I GZ 352/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1934/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. Ś. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1934/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W. Ś. z dnia 7 października 2017 r. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z akt sprawy wynika, że wraz ze skargą od ww. decyzji W. Ś. (dalej: skarżący, strona) wniósł o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z 6 sierpnia 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił wniosek Strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Powyższe zarządzenie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z 16 listopada 2018 r. Na podstawie zarządzenia z 8 stycznia 2019 r. Strona została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis wezwania sporządzonego w wykonaniu powyższego zarządzenia doręczono Stronie 31 stycznia 2019 r. Termin do uiszczenia wpisu upływał 7 lutego 2019 r. Pismem z 6 lutego 2019 r. Skarżący wniósł zażalenie na zarządzenie z 8 stycznia 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. W zażaleniu wniósł o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z 31 maja 2019 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił wniosek Strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Powyższe zarządzenie zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z 17 lipca 2019 r. Postanowieniem z 26 września 2019 r., sygn. akt I GZ 304/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie Skarżącego na zarządzenie z 8 stycznia 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Po zwrocie akt z NSA, zarządzeniem z 20 grudnia 2019 r., Strona została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 8 stycznia 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z 17 grudnia 2019 r. Strona po raz kolejny wniosła o przyznanie jej prawa pomocy. Przedmiotowy wniosek ponowiła pismem z 16 kwietnia 2020 r. Wobec niewykonania przez skarżącego prawomocnego zarządzenia z 8 stycznia 2019 r., a w efekcie nieuiszczenia przez stronę wpisu od skargi na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. Sąd I instancji odrzucił wniesiony środek zaskarżenia z powołaniem się na art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 8 stycznia 2019 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu doręczono stronie 22 stycznia 2020 r. (ZPO – k. 135 akt sądowych). Termin do uiszczenia wpisu upływał zatem z dniem 29 stycznia 2020 r. Tymczasem, zgodnie z informacją z 3 lipca 2020 r. w Rejestrze Opłat Sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie zidentyfikowano wpisu sądowego należnego w niniejszej sprawie. W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji, odrzucenie wniesionego środka zaskarżenia było uzasadnione. Jednocześnie, odnosząc się do ponownie składanych przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji, powołując się na konkretne judykaty Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że wniosek taki nie uchyla skutków prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. W tym zakresie wyjaśnił, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył W. Ś. wnosząc o uchylenie zaskarżonego w całości, względnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 220 § 3 p.p.s.a. art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 165 p.p.s.a. i w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne odrzucenie skargi na decyzję w sytuacji gdy skarżący po otrzymaniu kolejnego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego przed upływem terminu do uiszczenia tego wpisu sądowego (określonego wskazanym wezwaniem), a więc w terminie otwartym do uiszczenia wpisu, zgłosił ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy (zawierający wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych), a wniosek ten nie został dotychczas merytorycznie rozpoznany przez Sąd I instancji, co wskazuje, że wniosek ten wniesiony do WSA w Warszawie w terminie otwartym na uiszczenie wpisu od skargi jest nadal procedowany przez WSA w Warszawie, co prawidłowo uniemożliwia odrzucenie skargi na skutek nieuiszczenia wpisu od skargi na wezwanie do jego uiszczenia przed rozpoznaniem zgłoszonego wniosku o prawo pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, ponadto WSA w Warszawie nie rozpoznał także innych wniosków skarżącego o prawo pomocy (w tym o zwolnienie od kosztów sądowych), jak też tych z dnia 17.12.2019r. oraz z dnia 16.04.2020r., WSA w nie dokonał jakichkolwiek czynności w sprawie tych wniosków, wezwań, czy rozstrzygnięć; 2) art. 220 § 3 p.p.s.a., art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 165 p.p.s.a., art. 220 § 3 p.p.s.a w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie tego przepisu w okolicznościach faktycznych sprawy i błędne odrzucenie skargi, a tym samym bezpodstawne i nieuprawnione ograniczenie prawa skarżącego do sądu i do prawa pomocy oraz do zwolnienia od kosztów sądowych; 3) art. 220 § 3 p.p.s.a, art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 165 p.p.s.a., art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 165 p.p.s.a. i w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez zdawkowe i niepełne przytoczenie przez WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stanu sprawy nie zawierające przytoczenia (przedstawienia) w uzasadnieniu szeregu istotnych dla rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych związanych z podjętym przez WSA w Warszawie błędnym rozstrzygnięciem o odrzuceniu skargi, a dotyczących wystąpień skarżącego o przyznanie prawa pomocy w sprawie, w tym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie, kolejnych wezwań i rozstrzygnięć, oraz braku wezwań i rozstrzygnięć WSA w Warszawie w związku z takimi wnioskami skarżącego w sprawie, przez co niesłusznie zostało podjęte i błędnie uzasadnione postanowienie WSA w Warszawie z dnia 17.07.2020 r. o odrzuceniu skargi. WSA w Warszawie nie przedstawił wszystkich istotnych dla rozpoznania sprawy okoliczności faktycznych, w tym zaniechał przedstawienia, a zatem i właściwego zbadania i ustalenia do sprawy okoliczności faktycznych, chronologii poszczególnych zdarzeń, składania kolejnych wniosków o prawo pomocy, o zwolnienie od kosztów sądowych, wezwań, rozstrzygnięć w przedmiocie tego rodzaju wniosków, ich zaskarżeń i kolejnych wniosków, etc., przez co doszło do niesłusznego, błędnego, niewłaściwego zastosowania art. 220 § 3 p.p.s.a. i błędnego, bezpodstawnego, nieuprawnionego, bezzasadnego ograniczenia prawa skarżącego do sądu; 4) art. 220 § 3 p.p.s.a. i art. 123 w zw. z art. 141 § 1 p.p.s.a. i art. 142 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez odmowę zawieszenia postępowania sądowego w postanowieniu z dnia 17.07.2020 r. o odmowie zawieszenia postępowania sądowego, brak uzasadnienia tego postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania i brak podstaw prawnych tej odmowy zawieszenia postępowania sądowego, a dalej odrzucenie skargi zaskarżonym niniejszym zażaleniem postanowieniu z dnia 17.07.2020 r. o odrzuceniu skargi pomimo zaistnienia okoliczności - stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii na skutek szerzenia się na terenie RP wirusa SARS-CoV-2 i choroby COVID-19 oraz idącego za tym ograniczonego funkcjonowania WSA w Warszawie i innych instytucji, a więc zaistnienie okoliczności siły wyższej i zaprzestania normalnego funkcjonowania, zaprzestania normalnych czynności przez sąd wskutek lej sity wyższej, które wskazywały na konieczność zwieszenia postępowania sądowego, co miało wpływ także na niezawinioną nieskuteczność doręczeń korespondencji sądowej, czego Sąd WSA w Warszawie nie brał i nie bierze pod uwagę przy rozpoznawaniu spraw, oraz czego nie zbadał i nie uwzględnił, a co miało i mogło mieć wpływ na doręczenia i na prawo do sądu wyrażane w art. 45 ust. l i inne Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Argumenty zażalenia nie zasługiwały na uwzględnienie. Istota podniesionych zarzutów sprowadza się do zakwestionowania przez skarżącego stanowiska Sądu I instancji, że można było odrzucić wniesioną przez stronę skargę na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. pomimo złożonego przez skarżącego kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się do powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na procedowanie w sprawie przez Sąd I instancji dotyczące wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Nadto należy zauważyć, że zarządzenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2019 r. o pozostawieniu (powtórnego) wniosku skarżącego bez rozpoznania, zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z 17 lipca 2019 r. (sygn. akt V SPP/Wa 79/18). Zatem stało się prawomocne. Dodatkowo należy podkreślić, że analiza treści tego wniosku, a także kolejnych wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy, prowadzi do konkluzji, że nie zawierają one nowych, istotnych okoliczności mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek dla ewentualnego ich uwzględnienia. Jak już powiedziano, w rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że wobec prawomocnego pozostawienia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od wniesionego środka zaskarżenia i w wyznaczonym terminie wpisu tego nie uiścił. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że powtórne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 536/13). W efekcie kolejne żądanie przyznania prawa pomocy (zgłoszone w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu) nie przerywało biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej oraz nie chroniło strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie da się zauważyć również w rozpoznawanej sprawie, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania. Powyższy pogląd jest konsekwentnie wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 19 lutego 2010 r., sygn. akt II FSK 621/09; z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1349/10), a Naczelny Sąd Administracyjny w składzie obecnym pogląd ten podziela i przyjmuje za własny. Tym samym, w przedstawionych okolicznościach sprawy, zasadnie Sąd I instancji odrzucił skargę W. Ś. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. z uwagi na nieuiszczenie w wyznaczonym terminie wpisu od tego środka zaskarżenia. Na koniec należy odnieść się do argumentów skarżącego, który upatruje wadliwości zaskarżonego postanowienia w tym, że Sąd I instancji nie zawiesił postępowania w sprawie niniejszej (sygn. akt V SA/Wa 1934/17) pomimo zaistnienia w ocenie skarżącego podstaw. Jest to zarzut nietrafny. Trzeba bowiem zaakcentować, że ewentualne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego może nastąpić w sytuacji, gdy jest ono prowadzone, co w tej sprawie nie ma miejsca albowiem wniesiona skarga została odrzucona z powodu jej nieopłacenia. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.