I OSK 366/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-11-13

Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Olga Żurawska – Matusiak, Mariusz Kotulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 98 § 2 K.p.a. w związku z brakiem wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie trzech lat, jeśli postępowanie zostało zawieszone na wniosek strony, która nie była jedyną stroną postępowania i nie została ustalona jej zdolność do złożenia wniosku o rekompensatę?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jeśli strona, na której wniosek postępowanie zostało zawieszone, nie zwróci się o jego podjęcie w terminie trzech lat, organ ma podstawę do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 98 § 2 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. Sąd stwierdził, że bierne zachowanie strony należy traktować jako skuteczne wycofanie żądania inicjującego postępowanie. Ponadto, sąd uznał, że organ nie miał obowiązku samodzielnego ustalania stron postępowania ani rozstrzygania zagadnienia wstępnego dotyczącego spadku, jeśli wnioskodawca nie przedstawił wymaganych dokumentów potwierdzających jego uprawnienie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty W.K. Postępowanie odwoławcze zostało zawieszone na wniosek W.K. po tym, jak nie przedstawił on dokumentów potwierdzających nabycie spadku. Po upływie trzech lat od zawieszenia, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie odwoławcze, uznając odwołanie za wycofane. WSA uwzględnił skargę W.K., uchylając decyzję Ministra. NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę W.K.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. Zasądził od W.K. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 13 listopada 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Olga Żurawska – Matusiak sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 335/18 w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 2017 r. nr DAP-WOSRII-7280-31/2017/DP w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od W.K. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 października 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 335/18 uwzględnił skargę W.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 2017 r. nr DAP-WOSRII-7280-31/2017/DP w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego i uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 21 marca 2014 r. nr WS.VIII.MS.7725-1-6-10 (pkt 1) oraz uchylił postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia 22 maja 2014 r. nr DRiR-MD-580-157/14 (MSP/DRiR/1382/14) (pkt 2). Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wojewoda Małopolski decyzją z 21 marca 2014 r. odmówił potwierdzenia na rzecz W.K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.L. udziału w prawie własności nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...]. W.K. wniósł do Ministra Skarbu Państwa odwołanie od decyzji organu I instancji. Minister Skarbu Państwa pismem z [...] kwietnia 2014 r. poinformował stronę o braku prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia po M.L., a także po jej domniemanych następcach prawnych, co jest niezbędne do skutecznego ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Organ pouczył jednocześnie stronę o możliwości zawieszenia postępowania na okres nie dłuższy niż 3 lata. W dniu [...] maja 2014 r. W.K. zwrócił się do Ministra Skarbu Państwa z wnioskiem o zawieszenie postępowania odwoławczego w sprawie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z 22 maja 2014 r. zawiesił na wniosek strony, na podstawie art. 98 § 1 ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 marca 2014 r. W dniu 1 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. poz. 2260). Zgodnie z art. 53 pkt 1 w zw. z art. 103 tej ustawy organem wyższego stopnia w sprawach, o których mowa w art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r. poz. 2042), powoływanej dalej jako "ustawa z 2005 r.", jest minister właściwy do spraw administracji publicznej, natomiast sprawy administracyjne i sądowo-administracyjne wszczęte i niezakończone przed dniem jej wejścia w życie są prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów przez organy, które przejęły zadania i kompetencje zgodnie z przepisami tej ustawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po dokonaniu oceny akt sprawy stwierdził, że zgodnie z art. 98 § 2 K.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W niniejszej sprawie postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 marca 2014 r. zostało zawieszone na wniosek W.K. postanowieniem Ministra Skarbu Państwa z 22 maja 2014 r. Jednocześnie strona nie zwróciła się o podjęcie zawieszonego na jej wniosek postępowania, w terminie wskazanym w art. 98 § 2 K.p.a., bowiem w okresie zawieszenia postępowania strona nie składała żadnych wniosków. Trzyletni termin na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania upłynął [...] maja 2017 r. Wobec powyższego Minister uznał odwołanie W.K. od decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 marca 2014 r. za wycofane. Tym samym zaszła konieczność umorzenia postępowania odwoławczego, jako bezprzedmiotowego. W.K. wniósł skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który powołanym na wstępie wyrokiem uwzględnił skargę. Sąd wskazał, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., I OPS 3/17, "Złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm. - obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 2042 ze zm.) skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy" (ONSAiWSA 2018/1/2). Zatem złożenie wniosku przez jednego uprawnionego otwiera drogę również pozostałym uprawnionym (współwłaścicielom lub ich spadkobiercom) do ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Obowiązkiem organów było zatem ustalenie wszystkich stron postępowania, jako że zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. "Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań." Sąd I instancji powołał stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym "Wszczęcie postępowania przez jednego ze spadkobierców rodzi po stronie organu obowiązek zapewnienia czynnego udziału w tym postępowaniu również pozostałym spadkobiercom dawnej właścicielki, niezależnie od tego czy złożyli oni odpowiedni wniosek" (wyrok NSA z 1 grudnia 2017 r., I OSK 1581/15, LEX nr 2465254). Sąd I instancji powołał, że w niniejszej sprawie organ I instancji wydał decyzję odmowną mimo, że z powyższego obowiązku w ogóle się nie wywiązał. Nie ustalił nawet, czy sam wnioskodawca jest spadkobiercą właścicielki pozostawionego poza obecnymi granicami RP mienia, nie mówiąc już o ustaleniu pozostałych stron postępowania, czym w ocenie sądu niewątpliwie naruszył art. 10 § 1 K.p.a. i art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Natomiast organ odwoławczy zawiesił postępowanie odwoławcze na wniosek strony (art. 98 § 1 K.p.a.), mimo że przepis ten stanowi, że "Organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu." Sąd I instancji uznał pogląd wyrażony w skardze, zgodnie z którym pozostałe strony nie miały możliwości wypowiedzenia się, co do możliwości zawieszenia postępowania na wniosek strony (np. wyrażenia sprzeciwu), gdyż nie zostały dotychczas ustalone i poinformowane o wszczęciu postępowania w przedmiocie rekompensaty. Zawieszenie postępowania odwoławczego odbyło się więc z naruszeniem art. 98 § 1 K.p.a. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie mógł również uznać, że wystąpił skutek, o jakim mowa w art. 98 § 2 K.p.a., czyli że "żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane", w tym wypadku, że odwołanie zostało wycofane, a w konsekwencji, że postępowanie odwoławcze jest bezprzedmiotowe, co uzasadniałoby zastosowanie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaskarżając wyrok w całości i – na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnmi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." – zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r. w zw. z art. 98 § 1 K.p.a. i art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że pomimo nieprzedłożenia przez stronę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku po zmarłym właścicielu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP organ powinien ustalić samodzielnie strony postępowania i nie mógł go zawiesić ani umorzyć; b) art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 98 § 2 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. i przyjęcie, że pomimo tego, iż strona nie złożyła wniosku o podjęcie postępowania zawieszonego na wniosek strony przed upływem trzech lat postępowania administracyjnego nie można było umorzyć; c) art. 145 par 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r. i przyjęcie, że organ nie ustalił wszystkich stron postępowania w sytuacji gdy skarżący był wnioskodawcą - stroną postępowania oraz jedynym podmiotem mogącym przedłożyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku; d) art. 145 par 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do zawieszenia sprawy z urzędu, w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy nie jest uzależnione od wydania orzeczenia przez inny sąd, a zmarła osoba niebędąca stroną postępowania, tj. właściciel pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną W.K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie pismem z 6 sierpnia 2020 r., a strona przeciwna pismem z 23 lipca 2020 r. wyraziły zgodę na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 P.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 P.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego. W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na jednej podstawie: naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że są one uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że nie budzi wątpliwości stan faktyczny sprawy. Na wniosek W.K. z dnia [...] maja 2014 r. postępowanie odwoławcze od decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 marca 2014 r. zostało zawieszone postanowieniem Ministra Skarbu Państwa z 22 maja 2014 r. Jednocześnie strona nie zwróciła się o podjęcie zawieszonego na jej wniosek postępowania, w terminie wskazanym w art. 98 § 2 K.p.a. Trzyletni termin na złożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania upłynął w dniu [...] maja 2017 r. Wobec powyższego Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał odwołanie W.K. od decyzji Wojewody Małopolskiego z 21 marca 2014 r. za wycofane i umorzył postępowanie odwoławcze decyzją z dnia 12 grudnia 2017 r. nr DAP-WOSRII-7280-31/2017/DP. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 2017 r. nr DAP-WOSRII-7280-31/2017/DP stanowił art. 98 § 2 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 98 § 2 K.p.a. jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego upływ trzyletniego okresu zawieszenia postępowania, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. bez zainicjowania przez stronę kontynuacji postępowania w tym okresie, prowadzi do umorzenia postępowania. Takie bierne zachowanie strony traktowane jest jako skuteczne wycofanie żądania inicjującego owe postępowanie. Konstrukcja instytucji zawieszenia postępowania, o którym mowa w art. 98 § 1 k.p.a. na zasadzie dyspozycyjności stron rozciąga się również na podjęcie zawieszonego postępowania, z tym jednak zastrzeżeniem, że w tym przypadku należy przyjąć pełną dyspozycyjność stron wyrok NSA z 3 października 2019r., sygn. I OSK 2743/17). Zatem bezprzedmiotowość postępowania wszczynanego na wniosek ma miejsce w przypadku cofnięcia wniosku, za takie cofnięcie art. 98 § 2 k.p.a. nakazuje uważać sytuację, w której w okresie trzech lat od zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o jego podjęcie (wyrok NSA z 24 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 1143/19). Rozpoczęcie biegu terminu trzyletniego, o którym jest mowa w tym przepisie, następuje "od daty zawieszenia postępowania", a nie np. od uostatecznienia się postanowienia, czy doręczenia postanowienia o zawieszeniu, przez co należy rozumieć datę wydania takiego postanowienia o zawieszeniu (wyrok NSA z 22 maja 2020 r., sygn. I OSK 2940/19). Termin określony w art. 98 § 2 k.p.a. jest terminem zawitym (prekluzyjnym), gdyż ma charakter materialnoprawny i jego upływ pociąga za sobą nieodwracalne wygaśnięcie uprawnienia do skutecznego żądania podjęcia zawieszonego postępowania, wynikające z uznania, że strona wycofała wniosek wszczynający postępowanie administracyjne (wyroki NSA: z 14 czerwca 2019 r., sygn. I OSK 111/19; z 27 sierpnia 2019 r., sygn. I OSK 2652/17 oraz z 17 maja 2019 r., sygn. I OSK 2265/17). Jak wskazano wyżej nie budzi żadnych wątpliwości, że W.K. w terminie trzech lat od wydania postanowienia przez organ o zawieszeniu postępowania nie wniósł o jego podjęcie. Tym samym Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji miał kompetencję do wydania decyzji z dnia 12 grudnia 2017 r. nr DAP-WOSRII-7280-31/2017/DP w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Skoro W.K., na którego wniosek zawieszono postępowanie, w terminie nie wystąpił o jego podjęcie, to należało przyjąć, że poprzez swoje bierne zachowanie, skutecznie cofnął odwołanie inicjujące postępowanie drugoinstancyjne, jako jego dysponent. W konsekwencji z upływem terminu, w którym można złożyć wniosek o podjęcie postępowania, nastąpił skutek materialnoprawny w postaci nieodwracalnego wygaśnięcia uprawnienia do skutecznego żądania podjęcia zawieszonego postępowania i jego kontynuacji. W całości zostały zatem spełnione przesłanki do zastosowania art. 98 § 2 K.p.a. Tym samym zasługujący na uwzględnienie okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 98 § 2 K.p.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. Zasadne są także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Po pierwsze przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 grudnia 2017 r. nr DAP-WOSRII-7280-31/2017/DP w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, a nie postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia 22 maja 2014 r. nr DRiR-MD-580-157/14 (MSP/DRiR/1382/14) o zawieszeniu postępowania na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. Postanowienie to jest zaskarżalne, a przesłanki jego zastosowania są weryfikowane w odrębnym postępowaniu. Podkreślić należy, że to W.K. złożył wniosek o zawieszenie postępowania, jak również w żaden sposób nie kwestionował wydanego postanowienia o zawieszeniu postępowania. Po drugie wnioskodawcą wszczęcia postępowania w przedmiocie realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej był wyłącznie W.K. Co istotne, z materiału dowodowego nie wynikało nawet to, czy on sam jest uprawnionym do złożenia takiego wniosku. Z treści art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r. jednoznacznie wynika, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, to wnioskodawca ma obowiązek dołączyć do swojego wniosku postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku. Mając na uwadze brak wykazania uprawnienia do rekompensaty przez W.K. wskutek niewykazania następstwa prawnego, który to brak nie został uzupełniony pomimo wezwań organu, Wojewoda Małopolski wydał decyzję z dnia 21 marca 2014 r. nr WS.VIII.MS.7725-1-6-10 o odmowie potwierdzenia na rzecz W.K. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M.L. udziału w prawie własności nieruchomości położonej we [...] przy ul. [...]. Co więcej to właśnie ze względu na konieczność wykazania następstwa prawnego W.K. wniósł o zawieszenie postępowania. Jednak również w okresie zawieszenia nie wystąpił on nawet do sądu powszechnego o stwierdzenie nabycia spadku po M.L. Postępowanie spadkowe zostało zainicjowane dopiero w 2018 r. (zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] w [...] VI Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2018 roku sygn. akt [...], w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po M.S.), a więc już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Tym samym zasadny jest zarzut naruszenia art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r. w zw. z art. 98 § 1 K.p.a. i art. 105 § 1 K.p.a. poprzez uznanie, że pomimo nieprzedłożenia przez stronę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku po zmarłym właścicielu nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami RP organ powinien ustalić samodzielnie strony postępowania i nie mógł go zawiesić ani umorzyć. W konsekwencji zasadny jest zarzut naruszenia art. 145 par 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 2005 r. i przyjęcie, że organ nie ustalił wszystkich stron postępowania w sytuacji gdy skarżący był wnioskodawcą - stroną postępowania oraz jedynym podmiotem mogącym przedłożyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Dopiero stwierdzenie, że złożenie wniosku nastąpiło przez osobę uprawnioną do rekompensaty, otwiera drogę pozostałym uprawnionym do ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a na organ nakłada obowiązek zadbania, aby wszystkie znane organowi osoby uprawnione zostały zawiadomione o wszczętym postępowaniu. Wszczęcie postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, do którego dochodzi na skutek wniosku jednego ze współwłaścicieli albo spadkobierców, nie oznacza, że decyzja o potwierdzeniu obejmie z urzędu osoby inne, niż wnioskodawca. W każdym przypadku osoba uprawniona powinna wyrazić indywidualną wolę potwierdzenia w drodze decyzji prawa do rekompensaty. Złożenie takiego oświadczenia jest możliwe po wszczęciu postępowania. Po wszczęciu postępowania, jeśli z wniosku i dowodów, które z mocy art. 6 należy dołączyć do wniosku, wynika, że interes prawny w sprawie mają jeszcze inne, niż wnioskodawca, osoby, obowiązkiem organu jest zawiadomienie tych osób o wszczęciu postępowania. Obowiązek ten wynika z art. 61 § 4 K.p.a. Zastosowanie tego przepisu jest możliwe po ustaleniu przez organ innych osób mających interes prawny w uzyskaniu decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty. Co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, gdyż w toku postępowania administracyjnego wnioskodawca nie przedłożył dokumentów potwierdzających prawo do rekompensaty jego oraz innych osób. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sformułowanym w zaskarżonym wyroku, że wobec braku postanowienia spadkowego po właścicielu nieruchomości sprawa powinna zostać zawieszona z uwagi na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny sąd. To do wnioskodawcy należy przedłożenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i tylko wnioskodawca jest uprawniony do wszczęcia postępowania spadkowego. Wobec braku postanowienia spadkowego po właścicielu nieruchomości organ jest władny wydać decyzję o odmowie przyznania prawa do rekompensaty, gdyż postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku jest jednym z dowodów, które musi przedłożyć wnioskodawca, a jego brak nie generuje konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przez inny organ. Zatem zasadny jest także zarzut naruszenia art. 145 par 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do zawieszenia sprawy z urzędu, w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy nie jest uzależnione od wydania orzeczenia przez inny sąd, a zmarła osoba nie była stroną postępowania, tj. właściciel pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości. W tym stanie rzeczy stwierdzając, że skarga kasacyjna jest uzasadniona, Naczelny Sąd Administracyjny miał podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz do rozpoznania skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., a w następstwie tego do oddalenia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego zostało wydane w oparciu o przepis art. 203 pkt 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło