieś. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała jako podjęta w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jest aktem prawa miejscowego (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.), zatem należy do kategorii aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Oceny, czy zaskarżony plan miejscowy jest obarczony wadą skutkującą stwierdzeniem jego nieważności przez sąd administracyjny na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., dokonuje się przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W myśl tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie podjęcia zaskarżonej Uchwały jak i obecnie, istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Pojęcie "trybu sporządzania planu miejscowego" (zwanego też "procedurą planistyczną") – którego zachowanie stanowi przesłankę formalną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na jego uchwaleniu. Natomiast pojęcie "zasad sporządzania planu miejscowego" – których przestrzeganie stanowi przesłankę materialną zgodności m.p.z.p. z przepisami prawa – należy wiązać z samym sporządzeniem (opracowaniem) aktu planistycznego, a więc z merytoryczną zawartością tego aktu (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej (por. wyroki NSA: z dnia 25 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 1778/08 i z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt II OSK 215/08, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Po 460/16 – CBOSA). Sąd podkreśla, że Wojewoda Wielkopolski w skardze zawarł zarzuty dotyczące wyłącznie zawartości aktu. Przystępując do oceny skargi Sąd zaznacza, że rozpoznawana skarga jest pierwszą skargą do sądu administracyjnego na przedmiotową uchwałę. Rodzi to obowiązek skontrolowania trybu sporządzenia miejscowego planu (por. wyroki WSA w Krakowie z dnia 6 października 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 38/11; WSA w Poznaniu z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 1153/12; WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 835/12 – CBOSA). Sąd stwierdza, że zaskarżony plan został uchwalony z zachowaniem procedury określonej w art. 17 u.p.z.p. Sąd zaznacza, że strona skarżąca nie kwestionowała trybu sporządzania zaskarżonej uchwały. Przechodząc do analizy zarzutów podniesionych w skardze, należy na wstępie podkreślić, że w świetle art. 3 ust. 1 u.p.z.p. do zadań własnych gminy należy kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. w planie miejscowym następuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 u.p.z.p.). Jak zaznaczył NSA w wyroku z 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 490/05 (CBOSA), ustalenia miejscowego planu w praktyce ograniczają prawo własności. Przywołane przepisy tworzą normatywne zręby doktrynalnej koncepcji tzw. władztwa planistycznego gminy, przez które rozumie się przyznaną organom gminy przez ustawodawcę kompetencję do określania w sposób władczy (jednostronny i wiążący) przeznaczenia terenów położonych na obszarze gminy oraz zasad (sposobów) ich zagospodarowania. W ramach tego władztwa organy gminy mogą samodzielnie kształtować przeznaczenie oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się na obszarze ich działania, pod warunkiem, że czynią to w granicach obowiązującego prawa i nie nadużywają swych uprawnień. Jednym z podstawowych instrumentów, za pomocą których gmina wykonuje przysługujące jej władztwo planistyczne, jest plan miejscowy – co wynika jasno z przywołanego wyżej art. 4 ust. 1 u.p.z.p. Regulację tę uszczegóławiają przepisy art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p., w których ustawodawca zawarł zestawienie, odpowiednio, obligatoryjnych i fakultatywnych elementów planu miejscowego. Należy zaznaczyć, że owa "obligatoryjność" elementów wymienionych w art. 15 ust. 2 u.p.z.p. nie może być rozumiana zbyt dosłownie, gdyż – jak trafnie przyjmuje się w dominującym obecnie nurcie orzecznictwa sądowoadministracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 20.04.2016 r., sygn. akt II OSK 1993/14, CBOSA) – plan miejscowy musi zawierać poszczególne ustalenia, o których mowa w art. 15 ust. 2 u.p.z.p., tylko wówczas, gdy okoliczności faktyczne dotyczące obszaru objętego planem, wynikające zwłaszcza z istniejącego lub planowanego przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenu, uzasadniają dokonanie takich ustaleń. Zasadą pozostaje jednak obowiązek ujęcia w planie miejscowym wszystkich elementów wymienionych w powołanym przepisie – co oznacza, że w przypadku odstąpienia od określenia któregokolwiek z nich w konkretnym planie lub jego fragmencie, na organie planistycznym spoczywa obowiązek wykazania zbędności danej regulacji, a w szczególności utrwalenia przyczyn takiego pominięcia w uzasadnieniu uchwały, ewentualnie w materiałach planistycznych. Jednakże fakt, iż organ planistyczny nie wskazał wyraźnie w uzasadnieniu uchwały lub materiałach planistycznych, że ustalenie określonych elementów dla danego terenu jest zbędne, nie przesądza, sam w sobie, o uznaniu sprzeczności z prawem danej uchwały, jeżeli pominięcie tych elementów było obiektywnie uzasadnione (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9.02.2012 r. sygn. akt IV SA/Po 1203/11 - CBOSA). Odnosząc się kolejno, w sposób szczegółowy do zarzutów skargi, należy stwierdzić, że przepis art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. stanowi, że w planie miejscowym określa się obowiązkowo szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych tym planem. Ustalenia dotyczące szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości powinny zawierać określenie parametrów działek uzyskiwanych w wyniku scalenia i podziału nieruchomości, ich powierzchnię oraz kąta położenia granic działek w stosunku do pasa drogowego - § 4 pkt 8 rozporządzenia. Jak wynika z treści rozdziału 8 Rada Miejska w Rakoniewicach uchwalając uchwałę nr XXV/185/2017 z dnia 28 marca 2017r. postanowiła o nie ustalaniu zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości przy jednoczesnym uchwaleniu w §43 tej uchwały zasad i warunków podziału na działki budowlane zaś w §44 minimalnych powierzchni działek budowlanych. Z powyższego wynika, że Rada Miasta odstąpiła od obowiązku przewidzianego w art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. i poprzestała na wypełnieniu normy z art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. wpisując jednak w treść §43 uchwały normę dotyczącą zasad i warunków podziału geodezyjnego działek budowlanych. W tym miejscu zwrócić należy uwagę na fakt, iż art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. wprowadzony został do ustawy przez art. 1 pkt 4 lit. b tiret drugie ustawy zmieniającej. Na jego podstawie można jedynie ustalać minimalną wielkość powierzchni działek budowlanych i to tylko w planach miejscowych, dla których procedura ich sporządzania została rozpoczęta po dniu 21 października 2010 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Możliwość ta dotyczy – w oparciu o wskazany już przepis przejściowy - analizowanego planu miejscowego. Zatem Rada Miasta na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. była uprawniona jedynie do określenia w przedmiotowym planie miejscowym – w zależności od potrzeb - minimalnej powierzchni nowo wydzielanych działek budowlanych. Nie miała natomiast podstaw prawnych do decydowania w formie uchwały o dopuszczalności podziału geodezyjnego terenu. Jak słusznie wskazał skarżący nie rada gminy, lecz wójt gminy (burmistrz) jest organem właściwym do podziału nieruchomości. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie jest aktem przeznaczonym do dokonywania takich rozstrzygnięć o charakterze indywidualnym. Podział kompetencji między radę gminy i wójta gminy oznacza w szczególności, że rada nie jest uprawniona do udzielania w swych uchwałach wytycznych wiążących wójta przy wykonywaniu jego ustawowych kompetencji, chyba że inaczej stanowi przepis szczególny. Plan nie jest częścią procedury rozgraniczenia. Rola planu w dokonywaniu podziału działek jest ograniczona do wyznaczenia przeznaczenia części terytorium gminy, a samego podziału dokonuje wójt gminy, rozgraniczenie nie może naruszać przeznaczenia działek ustalonego w planie i możliwości ich zagospodarowania. Podziału można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Uzasadnione odstąpienie od zamieszczenia w planie zasad scalania i podziału nieruchomości w rozumieniu art. 15 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. skutkuje zatem niemożnością ustalania w planie przez radę gminy ustaleń dotyczących szczegółowych zasad i warunków podziału na działki budowlane. Oznacza to, że Rada wykroczyła poza zakres delegacji ustawowej określającej przedmiot, który ustawodawca przekazał organowi stanowiącemu do regulacji w ramach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rada wkroczyła zatem w sferę uprawnień ustawowo zastrzeżonych dla organu wykonawczego gminy. Należy podkreślić, iż warunki i zasady podziału nieruchomości reguluje u.g.n., określając kryteria dopuszczające podział nieruchomości zarówno w przypadku, gdy dotyczy on nieruchomości położonych na obszarze, dla którego uchwalono plan miejscowy, jak i na obszarze, dla którego brak jest takiego planu ( art. 93, art. 94, art. 95 u.g.n.). Oznacza to, iż zasadnym jest stwierdzenie nieważności §43 uchwały. Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie dotyczącym §44 ust. 3 uchwały w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę, iż ustalenie w treści §44 ust. 3 uchwały zakazu podziału terenu oznaczonego symbolem 1U nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Jak słusznie wskazał Burmistrz reprezentujący Radę Miejską w Rakoniewicach podstawę do zamieszczenia w uchwalonym m.p.z.p. zakazu podziału nieruchomości można wywieźć z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p., zgodnie z którym w planie miejscowym określa się obowiązkowo szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Użyty w treści tego przepisu zwrot "ograniczenia w użytkowaniu", obejmuje także zakaz podziału, gdyż nawiązuje on do przewidzianych w art. 140 k.c. granic w korzystaniu z prawa własności. Przy ocenie zasadności ustanowionego w §44 ust. 3 uchwały zakazu podziału terenu oznaczonego symbolem 1U nie można pominąć również okoliczności, że zakaz ten mógł być podyktowany niewielką powierzchnią tej działki (powierzchnia wyznaczona linią zabudowy wynosi zaledwie około 30 m2, tj. 12 m długości i 3 m szerokości) oraz jej niekorzystnymi cechami geometrycznymi (nieruchomość jest w kształcie trójkąta]. Ewentualny podział działki uniemożliwiłby pobudowanie na niej jakiegokolwiek obiektu budowlanego z uwagi na zbyt małą odległość od drogi, co z kolei kłóciłoby się z przeznaczeniem tego terenu pod zabudowę usługową (zob. § 8 pkt 3 uchwały). Z powyżej powodów, Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w wyroku stwierdził nieważność §43 uchwały i oddalił skargę w pozostałym zakresie. Sąd odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego uznając, że z zarzutów skarżącego zasadnym był tylko jeden z nich. Stąd zasadnym było zastosowanie przepisów art. 206 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło