II OZ 1425/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 813/18 odrzucające skargę w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie zmiany użytkowania obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 813/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w sprawie zmiany użytkowania obiektu budowlanego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 25 września 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach lub przed sądami administracyjnymi. Dla dokonania powyższej czynności wyznaczono siedmiodniowy termin liczony od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie pełnomocnikowi skarżącego doręczono odpis zarządzenia z dnia 25 września 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W zarządzeniu tym wskazano, że wpłaty należy dokonać w kasie Sądu lub na podany rachunek bankowy - w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 października 2018 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy, przesyłka ta została odebrana przez upoważnionego pracownika kancelarii prawnej, której adres podano w treści skargi. W wyznaczonym terminie, który upłynął w dniu 15 października 2018 r. (poniedziałek – dzień roboczy), nie uzupełniono ww. braku formalnego skargi i nie uiszczono również należnej opłaty sądowej. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 oraz art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o odrzuceniu skargi. Zażaleniem M. S. zaskarżył powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, a to: - 49 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie i niewezwanie bezpośrednio strony do uzupełnienia braków formalnych skargi skutkujące przedwczesnym i nieuprawnionym jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a także pozbawieniem strony możliwości działania i prawa do sądu wynikającego z art. 45 Konstytucji i prowadzącym do nieważności postępowania a to art. 183 § 2 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; - art. 220 § 3 polegające na odrzuceniu skargi pomimo faktu, że wpis sądowy od skargi został uiszczony w terminie. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że skarżący uiścił wpis sądowy w wymaganej wysokości w zakreślonym terminie, zatem ustalenia Sądu w tej kwestii są błędne i nie doszło do naruszenia art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnośnie natomiast kwestii pełnomocnictwa, którego istotnie nie przedłożono, skarżący zaznaczył, że ww. uchybienie pełnomocnika otwiera dla strony termin do uzupełnienia braków pisma poprzez jego osobiste podpisanie. Obowiązkiem Sądu było więc bezpośrednie skierowanie do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie. Wobec nie dokonania tej czynności zaskarżone postanowienie należy uznać za przedwczesne. Do zażalenia załączono dowód uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skarga wniesiona do wojewódzkiego sądu administracyjnego powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie natomiast z treścią art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa (art. 37 § 1 p.p.s.a.). W myśl zaś art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W odniesieniu do skargi ustawa przewiduje skutek odrzucenia skargi, której braków formalnych strona nie uzupełniła (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w pierwszej kolejności należy zgodzić się ze skarżącym, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do odrzucenia przedmiotowej skargi w oparciu o art. 220 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, o której pomimo wezwania nie został uiszczony należy wpis, podlega odrzuceniu. Z akt sądowych niniejszej sprawy wynika bowiem, że wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, skarżący w wyznaczonym terminie uiścił wpis sądowy od przedmiotowej skargi w wysokości 100 zł (k. 17). Nie można również zgodzić się z wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu stanowiskiem, że w okolicznościach niniejszej sprawy istniały podstawy do odrzucenia przedmiotowej skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, że adwokat M. L., wnosząc w imieniu M. S. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], nie dołączył do akt sprawy pełnomocnictwa udzielonego mu przez mocodawcę. W takiej sytuacji zasadnie Sąd I instancji uznał, że wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 49 § 1 p.p.s.a. i wezwał pełnomocnika do usunięcia stwierdzonego braku formalnego. Słusznie także ustalono, że przedmiotowego braku formalnego skargi wezwany pełnomocnik nie wykonał w terminie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można jednak uznać w okolicznościach niniejszej sprawy, że przedmiotowa skarga na tym etapie postępowania podlegała odrzuceniu. Podkreślić bowiem należy, że skarga na wskazane wyżej postanowienie mogła zostać wniesiona przez samą stronę. Konsekwentnie trzeba wobec tego przyjąć, że strona mogła w pełnym zakresie uzupełnić braki takiej skargi przez jej podpisanie. Prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu. Biorąc pod uwagę, że wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa, Sąd powinien był podjąć próbę usunięcia braku formalnego skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez ponowne skierowanie stosownego wezwania bezpośrednio do strony skarżącej o usunięcie braku skargi przez jej podpisanie (por. postanowienia NSA: z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2353/15; z dnia 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05; z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11; z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1767/12; z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14; z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/14, z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1082/15, publ. CBOSA). Wobec niedokonania przez Sąd I instancji tej czynności, zaskarżone orzeczenie należy uznać za przedwczesne. Odrzucenie skargi bez uprzedniego bezpośredniego wezwania strony do jej podpisania w określonym stanie prawnym wypełnia przesłankę nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z dnia 6 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2353/15; z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11; z dnia 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14, publ. CBOSA). W związku z powyższym stwierdzić należało, iż zasadnie w zażaleniu zarzucono Sądowi I instancji naruszenie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 p.p.s.a. oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego powinno się znaleźć dopiero w wyroku kończącym postępowanie, a więc w orzeczeniu, o którym mowa w art. 200, 201, 203, 204 p.p.s.a.