I FZ 85/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. sp. j. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2727/17 odrzucające skargę K. sp. j. z siedzibą w W. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 21 lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie zawiadomienia o wykreśleniu z rejestru podatników podatku od towarów i usług postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2727/17, przez zastąpienie omyłkowo podanej daty czynności organu, tj. "21 lutego 2016 r.", prawidłową datą, tj. "21 lutego 2017 r." Postanowieniem z 21 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 2727/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", odrzucił skargę K. sp. j. z siedzibą w W. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z 21 lutego 2017 r., w przedmiocie zawiadomienia o wykreśleniu z rejestru podatników podatku od towarów i usług. Z uzasadnienia powyższego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji wynikało, że wraz ze skargą pełnomocnik skarżącej załączył pełnomocnictwo z 23 marca 2017 r., do działania w imieniu skarżącej, udzielone przez K. S., działającą w imieniu skarżącej, na podstawie pełnomocnictwa udzielonego jej w formie aktu notarialnego (repertorium A nr 1600/2014). Z treści pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą K. S. nie wynikało jednak, którą z przesłanek zawartych w art. 35 P.p.s.a. spełnia ta osoba. Wobec powyższego wezwano pełnomocnika skarżącej do wykazania, że udzielająca mu pełnomocnictwa K. S. spełnia przesłanki wskazane w art. 35 P.p.s.a. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi 28 września 2017 r., za pośrednictwem poczty, pełnomocnik skarżącej przedłożył odpis aktu notarialnego repertorium A nr [...] poświadczony przez notariusza oraz poświadczony za zgodność odpis pełny KRS skarżącej na dzień 12 lipca 2017 r. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż z przedłożonych przez pełnomocnika skarżącej dokumentów nadal nie wynikało, którą z przesłanek zawartych w art. 35 P.p.s.a. spełnia K. S. Tymczasem, jak zauważył WSA, udzielenie pełnomocnictwa osobie, która nie została wymieniona w art. 35 P.p.s.a., jest procesowo bezskuteczne. W konsekwencji wobec tego, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał, którą z przesłanek zawartych w art. 35 P.p.s.a. spełnia K. S., co powodowało, że nie mógł on na podstawie udzielonego przez ww. osobę pełnomocnictwa reprezentować skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym, nie nadesłał też pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej udzielonego bezpośrednio przez skarżącą, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie uzupełnił on w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, co uniemożliwiło rozpoznanie skargi przez ten Sąd. Na powyższe orzeczenie skarżąca spółka, działając przez ustanowionego pełnomocnika - adwokata, złożyła zażalenie, w którym wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Wniesiony środek odwoławczy skarżąca oparła na zarzucie naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi, w sytuacji prawidłowego uzupełnienia braków formalnych skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zdaniem autora wywiedzionego środka zaskarżenia K. S. nie była pełnomocnikiem procesowym skarżącej, na gruncie art. 35 P.p.s.a., a pełnomocnikiem spółki, który mógł udzielać dalszych pełnomocnictw, według swojego uznania. W konsekwencji przesłanki z art. 35 P.p.s.a. winien spełniać pełnomocnik procesowy, upoważniony do wniesienia skargi i zastępowania strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powyższe powodowało, według adwokata spółki, że wezwanie Sądu pierwszej instancji do wskazania, które z przesłanek z art. 35 P.p.s.a. spełnia K. S. było bezskuteczne i nie mogło nastąpić pod rygorem odrzucenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Przede wszystkim jednak nie można było zgodzić się ze skarżącą, że wobec tego, iż K. S. nie była pełnomocnikiem procesowym skarżącej, na gruncie art. 35 P.p.s.a., a pełnomocnikiem spółki, który mógł udzielać dalszych pełnomocnictw, według swojego uznania, to przesłanki z art. 35 P.p.s.a. winien spełniać pełnomocnik procesowy, upoważniony do wniesienia skargi i zastępowania strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie bowiem z art. 35 § 1 P.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również rodzice, małżonek, rodzeństwo lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Wyliczenie zawarte w art. 35 P.p.s.a. ma charakter wyczerpujący w tym sensie, że osoba niespełniająca oznaczonych w nim wymagań nie może działać jako pełnomocnik procesowy w takim postępowaniu, nawet gdyby zostało jej udzielone pełnomocnictwo do działania za mocodawcę na podstawie art. 98 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). W konsekwencji w sprawie konieczne było wykazanie którą z przesłanek zawartych w art. 35 P.p.s.a. spełnia K. S., skoro bowiem, bez wykazania tych przesłanek ona sama nie mogła działać w postępowaniu sądowoadministracyjnym w imieniu spółki, w imieniu tej spółki nie mogła też ustanowić pełnomocnikiem w tym postępowaniu innej osoby, nawet spełniającej przesłanki z art. 35 P.p.s.a. W ocenie jednak Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można było uznać wniesionej skargi za podlegającą odrzuceniu. Podkreślić bowiem należy, że skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego może zostać wniesiona przez samą stronę - w niniejszej sprawie wspólników spółki jawnej. Strona zatem może w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi przez jej podpisanie. Ponadto prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa. Problem skutków dla mocodawcy czynności dokonywanych przez wadliwie albo nieprawidłowo ustanowionego pełnomocnika był już przez sądy administracyjne rozstrzygany. W postanowieniu z dnia 12 grudnia 2005 r., o sygn. akt I GSK 2703/05 [publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA) - http://orzeczenia.nsa.gov.pl] NSA sformułował tezę, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a. Powyższy pogląd nie uległ zmianie, a obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie NSA (por. postanowienia NSA: z dnia 21 października 2011 r. o sygn. akt I FSK 1397/11; z dnia 13 stycznia 2012 r. o sygn. akt II OSK 2634/11; z dnia 5 lutego 2014 r. o sygn. akt II FSK 3634/13 i z dnia 17 kwietnia 2014 r. o sygn. akt II FSK 557/14; publ. CBOSA). Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (por. t. 1 w M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 34 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, publ. LEX/el). W niniejszej sprawie zatem uznanie, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez pełnomocnika strony obligowało Sąd pierwszej instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Wobec niedokonania przez Sąd pierwszej instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Odmienna interpretacja jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zbyt rygorystyczna. Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienia NSA: z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12; z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 677/12; z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3664/13; publ. CBOSA). Przyjęcie rygorystycznego stanowiska Sądu pierwszej instancji zamykałoby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP, które to przepisy gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły Sąd i zakazują zamykanie drogi sądowej. Wobec powyższego uznać należało, że w niniejszej sprawie brak było przesłanek do wydania przez WSA w Warszawie orzeczenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a, gdyż Sąd winien uruchomić procedurę uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez samą skarżącą. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 156 § 1,2 i 3 w zw. z art. 166 i art. 193 P.p.s.a., postanowił w punkcie drugim sentencji niniejszego postanowienia sprostować również, w sposób wskazany w sentencji, oczywistą omyłkę zawartą w sentencji zaskarżonego postanowienia, odnośnie daty czynności organu.