II SA/Go 313/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Protokolant referent stażysta Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nowego dokumentu prawa jazdy oddala skargę. 30 października 2017 r. wpłynął do Starosty prawomocny wyrok Sądu Rejonowego Wydział Karny z [...] września 2017 r., sygn. akt [...], orzekający wobec R.M. w pkt 2 na podstawie art. 42 § 2 Kodeksu karnego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat z wyłączeniem kategorii B prawa jazdy. Ponadto na podstawie art. 43 § 3 Kodeksu karnego nałożono na oskarżonego obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów mechanicznych – prawa jazdy. Wobec powyższego pismem z [...] listopada 2017 r. organ I instancji wezwał R.M. do niezwłocznego zwrotu do depozytu urzędu prawa jazdy kategorii A,B, T nr dokumentu [...] wydanego [...] grudnia 2004 r. przez Starostę. Organ wyjaśnił, że 8 listopada 2017 r. do urzędu przybył R.M. i zapoznał się z aktami sprawy lecz nie zwrócił dokumentu prawa jazdy do depozytu. Poinformował tylko, że w swojej sprawie będzie kontaktował się z prawnikiem. 15 listopada 2017r. wpłynęło do organu pismo z [...] listopada 2017r. z Kancelarii Adwokackiej adw. R.B. w którym poinformowano, że R.M. zagubił dokument prawa jazdy i nie jest w jego posiadaniu. W powyższym piśmie zwrócono się również o wydanie nowego dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów do których niezbędna jest kat. B. Pismami z [...] listopada 2017 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia R.M. uprawnień do kierowania pojazdami, w sprawie skierowania na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomani oraz w sprawie skierowania na badania lekarskie i badania psychologiczne z powodu kierowania pojazdem mechanicznym znajdując się w stanie nietrzeźwości. Wezwano również R.M. do złożenia oświadczenia zgodnie z art. 233 §1 K.k. o zaginięciu dokumentu prawa jazdy 5 grudnia 2017 r. wpłynęło do organu oświadczenie R.M. o zaginięciu dokumentu prawa jazdy przesłane przez adw. R.B.. [...] grudnia 2017 r. Starosta – na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 182 § 2 K.k., wydał decyzję o cofnięciu R.M. uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, T w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z [...] września 2017 r., decyzję o skierowaniu strony na badania lekarskie i psychologiczne oraz decyzję o skierowaniu na kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomani. Tego samego dnia, tj. [...] grudnia 2017 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie odmowy wydania prawa jazdy kategorii B. W takim stanie faktycznym Starosta decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...] odmówił wydania R.M. nowego dokumentu prawa jazdy do którego niezbędne jest posiadanie kategorii B. Uzasadniając decyzję organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r., poz. 978 ze zm., dalej: u.k.p.), prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w ust. 2 pkt 1 ustawy wskazano, że przepis ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Oznacza to więc, że osoba wobec której sąd orzekł o zakazie prowadzenia pojazdów kategorii A, nie może ona ubiegać się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B w okresie orzeczonego zakazu na kategorię A. Nie zgadzając się z powyższą decyzją, R.M. złożył o niej odwołanie. Zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 182 § 2 k.k.w. polegającego na odmowie wydania prawa jazdy kategorii B, a tym samym pozbawienie odwołującego się uprawnień do prowadzenia pojazdami w zakresie szerszym niż orzeczony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z [...] września 2017 r. oraz naruszenie art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż przepisy u.k.p. stanowią jednoznacznie, że orzeczenie o środku karnym na podstawie art. 42 § 2 K.k. wyklucza wydanie wtórnika. Wydanie wtórnika w sytuacji wydania zakazu sądowego i brzmienia art. 12 ust. 2 u.k.p. byłoby bowiem obchodzeniem tego przepisu. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi RM złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 6 K.p.a. przez odstąpienie od zasady praworządności i wydanie decyzji wyłącznie w oparciu o wykładnie przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.k.p. z całkowitym pominięciem norm prawnokarnych odnoszących się do tego zagadnienia, tj. art. 42 K.k. oraz art. 182 k.k.w., w sposób godzący w podstawowe zasady prawa karnego wynikające z Konstytucji RP oraz Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela, a także w sposób wkraczający w sferę zastrzeżoną wyłącznie do kompetencji orzeczniczej sądów powszechnych, której skutkiem jest dla skarżącego dodatkowa sankcja w postaci odmowy wydania dokumentu potwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, - art. 8 K.p.a. przez wydanie decyzji wbrew jego słusznemu interesowi w sposób podważający zaufanie skarżącego do władzy publicznej, gdyż pomimo posiadania przez niego uprawnienia do prowadzania pojazdów kategorii B, organ uniemożliwia mu korzystanie z tego uprawnienia przez odmowę wydania prawa jazdy tej kategorii, będącego jedynie dokumentem poświadczającym posiadanie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, - art. 77 § 1 w zw. z art. 7 K.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, podczas gdy w niniejszej sprawie organ administracji publicznej ww. wymogów nie dochował, pomijając wyrok Sądu Rejonowego z [...] września 2017 r., w którym orzeczony został zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii B prawa jazdy, potraktowanie niniejszej sprawy w sposób schematyczny, a nie indywidualny, a także ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji wyłącznie do przytoczenia przepisów prawa bez jakiegokolwiek merytorycznego ustosunkowania się do nich, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, tj: - art. 6 ust. 1 pkt 6 u.k.p przez jego niezastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji omawiającej skarżącemu wydania prawa jazdy potwierdzającego posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami kat. B, w sytuacji gdy posiadanie tych uprawnień przez skarżącego jest bezsporne, - art. 182 § 2 k.k.w. przez jego niezastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji omawiającej wydania skarżącemu prawa jazdy kat. B, a tym samym pozbawienie odwołującego się uprawnień do prowadzenia pojazdami w zakresie szerszym niż orzeczony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z [...] września 2017 r. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podano argumenty na poparcie zarzutów. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Istota sprawy sprowadza się do oceny legalności (słuszności) wykładni i zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego. Kwestia wydania wtórnika jest tu determinowana uznaniem ważności nowelizacji rozszerzającej zakres i skutki zakazu przewidzianego orzeczeniem sądu karnego na uprawnienia do prowadzenia pojazdów nie objęte orzeczeniem karnym. Zgodnie z treścią w art. 12 ust. 1 u.k.p. dokument prawa jazdy nie może być wydany osobie w stosunku, do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Zgodnie zaś z art. 12 ust. 2 u.k.p. - ust. 1 pkt 2 art. 12 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2). To zatem z wyraźniej i jednoznacznej w brzmieniu woli ustawodawcy, nie zaś organu została ustanowiona, nieobowiązująca wcześniej przesłanka wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy, określona w art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p., odnosząca się do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objęte orzeczonym przez sąd karny zakazem. Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, został nadany ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. 2014 r., poz. 970 - zwanej dalej: "ustawą nowelizującą"), a która weszła w życie w dniu 25 października 2014 r., a zatem znajduje ona zastosowanie w sprawie. Wyraźną wolą ustawodawcy było bowiem wprowadzenie dodatkowej, niezależnej od sankcji karnej, sankcji administracyjnej poprzez uniemożliwienie osobie z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów podstawowych kategorii, odzyskania dokumentu umożliwiającego kierowanie pojazdami innych kategorii i to nawet wówczas, gdy sąd karny nie pozbawił skazanego uprawnień do kierowania nimi. Zaznaczyć należy, że ocena konstytucyjności tego rozwiązania nie leży w gestii organów, które prawidłowo zastosowały i wyłożyły prawo materialne. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie doszukuje się w przedmiotowej regulacji niekonstytucyjności w stopniu chociażby uzasadniającym wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 u.k.p nie stanowi nieuprawnionego rozszerzenia zakazu orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądowym, a tym samym nie narusza art. 42 § 2 i art. 56 w zw. art. 53 § 1 i 2 Kodeksu karnego. Skutek zdarzenia prawnego, jakim jest skazanie prawomocnym wyrokiem, w którym orzeczono wobec danej osoby zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie konkretnej kategorii, może być rozciągnięty (wyłącznie w drodze ustawy) na inne uprawnienia tej osoby do prowadzania pojazdów jeśli przemawia za tym istotny interes społeczny. Taki interes społeczny, w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji R.P. (dopuszczającego ustanowienie w ustawie ograniczeń w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw w sytuacji, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób) został wskazany i należy się z nim zgodzić. Chodziło bowiem o ochronę tak istotnych społecznych dóbr i wartości nadrzędnych, jak życie i zdrowie ludzkie. Cel nowelizacji był pragmatyczny i znajdował empiryczne uzasadnienie. Jej celem było bowiem (czasowe) wykluczenie z ruchu drogowego tych kierowców, którzy swoim zachowaniem wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Z punktu widzenia racjonalności ustawodawcy, jak również chronionej konstytucyjnie wartości bezpieczeństwa publicznego, nie da się bowiem zaakceptować sytuacji, w której osoba naruszająca w bardzo poważnym stopniu zasady ruchu drogowego, mogłaby nadal być użytkownikiem tego ruchu prowadząc bez ograniczeń pojazdy wymagające wyższej kategorii uprawnień, niż te, których czasowo została pozbawiona, tym bardziej jeśli istota zagrożenia nie jest związana z konkretnymi uprawnieniami lub pojazdem tylko dotyczy całej sfery partycypowania w ruchu drogowym (prowadzenia pojazdów). Z tych względów sąd akceptuje w pełni wprowadzenie i uzasadnienie dodatkowej sankcji administracyjnej, zgadzając się ze stanowiskiem wyrażonym w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych (por. m. in. wyroki NSA z dnia 14 wrzenia 2017 r., I OSK 2715/16, 7 kwietnia 2017 r., I OSK 2412/16; 23 marca 2017 r., I OSK 2109/16; 15 lipca 2016 r., I OSK 2514/14; 29 października 2015 r., I OSK 382/14; 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14; 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14 i 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14, publikowane w CBOSA). Należy zatem uznać, że wydane w sprawie decyzje są zgodne z prawem, również w aspekcie jego konstytucyjności. Kwestia trybu, w jakim skarżący domagał się potwierdzenia uprawnień (wydania wtórnika) jest już drugorzędna. Jeśli bowiem skutek orzeczenia sądu karnego rozciąga się, z mocy ustawy, na inne niż wymienione w tym wyroku kategorie uprawnień do kierowania pojazdami (wskazane precyzyjnie w ustawie) oczywiste jest, że nie może być w tym zakresie wydany wtórnik, który - w razie pozytywnego wydania - poświadczałby przecież uprawnienie, które skarżącemu nie przysługuje. Podzielenie stanowiska skarżącego prowadziłoby do obejścia ustawy. Z tych względów zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 6, art. 8, art. 77 § 1, art. 7 jak i art. 6 ust. 1 pkt 6 u.k.p. oraz art. 182 § 2 k.k.w. należało uznać za nieuzasadnione. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. orzekł jak w sentencji wyroku.