II OSK 3616/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-10-26
Skład orzekający: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego, jeśli inwestycja została wykonana niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, a rozbieżność wynika z braku zgodności granic ewidencyjnych z granicami faktycznymi, które zostały ustalone po wybudowaniu inwestycji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wykonanie inwestycji na działce, która nie była objęta zatwierdzonym projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę, stanowi istotne odstąpienie od projektu. Fakt, że rozbieżność ta wynika z późniejszego ustalenia granic ewidencyjnych, nie zwalnia inwestora z obowiązku sporządzenia projektu zamiennego, gdyż prawo nie pozwala na realizację inwestycji na gruncie, do którego inwestor nie posiada prawa do dysponowania na cele budowlane. Sąd podkreślił również, że termin na przedłożenie projektu zamiennego ma charakter procesowy i może być przedłużony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) na P. S.A. obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego dla budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15 kV. Organ uznał, że inwestycja została wykonana niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, ponieważ słup linii został usytuowany na działce nr ew. [...] (własność A. I.), zamiast na działce nr ew. [...] (droga gminna). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki, a P. S.A. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1494/17 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w L. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn akt VII SA/Wa 1494/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w L. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.
Zaskarżony wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. (zwany dalej: PINB) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budowy napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15 kV przebiegającej przez działkę nr [...], obr. W.K..
Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej: WINB) decyzją z dnia [...] 2015 r. nr [...] uchylił w całości ww. decyzję z dnia [...] 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] nałożył na [...] S.A. z siedzibą w L. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie 60 dni, czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy budowie elektroenergetycznej linii napowietrznej SN - 15 kV po dz. nr ew. [...] obr. W.K. oraz po dz. nr ew. [...], obręb D., gmina W. - wg projektu zamiennego oraz wykonania określonych czynności, robót budowlanych przewidzianych w projekcie w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez [...] S.A. w L., WINB decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23; zwanej dalej: k.p.a.) uchylił decyzję PINB w całości i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290; zwanej dalej: p.b.) nałożył na [...] S.A. z siedzibą w L. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do dnia 1 sierpnia 2017 r., czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy budowie elektroenergetycznej linii napowietrznej SN 15kV po działce nr ew. [...], obręb W. K. oraz po działce nr ew. [...], obręb D. gmina W.. Organ wskazał też, że projekt budowlany zamienny, o ile zajdzie potrzeba powinien przewidywać roboty budowlane w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem.
W uzasadnieniu decyzji WINB stwierdził, że przedmiotowa inwestycja została wykonana niezgodnie z zatwierdzonym decyzją Starosty O. nr [...] z dnia [...] 2012 r. projektem budowlanym oraz decyzją Wójta Gminy W. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Została bowiem usytuowana na dz. nr ew. [...] (będącej własnością A. I.), zamiast na działce nr ew. [...] (stanowiącej drogę gminną), co potwierdza załącznik graficzny do protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych [...] i [...]. Powyższe uzasadniało przeprowadzenie postępowania naprawczego w oparciu o tryb z art. 50-51 p.b.. Zmiana usytuowania inwestycji stanowi bowiem istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego, a zatem organ miał podstawy do skorzystania z dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Zmiana przebiegu trasy napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15 kV wymagała uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, gdyż w świetle art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b. stanowi istotne odstąpienie od warunków określonych w pozwoleniu na budowę i w zatwierdzonym projekcie budowlanym. Taką decyzją inwestor się nie legitymował.
Brak geodezyjnego ustalenia granic drogi publicznej stanowiącej działkę nr ew. [...] w rejonie m.in. działki nr ew. [...], nie zwalniał inwestora od prawidłowego zaprojektowania i ustalenia przebiegu trasy napowietrznej linii elektroenergetycznej oraz jej wykonania zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Brak staranności inwestora w tym zakresie nie może skutkować odstąpieniem od procedury naprawczej.
Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn akt VII SA/Wa 1494/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w L. na ww. decyzję WINB z dnia [...] 2017 r.
Sąd I instancji podzielił ocenę organów nadzoru budowlanego, że inwestycja została wykonana niezgodnie z zatwierdzonym decyzją Starosty O. nr [...] z dnia [...] 2012 r. projektem budowlanym oraz decyzją Wójta Gminy W. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Słup linii napowietrznej usytuowany został na dz. nr ew. [...] (będącej własnością A.I.), zamiast na działce nr ew. [...] (stanowiącej drogę gminną).
Podczas czynności kontrolnych przeprowadzonych na działce nr ew. [...] w miejscowości W.K. w dniu [...] 2015 r., organ powiatowy stwierdził istnienie słupa elektroenergetycznego usytuowanego w odległości 7,60 m od krawędzi drogi zwyczajowo przyjętej. Zatem twierdzenie inwestora, że w dacie budowy linii elektroenergetycznej, lokalizację słupa odnosił do stanu faktycznego istniejącego na gruncie nie jest wiarygodne, skoro słup umieścił tak daleko poza granicą drogi.
Właścicielem drogi będącej dz. nr ew. [...] obr. W. K. jest Gmina W., a jak ustalił organ, w ostatnich latach na ww. działce nie nastąpiło poszerzenie pasa drogowego.
Choć w dacie realizacji inwestycji, brak było geodezyjnego ustalenia granic drogi publicznej stanowiącej działkę nr ew. [...] w rejonie m.in. działki nr ew. [...], to jednak nie zwalniało inwestora od prawidłowego zaprojektowania i ustalenia przebiegu trasy napowietrznej linii elektroenergetycznej oraz jej wykonania zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym - nie na działce nr [...], a na działce nr [...]. Z załącznika graficznego do protokołu ustalenia przebiegu granic (sporządzonego w czerwcu 2014 r.) dla działek ewidencyjnych [...] i [...] wynika, że słup zlokalizowany jest w odległości 2.5 m od krawędzi drogi dz. nr ew. [..], na działce A. I. - nr ew. [..]
W tych okolicznościach konieczne było zobowiązanie inwestora do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Jeśli wykonane roboty budowlane są zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi, to możliwe będzie zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego i w dalszym etapie udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu.
W skardze kasacyjnej [...] S.A. w L. zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie:
1) mające istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 36a p.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji niczym nieuzasadnione uznanie, że przedmiotowa inwestycja została wykonana niezgodnie z zatwierdzonym decyzją Starosty O. nr [..] z dnia [..] 2012 r. projektem budowlanym oraz decyzją Wójta Gminy W. nr [..] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz, że WINB zasadnie nałożył na [..] S.A. obowiązek sporządzenia i przedstawienia w terminie do dnia 1 sierpnia 2017 r., czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy budowie elektroenergetycznej linii napowietrznej SN 15 kV po działce nr ew. [..] obręb W. K. oraz po działce nr ew. [..] obręb D. gmina W., w sytuacji gdy:
- przedmiotowa budowa została wykonana zgodnie i bez istotnych odstępstw od projektu budowlanego, przez co brak było jakichkolwiek podstaw do nałożenia przez WINB na skarżącą kasacyjnie powyższego obowiązku,
- w okresie opracowywania projektu budowlanego dla napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15 kV w miejscowości W. K., tj. w 2012 r. granice geodezyjne drogi publicznej stanowiącej działkę nr ew. [..] w rejonie między innymi działki nr ew. [..] nie były geodezyjnie ustalone, zaś ani spółka [..] S.A. w L., ani podmiot wykonujący na jej zlecenie budowę ww. linii nie byli podmiotami uprawnionymi do wystąpienia z wnioskiem o dokonanie ustalenia granic tych nieruchomości,
- protokół z ustalenia przebiegu granic działek nr ew. [..] i nr ew. [..] położonych w miejscowości W. K. ujawniony został dopiero jesienią 2015 r., a więc już na długo po wybudowaniu przedmiotowych urządzeń,
b) art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 36a p.b. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w stwierdzeniu przez Sąd I instancji, że w przypadku, gdy [..] S.A. w L. nie zmieści się w wyznaczonym terminie na realizację obowiązku polegającego na dostarczeniu projektu budowlanego zamiennego, może wnosić o jego wydłużenie, podczas gdy termin na realizację tego obowiązku był zbyt krótki, a organ wyznaczający ww. termin od początku winien był mieć na względzie techniczne i organizacyjne możliwości wykonania nałożonych na inwestora obowiązków;
2) mające istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji pominięcie przez Sąd I Instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesienia się do zarzutu zawartego w pkt 2 lit. a skargi, dotyczącego nałożenia przez WINB obowiązku sporządzenia i przedłożenia przez skarżącą projektu zamiennego także dla budowy linii elektroenergetycznej SN 15 kV na działce nr ew. [...] obręb D., podczas gdy organy obu instancji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w zakresie usytuowania urządzeń elektroenergetycznych na ww. działce, a przez to w żaden sposób nie ustaliły, że budowa urządzeń elektroenergetycznych na tej działce nastąpiła z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego co w konsekwencji uniemożliwia kontrolę instancyjną wyroku w odniesieniu do tego zarzutu;
b) zasad wyrażonych w przepisach art. 7 i art. 7a k.p.a. w zw. z art. 75, art. 77 i nast. k.p.a., w tym w szczególności art. 78 § 2 i art. 80 k.p.a., poprzez:
- całkowicie sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym uznanie przez Sąd I Instancji, że przedmiotowa budowa zrealizowana została niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie da się wyprowadzić takiego wniosku,
- niczym nieuzasadnione uznanie, iż twierdzenia inwestora, że w dacie budowy linii elektroenergetycznej, lokalizację słupa odnosił do stanu faktycznego istniejącego na gruncie nie jest wiarygodne, skoro słup umieścił w odległości 7,6 m od krawędzi drogi zwyczajowo przyjętej, podczas gdy granica ewidencyjna działki nr ew. [...] nie pokrywa się z "faktyczną" granicą tej nieruchomości, a ustalenie w terenie przebiegu granic działek nr ew. [...] i nr ew. [...] położonych w miejscowości W. K. dokonane zostało już po wybudowaniu przedmiotowych urządzeń,
- niczym nieuzasadnione uznanie, iż twierdzenia inwestora, że w dacie budowy linii elektroenergetycznej, lokalizację słupa odnosił do stanu faktycznego istniejącego na gruncie nie jest wiarygodne, skoro słup umieścił w odległości 7,6 m od krawędzi drogi zwyczajowo przyjętej, podczas gdy w dalszej części uzasadnienia Sąd przyjmuje, że słup zlokalizowany jest 2,5 m od krawędzi drogi,
- niczym nieuzasadnione uznanie, iż WINB zasadnie nałożył na skarżącą obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu zamiennego również dla budowy linii elektroenergetycznej SN 15 kV na działce nr ew. [...] obręb D., podczas gdy organy obu instancji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w zakresie usytuowania urządzeń elektroenergetycznych na działce nr ew. [...], a przez to w żaden sposób nie ustaliły, że budowa urządzeń elektroenergetycznych na tej działce nastąpiła z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego, nieuwzględnienie przez Sąd I instancji przy wyrokowaniu okoliczności braku wskazania przez organ nadzoru budowlanego, czy ustalenia niezgodności zrealizowanej inwestycji z zatwierdzonym projektem budowlanym dokonał biorąc pod uwagę faktyczny przebieg granicy działki nr ew. [...] i nr ew. [...], czy też w oparciu o granice ewidencyjne tych nieruchomości - które nie są zgodne,
c) zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. w zw. z zasadą wyrażoną w art. 6 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. i w art. 16 k.p.a. poprzez utrzymywanie w mocy przez Sąd I instancji decyzji WINB, podczas gdy stanowi ona całkowicie nieuprawnioną próbę przerzucenia przez organy administracji negatywnych konsekwencji, niezależnych od spółki [...] S.A. z siedzibą w L., ustalenia przebiegu granic działek nr ew. [...] i nr ew. [...] położonych w miejscowości W. K., co nastąpiło już po wybudowaniu przedmiotowych urządzeń, a która to spółka legitymując się ostateczną decyzją administracyjną udzielającą pozwolenia na budowę i zatwierdzającą projekt budowlany zrealizowała zamierzoną inwestycję zgodnie z tą decyzją, miałaby teraz ponosić skutki działań innych podmiotów podjęte już po zrealizowaniu inwestycji zgodnie z ostateczną decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] 2012 r. wydaną przez Starostę O. o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz ostateczną decyzją administracyjną Nr [...] wydaną przez Wójta Gminy W. o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że mając na uwadze całokształt okoliczności występujących w niniejszej sprawie brak było jakichkolwiek podstaw do podzielenia przez Sąd I instancji poglądu wyrażonego przez WINB, który uznał, że budowa linii elektroenergetycznej SN 15 kV na działkach nr ew. [...] obręb W. K. oraz nr ew. [...] obręb D. nastąpiła niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i udzielonym pozwolenia na budowę. Skarżąca kasacyjnie składając wniosek o pozwolenie na budowę przedmiotowych urządzeń elektroenergetycznych, załączyła do niego projekt budowlany w ściśle określonym kształcie. W następstwie złożonego wniosku - Starosta Powiatu O. wydał decyzję nr [...] z dnia [...] 2012 r. którą zatwierdził przedłożony przez spółkę projekt budowlany napowietrznej linii elektroenergetycznej SN 15 kV w ściśle określonym kształcie oraz udzielił pozwolenia na budowę tych urządzeń według przedłożonego i zatwierdzonego projektu budowlanego. W tym stanie rzeczy spółka legitymując się ostateczną decyzją administracyjną o pozwoleniu na budowę urządzeń elektroenergetycznych oraz wydaną już wcześniej decyzją Wójta Gminy W. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, zleciła budowę urządzeń elektroenergetycznych przedsiębiorstwu zewnętrznemu według projektu budowlanego zatwierdzonego przez Starostę O. i w oparciu o naniesione tam rzędne geodezyjne. W związku z tym inwestycja ta została zrealizowana zgodnie z ww. dokumentacją.
Natomiast rzekoma - zarzucana przez organy nadzoru budowlanego, a obecnie również przez Sąd I instancji - niezgodność wykonanych robót budowlanych z zatwierdzonym projektem budowlanym wynika najprawdopodobniej z faktu braku zgodności granic ewidencyjnych przedmiotowych nieruchomości z granicami faktycznymi. Jednak okoliczności te w realiach niniejszej sprawy pozostają bez żadnego znaczenia, albowiem ustalenie w terenie przebiegu granic działek nr ew. [...] i nr ew. [...] położonych w miejscowości W. K. dokonane zostało już po wybudowaniu przedmiotowych urządzeń, które de facto wybudowano w oparciu o zatwierdzony w ściśle określonym kształcie projekt budowlany i zgodnie z nim. W sprawie nie można bowiem pominąć dwóch okoliczności, a mianowicie:
1) faktycznego przebiegu drogi na wysokości działki należącej do A. I. (działka nr ew. [...]), który nie pokrywa się z granicą działki nr ew. [...] (droga na wysokości działki nr ew. [...] przebiega nie po działce nr ew. [...], którą użytkuje A. I., lecz urządzona jest na działkach nr ew. [...] i nr ew. [...]),
2) faktu, że działka nr ew. [...] na wysokości działki należącej do A. I. jest bardzo wąska.
Sąd I instancji, a przed nim również i WINB dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ustalił w sposób jednoznaczny czy słup został posadowiony w granicy ewidencyjnej działki nr ew. [...], czy też w granicy "faktycznej" tej nieruchomości, która nie pokrywa się z jej granicą ewidencyjną.
Nieuprawnione i całkowicie bezpodstawne jest stanowisko Sądu I instancji, że przedmiotowa inwestycja została wykonana niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Bezpodstawne oraz sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego jest stanowisko Sądu, zgodnie z którym choć w dacie realizacji inwestycji, brak było geodezyjnego ustalenia granic drogi publicznej stanowiącej działkę nr ew. [...] w rejonie m.in. działki nr ew. [...], to jednak nie zwalniało inwestora od prawidłowego zaprojektowania i ustalenia przebiegu trasy napowietrznej linii elektroenergetycznej oraz jej wykonania zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym - nie na działce nr [...], a na działce nr [...].
Brak było również jakichkolwiek podstaw do nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy budowie elektroenergetycznej linii na działce nr ew. [...] obręb D. gmina W., albowiem organ ten nie poczynił żadnych ustaleń i nie przeprowadził żadnego dowodu w zakresie zgodności bądź też niezgodności budowy na tej działce linii elektroenergetycznej SN 15 kV z zatwierdzonym projektem budowlanym. Postępowanie dowodowe dotyczyło wyłącznie budowy linii SN 15 kV na działce nr ew. [...]. Wobec tego brak było jakichkolwiek podstaw do nałożenia na skarżącą obowiązku sporządzenia i przedłożenia zamiennego projektu budowlanego dla urządzeń na działce nr ew. [...] obręb D., gmina W.. Sąd I Instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniósł się szczegółowo do ww. zarzutu dotyczącego obowiązku sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy budowie elektroenergetycznej linii na działce nr ew. [...].
Skarżąca kasacyjnie podniosła także, że decyzja WINB była niewykonalna w zakresie określonego w niej terminu do wykonania nałożonych obowiązków, tj. do sporządzenia i dostarczenia projektu budowlanego zamiennego dla przedmiotowej inwestycji. Zakreślony w niej termin, nie był terminem odpowiednim - był bowiem zbyt krótki. Określając ten termin, organ powinien mieć na względzie, z jednej strony, prowadzenie postępowania w sprawie bez zbędnej zwłoki, z drugiej zaś - techniczne i organizacyjne możliwości wykonania nałożonych na inwestora obowiązków. WINB zakreślając termin na wykonanie obowiązków nie poczynił w tym zakresie uzasadnienia, co zostało przyjęte przez Sąd I instancji w sposób bezkrytyczny. Organ powinien bowiem określić termin do wykonania obowiązku w ten sposób, ażeby podmiot obciążony nie musiał występować o jego przedłużenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym z uwagi na treść art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.).
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania, w którym wydano zaskarżony wyrok.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do tych zarzutów skargi kasacyjnej, które podważają ocenę Sądu I instancji w zakresie ustalonego przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego sprawy, wskazać należy, że zarzuty te został wadliwie skonstruowane z punktu widzenia wymagań art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Postawiony w owym przepisie wymóg przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa. Naruszony przez sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony. Jeżeli przepis dzieli się na kilka jednostek redakcyjnej (np. paragrafy, ustępy, punkty, litery), to przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy dokładne wskazanie tych przepisów prawa, które - zdaniem autora skargi kasacyjnej - zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony gdy wskazuje ona jaki naruszony konkretny przepis, z podaniem numeru konkretnej jednostki redakcyjnej przepisu. Tylko tak sprecyzowany zarzut pozwala ustalić granice zaskarżenia (vide: postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1997 r. III CKN 29/97, OSNC 1997/6-7/96; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2008 r. I OSK 2034/06; wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r. II OSK 2520/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazane w ramach omawianej podstawy kasacyjnej przepisy art. art. 7a, art. 75, art. 77 k.p.a. dzielą się na paragrafy, które nie zostały wprost wskazane w skardze kasacyjnej. Ponadto nie spełnia wymogu wskazania podstawy kasacyjnej użycie przez autora skargi, po wyliczeniu kilku przepisów, sformułowania "i następne". Naczelny Sąd Administracyjny nie może z urzędu dokonywać modyfikacji stawianych zarzutów. Jedynym wyjątkiem jest ten, który wiąże się z wadliwością zarzutu, o ile w jego uzasadnieniu zostanie jednoznacznie wykazane jaka jest jego istota. Możliwość takiego działania Sądu wynika z treści uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010/poz. 1. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do podniesionych zarzutów naruszenia postępowania, mając na uwadze, że uzasadnienie skargi kasacyjnej wskazuje jakie okoliczności faktyczne kwestionowane są przez skarżącą kasacyjnie.
Sąd I instancji trafnie ocenił, że materiał dowodowy zebrany w toku postępowania administracyjnego okazał się wystarczający dla stwierdzenia, że inwestycja została zrealizowana niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Organ w sposób niebudzący wątpliwości ustalił, że słup został faktycznie zrealizowany na działce nr [..] będącej własnością A. I., która nie została ujęta w projekcie budowlanym. Okoliczność ta zasadniczo nie jest kwestionowana przez skarżącą kasacyjnie. Kwestionując dokonaną przez Sąd I instancji ocenę stanu faktycznego sprawy, skarżąca kasacyjnie wskazuje, że protokół z ustalenia przebiegu granic działek nr ew. [..] i nr ew. [..] położonych w miejscowości W. K. ujawniony został dopiero jesienią 2015 r., a więc po zatwierdzeniu projektu budowlanego i zrealizowaniu inwestycji. Fakt braku geodezyjnego ustalenia granic drogi publicznej stanowiącej działkę nr ew. [..], na której zrealizowana miała być inwestycja nie oznacza, że inwestor może zrealizować inwestycję na gruncie, co do którego nie legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ponadto całkowicie nieuprawniona jest próba wykazania przez skarżącą kasacyjnie, że granica między działką [..] i [..] faktycznie przebiega w innym miejscu, niż wynika to z dokumentów geodezyjnych. W konsekwencji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie podzielił ocenę organów nadzoru budowlanego, iż inwestycja została zrealizowana na działce nr [..], a więc w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego projektu budowlanego.
Nie ma także racji skarżąca kasacyjnie, jakoby WINB nałożył obowiązek sporządzenia i przedłożenia projektu zamiennego również dla budowy linii elektroenergetycznej SN 15 kV na działce nr ew. [..] obręb D., nie przeprowadzając postępowania dowodowego w zakresie usytuowania urządzeń elektroenergetycznych na działce nr ew. [..]. Argumentacja skarżącej kasacyjnie wynika z błędnej interpretacji decyzji WINB. Organ odwoławczy nie zakwestionował bowiem zgodności z prawem części inwestycji znajdującej się na działce [..]. Nakładając na skarżącą kasacyjnie obowiązek sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego organ, opisując inwestycję, wskazał działki na których została ona zrealizowana, ale rzeczą oczywistą i wynikającą wprost z uzasadnienia decyzji jest, że WINB jako niezgodną z zatwierdzonym projektem budowlanym, uznał tę część inwestycji która dotyczyła lokalizacji słupa na działce nr [..] będącej własnością A. I..
W konsekwencji niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten reguluje wymogi uzasadnienia wyroku. Z treści przepisu, którego naruszenia miałby dopuścić się Sąd I instancji wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. Dlatego też o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych warunków. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 4 maja 2021 r. I OSK 3093/18; http://orzeczeniansa.gov.pl).
W ocenie skarżącej kasacyjnie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia ustawowych wymogów, bowiem Sąd I instancji nie odniósł się do podniesionego w skardze zarzutu, dotyczącego nałożenia przez WINB obowiązku sporządzenia i przedłożenia przez skarżącą projektu zamiennego także dla budowy linii elektroenergetycznej SN 15 kV na działce nr ew. [..] obręb D. podczas gdy organy obu instancji nie przeprowadziły postępowania dowodowego w zakresie usytuowania urządzeń elektroenergetycznych na ww. działce.
Nie sposób zakwestionować stanowiska skarżącej kasacyjnie, że Sąd I instancji nie odniósł się do argumentacji skargi w tym zakresie. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik spawy, bowiem co zostało wyżej wskazane, WINB nie zakwestionował zgodności z zatwierdzonym projektem budowlanym tej części inwestycji, która została zrealizowana na działce o nr [..], obręb D. gmina W..
W końcu niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 36a p.b. Mając na uwadze, iż organy nadzoru budowlanego ustaliły, że inwestycja została wykonana z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego, koniecznym było przeprowadzenie właściwego postępowania naprawczego. Organy zobowiązane był zatem do nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych.
Trafnie Sąd I instancji stwierdził także, że termin wynikający z art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. ma charakter procesowy i może zostać przedłużony lub przywrócony, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami danej sprawy. Tym samym w przypadku, gdy zajdzie taka potrzeba, organ na wniosek strony może ten termin przedłużyć lub przywrócić celem umożliwienia zobowiązanej stronie wykonania nałożonych na nią obowiązków (por. wyroki NSA z dnia 25 stycznia 2012 r. II OSK 2113/10, z dnia 24 maja 2018 r., II OSK 300/18,; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto, termin procesowy nie stanowi materialnoprawnego elementu rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., II OSK 2113/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Upływ więc takiego procesowego terminu, zakreślonego przez organ nadzoru budowlanego do wykonania obowiązku nałożonego w ramach wszczętego postępowania naprawczego - nie powoduje, że wygasa sam obowiązek inwestora wykonania tego obowiązku. Jeżeli inwestor wprawdzie uchybił wyznaczonemu przez organ terminowi ale mimo tego wykonał nałożony przez organ nadzoru budowlanego obowiązek, to wówczas samo niedochowanie terminu procesowego nie może być samoistną podstawą do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu lub jego części (por. wyroki NSA z dnia 18 września 2013 r. II OSK 993/12, z dnia 20 listopada 2014 r., II OSK 991/13 oraz z dnia 25 lipca 2019 r., II OSK 1899/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło