I SA/Gd 1105/18

WyrokWSA w Gdańsku2019-01-23

Skład orzekający: Zbigniew Romała, Irena Wesołowska, Ewa Wojtynowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, odmawiając jednocześnie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania strony i świadków na okoliczność nieprawidłowego doręczenia decyzji?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył art. 188 Ordynacji podatkowej, odmawiając przeprowadzenia dowodów z przesłuchania strony i świadków na okoliczność nieprawidłowego doręczenia decyzji, mimo że okoliczności te miały istotne znaczenie dla sprawy i nie były wystarczająco stwierdzone innymi dowodami. Odmowa przeprowadzenia dowodu na tej podstawie jest niedopuszczalna, ponieważ organ nie może z góry oceniać materiału dowodowego i blokować inicjatywy dowodowej strony.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, kwestionując prawidłowość doręczenia decyzji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, uznając decyzję za skutecznie doręczoną w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Dyrektor odmówił jednocześnie przeprowadzenia dowodów z przesłuchania strony i świadków na okoliczność nieprawidłowego awizowania przesyłki, uznając, że okoliczności te zostały wystarczająco stwierdzone zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej i zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 24 września 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego (dalej: "Naczelnik"), orzekł o odpowiedzialności M. S. (dalej: "strona", "skarżąca") za zaległości podatkowe spółki z o.o., której skarżąca była członkiem zarządu. Decyzja została wysłana na adres zamieszkania strony (G., ul. [...]). Z uwagi na nieobecność adresata pod wskazanym adresem, w dniu 8 czerwca 2018 r. przesyłka zawierająca ww. decyzję została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne zawiadomienie o nadejściu i możliwości odbioru przesyłki zawierającej ww. decyzję nastąpiło w dniu 18 czerwca 2018 r. Z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie zwrócono ją do nadawcy. W związku z tym organ uznał decyzję za doręczoną, w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.) - dalej: "Ordynacja podatkowa", w dniu 22 czerwca 2018 r. Pismem z dnia 9 sierpnia 2018 r. M. S. wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku zakwestionowano prawidłowość doręczenia przesyłki listowej zawierającej decyzję Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. Wskazano, że żadne z awiz nie zostały pozostawione pod adresem zamieszkania skarżącej, co mogą potwierdzić również inni domownicy, którzy w okresie, w którym decyzja miała być doręczona, na stałe zamieszkiwali w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w G. W związku z tym, na podstawie art. 162 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej, wniesiono o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze strony M. S. oraz z przesłuchania w charakterze świadków: G. S., K. S., B. H. i P. W. - na okoliczność braku zawinienia strony w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. oraz braku prawidłowego awizowania przesyłki listowej zawierającej tę decyzję. Postanowieniem z dnia 24 września 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor") stwierdził, że odwołanie M. S. od decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 223 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję (§ 1). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (§ 2). A zatem, warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu jej dokonania. Uchybienie temu terminowi powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność kwestionowanej odwołaniem decyzji. Organ odwoławczy zobowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Dyrektor podał, że ze znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej decyzję oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki, wynika, iż decyzja Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. (zawierająca prawidłowe pouczenie o terminie wniesienia odwołania) została doręczona z dniem 22 czerwca 2018 r., w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. Wskazano, że na kopercie zawierającej decyzję i zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji znajdują się adnotacje operatora pocztowego, z których wynika, iż przesyłka była dwukrotnie awizowana (8. i 18. czerwca 2018 r.), a o fakcie tym adresat był poinformowany poprzez pozostawione przez doręczyciela zawiadomienia. W dniu 25 czerwca 2018 r. (tj. po upływie 14-dniowego okresu przechowywania w placówce pocztowej) przesyłka została zwrócona do nadawcy. Dyrektor uznał tym samym, że termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji upłynął z dniem 6 lipca 2018 r., tymczasem odwołanie M. S. wysłała za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 9 sierpnia 2018 r., tj. 34 dni po terminie. Dyrektor podał, że w myśl art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Odwołując się do orzecznictwa sądowego podkreślono, że stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy; każde przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Postanowieniem z dnia 24 września 2018 r. Dyrektor odmówił przeprowadzenia dowodów z przesłuchania w charakterze strony M. S. oraz w charakterze świadków: G. S., K. S., B. H. i P. W. W uzasadnieniu organ podniósł m.in., że okoliczności dotyczące skutecznego doręczenia stronie decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. zostały wystarczająco stwierdzone dokumentem urzędowym, tj. zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Zdaniem organu, uwzględnienie wniosku w sprawie przesłuchania wskazanych osób nie skutkowałoby ustaleniem nowego stanu faktycznego sprawy. W skardze na postanowienie Dyrektora stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania M. S., reprezentowana przez pełnomocnika - doradcę podatkowego [...], zarzuciła mu naruszenie: 1. art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r., przy pominięciu podniesionych przez skarżącą okoliczności wskazujących na możliwość nieprawidłowego jej doręczenia; 2. art. 123 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez niedopuszczenie dowodów z zeznań strony i świadków, na okoliczność nieprawidłowego doręczenia decyzji; 3. art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, w szczególności poprzez niepełne zebranie oraz niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, czego skutkiem było pominięcie podniesionych przez skarżącą okoliczności wskazujących na możliwość nieprawidłowego doręczenia decyzji. Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej: "P.p.s.a.", wniesiono o dopuszczenie dowodu z kopii dokumentu w postaci skargi złożonej w dniu 30 października 2018 r. na nienależyte wykonanie zadań przez pracowników Urzędu Pocztowego nr 10 w [...], na okoliczność nieprawidłowości w doręczeniu decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, iż decyzja Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. została doręczona skarżącej w sposób prawidłowy i że w związku z tym rozpoczął się bieg terminu do wniesienia od niej odwołania. Odwołując się do złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania podkreślono, że przy rozpatrywaniu przyczyn niedostarczenia skarżącej ww. decyzji należy brać pod uwagę zarówno te niezależne od woli strony (np. możliwość kradzieży awiza ze skrzynki pocztowej), jak i niedbalstwo oraz wprost złą wolę pracowników operatora pocztowego. Podniesiono, że adresat korespondencji nie ma w praktyce żadnych możliwości zapobieżenia tego typu działaniom, zarówno bowiem w przypadku dostarczenia awiza korespondencji pod zły adres w wyniku pomyłki, jak i w wyniku niedbalstwa czy wprost złej woli, adresat korespondencji nie ma praktycznych możliwości udowodnienia zaniedbania bądź winy pracownika operatora pocztowego. Zdaniem strony skarżącej, możliwość wystąpienia nieprawidłowości po stronie operatora pocztowego w toku procesu doręczania przesyłek należy uznać za realną i nie można jej pomijać w toku ustalania okoliczności przedmiotowej sprawy. Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Aktem poddanym sądowej kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora z dnia 24 września 2018 r., którym organ ten stwierdził, że odwołanie M. S. od decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie nie można jednak tracić z pola widzenia, że postanowieniem z tego samego dnia Dyrektor, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, odmówił przywrócenia terminu (art. 162 Ordynacji podatkowej). Zgodność z prawem tego postanowienia została poddana ocenie przez tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 1106/18. Należy zgodzić się z wyrażonym w orzecznictwie poglądem, że wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, iż rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ten wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim). Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie, złożony mimo braku uchybienia terminowi, jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo powinno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Tego rodzaju postanowienie otwiera bowiem drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jako w ogóle mogącego osiągnąć cel, dla którego ten rodzaj wniosku został przewidziany. Umożliwia zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony. Wówczas nie ma już racji bytu badanie okoliczności przekroczenia terminu jako "załatwionej" postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Takie postanowienie nie stoi też w żaden sposób na przeszkodzie załatwieniu wniosku o przywrócenie terminu, także w sposób pozytywny (zob. wyroki NSA: z dnia 2 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 3193/15, LEX nr 2467310; z dnia 29 sierpnia 2017 r. sygn. akt II FSK 1995/15, LEX nr 2364525; z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1743/15, LEX nr 2301425; z dnia 5 maja 2015 r. sygn. akt I FSK 322/14, LEX nr 1772741; czy z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I FSK 1445/11, LEX nr 1219194). Należy wskazać, że we wniosku z dnia 9 sierpnia 2018 r. jako okoliczność, która spowodowała uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r., M. S. wskazała na brak wiedzy o jej wydaniu, gdyż żadne z awiz nie zostało jej doręczone. Na okoliczność nieprawidłowego awizowania przesyłki listowej zawierającej tę decyzję skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów: z przesłuchania strony oraz z przesłuchania w charakterze świadków osób zamieszkujących wspólnie z nią pod adresem: G. ul. [...]. Postanowieniem z dnia 24 września 2018 r. Dyrektor odmówił przeprowadzenia ww. dowodów argumentując, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości, którego to domniemania nie może obalić samo zaprzeczenie strony bądź innych osób. W związku z tak zarysowaną osią sporu należy wskazać, że zgodnie z art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że w sytuacji gdy wniosek dowodowy dotyczący istotnych okoliczności sprawy został złożony w toku postępowania podatkowego, organ podatkowy nie może żądania jego przeprowadzenia nie uwzględnić, skoro okoliczności, które miały być stwierdzone przez zgłoszone dowody, nie były stwierdzone za pomocą innych dowodów. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt I FSK 382/08 (LEX nr 551699) zawarte w art. 188 Ordynacji podatkowej sformułowanie "chyba, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innymi dowodem" odnosi się do sytuacji, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony. Jeżeli dowód dotyczy tezy odmiennej (tzw. przeciwdowód) powinien być przeprowadzony (por. też np. wyroki NSA z dnia 21 listopada 2014 r. sygn. akt II FSK 2661/14, LEX nr 1591812; czy z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I GSK 151/12, LEX nr 1336185). Odmienna interpretacja prowadziłaby do pozbawienia strony podstawowego instrumentu, za pomocą którego realizuje prawo do czynnego udziału w sprawie, tj. zgłaszania wniosków dowodowych (tak np. NSA w wyroku z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I FSK 1344/11, LEX nr 1217330; czy z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I FSK 290/12, LEX nr 1298277). Jak wynika z akt sprawy, we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wniesiono o przesłuchanie w charakterze świadków: G. S., K. S., B. H. i P. W. na okoliczność nieprawidłowego awizowania przesyłki listowej zawierającej decyzję Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. Dyrektor wniosku tego nie uwzględnił, podnosząc m.in. w uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 września 2018 r., że okoliczności dotyczące skutecznego doręczenia stronie decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. zostały wystarczająco stwierdzone dokumentem urzędowym, tj. zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Zdaniem organu, uwzględnienie wniosku w sprawie przesłuchania wskazanych osób nie skutkowałoby ustaleniem nowego stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu, powyższa argumentacja Dyrektora pozostaje całkowicie poza normą art. 188 Ordynacji podatkowej wymagającą uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, gdy przedmiotem dowodu - jak wynikało z wniosku strony - są okoliczności mające znaczenie dla sprawy (nieprawidłowości w doręczeniu decyzji), a nie wykazano, że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem na korzyść strony. Wskazuje to zatem jednoznacznie, że w tym przypadku świadkowie ci zostali zawnioskowani w celu zeznania odnośnie do kwestii spornej, a zatem istotnej dla wyniku sprawy. Dyskredytowanie z góry zawnioskowanej osoby w charakterze świadka, która mogła mieć wiadomości na sporne okoliczności istotne w sprawie, w sposób rażący uchybia art. 188 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2197/16, LEX nr 2558831). Należy wyraźnie podkreślić, że norma art. 188 Ordynacji podatkowej sprzeciwia się temu, aby odmawiać żądaniu przeprowadzenia dowodu na okoliczności istotne dla wyniku sprawy z tego tylko względu, że organ już uznał, iż okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zostały ustalone innymi dowodami zebranymi w toku postępowania, lecz w sposób sprzeczny z tezą, którą zamierza dowodzić strona postępowania. Powyższe stwierdzenie jednoznacznie wskazuje, że organ - już na etapie zgłaszania wniosków dowodowych - dokonał w sposób niedopuszczalny ich oceny w trybie art. 191 Ordynacji podatkowej, który ma zastosowanie na etapie rozstrzygnięcia sprawy, w odniesieniu do materiału dowodowego zgromadzonego zgodnie z wymogami art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, czyli zebranego w sposób wyczerpujący, z uwzględnieniem również art. 188 Ordynacji podatkowej. W wyroku z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt I FSK 466/14 (LEX nr 1770966) Naczelny Sąd Administracyjny w sposób dobitny zaakcentował, że strona postępowania podatkowego w każdej sprawie jest uprawniona do przejawiania inicjatywy dowodowej w trybie art. 188 Ordynacji podatkowej w celu przeprowadzenia dowodów na okoliczności, które uważa za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a takimi w niniejszej sprawie są niewątpliwie okoliczności podnoszone we wniosku dowodowym z dnia 9 sierpnia 2018 r. nieuwzględnionym przez organ rozpoznający sprawę. Zignorowanie tej inicjatywy podatnika nastąpiło niewątpliwie z uchybieniem art. 123 § 1 i art. 188 Ordynacji podatkowej. Jeszcze raz należy podkreślić, że art. 188 Ordynacji podatkowej nie uzasadnia oddalenia wniosku dowodowego strony domagającej się powołania świadków na okoliczności mające znaczenie dla sprawy na tej tylko podstawie, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w sprawie - zdaniem organu podatkowego - pozwala mu na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Takie rozumienie art. 188 Ordynacji podatkowej stanowi przyzwolenie dla organu podatkowego na dowolne selekcjonowanie materiału dowodowego sprawy, przez gromadzenie w ramach tego materiału dowodów niekorzystnych dla strony, z jednoczesnym blokowaniem zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych na okoliczności dla niej korzystne, z uzasadnieniem, że te pierwsze pozwalają już organowi na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy. Taka wykładnia art. 188 Ordynacji podatkowej pozostaje w sprzeczności z zasadą praworządności, obiektywizmu i bezstronności, gdyż odmowa wnioskowi dowodowemu strony na okoliczności mające znaczenie dla sprawy i jej zdaniem dla niej korzystne, z tego względu, że zdaniem organu dotychczas zgromadzony materiał dowodowy w sprawie pozwala mu na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego, oznacza że organ już przed wydaniem orzeczenia daje wyraz swojemu przekonaniu co do rozstrzygnięcia. Organ podatkowy, obowiązany do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy, nie może dowolnie wybierać dowodów, które są podstawą ustaleń faktycznych, poprzez dyskredytowanie inicjatywy dowodowej strony, w oparciu o wadliwe rozumienie art. 188 Ordynacji podatkowej, gdyż oznaczałoby to, że prowadzi postępowanie pod z góry założoną tezę, co zaprzeczałoby wszelkim zasadom rzetelnego postępowania podatkowego, określonym w Ordynacji podatkowej. Niedopuszczenie dowodu wnioskowanego przez stronę powinno mieć miejsce tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że okoliczność, która ma być udowodniona, nie ma i nie może mieć żadnego znaczenia dla sprawy (treść rozstrzygnięcia), co obejmuje również przypadki, gdy dowód jest nieprzydatny do stwierdzenia danej okoliczności, jak również gdy z przyczyn obiektywnych dowodu nie da się przeprowadzić (np. nieprzesłuchanie świadka, który zmarł albo którego miejsca pobytu nie można ustalić, niemożność przesłuchania danej osoby ze względu na stan zdrowia). W rozpatrywanej sprawie nie budzi natomiast wątpliwości, że zawnioskowani przez stronę w charakterze świadków G. S., K. S., B. H. i P. W. - zgodnie z uzasadnieniem wniosku dowodowego - mieli zostać przesłuchani na fakty mające istotne znaczenie dla sprawy, gdyż odnoszące się do okoliczności doręczenia stronie decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. Fakt ten ma niezwykle doniosłe znaczenie, gdyż w przypadku uznania, że w istocie nie doszło do skutecznego doręczenia stronie decyzji nie mógł rozpocząć biegu termin do wniesienia od niej odwołania (co m.in. czyniłoby niedopuszczalnym wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia). Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 120 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor podejmie wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności doręczenia skarżącej decyzji Naczelnika z dnia 5 czerwca 2018 r. (art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), m.in. poprzez przeprowadzenie zawnioskowanych przez stronę dowodów (art. 188 Ordynacji podatkowej), zaś po ich przeprowadzeniu dokona ich oceny (art. 191 Ordynacji podatkowej), czemu da wyraz w stosownym rozstrzygnięciu. Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, na podstawie art. 200, art. 205 § 2-4 i art. 209 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687), zasądził od organu administracji na rzecz strony skarżącej.[pic]

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło