II SA/Op 533/18
WyrokWSA w Opolu2019-02-21
Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Jerzy Krupiński, Marta Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo umorzyły postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, nie biorąc pod uwagę interesu prawnego spółki, na rzecz której wydano pierwotną decyzję?Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły prawo, nie ustalając prawidłowo kręgu stron postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Spółka, na rzecz której wydano pierwotną decyzję o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, powinna być stroną postępowania. Pozbawienie jej czynnego udziału w postępowaniu stanowi naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., co jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z 2012 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz A Spółki Jawnej. Starosta Opolski odmówił wszczęcia postępowania, uznając brak interesu prawnego skarżącego. Wojewoda Opolski uchylił to postanowienie, wskazując na potrzebę wyjaśnienia interesu prawnego. Następnie Starosta umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, uznając, że skarżący nie był stroną pierwotnego postępowania i zrzekł się prawa współużytkowania. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, podzielając stanowisko Starosty co do braku interesu prawnego skarżącego i bezprzedmiotowości postępowania. Skarżący zaskarżył decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody Opolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Opolskiego. Zasądzono od Wojewody Opolskiego na rzecz S. D. kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant st. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 5 października 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Opolskiego z dnia 6 sierpnia 2018 r., nr [...], 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz S. D. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez S. D. (zwanego dalej również skarżącym) jest decyzja Wojewody Opolskiego z dnia 5 października 2018 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Opolskiego z dnia 6 sierpnia 2018 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 14 września 2017 r. skarżący, na podstawie art. 162 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej K.p.a., wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji Starosty Opolskiego z dnia 10 lutego 2012 r., nr [...], którą przekształcono za odpłatnością prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], w udziale wynoszącym ½ części w nieruchomości położonej w [...], gmina [...], na rzecz A Spółki Jawnej z siedzibą w [...].
Postanowieniem z dnia 17 listopada 2017 r., nr [...], Starosta Opolski odmówił, na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia ww. decyzji Starosty Opolskiego z dnia 10 lutego 2012 r. Organ uznał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego we wszczęciu przedmiotowego postępowania.
Na skutek rozpoznania zażalenia skarżącego, postanowieniem z dnia 16 lutego 2018 r., nr [...], Wojewoda Opolski uchylił w całości powyższe postanowienie Starosty Opolskiego. Wojewoda stwierdził, że kwestia interesu prawnego wnioskodawcy wymagała przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz dokonania przez organ ustaleń faktycznych, jak i prawnych, a to mogło nastąpić jedynie po wszczęciu postępowania. Tym samym przepis art. 61a § 1 K.p.a. nie mógł mieć zastosowania.
Następnie zawiadomieniem z dnia 8 maja 2018 r., nr [...], Starosta Opolski poinformował skarżącego, że na podstawie art. 61 § 1 i 4 K.p.a. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji własnej z dnia 10 lutego 2012 r.
Decyzją z dnia 6 sierpnia 2018 r., nr [...], Starosta Opolski, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył jako bezprzedmiotowe prowadzone na wniosek skarżącego postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 10 lutego 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzja z dnia 10 lutego 2012 r. została wydana w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. nr 175, poz. 1459, z późn. zm.), a w dniu jej wydawania nieruchomość oznaczona jako działka nr a stanowiła własność Skarbu Państwa i ustanowione było na niej prawo użytkowania wieczystego w udziale wynoszącym ½ części. Organ stwierdził, że w prowadzonym wówczas postępowaniu wystąpiły wszelkie niezbędne przesłanki do dokonania przedmiotowego przekształcenia, zaś skarżący nie był stroną tego postępowania. Starosta podkreślił, że skarżący w oświadczeniu zawartym w akcie notarialnym z dnia 20 grudnia 2010 r., Rep. A [...], zrzekł się przysługującego mu prawa współużytkowania wieczystego w udziale wynoszącym ½ części nieruchomości – działki nr a, stanowiącej własność Skarbu Państwa. Wówczas właścicielem pozostał Skarb Państwa oraz spółka A jako użytkownik wieczysty w udziale wynoszącym ½ części. Dalej organ wskazał na konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w sytuacji, gdy organ stwierdzi w trakcie postępowania, że podmiot w nim występujący nie ma przymiotu strony. Starosta wyjaśnił też, że pojęcie strony zostało określone w art. 28 K.p.a., zaś posiadanie takiego statusu nie jest uzależnione od subiektywnej oceny podmiotu powołującego się na interes prawny. Zdaniem Starosty, w niniejszej sprawie S. D. nie wykazał interesu prawnego w żądaniu wszczęcia postępowania, ani interesu takiego nie dopatrzył się organ rozpoznający wniosek. Starosta omówił również przesłanki zawarte w art. 162 § 1 K.p.a. i uznał, że skarżący nie wykazał żadnej z nich. Końcowo organ, ustosunkowując się do zarzutów skarżącego, wyjaśnił, że dojazd do nieruchomości oznaczonej nr b i c jest umożliwiony przez działkę nr d stanowiącą własność Skarbu Państwa w ½ części niewydzielonej oraz Spółki A w ½ części niewydzielonej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił oczywistą i rażącą obrazę przepisów K.p.a. oraz uchybienie godności urzędu Starosty. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu podniósł, że przedmiot sprawy został już rozstrzygnięty ostatecznym postanowieniem Wojewody z dnia 16 lutego 2018 r., które nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego przez Starostę. W związku z tym kwestionowana decyzja powinna zostać uchylona, ponieważ po stronie organu pierwszej instancji wystąpił brak uczciwości, rzetelności i bezstronności.
Ponadto w piśmie z dnia 10 września 2018 r. skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji Starosty i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi, ponieważ w sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 10 lutego 2012 r. na podstawie art. 162 § 1 K.p.a.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda Opolski decyzją z dnia 5 października 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania, a następnie stwierdził, że skarżący nie ma interesu prawnego w stwierdzeniu wygaśnięcia decyzji Starosty Opolskiego z dnia 10 lutego 2012 r. Wyjaśnił, że stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a. będzie osoba (jednostka organizacyjna) wymieniona w art. 29 K.p.a. lub w przepisach odrębnych, która na podstawie prawa obowiązującego może czy powinna uzyskać konkretne korzyści albo też może być (powinna być) obarczona powinnością określonego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem, jednakże dopiero po skonkretyzowaniu ich w decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej. Podkreślił też organ, że obowiązującą regułą zarówno w zakresie przyznania uprawnienia, jak i realizacji przyznanego uprawnienia jest rozporządzalność uprawnieniem przez jednostkę. Interes prawny w domaganiu się wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 K.p.a. mogą mieć tylko podmioty, którym przysługuje prawo do rozporządzania przyznanym uprawnieniem. Skarżący zaś nie należy do tej kategorii podmiotów, nie może więc - zdaniem organu - skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 10 lutego 2012 r. Dalej Wojewoda przedstawił sposób rozumienia bezprzedmiotowości postępowania, stanowiącej podstawę do zastosowania instytucji umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. W tym zakresie wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. W szczególności gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, można mówić o braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie jest w przypadku braku przesłanki podmiotowej, a więc w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia. Z powyższych przyczyn Wojewoda uznał, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe.
W skardze na powyższą decyzję S. D. wniósł o jej zmianę, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Domagał się również zasądzenia kosztów postępowania. W motywach skargi skarżący zakwestionował stanowisko Wojewody uznające, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest prawidłowe zarówno z punktu widzenia zgodności z prawem, jak również pod względem celowości. Zdaniem skarżącego, w kwestii niezgodności z prawem wypowiedział się Wojewoda Opolski w postanowieniu z dnia 16 lutego 2018 r. Odnosząc się do tego postanowienia, skarżący przypomniał, że po myśli art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Natomiast organ administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej dokonuje autorytatywnej konkretyzacji uprawnienia lub obowiązku jednostki pod warunkiem prawnym, czyli gdy jednostka w danej sprawie jest stroną. Skarżący podniósł również, że zastosowanie instytucji z art. 61a § 1 K.p.a. powinno być ograniczone, co do zasady, do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ponadto Wojewoda w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do tego, że skoro na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Zdaniem skarżącego, Wojewoda nie wyjaśnił też, czy wnioskujący ma interes prawny w sprawie i czy może zostać uznany za stronę postępowania administracyjnego. W podsumowaniu skarżący stwierdził, że decyzja Wojewody Opolskiego została wydana z naruszeniem i obrazą prawa, w sytuacji gdy organ prowadził postępowanie wyjaśniające, ponieważ podstawą jego rozstrzygnięcia było przeprowadzenie analizy stanu prawnego nieruchomości. Nie mógł mieć zatem zastosowania art. 61a § 1 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Opolski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2019 r. skarżący wniósł o dopuszczenie szeregu dowodów z przedłożonych dokumentów na okoliczność ich treści.
Na rozprawie S. D. podtrzymał skargę, wyjaśniając, że spór w sprawie dotyczy drogi dojazdowej, której należąca do niego nieruchomość została pozbawiona. Podkreślił, że miał zapewnione prawo do takiej drogi jeszcze przed 2001 r. Skarżący zakwestionował też prawidłowość dokonanego podziału działki stanowiącej wcześniej drogę, dodając, że o wszystkich niekorzystnych faktach związanych ze stanem prawnym spornej działki dowiedział się dopiero w lipcu 2014 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Powyższa reguła znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, ponieważ skarga zasługuje na uwzględnienie z innych przyczyn niż w niej wywiedzione, a które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Wyjaśnienia jeszcze wymaga, że argumentacja skargi nie dotyczyła okoliczności niniejszej sprawy, ponieważ zaskarżoną decyzją nie orzeczono o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.
Natomiast przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a - poprzedzającej ją decyzji wydanej przez Starostę Opolskiego wykazała, że rozstrzygnięcia te naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wydanie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.
Przedstawienie rozważań, jakie doprowadziły Sąd do takiej oceny w pierwszej kolejności rozpocząć należy od przypomnienia, że decyzją z dnia 10 lutego 2012 r., nr [...], przekształcono za odpłatnością prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr a, w udziale wynoszącym ½ części tej nieruchomości, położonej w [...], na rzecz A Spółki Jawnej z siedzibą w [...]. Odnotowania również wymaga, że skarżący wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia powyższej decyzji na podstawie art. 162 K.p.a.
W związku z powyższym wskazać należy, że decyzja wydana na podstawie art. 162 K.p.a. jest decyzją w nowej sprawie, odrębnej od tej, w której zapadła decyzja, objęta wnioskiem o stwierdzenie jej wygaśnięcia. Nie ulega też wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia - jak każde jurysdykcyjne postępowanie administracyjne - musi toczyć się z udziałem stron. Natomiast oceny, czy konkretnemu podmiotowi przysługuje status strony w takim postępowaniu należy dokonywać na zasadach ogólnych, tj. na tle wykładni art. 28 K.p.a., w myśl którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 489/08, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 798/13, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tymczasem kontrolowane decyzje zapadły w sytuacji, gdy organy obu instancji nie ustaliły w sposób prawidłowy kręgu stron postępowania. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie może być wątpliwości, że A Spółka Jawna z siedzibą w [...] powinna być stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a., tak przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji, bowiem na mocy przywołanej wcześniej decyzji z dnia 10 lutego 2012 r. należy ją uznać za podmiot nabywający prawa lub obciążony obowiązkami. Organy, pomijając Spółkę w postępowaniu prowadzonym z wniosku skarżącego na podstawie art. 162 K.p.a., naruszyły zatem prawa procesowe tego podmiotu, zagwarantowane w art. 10 § 1 K.p.a. Przepis ten formułuje natomiast jedną z generalnych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Z zasady tej wynikają dla organu administracji publicznej dwa rodzaje obowiązków, jeden polegający na zapewnieniu stronie udziału w każdym stadium postępowania i drugi polegający na umożliwieniu stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W rozpoznawanej sprawie Spółka została pozbawiona czynnego udziału w obronie własnego interesu w toku całego postępowania administracyjnego, a następnie została też pozbawiona prawa obrony swych praw przed sądem administracyjnym. W tym miejscu zauważenia dodatkowo wymaga, że organy w kontrolowanych decyzjach nie wyjaśniły też, dlaczego nie uznały Spółki za stronę przedmiotowego postępowania.
W przekonaniu Sądu, wykazane powyżej naruszenie przez organy odwoławczy art. 10 § 1 K.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bowiem strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., który obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji w każdym wypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Szczególnego podkreślenia wymaga, że ujawnienie omawianego naruszenia uzasadnia uchylenie przez sąd aktu administracyjnego bez względu na to, czy w istocie miało ono lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wniosek taki uzasadnia kategorycznie sformułowana dyspozycja komentowanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., a ponadto pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, ONSAiwsa z 2005 r., nr 4, poz. 66; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 496/05, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 1997 r., sygn. akt III SA 1795/95, Lex nr 29916; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 979/98, Lex nr 39458; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 832/08, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 705/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 217/17).
W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, uznać należało, że w badanej sprawie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co uzasadnia uchylenie ocenianych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.
Dodatkowo, podzielić też trzeba pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. nie ma podstaw, by pojęcie "naruszenia prawa", o jakim mowa w tym przepisie, ograniczać jedynie do części przesłanek wznowienia postępowania. Naruszenie prawa nie może bowiem być odnoszone tylko do sytuacji, gdy zachodzi prosta sprzeczność między treścią przepisu a sposobem jego zastosowania przez organ administracji. Przyjąć należy, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Tak więc, w razie stwierdzenia przez sąd, że kontrolowany akt narusza prawo, a naruszenie to daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to zachodzi podstawa do uchylenia takiego aktu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., bowiem dyspozycja tego przepisu ma na celu przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2947/14).
Również w akceptowanym przez sądy administracyjne piśmiennictwie prezentowane jest zasługujące na aprobatę stanowisko, wedle którego sąd administracyjny jest zobowiązany uchylić akt, jeśli stwierdzi wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania zawartych w art. 145 § 1 K.p.a. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2015 r., wyd. 3, s. 594; T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., wyd. 6, s. 841-842). We wskazanym ostatnio komentarzu przywołano celną argumentację T. Kiełkowskiego, który pojęciu "naruszenia prawa" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. przypisuje bardziej zobiektywizowane znaczenie, nawiązujące do szerokiego pojmowania wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków w decyzji administracyjnej, które to wady mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu). W tym zobiektywizowanym ujęciu "naruszenia prawa" nie jest istotne, kto je naruszył, lecz liczy się ta okoliczność, że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich czy innych przyczyn, prawidłowo (por. również wyrok WSA w Kielcach z dnia 12 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ke 682/16 oraz wyroki WSA w Opolu z dnia 18 października 2016 r., sygn. akt II SA/Op 279/16 i z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 175/15).
Reasumując, w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, że zarówno decyzja organu pierwszej instancji, jak i decyzja organu odwoławczego, wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, które to naruszenie skutkować musiało wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego. W konsekwencji stwierdzonego naruszenia kontrola legalności ograniczyła się wyłącznie do kwestii procesowych, które Sąd uwzględnił z urzędu.
Natomiast wobec faktu złożenia przez skarżącego wniosków dowodowych, zauważyć przyjdzie, że w świetle art. 106 § 3 P.p.s.a., sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wskazywane przez skarżącego dokumenty nie były jednak konieczne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zważywszy na powody, z jakich doszło do uchylenia kontrolowanych decyzji. Dlatego Sąd nie dopuścił wnioskowanych dowodów, ponieważ nie miały one doniosłości prawnej dla rozpoznania sprawy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 135 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Natomiast na podstawie art. 200 P.p.s.a., w punkcie 2 wyroku orzeczono o kosztach postępowania, na wysokość których składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w kwocie 200 zł.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło