VI SA/Wa 2042/16

WyrokWSA w Warszawie2017-03-22

Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś - Rosińska, Izabela Głowacka - Klimas, Danuta Szydłowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy samorząd komorniczy (Izba Komornicza) ma status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego?
Ratio decidendi
Samorząd komorniczy nie posiada statusu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym powołania na stanowisko komornika sądowego. Udział samorządu w tym postępowaniu ogranicza się do funkcji organu opiniodawczego, który wyraża opinię w ramach współdziałania, ale nie jest prawnie związany jej treścią. Brak przepisu prawa materialnego przyznającego samorządowi komorniczemu legitymację do udziału w charakterze strony w tym postępowaniu wyklucza możliwość wniesienia przez niego skargi do sądu administracyjnego.
Stan faktyczny
Izba Komornicza wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości o powołaniu kandydata na stanowisko komornika sądowego, twierdząc, że przysługuje jej status strony postępowania. Minister Sprawiedliwości umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że Izba nie jest stroną, ponieważ żaden przepis prawa materialnego nie przyznaje jej takiego statusu, a jej rola sprowadza się do funkcji opiniodawczej. Izba wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów i błędną wykładnię prawa, jednak WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. sprawy ze skargi I. w L. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie powołania na stanowisko komornika sądowego oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z [...] lipca 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 127 § 3 i art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej "Kpa."), w związku z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 790 ze zm.; dalej "ukse."), po rozpatrzeniu wniosku Izby Komorniczej w [...] (dalej: Izba, skarżąca) o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z [...] maja 2016 r., nr [...] o powołaniu P. N. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], umorzył postępowanie odwoławcze. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Izba wskazała, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. VI SA/Wa 1022/15 oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2014 r., sygn. II GPS 1/14 dotyczącą notariuszy, że izbie komorniczej przysługuje status strony postępowania administracyjnego w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Podniosła, że samorządy zawodowe reprezentujące osoby wykonujące zawody zaufania publicznego sprawują pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Wywiodła, że samorząd zawodowy powinien mieć wpływ na decyzje dotyczące wskazywania osób, którym powierza się wykonywanie zawodu zaufania publicznego. Stanęła na stanowisku, że współdziałanie, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ukse. w związku z art. 106 Kpa., nie jest wyłącznym i jedynym środkiem przysługującym organowi samorządu w ramach działań koniecznych dla zagwarantowania właściwej obsady personalnej. Izba zarzuciła organowi, że mimo obowiązku wynikającego z art. 11 ust. 2 ukse. nie dokonał jakiejkolwiek oceny przesłanek powołania określonych w tym przepisie. Skarżąca zarzuciła również, że organ nie odniósł się do negatywnej opinii Rady Izby Komorniczej w [...], wskazującej na niezasadność utworzenia kolejnego stanowiska komorniczego w przedmiotowym rewirze oraz na fakt, że kandydat nie przystąpił do prawniczego egzaminu zawodowego pozwalającego w sposób formalny zweryfikować jego umiejętności oraz, że posiada jedynie nieco ponad dwuletni staż pracy na stanowisku asesora komorniczego. W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości uznał, iż Izba nie jest stroną w postępowaniu o powołaniu na stanowisko komornika sądowego. Organ powołał się na art. 28 Kpa., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wskazał przy tym, że pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 Kpa. może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Przepis art. 28 Kpa. nie może stanowić samodzielnej podstawy do uznania konkretnego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego, lecz musi istnieć przepis prawa materialnego, który stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, Izba nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio ani też pośrednio o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Z przepisu art. 11 ust. 4 ukse. wynika natomiast wprost, że samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego. Udział samorządu komorniczego w postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania. Opinia właściwej rady izby komorniczej wchodzi do materiału dowodowego, podlega rozważeniu jako jeden z dowodów poddanych swobodnej ocenie w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w ten sposób wpływa bezpośrednio na treść rozstrzygnięcia sprawy. Opinia ta jednak, nie jest dla Ministra Sprawiedliwości wiążąca i ma jedynie pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji. Zgodnie też z utrwalonym poglądem, w tym samym postępowaniu ten sam organ nie może występować jednocześnie jako strona postępowania i jako organ współdziałający poprzez opiniowanie, gdyż te role procesowe wykluczają się nawzajem. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, nie można wywodzić istnienia interesu prawnego z art. 17 Konstytucji RP, tj. z ogólnych zasad statuujących funkcjonowanie samorządów zawodowych, w tym obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, piecza ta, polega na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość i kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód już wykonują. Minister Sprawiedliwości wskazał, że komornik przede wszystkim jest funkcjonariuszem publicznym i to Minister Sprawiedliwości powołuje go i sprawuje nadzór nad komornikami. W tym zakresie między innymi może zawiesić komornika w czynnościach czy odwołać z zajmowanego stanowiska (np. w przypadku rażącego naruszenia prawa). Zgodnie z treścią art. 93 ust. 1 ukse., do zakresu działania rady izby komorniczej należy natomiast nadzór nad przestrzeganiem przez komorników i asesorów komorniczych powagi i godności zawodu. W przepisie tym mowa jest wprost o nadzorze nad komornikami, nie zaś nad kandydatami na komorników. Nieuprawnione jest, zdaniem Ministra Sprawiedliwości, powoływanie się przez Izbę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego nr II GPS 1/14 z dnia 22 września 2014 r, uchwały abstrakcyjne bowiem, nie pozostają w bezpośrednim związku z postępowaniem toczącym się w konkretnej sprawie. Dlatego też zawarta w nich wykładnia nie ma mocy bezpośrednio wiążącej w konkretnej sprawie. Nawiązując do przedmiotowej uchwały, Minister Sprawiedliwości podkreślił, że pomimo zbliżonych uregulowań prawnych dotyczących uprawnień samorządów notarialnego i komorniczego, istnieje zasadnicza różnica w statusie prawnym notariusza i komornika sądowego. Różnice te zachodzą w zakresie funkcji i zadań powierzonych notariuszom i komornikom. Przede wszystkim komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, natomiast notariusz jest osobą zaufania publicznego, powołaną do dokonywania czynności, którym strony są zobowiązane lub pragną nadać formę notarialną, przy wykonywaniu czynności korzystającą z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Przymiot funkcjonariusza publicznego nadany komornikowi przez ustawodawcę pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem władzy publicznej. Komornik z uwagi na spełnianą rolę organu egzekucyjnego wyposażony został w pewne uprawnienia władcze przysługujące państwu, których szczególnym wyrazem jest możliwość stosowania przymusu. Tego rodzaju uprawnienia nie mieszczą się w sferze działania notariusza. Fakt przekazania przez państwo komornikowi części swojego imperium powoduje zatem, jak podał organ, że pozycja ustrojowa komornika jest silniejsza niż notariusza. W odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Wykonywane przez komornika czynności jako organu egzekucyjnego mają charakter urzędowy, a tym samym nie są one podejmowane we własnym imieniu jako osoby fizycznej. Inny w porównaniu do notariuszy jest też charakter opłat związanych z działalnością komornika, przysługują one komornikowi na innych zasadach niż na rzecz osób wykonujących inne zawody prawnicze. Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest również szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy. Komornik podlega nadzorowi judykacyjnemu (sądowemu), administracyjnemu (służbowemu, wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów) i samorządowemu (korporacyjnemu). Z tych względów nie jest możliwe, w opinii Ministra Sprawiedliwości, powoływanie się przez Izbę na uchwałę NSA nr II GPS 1/14 z dnia 22 września 2014 r. w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Z powyższego wynika, jak podał organ, że izbie komorniczej nie przysługuje status strony postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Izba wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] lipca 2016 r. Skarżąca, wnosząc o uchylenie ww. decyzji, nie zgodziła się z argumentacją przedstawioną przez organ w jej uzasadnieniu. Izba wskazała, że Minister Sprawiedliwości przeoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1022/15, zgodnie z którym organ samorządu zawodowego komorników sądowych jest stroną w postępowaniu kwalifikacyjnym. Jak podkreśliła, Sąd nie miał, przeciwnie niż organ, wątpliwości, że wykładnia prawa dokonana w uchwale II GPS 1/14, w której rozważano podobne zagadnienie prawne, z tym że dotyczące pozycji procesowej izby notarialnej w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, daje się zastosować do ustalenia roli i pozycji organu samorządu zawodowego komorników sądowych. Izba zwróciła uwagę, że organ dostrzegł podobieństwo uregulowania uprawnień samorządu komorniczego i notarialnego, lecz podstawowej różnicy dopatrzył się w zakresie funkcji i zadań komornika i notariusza, z których pierwszy jest funkcjonariuszem publicznym, a drugi osobą zaufania publicznego, którą to różnicę uwypuklił. Stwierdziła, że status funkcjonariusza publicznego nie pozbawia możliwości przyznania mu statusu osoby zaufania publicznego. Z tej przyczyny argumentu za odmową przyznania Izbie statusu strony z tego względu, że inny jest status tak samorządów, jak i osób piastujących funkcje komornika i notariusza, nie można uznać za trafny i istotny. Nie jest również cechą różnicującą, jak podała skarżąca, brak możliwości swobody czynności zawodowych. Również różnice w odpowiedzialności cywilnej przedstawicieli wspomnianych zawodów nie wydają się, w ocenie skarżącej, cechą różnicującą pozycję ustrojową notariuszy i komorników. Jak podała skarżąca, skoro zakres nadzoru Ministra Sprawiedliwości nie obejmuje czynności procesowych komornika (bo tutaj nadzór zastrzeżony jest dla sądu), oznacza to, że Minister nie może wykonywać żadnego z elementów nadzoru w tym zakresie, a mianowicie nie może obserwować działalności nadzorowanego ani wydawać nadzorowanemu poleceń. Skarżąca wyjaśniła, że zarówno wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i skarga złożone zostały wyłącznie w celu ochrony interesu publicznego, to jest takiego ukształtowania obsady stanowiska komornika, aby osoba powołana dawała pełną rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu, w tym prawidłowego, osobistego wykonywania czynności egzekucyjnych. W ocenie skarżącej, brak nadania odpowiedniej wagi opinii samorządu może przynieść opłakane skutki, tak dla interesu publicznego, jak i dla dobra wymiaru sprawiedliwości oraz praw i wolności obywateli. Skarżąca podkreśliła, że wskazywała na istotne okoliczności wykluczające zasadność utworzenia nowego stanowiska komornika. Uznała, że wyczerpująca ocena całokształtu sprawy w trakcie jej ponownego rozpoznania skutkowałaby zmianą decyzji lub też utwierdziłaby w przekonaniu o jej słuszności nie tylko Ministra Sprawiedliwości, ale również Izbę. Zdaniem skarżącej, umorzenie postępowania wywołanego jej wnioskiem wyklucza taką możliwość. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."). Badając skargę według powyższych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie nosi bowiem znamion wadliwości w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. Organ zasadnie bowiem uznał, że Rada Izby Komorniczej nie posiada interesu prawnego pozwalającego jej skutecznie wnieść wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Sprawiedliwości powołującą zainteresowanego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], gdyż nie służy jej przymiot strony w postępowaniu toczącym się w tym przedmiocie. Podzielając całość rozważań organu i jego rozumienie pojęcia strony postępowania, jakim posługuje się art. 28 Kpa., którego naruszenie skarżąca bezzasadnie zarzuca, należy w szczególności podkreślić, że skoro zgodnie z powołanym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, to pojęcie strony należy wyprowadzać tylko z przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Żaden przepis prawa administracyjnego materialnego nie przyznaje samorządowi komorniczemu legitymacji do udziału w charakterze strony w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego. Przepisu takiego, domagając się uznania za stronę w tym postępowaniu, skarżąca także nie wskazała. Zarzuciła w skardze naruszenie art. 79 i art. 89 ukse. oraz art. 17 Konstytucji uznając, że odmawiając jej przymiotu strony organ uniemożliwił jej wykonywanie obowiązku sprawowania nadzoru nad komornikami, a tym samym sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. Zarzut ten, w ocenie Sądu, jest bezzasadny, w szczególności brak jest podstaw, by z jego treści wyprowadzać wniosek co do istnienia po jej stronie uprawnienia lub obowiązku, który w świetle art. 28 Kpa. skutkowałby przypisaniem skarżącej statusu strony w tym postępowaniu. Zakres działania Rady Izby Komorniczej został określony wyczerpująco, a rada może wykonywać jedynie czynności określone w art. 93 ukse. Z powyższego wynika, że jej działania mogą być podejmowane wyłącznie w sprawach należących do tak określonego zakresu jej działania. Z treści art. 93 ust. 1 pkt 2 ukse. wynika, że rada izby wyraża opinię w sprawie powoływania i odwoływania komorników i asesorów komorniczych. Z kolei tryb powołania na stanowisko komornika określa art. 11 ukse., a rada właściwej izby komorniczej ma tylko możliwość wyrażenia opinii o kandydacie ubiegającym się o przyjęcie do samorządu. Opinia ta jest wydawana w ramach współdziałania organów zgodnie z art. 106 Kpa. Jest to forma współdziałania organów administracji publicznej polegająca na tym, że jeden z organów jest zobowiązany przed podjęciem decyzji do zasięgnięcia opinii innego organu, ale opinią nie jest prawnie związany. Ukształtowanie treści decyzji należy zatem wyłącznie do kompetencji organu administracji, w niniejszej sprawie Ministra Sprawiedliwości, a organ współdziałający (skarżąca) ma kompetencję ustawową wyłącznie do zajęcia stanowiska w sprawie rozstrzyganej przez właściwy organ. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że organ administracji współdziałający z organem prowadzącym postępowanie, nie jest stroną postępowania administracyjnego i nie jest legitymowany do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję. Tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 1971/93 uznano, że jeżeli organ gminy jest uczestnikiem procesu decyzyjnego, jako organ od stanowiska którego zależy treść decyzji (art. 106 Kpa.), to nie przysługują mu w tej sprawie uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Podobnie w wyroku z dnia 12 grudnia 1994 r., sygn. akt II SA 1538/94 NSA stanął na stanowisku, że organy samorządu współdziałające przy wydawaniu decyzji administracyjnej nie są legitymowane do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na taką decyzję. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 8 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 283/05 podniósł, że organ samorządu zawodowego, który poprzez opiniowanie współdziała przy wydawaniu decyzji administracyjnej w trybie art. 106 Kpa., nie może jednocześnie w tym samym postępowaniu występować we własnym imieniu w charakterze strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawach dotyczących powołania komornika na stanowisko przez Ministra Sprawiedliwości, ponieważ udział w takim postępowaniu na prawach strony wyklucza jej współdziałanie w trybie art. 106 Kpa. w postępowaniu administracyjnym, w którym podjęto decyzję o powołaniu (podobnie: wyrok NSA z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 708/10). Można również w tym miejscu odnieść się do wyroku NSA z dnia 1 października 2013 r., sygn. akt II GSK 966/12 i wskazać, że zakres działania rady izby komorniczej został określony w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji w sposób wyczerpujący i żaden przepis prawa nie przyznaje radzie uprawnienia do składania odwołań w sprawie powołania komornika ani też w inny sposób nie kreuje jej materialnoprawnego interesu, w rozumieniu art. 28 Kpa., który uzasadniałby jej udział w tym postępowaniu w charakterze strony. W ocenie Sądu, gdyby zamiarem ustawodawcy było przypisanie samorządowi statusu strony, to przyznanie mu funkcji organu współdziałającego w trybie art. 106 Kpa. nie znajdowałoby racjonalnego uzasadnienia, bo jako strona postępowania mógłby wyrazić swoją opinię. Zatem okoliczność, że samorząd występuje w tym postępowaniu tylko jako organ współdziałający całkowicie wyklucza przyjęcie, że służy mu status strony i wskazuje na to, iż w tych, a także innych zapisach ustawowych nie można dopatrywać się nawet zamiaru ustawodawcy co do uregulowania jej statusu w postępowaniu w sprawie powołania na stanowisko komornika w sposób przez nią oczekiwany i przedstawiony w skardze. W świetle powyższego nie doszło również do naruszenia art. 17 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu, zakres kompetencji przyznanych powyższym przepisem samorządom zawodowym, mający swoje przełożenie w art. 93 ukse., nie obejmuje uprawnień, z którymi skarżąca wiąże swoje twierdzenia o przysługującym jej statusie strony w postępowaniu o powołanie zainteresowanej na stanowisko komornika. Skoro zatem przepisy prawa materialnego nie przewidują wprost udziału samorządu komorniczego jako strony w tym postępowaniu i żaden przepis nie przyznaje mu statusu strony, to postępowanie wszczęte z wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją powołującą zainteresowaną na stanowisko komornika podlegało stosownie do art. 138 § 1 pkt 3 Kpa. umorzeniu. Stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja została podjęta z zachowaniem obowiązującego prawa. Wskazać również należy, że funkcje spełniane przez komornika jako funkcjonariusza publicznego mają charakter władczy. Jednocześnie komornik przynależy do samorządu komorniczego, który jest samorządem zawodowym typowym, gdy chodzi o wolne zawody wykonywane przez osoby zaufania publicznego, a zwłaszcza adwokatów i radców prawnych. Nie wykonuje jednak wolnego zawodu. Skoro komornikowi przysługują władcze kompetencje, gdyż jako funkcjonariusz publiczny upoważniony jest do prowadzenia egzekucji sądowej, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to w sposób znaczący jego pozycja ustrojowa odróżnia go od przywołanych grup zawodowych. Nadzór zwierzchni nad działalnością komorników, w przeciwieństwie do nadzoru sprawowanego przez organy samorządów zawodowych adwokatów, czy też radców prawnych, wobec tych grup zawodowych, sprawuje Minister Sprawiedliwości, przy czym nadzór ten nie może wkraczać w działania podlegające nadzorowi sądu (art. 64 ust. 1 ukse.). Krajowa Rada Komornicza sprawuje nadzór nad komornikami niezależnie od nadzoru sprawowanego przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów (art. 65 ust. 1 ukse.). W ramach nadzoru Krajowej Rady Komorniczej komornicy wizytatorzy mają prawo wglądu w czynności komorników, mogą żądać wyjaśnień oraz w razie stwierdzenia uchybień, zgodnie z art. 65 ust. 4 ukse., mogą wystąpić do sądu o wydanie zarządzenia w trybie art. 759 § 2 k.p.c. zmierzającego do zapewnienia należytego wykonania egzekucji. Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 6 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1022/15, w którym przyznało Izbie Komorniczej status strony w identycznym stanie faktycznym i prawnym, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie przywołało treść uchwały NSA z 22 września 2014 r. o sygn. akt II GPS 1/14, w której rozważano podobne zagadnienie prawne dotyczące notariuszy. Jak podkreśla się w piśmiennictwie, piecza nad należytym wykonywaniem zawodu wynikającą z art. 17 Konstytucji RP polega na wykonywaniu działań gwarantujących wysoką jakość i kulturę wykonywania zawodu oraz odpowiedni poziom etyczny i profesjonalny osób, które dany zawód wykonują (por. E. Tkaczyk, Samorząd zawodowy w świetle Konstytucji RP w Przegląd Sejmowy 2011/6/61). Jak podniósł Trybunał Konstytucyjny, przesłanka interesu publicznego, na gruncie art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, precyzuje cel i granice sprawowania pieczy nad wykonywaniem zawodu. Każde działanie samorządu zawodowego w tym zakresie podlega zatem konstytucyjnie ukierunkowanej ocenie, dokonanej z punktu widzenia interesu publicznego (wyrok TK z 18 lutego 2004 r. sygn. P 21/02). Interes publiczny i jego ochrona nie mogą być utożsamiane z partykularnym interesem danej korporacji zawodowej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla raz jeszcze, że komornik jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym (art. 1 ukse.). Zgodnie natomiast z art. 3 ukse. przy wykonywaniu czynności komornik podlega orzeczeniom sądów i prezesowi sądu rejonowego, przy którym działa. Przymiot funkcjonariusza publicznego nadany komornikowi przez ustawodawcę pozostaje w ścisłym związku z wykonywaniem władzy publicznej. W wyroku z dnia 3 grudnia 2003 r. K 5/02 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "(...) komornik działa formalnie rzecz biorąc w imieniu państwa. Komornik wyposażony został w pewne uprawnienia władcze przysługujące państwu, których szczególnym wyrazem jest możliwość stosowania przymusu, sprowadzającego się do podporządkowania dłużnika normie prawa materialnego w granicach oznaczonych w tytule wykonawczym". W odniesieniu do komornika nie zachodzi możliwość swobody czynności zawodowych, a zwłaszcza odmowy przyjęcia sprawy, do której prowadzenia jest właściwy. Wykonywane przez komornika czynności jako organu egzekucyjnego mają charakter urzędowy, a tym samym nie są podejmowane we własnym imieniu. Minister Sprawiedliwości został uprawniony przez ustawodawcę jako jedyny organ do powoływania komorników. Ponosi on odpowiedzialność za osoby dopuszczone do wykonywania zawodu, będąc wyposażonym w odpowiednie instrumenty prawne, np. możliwość odwołania komornika w sytuacjach przewidzianych treścią art. 15 a ust. 1 ukse. Z publicznoprawnym statusem komornika sądowego związany jest zatem szczególnego rodzaju nadzór nad jego działalnością sprawowany przez uprawnione organy. Komornik podlega trojakiemu nadzorowi, a mianowicie; po pierwsze judykacyjnemu – sądowemu, sprawowanemu przez sąd rejonowy przy którym działa, nadzór sprawowany jest z urzędu lub w wyniku skargi na czynności komornika, po drugie służbowemu, wykonywanemu przez Ministra Sprawiedliwości i prezesów sądów i w końcu samorządowemu – korporacyjnemu, sprawowanemu przez Krajową Radę Komorniczą w zakresie określonym ustawą o komornikach sądowych i egzekucji. Nadmienić należy, że zakres uprawnień wynikających z nadzoru wyznacza granice niezależności i samodzielności komornika. W ocenie Sądu, najbardziej istotnym elementem różnicującym status prawny komornika i notariusza jest nadzór judykacyjny sądu nad komornikiem sądowym sprawowany w oparciu o art. 759 § 2 k.p.c. Różnica polega również na odpowiedzialności skarbu państwa solidarnie z komornikiem za szkodę, o czym mowa w art. 23 ust. 3 ukse., wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Reasumując, w ocenie Sądu, nie można na zasadzie analogii stosować przywołanej powyżej uchwały o notariuszach, dotyczącej ich statusu w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza, bowiem charakter sprawowanych przez notariuszy i komorników funkcji jest zgoła odmienny. Notariusz, jako zawód zaufania publicznego, zrzeszony w danej Izbie, swoistej korporacji zawodowej, nie może być w zakresie swojej pozycji ustrojowej utożsamiany z komornikiem sądowym, którego głównym zadaniem jest odmowa interesu publicznego, realizowana przy użyciu instrumentów przyznanych komornikowi w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Przyznane zatem skarżącej Izbie statusu strony w postępowaniu dotyczącym powołania na stanowisko komornika, z uwagi na przyznanie takiego uprawnienia izbie notarialnej w sprawach w przedmiocie powołania lub odwołania notariusza, o czym mowa w uchwale NSA o sygn. II GPS 1/14, stanowi nieuprawnione założenie i oznacza, że podjęta uchwała nie może być podstawą rozważań dotyczących określenia statusu skarżącej Izby w postępowaniu w przedmiocie powołania na stanowisko komornika. Sąd podkreśla, że w pełni akceptuje stanowisko tutejszego Sądu wyrażone w analogicznej do niniejszej sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1816/14. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło