II OSK 1655/18

Dnia 18 czerwca 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska, , , po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 203/18 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. N. na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 203/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd wskazał, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), którą zmieniono między innymi treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W art. 2 ww. ustawy nowelizującej wskazano, że regulacje p.p.s.a., w tym art. 3 § 2 pkt 3, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie jedynie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działalność, bezczynność lub przewlekłość prowadzonego postępowania są przedmiotem skargi (zob. R. Hauser, Komentarz do p.p.s.a., Wydawnictwo Beck 2015., wersja elektroniczna Legalis, czy też postanowienia NSA: z 16 lipca 2013 r., II FSK 1775/13; z 29 maja 2015 r., I OZ 544/15). Sąd wskazał, że skarżąca nadała skargę w placówce pocztowej w dniu 11 stycznia 2018 r., a do organu wpłynęła 17 stycznia 2018 r. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte zatem pod rządami obecnie obowiązujących przepisów. W tych datach sąd administracyjny nie posiadał już kompetencji do rozpoznania skargi złożonej w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (por. postanowienie NSA z 19 lipca 2016 r., II OSK 1544/16). Zaskarżone postanowienie dotyczy właśnie stanowiska wierzyciela odnośnie zgłoszonych zarzutów. Z tego względu wniesiona skarga na to rozstrzygnięcie nie podlega kognicji Sądu, w związku z czym podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Ponadto Sąd zaznaczył, że ograniczenie kognicji sądów administracyjnych, na mocy ustawy nowelizującej, w zakresie objętym art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. pozostaje bez istotnego wpływu na ochronę praw stron w postępowaniu egzekucyjnym, ponieważ w dalszym ciągu mają one możliwość zaskarżania rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, dotyczących zgłoszonych zarzutów. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia opartą na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. złożyła M.N., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; rozpoznanie sprawy na rozprawie; oraz zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2 i 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim przepis ten umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu w sprawach postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu do spraw w toku, co powoduje przede wszystkim ograniczenie prawa do sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii tak zasadniczej jak ochrona zdrowia i przymus państwa z tym związany (pozbawia konstytucyjnego uprawnienia bez jakiegokolwiek uzasadnienia). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. przez przyjęcie, że nowelizacja p.p.s.a. dotycząca kognicji Sądu z dnia 15 sierpnia 2015 r. znajduje zastosowanie do sprawy w toku i tym samym bezzasadne przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Przepis ten w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, tj. do dnia 14 sierpnia 2015 r. umożliwiał zaskarżanie do sądu administracyjnego decyzji organów administracyjnych na wszelkie postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Jednakże w wyniku nowelizacji ww. normy prawnej dokonanej art. 2 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ograniczył kognicję sądu, którą stosuje się do postępowań wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. i w przepisach intertemporalnych brak jest odstępstwa od tej zasady. Z mocy art. 2 ustawy nowelizującej przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w nowym brzmieniu znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r., przy czym chodzi tu o wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania administracyjnego (egzekucyjnego). Celem ustawy nowelizującej było zmodyfikowanie reguł postępowania sądowego, zatem użyte w treści art. 2 ustawy nowelizującej pojęcie "postępowania" oznacza postępowania sądowoadministracyjne. Postępowanie prowadzone przed sądem administracyjnym zarówno z punktu widzenia ustrojowego, jak i procesowego stanowi zupełnie odrębny rodzaj procedury niż procedura administracyjna (por. postanowienia NSA: z 28 września 2016 r., II OSK 2014/16; z 6 lipca 2017 r., II OSK 1417/17; z 18 lipca 2017 r., II OSK 1562/17). Skarżąca zainicjowała postępowanie sądowoadministracyjne w momencie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (za pośrednictwem organu), tj. w dniu 11 stycznia 2018 r., zatem już po wejściu w życie nowelizacji art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo zatem odrzucił skargę wobec braku kognicji sądu administracyjnego do merytorycznego rozpoznania tej sprawy i jej rozstrzygnięcia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w rozpoznawanej sprawie naruszenia powołanych przez stronę skarżącą przepisów, tj. art. 58 § 1 pkt 1 i art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Należy przy tym zauważyć, że podejmowane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, podobnie jak postanowienie wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, mają charakter incydentalny. W takim przypadku w pełni skuteczną ochronę praw strony zapewnia możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (por. uzasadnienie projektu ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Druk Sejmowy nr 1633 i 2539/VII Kadencja). Wbrew argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej wyłączenie, z dniem 15 sierpnia 2015 r., spod kontroli sądu administracyjnego postanowienia w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie narusza praw podmiotowych jednostki (w analizowanym przypadku skarżącej – M.N.). Wobec przytoczonych wyżej okoliczności związanych z wejściem w życie analizowanej regulacji Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także naruszenia zasady legalizmu. W tej sprawie zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi zapadło na podstawie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Na uwzględnienie nie zasługuje więc wniosek strony o zawieszenie postępowania w tej sprawie oraz zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. To do oceny Sądu pozostawiono więc kwestię rozpoznania tego rodzaju skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym albo na rozprawie i wniosek strony nie jest w tym zakresie dla Sądu wiążący. W tej sprawie Sąd nie uwzględnił wniosku strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, ponieważ przedmiotowa sprawa tego nie wymagała. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.