II SA/Bk 798/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych uchyla zaskarżoną decyzję. Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., w dniu [...] listopada 2016 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego komina murowanego zewnętrznego wybudowanego przy budynku mieszkalnym przy ul. [...] w B. stanowiącym współwłasność J. K. (zajmującego wraz z matka piwnicę i parter budynku) i M. Z. (zajmującego wraz z rodzicami piętro i poddasze budynku). Po przeprowadzeniu w dniu [...] listopada 2016 r. oględzin przedmiotowego budynku mieszkalnego w części należącej do J K., organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], na mocy art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, nałożył na J. K. obowiązek przedłożenia oceny technicznej komina murowanego zewnętrznego usytuowanego przy budynku mieszkalnym do którego podłączony został kominek w poziomie piwnicy w zakresie określenia stanu technicznego poszczególnych przewodów kominowych, tj. dymowego i wentylacyjnych w zakresie ich szczelności i możliwości bezpiecznego użytkowania (ze szczególnym uwzględnieniem przewodu dymowego od komina w piwnicy lokalu mieszkalnego) wraz z wnioskami, niezbędnymi rysunkami i zaleceniami umożliwiającymi doprowadzenie przewodów kominowych do stanu zgodnego z przepisami z podaniem sposobu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, jak również określeniem prawidłowości zamontowania kominka w poziomie piwnicy w zakresie zgodności z warunkami technicznymi. Zobowiązany przedłożył w dniu [...] kwietnia 2017 r., sporządzoną przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, ocenę techniczną dnia [...] lutego 2017 r. dotyczącą komina zewnętrznego (zgodnie z ww. postanowieniem) oraz ocenę techniczną z dnia [...] kwietnia 2017 r. dotyczącą murowanego komina wewnętrznego w budynku. Odnośnie komina zewnętrznego organ pierwszej instancji wydał decyzję w dniu [...] maja 2017 r. nr [...] MP nakazującą J. K.wykonanie określonych robót w celu doprowadzenia komina do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji a WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r. wydanym w sprawie II SA/Bk 687/17 oddalił skargę. Odnośnie komina wewnętrznego (stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania) organ pierwszej instancji w oparciu o ocenę techniczną z dnia [...] kwietnia 2017 r., w dniu [...] czerwca 2017 r. wszczął postępowanie w sprawie stanu technicznego tego komina. W oparciu o tę opinię decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...], na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, nakazano J. K. mu wykonanie robót budowlanych polegających na: - zdemontowaniu "turbowentów" oraz rur "spiro" i stalowych zamontowanych w kanałach przewodów kominowych wewnętrznych 1, 2, 4, 6 oraz wykonaniu wywiewek bocznych, zgodnie z projektem pierwotnym budynku; - zamurowaniu otworów rewizyjnych od kanalizacji sanitarnej w łazience na parterze oraz od kanału spalinowego kotła gazowego w należącej do niego części. Odwołanie od tej decyzji złożył J. K. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] września 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy po przytoczeniu treści art. 66 ustawy – Prawo budowlane stwierdził, że kwestionowana decyzja jest wydana zgodnie z przepisami prawa, a obowiązki zostały właściwie nałożone na inwestora będącego jednocześnie wyłącznym użytkującym przedmiotowe przewody kominowe. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie wykonane zmiany w kanałach wentylacyjnych mogą stanowić zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, stąd na mocy art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. uzupełniono podstawę prawną zaskarżonej decyzji o art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane. Za niezasadny uznano zarzut naruszenia art. 66 § 1 ustawy – Prawo budowlane poprzez zobowiązanie tylko J. K. do wykonania robót. Organ podał, że nieprawidłowości w murowanym kominie wewnętrznym powstały w wyniku wykonywania przez J. K. robót związanych z samowolną ingerencją w istniejące kanały użytkowane wyłącznie przez niego. Zgodnie z opinią techniczną przy istniejącym kominie murowanym wewnętrznym zamontowany został odrębny (wystający ponad dach) wkład kominowy ze stali kwasoodpornej odprowadzający spaliny z pieca gazowego drugiego współwłaściciela budynku M. Z. W ocenie organu odwoławczego zarzut, że nieprawidłowości w kominie powstały w wyniku samowolnych działań wyłącznie drugiego współwłaściciela budynku – M. Z. jest niezasadny. Odwołujący nie przedłożył wiarygodnych dowodów na potwierdzenie takiego stanowiska. Natomiast organ odwoławczy nie podziela stanowiska odwołującego, że ingerencji w kanały (użytkowane wyłącznie przez niego) miałby dokonywać inny współwłaściciel nieruchomości bez jego wiedzy. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył J. K. i zarzucił naruszenie art. 66 § 1 ustawy – Prawo budowlane poprzez ustalenie, że tylko on jest zobowiązany do dokonania robót budowlanych podczas, gdy: - zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą i jednolitym stanowiskiem doktryny organ nadzoru budowlanego wydaje stosowną decyzję skierowaną do właściciela obiektu budowlanego lub współwłaścicieli (jeżeli obiekt stanowi współwłasność), nie kierując się przy tym wielkościami udziałów we współwłasności; - organ nie jest uprawniony ani zobowiązany do ustalenia który ze współwłaścicieli czy też osób trzecich ponosi odpowiedzialność za powstanie nieprawidłowości w budynku. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podano, że stwierdzone nieprawidłowości powstały wskutek działań budowlanych wykonywanych przez M. Z. celem dostosowania zajmowanej przez niego części budynku do warunków mieszkalnych, co uszkodziło komin wewnętrzny. Powyższe jest przedmiotem ustaleń Sądu Rejonowego w B. w sprawie z powództwa J. K. przeciwko M. Z. o przywrócenie stanu zgodnego z prawem oraz stanu zgodnego ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy. Podano, że J. K. i M. Z. są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości i chociaż faktycznie J. K. wraz z matką zajmują parter budynku i piwnicę a M. Z. wraz z rodzicami piętro i poddasze, to nigdy nie doszło do zniesienia współwłasności przez ustanowienie odrębnej własności lokali. Istotnym jest by adresatem decyzji był także M. Z., albowiem na skutek jego działań budowlanych powstały nieprawidłowości techniczne wymagające podjęcia stosownych kroków budowlanych celem przywrócenia stanu sprzed 2013 r. Nie sposób, zdaniem skarżącego, pominąć tego że do 2013 r., tj. do czasu wszczęcia przebudowy wszystkie części budynku nie powodowały zagrożenia życia i zdrowia. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu [...] lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że toczy się sprawa w sądzie cywilnym o stwierdzenie kto jest winny uszkodzeń komina i ściany, w której ten komin się znajduje. Podał, że nie jest kwestionowana potrzeba wykonania nałożonych robót, tylko fakt nie nałożenia obowiązku ich wykonania również na M. Z. Nieruchomość stanowi współwłasność J. K. i M. Z. M. Z. jest współwłaścicielem od 2010 r. Nie ma on swojego odrębnego komina, który by obsługiwał jego mieszkanie. Jest jeszcze jeden komin zewnętrzny. Aktualnie jest tylko dwóch współwłaścicieli. Skarżący ma 11/20, a M. Z. 9/20 części we współwłasności nieruchomości. Pełnomocnik organu podał, że komin stoi na odrębnym fundamencie i przylega do ściany, ale nie stanowi jej części. Jest on odrębną jednostką nośną. Roboty wykonane w ścianie wcale nie muszą wpływać na komin. Opinia nie potwierdza robót wykonanym przez M. Z. w kominie. Obowiązki zostały nałożone tylko na J. K., ponieważ tylko on wyłącznie korzysta z tego pionu. Uczestnik postępowania M. Z. podał, że nie korzysta z żadnego komina. Ma rurę podłączoną bezpośrednio do pieca wypuszczoną ponad dach. Znajduje się ona obok przedmiotowego komina, natomiast nie jest z nim połączona. Panele wentylacyjne też są w innych miejscach, a nie w tym kominie. Montaż rur spiro oraz turbowętów został zamontowany przez hydraulika na zlecenie moje, ale ja byłem pośrednikiem pomiędzy P. K.a kominiarzem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332), który stanowi: "W przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu, bezpieczeństwu mienia lub środowiska albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym – organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzenia nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku". Zakres robót budowlanych, dotyczący przewodów kominowych i kanalizacji sanitarnej, jaki został wymieniony w zaskarżonej decyzji – nie budził kontrowersji stron postępowania. Organ stwierdził, że wykonanie tychże robót poprzez doprowadzenie elementów obiektu do właściwego stanu technicznego jest niezbędne dla zachowania bezpieczeństwa użytkowników budynku mieszkalnego znajdującego się przy ul. [...] w B. Decyzja została skierowana co jednego współwłaściciela budynku – J. K. z tego powodu, że elementy będące w nieodpowiednim stanie technicznym dotyczą tej części budynku, w którym znajduje się zajmowany przez niego lokal mieszkalny. W ocenie Sądu, takie stanowisko organów nie jest prawidłowe. Przepis art. 66 Prawa budowlanego nie wskazuje wprawdzie adresata nałożonych nakazów, lecz jest on konkretyzacją przepisów art. 61 ustawy, który stanowi, że obowiązki związane z utrzymaniem należytego stanu technicznego obiektu budowlanego spoczywają na jego właścicielu (odpowiednio: na współwłaścicielach). W sytuacji, gdy obiekt budowlany stanowi współwłasność w częściach ułamkowych, to nakazy i zakazy sformułowane w decyzji, wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego, powinny być skierowane do wszystkich współwłaścicieli. Nie ma przy tym znaczenia, jaki jest faktyczny podział budynku do użytkowania (quo ad usum), a także czy wykonanie obowiązków leży w interesie innych współwłaścicieli i czy jest zgodne z ich wolą. Organ nadzoru budowlanego nie rozstrzyga o sposobach finansowania wykonania robót ale o obowiązku usunięcia niewłaściwego stanu technicznego obiektu. Spory dotyczące rozliczenia kosztów poniesionych w związku z wykonaniem robót, mogą być rozstrzygane na drodze postępowania cywilnego. Powyżej zaprezentowane stanowisko, znalazło odzwierciedlenie w jednolitym orzecznictwie sądów administracyjnych m.in.: w wyroku NSA w Lublinie z dnia 06.06.2000 r. – SA/Lu 398/99; w wyroku NSA z dnia 07.02.2012 – II OSK 2233/10; w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 14.11.2012 r. – II SA/Po 838/12; w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 24.05.2017 r. – II SA/Sz 188/17; w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 03.10.2017 r. – II SA/Wr 234/17; w wyroku NSA z dnia 26.10.2017 r. - II OSK 309/16 (wszystkie dostępne w bazie systemu informacji prawnej Lex). W sprawie niniejszej współwłaścicielami nieruchomości (a więc także budynku mieszkalnego) położonej przy ul. [...] w B. są: J. K. w 11/20 części oraz M. Z. w 9/10 części. Bez względu na to, jaką część budynku każdy z nich zajmuje, adresatami zaskarżonej decyzji powinni być obydwaj współwłaściciele, co też organ II instancji winien uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nadmienić należy, że skład orzekający w niniejszej sprawie, nie podzielił stanowiska wyrażonego w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 19.12.2017 r. (II SA/Bk 687/17), gdzie w analogicznej sytuacji Sąd przychylił się od stanowiska organów o nałożeniu obowiązków w trybie art. 66 Prawa budowanego tylko na jednego współwłaściciela nieruchomości. Argumentacja tam wyrażona jest odosobniona, nie przystająca do jednolitej linii orzecznictwa sądów administracyjnych. Uchylając decyzję organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" (naruszenie prawa materialnego – art. 66 Prawa budowlanego, mającego wpływ na wynik sprawy) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.), Sąd miał na uwadze przepis art. 138 k.p.a., który daje możliwość organowi odwoławczemu korekty decyzji bez potrzeby przeprowadzania postępowania dowodowego.-