II OSK 2407/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-10-24

Skład orzekający: sędzia NSA Zdzisław Kostka, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miejskiej w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego, podjęta po dacie wejścia w życie nowelizacji art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, może zostać uznana za nieważną, jeśli akt, którego dotyczyło wezwanie, został podjęty przed tą datą?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego, uznając, że zaskarżony wyrok WSA w Warszawie, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Sąd uznał, że interpretacja art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej powinna być oparta na dacie podjęcia aktu lub dokonania czynności przez organ administracji, a nie na dacie rozpatrzenia wezwania. Skoro uchwała Rady Miejskiej dotycząca wezwania do usunięcia naruszenia prawa została podjęta po nowelizacji, ale dotyczyła aktu (miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) podjętego przed nowelizacją, postępowanie w tej sprawie toczyło się według poprzedniej procedury, co oznaczało brak podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały przez organ nadzoru.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody Mazowieckiego, którym stwierdzono nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego. Wojewoda uznał, że Rada Miejska nie miała podstawy prawnej do podjęcia uchwały po nowelizacji art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. WSA w Warszawie uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze, uznając, że interpretacja przepisów intertemporalnych nie jest jednoznaczna i brak jest istotnego naruszenia prawa. Wojewoda Mazowiecki wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wojewody Mazowieckiego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 24 października 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 24 października 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3264/17 w sprawie ze skargi Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3264/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi Gminy [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: Zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] października 2017 r. Wojewoda Mazowiecki stwierdził nieważność uchwały nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2017 r. w sprawie wezwania Rady Miejskiej w [...] w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.) do usunięcia naruszenia interesu prawnego, w związku z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części wsi [...] dla fragmentu terenu położonego pomiędzy ulicami [...] i [...]. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że na mocy art. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r., poz. 935), zwanej dalej "ustawą nowelizującą", z dniem 1 czerwca 2017 r. zmieniony został art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W wyniku tej zmiany organ stanowiący jednostkę samorządu terytorialnego pozbawiony został kompetencji do rozpatrywania wezwań do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, naruszonych uchwałą organu. Dlatego też Wojewoda Mazowiecki uznał, iż Rada Miejska w [...] nie miała podstawy prawnej do podjęcia w dniu [...] września 2017 r. uchwały nr [...]. Skargę na powyższy akt nadzoru wywiodła Gmina [...], zarzucając naruszenie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w rozstrzygnięciu nadzorczym. W ocenie Sądu wniesiona skarga zasługiwała na uwzględnienie. Jako podstawę uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd wskazał art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że sankcja nieważności z art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym może być zastosowana w przypadku istotnego naruszenia prawa. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż ww. akty wydano z naruszeniem prawa. Dalej Sąd zaznaczył, że organ nadzoru uznał, iż Gmina [...] dopuściła się istnego naruszenia prawa, gdyż w podstawie prawnej powołała przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu nieobowiązującym, w sytuacji w której organ gminy po nowelizacji tego przepisu utracił możliwość podejmowania uchwały w przedmiocie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Wskazał także, iż w rozpatrywanej sprawie polemika dotycząca oceny zgodności z prawem uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, której przedmiotem jest rozpatrzenie wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego, wynika z daty podjęcia uchwały organu stanowiącego, której wezwanie dotyczy. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej przepisy ustawy o samorządzie gminnym, w brzmieniu nadanym tą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej, dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy, tj. po 1 czerwca 2017 r. Z dniem 1 czerwca 2017 r. nadano nowe brzmienie art. 101 ust. 1 ww. ustawy, które nie przewiduje instytucji wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W przepisie intertemporalnym, tj. art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej ustawodawca posłużył się pojęciem aktu i czynności, a także terminem wejścia w życie samej nowelizacji. Zdaniem Sądu, aktem w rozumieniu art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej będzie zatem uchwała, w tym przypadku uchwała nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Akt ten podjęty został przed wejściem w życie nowelizacji art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Natomiast czynność organu skarżącego, w związku z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, została podjęta po nowelizacji tegoż przepisu i wyrażona w formie uchwały podjętej w dniu [...] września 2017 r. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało wniesione po upływie 30 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów. Zdaniem Sądu, akt którego dotyczyło wezwanie podjęty został co prawda przed nowelizacją przepisu art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, jednak czynność dokonana została po wejściu w życie nowych przepisów. Kwestionowana uchwała dotyczy wezwania wniesionego w dniu 21 lipca 2017 r. do usunięcia naruszenia prawa, a zatem wezwania wniesionego w czasie, gdy obowiązywał znowelizowany art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Dokonując analizy przepisu art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej Sąd wyjaśnił, że możliwa jest interpretacja, iż zarówno akt, jak i czynność (rozumiana łącznie, jako koniunkcja) muszą być dokonane przed 1 czerwca 2017 r. Powyższe oznacza, że gdyby faktyczna wola ustawodawcy sprowadzała się do tego, by każdy akt podjęty przed 1 czerwca 2017 r. mógł być zaskarżony do sądu jedynie po wcześniejszym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, to racjonalny ustawodawca, dla wyrażenia takiej woli użyłby spójnika "albo", bądź też spójnika "lub", wskazując na alternatywność poszczególnych znaczeń pojęciowych, czego jednak nie uczynił. Rozumowanie to zawiera jednak nieścisłość, polegającą na tym, że utożsamianie czynności z uchwałą w przedmiocie rozpoznania wezwania do usunięcia naruszenia prawa, przy uznaniu wymogu wprowadzenia spójnika "lub" prowadziłoby do interpretacji, że ustawodawca przewiduje wariant odniesienia się do samej uchwały, z pominięciem czynności, do której owa uchwała się odnosi, co nie miałoby poparcia w zasadach racjonalnego ustawodawcy (ze względu na następstwo czasowe). Nie może bowiem przepis art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej odnosić się wyłącznie do czynności wcześniejszej. Nie można zatem, zdaniem Sadu, skutecznie wywodzić, na podstawie wykładni językowej, że zgodnie z wolą ustawodawcy wszelkie czynności organu podejmowane po wejściu w życie nowelizacji, winny być objęte nowymi regułami. Skoro dla wydania rozstrzygnięcia nadzorczego musi zostać ustalone w sposób niebudzący wątpliwości istnienie sprzeczności badanej uchwały z przepisami prawa i to sprzeczności oczywistej i rażącej, a interpretacja tych przepisów jest niejednoznaczna, to brak jest przesłanki do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego. Z uwagi zatem na wątpliwości co do wykładni przepisu intertemporalnego oraz brak negatywnych skutków dla strony postępowania, wywołanych przez sformułowanie odpowiedzi na wezwanie, w ocenie Sądu, nie można w rozpatrywanym przypadku kwestionowanej przez Wojewodę czynności organu przypisać charakteru istotnego naruszenia prawa. Nie wystąpiła zatem pozytywna przesłanka, konieczna do stwierdzenia nieważności uchwały przez organ nadzoru, co spowodowało uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Wojewoda Mazowiecki, zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie: 1/ prawa materialnego poprzez błędną wykładnię prowadzącą do niewłaściwego zastosowania: - art. 17 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy nowelizującej oraz art. 148 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie prowadzące do uznania, iż organ uchwałodawczy gminy posiada uprawnienia do rozpatrywania wezwań do usunięcia naruszenia prawa po wejściu w życie nowelizacji przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym tj. po 1 czerwca 2017 r. - art. 2, art. 7 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 148 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że możliwość różnej interpretacji przepisów przesądza, iż nie doszło do istotnego naruszenia prawa, co oznacza błędną wykładnię art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, co doprowadziło do uchylenia aktu nadzoru; - art. 91 ust. 1 i art. 91 ust. 4 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r., poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały, a także niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą jej podjęcia, nie stanowi istotnego naruszenia prawa; 2/ przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, poprzez naruszenie: - art. 3 § 1 i § 2 pkt 7, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 148 p.p.s.a. poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny rozstrzygnięcia nadzorczego w kontekście wadliwej kontroli uchwały, polegającej na braku dokonania jednoznacznej wykładni przepisów art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do uchylenia aktu nadzoru; - art. 91 ust. 1 i art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r. oraz art. 138, art. 148 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uchylenie aktu nadzoru, w sytuacji gdy z treści uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd stoi na stanowisku, że podjęcie uchwały w sprawie udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa oceniane jest jako istotnie naruszające prawo; - art. 3 § 1 i § 2 pkt 7, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 148 p.p.s.a. poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały, w związku ze sporządzeniem wzajemnie wykluczającego się uzasadnienia wyroku w zakresie istotności naruszeń, stosowania przy ocenie istotności przepisów k.p.a. oraz podstaw prawnych do podejmowania uchwały w przedmiocie rozpoznania wezwania do usunięcia naruszenia prawa po nowelizacji przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym; - art. 3 § 1 i § 2 pkt 7, art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 148 p.p.s.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez dokonanie wadliwej kontroli uchwały, w oparciu o ustalenia stanu faktycznego z innej sprawy, dotyczącej innego wezwania, a także braku samodzielnej kontroli przedmiotowej uchwały, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe Wojewoda wniósł o: rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o oddalenie skargi; ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania, w związku z tym należało rozpoznać sprawę w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiedziona w tej sprawie skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż mimo błędnego uzasadnienia zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Stosownie do art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z dyspozycji tej normy wynika, że oddalenie skargi kasacyjnej jest następstwem uznania jej przez Sąd za bezzasadną. Skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas, gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (por. np. wyroki NSA z 17 maja 2011 r. I OSK 113/11; z 20 stycznia 2006 r. I OSK 344/05 i I OSK 345/05). Orzeczenie odpowiada prawu mimo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu sentencja nie uległaby zmianie. Również w sytuacji, gdy w uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej wykładni przepisów prawa materialnego, brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku, gdy jego sentencja jest prawidłowa (zobacz: wyrok NSA z 3 lutego 2011 r. II GSK 221/10). W rozpatrywanej sprawie zaskarżony wyrok uwzględniający skargę Gminy [...] na przedmiotowe rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego w pełni odpowiada prawu, mimo iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak już wyżej zaznaczono, rozstrzygnięcie to zawiera błędne uzasadnienie. Dlatego też, w tych warunkach, wniesiona skarga kasacyjne nie zasługiwała na uwzględnienie. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego środka odwoławczego zauważyć należy, iż istota problemu w tej sprawie sprowadza się do interpretacji przepisu art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej. W ocenie Sądu pierwszej instancji treść tego przepisu nie jest jednoznaczna, możliwe są różne jego interpretacje, a to powoduje, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2017 r. Dalej Sad wskazał, że udzielenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia, już po nowelizacji art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie może być oceniane jako istotne naruszenie prawa. Natomiast Wojewoda Mazowiecki stanął na stanowisku, że w stanie faktycznym zaistniałym w tej sprawie Rada Miejska w [...] podjęła uchwałę z dnia [...] września 2017 r. bez podstawy prawnej, co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem Wojewody przepis przejściowy art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej dotyczy wyłącznie przypadku, w którym akt i czynność związana z tym aktem ma miejsce przed 1 czerwca 2017 r., a to oznacza, że wszelkie czynności po wejściu w życie znowelizowanych przepisów mają odbywać się wg nowych zasad. W konkluzji Wojewoda wskazał, że o ile przed dniem 1 czerwca 2017 r. istniała prawna podstawa do podejmowania uchwał w sprawie rozpatrzenia wniesionego wezwania do usunięcia naruszenia, o tyle po tym terminie takiej podstawy brak, co wypełnia kwalifikowaną przesłankę braku podstawy prawnej do podjęcia określanego rodzaju uchwały, a także kwalifikowaną przesłankę niewłaściwego zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą jej podjęcia. W kontekście powyższego wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej przepisy art. 52 i art. 53 ustawy zmienianej w art. 9 (tj. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustaw zmienianych w art. 2 (tj. art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym), art. 6, art. 7 i art. 11, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. Z przepisu tego można wprost wywieść, iż normy art. 52 i 53 p.p.s.a. oraz art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. stosuje się nadal do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych przed tym dniem. Innymi słowy, skargi do sądu administracyjnego na akty podjęte albo czynności dokonane przez organy administracji przed dniem 1 czerwca 2017 r. powinny być poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, natomiast skargi na akty podjęte lub czynności dokonane po tej dacie mogą być wniesione do sądu bez zachowania tego trybu. Wojewoda zakwestionował takie rozumienie tego przepisu z uwagi na trudności dla stron w stosowaniu dwóch procedur w zależności od daty podjęcia zaskarżonego aktu lub dokonania przez organ czynności. Takie rozwiązanie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika jednak wprost z wykładni językowej art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, a Naczelny Sąd Administracyjny nie może wkraczać w kompetencje władzy ustawodawczej i dokonywać wykładni przepisu prawa, nadając mu inną treść niż wynika to z jednoznacznej wykładni językowo-logicznej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno organ nadzoru, jak i Sąd pierwszej instancji oparły się na błędnym rozumieniu pojęcia "akty i czynności" zawartego art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 28 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1624/18, iż pojęcie to należy rozumieć w kontekście art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. (w brzmieniu przed nowelizacją) oraz art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 3 § 2 pkt 4-6 p.p.s.a. Przepis art. 52 § 3 p.p.s.a. przed nowelizacją stanowił, iż jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie natomiast z art. 52 § 4 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2017 r. w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. W przepisach tych chodzi więc o akty i czynności będące przedmiotem wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które poprzedza ewentualne wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym reguluje kwestię wnoszenia skarg do sądu administracyjnego na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Dotyczy on więc aktów prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.) albo aktów organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.). Tego rodzaju aktów dotyczy również art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej. Nową procedurę wnoszenia skargi do sądu administracyjnego (bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa) stosuje się więc do skarg na akty oraz czynności organów administracji publicznej, które zostały podjęte po dniu wejścia w życie ustawy. Błędna jest wykładnia tego przepisu polegająca na przyjęciu, że aktem jest uchwała rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (podjęta przed 1 czerwca 2017 r.), a czynnością – uchwała w przedmiocie wezwania do usunięcia interesu prawnego. W tej sprawie przedmiotem wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest wyłącznie akt prawa miejscowego jakim jest plan miejscowy, a uchwała dotycząca tego wezwania jest elementem procedury poprzedzającej wniesienie skargi. Żadna czynność organu administracji w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie była w tej sprawie przedmiotem wezwania do usunięcia naruszenia prawa i przedmiotem ewentualnej skargi. Jeżeli akt został podjęty albo czynność organu administracji została dokonana przed dniem 1 czerwca 2017 r., to stosujemy poprzednią procedurę jego zaskarżenia polegającą na wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi, niezależnie od czasu, w którym wezwanie to zostanie rozpatrzone przez właściwy organ (przed czy po 1 czerwca 2017 r.). W świetle art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej decydujące znaczenie dla procedury wniesienia skargi do sądu administracyjnego ma data podjęcia aktu lub dokonania czynności przez organ administracji, mających być przedmiotem tej skargi, a nie data wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa lub data jego rozpatrzenia przez organ. Skoro w tej sprawie przedmiotem skargi do sądu administracyjnego miała być uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a więc akt wydany przed dniem 1 czerwca 2017 r., to osoba, która zamierzała wystąpić z taką skargą zastosowała prawidłową procedurę jej zaskarżenia i wystąpiła do Rady Miejskiej z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. A zatem uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2017 r. w sprawie wezwania tego organu w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym do usunięcia naruszenia interesu prawnego jest zgodna z prawem, gdyż postępowanie w tej sprawie toczy się według poprzedniej procedury. Brak było więc jakichkolwiek podstaw prawnych do stwierdzenia przez organ nadzoru nieważności uchwały z dnia [...] września 2017 r. A zatem co do zasady zaskarżony wyrok, uchylający – na podstawie art. 148 p.p.s.a. – rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2017 r., w pełni odpowiada prawu. W tej sytuacji, skoro wskazana wyżej uchwała Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2017 r., której nieważność stwierdził Wojewoda, niewątpliwie odpowiada prawu, to brak jest podstaw do rozważania czy podnoszone przez organ nadzoru naruszenie prawa miało charakter istotny, skutkujący koniecznością stwierdzenia nieważności tej uchwały, czy też – jak przyjął Sąd pierwszej instancji – takiego charakteru nie miało. Bezprzedmiotowe są zatem zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 2, art. 7 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 148 p.p.s.a. oraz art. 91 ust. 1 i art. 91 ust. 4 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r. i w powiązaniu z art. 148 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadnione uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji normy art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych co do braku dokonania jednoznacznej wykładni przepisu art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, jednakże wskazane uchybienie tego Sądu – wobec uchylenia rozstrzygnięcia nadzorczego wadliwie stwierdzającego nieważność uchwały Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2017 r. – nie miało wpływu na wynik sprawy. Jak już bowiem wyżej wskazano, zaskarżony wyrok, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Podsumowując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, żadna z podniesionych podstaw kasacyjnych, mimo iż część z nich została uznana za zasadną, nie mogła skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku z przyczyn wyżej przedstawionych. Dlatego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło