III FSK 330/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia WSA (del.) Jacek Pruszyński, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2530/17 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 9 maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 16 maja 2018 r., III SA/Wa 2530/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 maja 2017 r., w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. i z art. 133 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. niewyjaśnienie dlaczego kwestia doręczenia decyzji wymiarowej nie może podlegać weryfikacji w ramach postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w postępowaniu egzekucyjnym należy badać, czy w momencie wszczęcia egzekucji decyzja (oraz postanowienie o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności) weszła do obrotu prawnego, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż - z jednej strony - uniemożliwia w tym zakresie sformułowanie merytorycznych zarzutów kasacyjnych wobec zaskarżonego wyroku, z drugiej zaś - wskazuje na niedostateczne wyjaśnienie zasadności zastosowania w przedmiotowej sprawie normy zawartej w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.); 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1a u.pe.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie oraz następnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (i sądu) zgłoszony przez skarżącą zarzut nieistniejącego oraz przedawnionego obowiązku, należało rozpatrzyć merytorycznie, nie zaś stwierdzić ich niedopuszczalność, gdyż nie były one przedmiotem rozpatrzenia w innym postępowaniu (sądowym, administracyjnym ani podatkowym), co de facto powoduje, iż skarżąca została pozbawiona merytorycznego rozpatrzenia tych zarzutów; 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 29 § 1 u.p.e.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, ze wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie, powielonemu następnie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (i sąd) - zgłoszony przez skarżącą zarzut braku wymagalności był uzasadniony, gdyż decyzja ostateczna nie została doręczona do dnia podjęcia egzekucji oraz do dnia podjęcia egzekucji nie nadano decyzji Wójta Gminy S. rygoru natychmiastowej wykonalności, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż czynności egzekucyjne powinny zostać uchylone, a postępowanie egzekucyjne umorzone. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna. Przede wszystkim niezasadny jest zarzut dalej idący, a mianowicie naruszenia art. 34 § 1a w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Pierwszy z przywołanych przepisów stanowi, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Istotą tej regulacji jest, aby zarzut, który był już przedmiotem rozstrzygnięcia organu (wierzyciela) lub mógł być przedmiotem takiego rozstrzygnięcia w toczącym się uprzednio postępowaniu, nie był ponownie rozstrzygany na etapie postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z 6 października 2020 r., II FSK 1316/20). Innymi słowy wprowadza ona zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. Ma na celu wyeliminowanie sytuacji, w której kwestia mogąca być podstawą do sformułowania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., byłaby rozstrzygana w tym postępowaniu, pomimo, że została już lub zostanie rozstrzygnięta w ramach innego postępowania, wskazanego w art. 34 § 1a u.p.e.a. Jak zasadnie podnosi się w orzecznictwie sądów administracyjnych przepis art. 34 § 1a u.p.e.a. odczytywany łącznie z art. 34 § 4 u.p.e.a., pozbawia organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu (na przykład prowadzonym przez wierzyciela) był zarzut tożsamy z zarzutem egzekucyjnym. Organ egzekucyjny zobowiązany jest wówczas do wydania postanowienia "w sprawie zgłoszonych zarzutów", ale zamiast zarzuty ocenić merytorycznie - przez stwierdzenie ich zasadności bądź niezasadności, powinien zarzuty rozpatrzyć procesowo, przez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 16 kwietnia 2020 r., I SA/Sz 866/19). W rozpoznanej sprawie jest bezsporne (czego skarżący nie zanegował w sposób procesowy), że zarówno decyzja Wójta Gminy S. z 17 grudnia 2015 r. określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 rok, jak i wydane w tym samym dniu postanowienie nadające tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności zostały doręczone spółce 18 grudnia 2014 r., a więc przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Twierdzenie pełnomocnika skarżącej, ze on tych rozstrzygnięć nie otrzymał jest gołosłowne, skoro nie zakwestionował tej okoliczności w toku przeprowadzonych postępowań, o których mowa w art. 34 § 1a u.p.e.a. Jak wynika z akt sprawy spółka także wniosła odwołanie i zażalenie od powyższych rozstrzygnięć. Decyzja wymiarowa została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (decyzja z 31 marca 2016 r.) i następnie była przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który to wyrokiem z 11 sierpnia 2016 r. (I SA/Rz 474/16) oddalił skargę. Podobnie postanowienie utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 1 kwietnia 2016 r., zostało skontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z 2 sierpnia 2016 r. (I SA/Rz 462/16) także oddalił skargę na to rozstrzygnięcie Kolegium. W związku z poczynionymi uwagami zarzuty domagające się uznania egzekwowanego obowiązku za nieistniejący czy niewymagalny (art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.) w oczywisty sposób nie mogły być uwzględnione podobnie jak zarzut naruszenia art. 29 § 1 w zw. z art. 33 § pkt 2 u.p.e.a. Co się tyczy zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i art. 133 p.p.s.a. to jest on również oczywiście niezasadny. Wbrew odmiennym wywodom skargi kasacyjnej uzasadnienie wyroku spełnia wszystkie ustawowe kryteria, odnosi się wyczerpująco do zasadniczych problemów sprawy, na podstawie akt sprawy i tym samym spełnia wszystkie kryteria kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określone w art. 1 § 2 p.u.s.a. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia del. WSA Jacek Pruszyński