II OZ 619/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 2276/17 odrzucające skargę M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 września 2017 r. na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") w pkt 1 odrzucił skargę; w pkt 2 zwrócił skarżącemu kwotę 300 zł uiszczoną tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że M. C., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie przywrócenia stanu poprzedniego wody na gruncie poprzez usunięcie wskazanej w załączniku do decyzji części nasypu znajdującego się na działkach nr [...] i [...] w obrębie geodezyjnym W., gmina W. Zarządzeniem z dnia 31 sierpnia 2017 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała profesjonalnego pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez nadesłanie pięciu odpisów skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w zakreślonym terminie, pełnomocnik skarżącego przy piśmie z dnia 21 września 2017 r. nadesłał, jak podał "5 odpisów skargi", jednakże – jak wynika z akt sprawy – tylko cztery odpisy zostały opatrzone własnoręcznym podpisem pełnomocnika, zaś piąty egzemplarz skargi ani nie został podpisany przez pełnomocnika, ani nie został poświadczony za zgodność z oryginałem. W ocenie Sądu pełnomocnik skarżącego nie uczynił zadość wezwaniu, bowiem przy piśmie z dnia 21 września 2017 r. nadesłał pięć egzemplarzy skargi, jednakże tylko cztery odpisy skargi zostały opatrzone własnoręcznym podpisem pełnomocnika, zaś piąty egzemplarz skargi ani nie został podpisany przez pełnomocnika, ani nie został poświadczony za zgodność z oryginałem, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi. Stanowisko to jest zgodne z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13 w świetle której niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi – choćby nawet jednego – zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Skarżący pismem z dnia 20 października 2017 r. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 28 września 2017 r. zarzucając mu naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. polegające na braku wezwania pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podpisanie bądź nadesłanie podpisanego piątego egzemplarza skargi i uznaniu, iż nie uzupełnił on braków formalnych pierwotnie złożonego pisma a w konsekwencji odrzucenie skargi, w sytuacji gdy strona skarżąca w wyniku wezwania do uzupełnienia braków formalnych nadesłał zgodnie z wezwaniem 5 odpisów skargi wśród których tylko jeden omyłkowo nie został podpisany, a zatem Sąd winien wezwać pełnomocnika do uzupełnienia tego braku poprzez nadesłanie dodatkowego jednego podpisanego egzemplarza. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wobec tego do skargi znajduje zastosowanie art. 47 § 1 p.p.s.a. ustanawiający dla stron wnoszących pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymóg dołączenia opisów skargi dla doręczenia ich stronom oraz uczestnikom postępowania. Stosownie natomiast do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśli art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Obowiązek określony w art. 47 § 1 i art. 49 § 1 p.p.s.a., polegający na dołączeniu odpisów, obciąża składającego pismo, ze skutkami o których stanowi art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, jeżeli brak w tym zakresie uniemożliwia nadanie pismu procesowemu właściwego biegu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać, iż każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Odmienna interpretacja jest zbyt rygorystyczna. W rozpoznawanej sprawie zobowiązano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie 5 odpisów skargi. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego przesłał odpisów skargi, w tym jeden niepodpisany. W takim przypadku rozważenia wymagało czy niewłaściwe wykonanie zarządzenia w przedmiocie braków formalnych skutkować musiało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozróżnienia wymaga sytuacja, w której braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w ogóle, od sytuacji gdy pełnomocnik w terminie 7 dni – na wezwanie Sądu – składa wymaganą ilość odpisów skargi, jednak czyni to w sposób częściowo wadliwy, mianowicie bez podpisania jednego z egzemplarzy odpisu skargi. W tym miejscu wskazać należy, że odpisem pisma procesowego jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z oryginałem. Istotą bowiem odpisu jest odwzorowanie w dowolnej technice pełnej treści składanego pisma. Może to być kopia maszynowa, a także kopia wykonana przy użyciu każdej innej techniki powielania np. wydruk komputerowy (zob. postanowienie NSA z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 927/09; wyrok NSA z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 774/06). Niejednolite są natomiast w orzecznictwie i piśmiennictwie poglądy w przedmiocie konieczności uwierzytelnienia odpisów pisma procesowego. Na gruncie procedury cywilnej Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 sierpnia 1998 r., sygn. akt III CZ 107/98 stanął na stanowisku, że kserokopie pism muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem podpisem strony, jej przedstawiciela ustawowego bądź pełnomocnika. Przeciwne zdanie zaprezentowano jednak w postanowieniach z 18 października 2002 r., sygn. akt V CKN 1830/00 i sygn. akt V CKN 1820/00, z 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II PZ 37/08 oraz z 9 stycznia 2012 r., sygn. akt II UZ 48/11, gdzie podkreślano, że odpis pisma to jedynie kolejny egzemplarz, który jest zgodny z oryginałem, przy czym nie ma znaczenia, czy jest to kopia maszynowa, kserokopia, czy wydruk komputerowy. Podstawowym wymogiem odpisu pisma procesowego pozostaje jego zgodność, tj. wierność treści z oryginałem. Podobne spory pojawiły się w procedurze sądowoadministracyjnej. Pierwsze stanowisko stwierdza, że z art. 47 § 1 p.p.s.a. wynika, iż zarówno fotokopie, jak i wydruki z poczty elektronicznej wymagają uwierzytelnienia przez stronę (R. Hauser i M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, str. 274 oraz H. Knysiak – Molczyk [w:] T. Woś (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydanie 4, s. 302; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wolters Kluwer, wydanie VI, str. 256-257). Zgodnie natomiast z drugim poglądem, skoro wedle art. 47 § 2 p.p.s.a. odpisami mogą być także "uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej", to dopuszczalne jest traktowanie jako odpisów również innego rodzaju wydruków czy kopii, także nieuwierzytelnionych (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 137). W orzecznictwie jako dominujące należy uznać stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy wezwanie Sądu zostało wykonane w ten sposób, że strona lub jej pełnomocnik nadesłali kserokopie, a więc egzemplarze odpowiadające treści złożonego środka zaskarżenia, a jedynie nie poświadczono ich za zgodność z oryginałem, to jego odrzucenie byłoby dotknięte nadmiernym formalizmem. Odrzucenie takiego pisma nie znajduje uzasadnienia w treści art. 47 § 1 w zw. z art. 49 p.p.s.a., ponieważ nie ma przeszkód, żeby pismo – mimo wspomnianych niedociągnięć – mogło otrzymać prawidłowy bieg. Podzielając ten pogląd stwierdzić należy, iż jego prawidłowości nie zmienia stanowisko przyjęte w powołanej przez Sąd pierwszej instancji uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, odnoszące się do sytuacji nie dołączenia przez skarżącego prawidłowej liczby odpisów i ich załączników oraz ich złożenia po terminie zakreślonym w zarządzeniu wzywającym do usunięcia braków (por. postanowienia NSA z dnia: 8 czerwca 2011 r., sygn. II OZ 484/11; 14 lutego 2012 r., sygn. I OZ 84/12; 23 czerwca 2017 r., sygn. II OZ 669/17; 6 września 2017 r., sygn. II OZ 857/17). Wobec powyższego w okolicznościach niniejszej sprawy za niezasadne należało uznać odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jeżeli złożony odpis skargi jest zgodny w treści z oryginałem, zwłaszcza że w piśmie przewodnim z 21 września 2017 r., podpisanym przez pełnomocnika skarżącej wskazano na złożenie pięciu odpisów skargi. Ewentualnie Przewodniczący mógł dokonać ponownego wezwania do złożenia podpisanego egzemplarza odpisu skargi. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.