III OSK 177/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-03-02
Skład orzekający: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz, Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może obciążyć wnioskodawcę kosztami przygotowania i udostępnienia informacji publicznej, jeśli koszty te nie wykraczają poza normalne koszty funkcjonowania organu i nie zostały udokumentowane jako dodatkowe?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może przerzucać na wnioskodawcę kosztów wynagrodzenia pracowników, które mieszczą się w normalnych kosztach funkcjonowania organu. Opłata za udostępnienie informacji publicznej może być pobierana jedynie w przypadku, gdy są to koszty dodatkowe, wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania organu, i muszą być one równoważne rzeczywistym, poniesionym wydatkom. Wnioskodawca nie wykazał, aby poniósł jakiekolwiek rzeczywiste dodatkowe koszty w związku z udostępnieniem żądanej informacji publicznej.Stan faktyczny
P.Ł. wystąpił o udostępnienie informacji publicznej w postaci kserokopii delegacji służbowych Burmistrza Miasta Ż. za określony okres. Burmistrz Miasta Ż. poinformował o obowiązku uiszczenia opłaty w kwocie 724,60 zł, obejmującej koszty kserokopii oraz pracy urzędników. Wnioskodawca dokonał wpłaty, a następnie złożył skargę na czynność ustalenia kosztów, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności ustalenia kosztów, uznając, że organ nie wykazał rzeczywistych dodatkowych kosztów. Burmistrz Miasta Ż. wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt: II SA/Go 118/18 w sprawie ze skargi P.Ł. na czynność Burmistrza Miasta Ż. z dnia [..] grudnia 2017 r., nr [..] w przedmiocie ustalenia kosztów przygotowania i udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt: II SA/Go 118/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi P.Ł. na czynność Burmistrza Miasta Ż. z dnia [..] grudnia 2017 r., nr [..] w przedmiocie ustalenia kosztów przygotowania i udostępnienia informacji publicznej, w punkcie pierwszym stwierdził bezskuteczność czynności, w punkcie drugim zasądził od Burmistrza Miasta Ż. na rzecz skarżącego P.Ł. zwrot kosztów postępowania sądowego, w punkcie trzecim nakazał ściągnąć od Burmistrza Miasta Ż. kwotę nieuiszczonego wpisu od skargi.
Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 14 marca 2016 r. P.Ł. wystąpił o udostępnienie informacji publicznej w zakresie kserokopii delegacji służbowych Burmistrza Miasta Ż. za okres od dnia 3 czerwca 2013 r. do dnia 14 marca 2016 r.
Decyzją z dnia [..] lipca 2017 r., nr [..] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Zielonej Górze uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta Ż. z dnia [..] czerwca 2016 r. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej i umorzyło postępowanie administracyjne, zobowiązując Burmistrza do udostępnienia wnioskowanej informacji w terminie do 31 sierpnia 2017 r.
Działając w oparciu o powyższą decyzję Burmistrz Miasta Ż. pismem z dnia 12 grudnia 2017 r. poinformował wnioskodawcę o obowiązku uiszczenia opłaty w kwocie 724,60 zł za udostępnienie informacji publicznej w żądanym przez stronę zakresie. Organ wskazał, iż koszt wykonania jednostronnej kserokopii w formacie A4 wyniósł 30 groszy, a wykonanie dwustronnej kserokopii w formacie A4 - 50 groszy. Wobec sporządzenia 98 kserokopii jednostronnych w formacie A4 oraz dwóch kserokopii dwustronnych w formacie A4, całkowity koszt wyniósł 49,60 złotych. Ponadto organ do kosztów związanych z udostępnieniem informacji publicznej doliczył również 25 godzin pracy urzędników oddelegowanych do realizacji wniosku w ramach dodatkowych obowiązków wykonywanych w ramach obowiązku pracy, podając przy tym, iż godzinowa stawka ww. pracowników Urzędu Miasta wynosi 27 złotych brutto, co w kontekście czasu potrzebnego do realizacji wniosku stanowiło kwotę 675 złotych. Zatem całkowity koszt przygotowania informacji publicznej i jej udostępnienia we wskazanej we wniosku formie wyniósł 724,60 złotych. Organ zaznaczył, że wydanie wnioskowanych dokumentów jest uwarunkowane dokonaniem powyższej opłaty.
Wnioskodawca w dniu 21 grudnia 2017 r. dokonał wpłaty, a organ w dniu 4 stycznia 2018 r. udostępnił wnioskowane dokumenty.
W tych okolicznościach P.Ł. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na czynność Burmistrza Miasta Ż. z dnia [..] grudnia 2017 r. w przedmiocie ustalenia kosztów przygotowania i udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego bezzasadne zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, polegające na przyjęciu przez organ, iż w wyniku przygotowania i udostępnienia informacji publicznej powstały dodatkowe koszty w łącznej kwocie 724,60 zł. Z tych względów wniesiono o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności i zasądzenie kosztów postępowania, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej czynności w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że przygotowanie informacji przetworzonej we wskazanej formie wiązało się z koniecznością zlecenia wykonania tej czynności pracownikowi, który w tym czasie nie mógł wykonywać swoich obowiązków wynikających z umowy o pracę. W związku z oddelegowaniem pracownika do realizacji wniosku Urząd Miasta poniósł koszt, który pobrał od wnioskodawcy w formie opłaty. Zdaniem organu skrupulatnie wykazano w jaki sposób żądana opłata została wyliczona, co zostało zaakceptowane przez wnioskodawcę bez żadnych uwag.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przypomniał, że przepis art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadza wyjątek od zasady bezpłatnego dostępu do informacji publicznej, a wysokość opłaty, pobieranej za dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, ma każdorazowo odpowiadać rzeczywistym, realnym, adekwatnym do poniesionych przez organ kosztów udostępnienia informacji. Zdaniem Sądu ustalenie opłaty w wysokości 49,60 zł za wykonanie kserokopii 100 stron dokumentów nie może zostać uznane za wystarczająco skonkretyzowane i indywidualne, gdyż przedmiotowa opłata ma być równa poniesionym kosztom. Ustalenie organu nie odwołuje się do żadnych konkretnych czynników, które mogłyby mieć wpływ na wysokość tej opłaty, jak choćby koszt zużytych środków technicznych (papier, toner). Odesłanie do cen obowiązujących w punktach usługowych na terenie miasta nie mogło być uznane, zdaniem Sądu, za prawidłowe, skoro opłata ma być równa poniesionym kosztom. Także przedstawiony przez organ koszt pracy pracowników oddelegowanych do realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (675 zł) nie został wyliczony w sposób prawidłowy, ponieważ nie można przerzucić na wnioskującego o udostępnienie informacji publicznej normalnie ponoszonych kosztów wynagrodzenia zatrudnionych przez siebie pracowników. Obciążenie opłatą za koszty pracy może zatem nastąpić jedynie w przypadku, gdy są to koszty wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania organu – koszty pracy dodatkowej, wykonywanej poza normalnym zakresem czasu pracy. Ponadto, pobieranie opłaty za dodatkową pracę pracownika jest ograniczone do przypadków otrzymania przez organ wyjątkowo pracochłonnego żądania, którego wykonanie możliwe będzie jedynie po godzinach pracy. Z pisma organu z dnia [..] grudnia 2017 r. nie wynika, czy czynności związane z przygotowaniem żądanej informacji publicznej zostały wykonane przez pracowników w godzinach nadliczbowych i czy z tego tytułu otrzymali dodatkowe wynagrodzenie. Praca pracownika podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, związana z udostępnieniem informacji, najczęściej nie stanowi kosztu "dodatkowego", lecz jest zwykłym kosztem realizacji ustawowego obowiązku. Podmioty te muszą uwzględniać konieczność takiej organizacji funkcjonowania swoich jednostek pomocniczych, aby zapewnić właściwą realizację tego obowiązku. W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że organ nie wykazał, aby poniósł jakiekolwiek rzeczywiste dodatkowe koszty w związku z udostępnieniem żądanej informacji publicznej. Z tych powodów Sąd uznał, że wskazane przez organ dodatkowe koszty udostępnienia informacji publicznej nie zostały wykazane zgodnie z zasadami określonymi w art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a tym samym stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Jednocześnie Sąd orzekł o należnych skarżącemu kosztach postępowania oraz ściągnął nieuiszczony wpis od skargi od organu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Burmistrz Miasta Ż. zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zarzucając naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że Burmistrz Miasta Ż. nie wykazał rzeczywiście poniesionych dodatkowych kosztów związanych z udostępnianiem informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w związku z wnioskiem P.Ł. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia kserokopii delegacji służbowych Burmistrza za okres od dnia 3 czerwca 2013 r. do dnia 14 marca 2016 r., Burmistrz Miasta Ż. ustalił, że udostępnienie informacji publicznej wiąże się z koniecznością poniesienia kosztów w kwocie 724,60 zł. W ocenie organu przekształcenie informacji przez przeniesienie na nośnik papierowy z całą pewnością generuje dodatkowe koszty. Wnioskowane dokumenty obejmowały 100 stron kserokopii w formacie A4 jednostronnych i dwustronnych, a ich przygotowanie było czasochłonne i pracochłonne, ponieważ wymagało sprawdzenia około 11 700 dokumentów przez pracowników Wydziału Finansowo-Budżetowego podczas 25 godzin pracy. Dlatego też w ocenie organu kwota 675 zł brutto jest kwotą zindywidualizowaną i adekwatną, związaną z rzeczywistymi kosztami dodatkowymi poniesionymi przez organ, na które złożył się koszt kserokopii (49 zł brutto) oraz wynagrodzenie za 25 godzin pracy (po 27 zł brutto za 1 godzinę), a powyższy rzeczywisty dodatkowy koszt został wykazany przez Burmistrza Miasta Ż..
W odpowiedzi na skargę kasacyjną P.Ł. w całości zgadzając się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) – dalej: uCOVID-19, Przewodniczący Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej sprawę skierował do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, z uwagi na to, że przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można jej przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W związku z tym zawiadomiono strony, że każda z nich ma prawo do pisemnego dodatkowego przedstawienia swojego stanowiska w sprawie w granicach zarzutów złożonej skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej o skierowaniu – na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 uCOVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842) - sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, w pierwszej kolejności zobligowało Naczelny Sąd Administracyjny do zbadania dopuszczalności rozpoznania niniejszej sprawy na tego rodzaju posiedzeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając zasady: jawności posiedzeń sądowych (art. 10 p.p.s.a.) i rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych na rozprawie (art. 90 § 1 p.p.s.a.), przy jednoczesnym zastrzeżeniu wyjątku od nich, gdy przewiduje to "przepis szczególny" i zastosowaniu rozwiązań przewidzianych w art. 15 zzs4 ust. 2 i 3 uCOVID-19, zaistniały podstawy do rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 1-3 uCOVID-19: "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich w sprawach, w których strona wnosząca skargę kasacyjną nie zrzekła się rozprawy lub inna strona zażądała przeprowadzenia rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli wszystkie strony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze skierowania sprawy na posiedzenie niejawne wyrażą na to zgodę. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów" (ust. 1), "W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących" (ust. 2), "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów" (ust. 3). Należy mieć na względzie, że w pierwotnej wersji uCOVID-19 zamieszczono przepis art. 15 zzs ust. 6, z którego treści wynikało, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 "nie przeprowadza się rozpraw ani posiedzeń jawnych", z wyjątkiem rozpraw i posiedzeń jawnych w sprawach określonych w art. 14a ust. 4 i 5 tej ustawy, określonych mianem "pilnych". Uchylenie przepisów art. 14a i art. 15zzs uCOVID-19 nastąpiło jednocześnie z dodaniem do tej ustawy m.in. przywołanych wyżej regulacji zawartych w jej art. 15 zzs4 ust. 2 i 3. Sens takiego działania ustawodawcy sprowadza się zatem do tego, że istniejący stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19 (co jest okolicznością notoryjną) nie stanowi aktualnie przeszkody m.in. do działania przez Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym. Dodanie w uCOVID-19 przepisów art. 15 zzs4 ust. 2 i 3 nakazuje rozważyć, czy przewidziane w tych przepisach rozwiązania – wobec niewątpliwie utrzymującego się stanu epidemii COVID-19, powinny mieć zastosowanie w stosunku do niniejszej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia funkcjonalna przepisów uCOVID-19 nakazuje opowiedzieć się za dopuszczalnością zastosowania konstrukcji zawartej w art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19 w przedmiotowej sprawie i możliwością rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Podkreślić należy, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Ten standard ochrony praw stron i uczestników został zachowany, skoro wskazanym uprzednio zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. W konsekwencji skład Sądu rozpoznający niniejszą sprawę uznał, że dopuszczalne jest rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 uCOVID-19, albowiem przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 23 25 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji. Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że – jak wyżej wskazano - stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.
Odnosząc powyższe uwagi do wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna została oparta na zarzucie naruszenia art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 2176) – dalej: u.d.i.p., poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że Burmistrz Miasta Ż. nie wykazał rzeczywiście poniesionych dodatkowych kosztów związanych z udostępnianiem informacji publicznej. Taki sposób sformułowania zarzutu, wziąwszy pod uwagę także uzasadnienie skargi kasacyjnej, wskazuje, że strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Podnosząc zarzut naruszenia art. 15 ust. 1 u.d.i.p. skarżący kasacyjnie wskazał bowiem, że rzeczywisty dodatkowy koszt związany z udostępnieniem informacji został wykazany przez Burmistrza Miasta Ż.. W tym kontekście skarżący kasacyjnie podniósł, że na koszt ten złożył się koszt kserokopii oraz wynagrodzenie za 25 godzin pracy, co wskazuje, że kwota jest zindywidualizowana i adekwatna.
Analiza tak sformułowanego zarzutu naruszenia prawa materialnego wykazuje, że skarżący kasacyjnie nie kwestionuje dokonanej przez Sąd I instancji wykładni przepisu wymienionego w treści tego zarzutu. Skarżący kasacyjnie nie tylko nie wykazał, na czym miałoby polegać błędne rozumienie przepisu przez Sąd I instancji, ani też jaka powinna być prawidłowa wykładnia tego przepisu, lecz w ogóle nie odniósł się do kwestii jego określonego rozumienia. Skarżący kasacyjnie nie odnosząc się w ramach podniesionego zarzutu do treści powołanego przepisu i jego rozumienia przyjętego przez Sąd I instancji, kwestionuje w istocie sposób zastosowania tego przepisu w świetle ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, które są w jego ocenie nieprawidłowe. Jednocześnie jednak w skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie prawidłowości ustalonego w sprawie stanu faktycznego, co mogło mieć miejsce jedynie w ramach zarzutów prawidłowo podniesionych w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, a nie w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych, również w konsekwencji ich błędnej wykładni, zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zasadniczo zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
Skarżący kasacyjnie w ramach podstaw kasacyjnych nie zakwestionował wykładni przepisu prawa materialnego wskazanego w zarzucie skargi kasacyjnej, nie podważył też skutecznie okoliczności faktycznych sprawy. Ze skargi kasacyjnej wynika natomiast, że okoliczności te kwestionuje w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego. Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli sposobu zastosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji bierze pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny sprawy przyjęte przez Sąd I instancji. Skoro zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że podmiot wymieniony w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. musi uwzględniać konieczność takiej organizacji funkcjonowania swoich jednostek pomocniczych, aby zapewnić właściwą realizację obowiązku udostępniania informacji publicznej, a obciążenie opłatą może nastąpić jedynie w przypadku, gdy są to koszty wykraczające poza normalne koszty funkcjonowania organu przy czym opłata ta ma być równa poniesionym kosztom, czego organ w sposób wystarczający nie wykazał, to stanowisko Sądu I instancji nie mogło zostać skutecznie podważone zarzutem naruszenia art. 15 ust. 1 u.d.i.p. poprzez jego błędną wykładnię z uzasadnieniem zarzutu zmierzającym do stwierdzenia, że organ wykazał rzeczywisty dodatkowy koszt poniesiony przez organ i to w sposób zindywidualizowany i adekwatny.
Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Nie zachodziły podstawy do orzeczenia w kwestii zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Jak wynika z akt sprawy wniesiona odpowiedź na skargę kasacyjną została bowiem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zwrócona, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie był związany wnioskiem o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz strony przeciwnej. Przyznanie zwrotu kosztów sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną przez profesjonalnego pełnomocnika jest możliwe w przypadku wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną zgodnie z wymogami określonymi w art. 179 p.p.s.a., tj. w terminie 14 dni od doręczenia stronie skargi kasacyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło