I SA/Wa 403/18
WyrokWSA w Warszawie2019-03-05
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Jolanta Dargas, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej, a także wstrzymanie jej wykonania, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniające zawieszenie postępowania głównego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej i prawomocnej decyzji administracyjnej, a także wstrzymanie jej wykonania, nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., które uzasadniałoby zawieszenie postępowania głównego. Ostateczna i prawomocna decyzja, nawet jeśli jej wykonanie zostało wstrzymane, nadal obowiązuje i stanowi podstawę do rozstrzygnięcia sprawy głównej, chyba że zostanie prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Wstrzymanie wykonania decyzji nie pozbawia jej przymiotu ostateczności i prawomocności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi N. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek z 1948 r. o stwierdzenie, że określone nieruchomości nie podpadały pod działanie dekretu o reformie rolnej. Wojewoda zawiesił postępowanie, uznając, że rozpatrzenie sprawy zależy od wyniku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z lat 1991-1992 dotyczących tych samych nieruchomości. Minister Rolnictwa utrzymał to postanowienie w mocy, mimo że skarżąca podnosiła, iż decyzje z lat 1991-1992 są ostateczne i prawomocne, a wszczęcie postępowania nieważnościowego nie stanowi zagadnienia wstępnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody. Zasądzono od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. M. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej N. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażaleń N. M., K. Ś., M. Ś., M. Ś. i A. Ś. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] wrześnie 2017 r. nr [...] – utrzymał powyższe postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Powołanym w rozstrzygnięciu postanowieniem Wojewoda [...] zawiesił postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek M. F. z dnia [...] lutego 1948 r. o stwierdzenie, że nieruchomość wchodząca w skład majątku [...], zapisana w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...] o powierzchni [...] ha oraz zapisana w księdze wieczystej [...] tom [...] wykaz [...] o powierzchni [...] ha, nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.; dalej jako "dekret").
N. M., K. Ś., M. Ś. i A. Ś. złożyli zażalenia na postanowienie Wojewody [...]
z dnia [...] września 2017 r.
Rozpatrując zażalenia organ podniósł, że podstawą zawieszenia postępowania przez Wojewodę [...] był art. 97 § 1 pkt 4 kpa, który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszając postępowanie administracyjne, organ pierwszej instancji powołał się na prowadzone przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi pod numerem [...] postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1992 r. (znak [...]) oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. (znak [...]) stwierdzającej, że nieruchomość zapisana w księdze wieczystej KW [...] T. [...] K. [...] cd. KW [...] o łącznej powierzchni [...] ha oraz część nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej KW [...] T. [...] K. [...] cd. KW [...] o łącznej powierzchni [...] ha ozn. geod. obręb [...] ark. [...] dz. [...] i [...] – nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Wojewoda [...] wskazał, że wymienione postępowanie nadzwyczajne stanowi zagadnienie wstępne, ponieważ odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z 1991-1992 r. spowoduje, że decyzje te pozostaną w obrocie prawnym, co będzie stanowić przeszkodę przedmiotową do prowadzenia przez Wojewodę postępowania i da podstawę do jego umorzenia.
Samo wszczęcie postępowania w sprawie wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej w jednym z trybów nadzwyczajnych (Dział II, Rozdział 12 i 13 kpa) nie może być uznane za zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Kwestia niepodpadania nieruchomości w [...] pod przepisu dekretu została ostatecznie przesądzona poprzez wydanie decyzji z 1991-1992 r. Stały się one prawomocne na skutek oddalenia skargi przez NSA, wyrokiem z dnia 18 grudnia
1992 r. (sygn. akt II SA 1559-1560/92). Zgodnie z art. 16 § 1 kpa ostatecznie decyzje administracyjne mają moc obowiązującą do czasu wyeliminowania ich z obrotu prawnego w jednym z trybów nadzwyczajnych. Rozpatrując sprawę, organ administracji publicznej powinien opierać się na orzeczeniach i decyzjach funkcjonujących w obrocie prawnym. Zainicjowanie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności innej decyzji i przewidywalna możliwość wyeliminowania jej z obrotu prawnego nie umożliwia załatwienia sprawy administracyjnej, tym samym nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 kpa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 12 maja 2009 r., I OSK 441/09, z dnia 18 lutego 2011 r., II OSK 363/10, a także
z dnia 13 stycznia 2016 r., I OSK 1699/14).
Wyjątkiem od tej zasady jest sytuacja, w której na rozstrzygnięcie sprawy wpływ ma wynik innego postępowania nadzorczego, a w ramach tego postępowania wstrzymano wykonanie decyzji (wyrok NSA z dnia 13 października 2000 r. IV SA 1670/98; wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lipca 2005 r., VII SA/Wa 1505/04; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 lutego 2010 r., II SA/O1 11/10; wyrok WSA w Łodzi
z dnia 20 września 2013 r., II SA/Łd 513/13; wyrok WSA w Opolu z dnia 19 kwietnia 2016 r., II SA/Op 477/15). W rozpatrywanej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] września 2017 r, utrzymanym w mocy postanowieniem
z dnia [...] grudnia 2017 r., wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1992 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r., na podstawie art. 159 §1 kpa. Zgodnie z przywołanym przepisem organ administracji publicznej, właściwy
w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną
z wad wymienionych w art. 156 § 1. Skoro zachodzi prawdopodobieństwo, że decyzje
z 1991-1992 r. obarczone są wadą dającą podstawę do stwierdzenia ich nieważności, na skutek wstrzymania wykonania nie wywołują one skutków prawnych, a kwestia ich legalności nie została przesądzona wobec niezakończenia postępowania nadzorczego – to organ pierwszej instancji miał podstawy, aby zawiesić postępowanie w sprawie stwierdzenia, że określone nieruchomości w [...] nie podpadają pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Od wyniku postępowania nadzorczego prowadzonego przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi zależy nie tyle wydanie w postępowaniu prowadzonym przed Wojewodą [...] określonego rozstrzygnięcia, korzystnego dla jednej lub drugiej strony sporu, ile w ogóle dopuszczalność dalszego prowadzenia przez ten organ postępowania z wniosku M. F. z dnia [...] lutego 1948 r. i merytorycznego rozpoznania sprawy (por. przywołany przez skarżących wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2017 r., II OSK 803/16).
Dlatego zdaniem organu rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1992 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. stanowi więc zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2017 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła N. M. zarzucając mu naruszenie:
1) art. 97[pic] 1 pkt 4 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zakończenie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1992 r. i utrzymanej w mocy tą decyzją, decyzji Wojewody [...] [...] listopada 1991 r. znak [...] jest zagadnieniem wstępnym, od rozstrzygnięcia którego zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie wniosku M. F. z dnia [...] lutego 1948 r. o stwierdzenie, że nieruchomości położone w [...] a wchodzące w skład majątku [...], zapisane w księdze wieczystej [...] tom [...] wyk. [...] oraz księdze wieczystej [...] tom [...] wyk. [...] nie podpadły pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej, zależy od uprzedniego;
2) art. 97 § pkt 4 kpa w zw. z art. 159 kpa i 16 § 1 kpa poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wstrzymanie wykonalności ostatecznej
i prawomocnej decyzji na podstawie art. 159 kpa stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa;
3) art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa, art. 97 § 1 pkt 4 kpa i art. 7 kpa poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, mimo nie podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, które polegało na pominięciu faktu, iż sprawa potwierdzenia, czy nieruchomości wskazane w pkt 1 powyżej podpadły pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, została prawomocnie zakończona decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1992 r. wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa "zagadnienie wstępne" w rozumieniu powyższego przepisu to sytuacja, w której wydanie orzeczenia przez właściwy organ jest zależne od wcześniejszego rozwiązania powstałego problemu prawnego przez inny organ lub sąd, co następuje w drodze wydania odpowiedniego rozstrzygnięcia. Nie chodzi przy tym o samą możliwość wywarcia wpływu na wynik postępowania głównego i treść wydanego
w nim orzeczenia. Zależność opisana w art. 97 § 1 pkt 4 kpa musi być tego rodzaju, że bez uprzedniego rozwiązania problemu prejudycjalnego bezwzględnie niemożliwe jest zakończenie danego postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc zastosowanie normy wyrażonej w powyższym przepisie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy wyjaśnienie zagadnienia wstępnego jest warunkiem sine qua non rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.
Tego rodzaju sytuacja nie występuje zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie.
Wynika to przede wszystkim z faktu istnienia prawomocnego rozstrzygnięcia problemu podlegania powyższych nieruchomości nacjonalizacji na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sprawa ta została ostatecznie zakończona ww. decyzją Wojewody [...][...] listopada 1991 r. nr [...]. Orzeczeniem tym organ ten stwierdził, że powyższe nieruchomości nie podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] czerwca 1992 r. znak [...]. Skargi przeciwko tej decyzji zostały oddalone wyrokiem NSA z dnia 18 grudnia 1992 r. sygn. akt II SA 1559-1560/92. Obie powyższe decyzje są więc ostateczne i prawomocne. Bez znaczenia jest tu, zdaniem skarżącej okoliczność wszczęcia wobec powyższych decyzji postępowania nieważnościowego. Czynność ta nie uniemożliwia bowiem wydania rozstrzygnięcia w sprawie głównej. Jak bowiem zauważył NSA w jednym ze swych orzeczeń "Stwierdzić należy, że sama możliwość stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 4 kpa, niezależnie od tego, na jakim etapie znajduję się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a także postępowanie
w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją. Organ administracji publicznej oceniając wystąpienie przesłanek skutkujących zawieszeniem postępowania nie może się kierować przewidywaniami jaki będzie wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych
i obowiązującego prawa, jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej. Wszczęcie, prowadzenie i zakończenie powyższego postępowania nieważnościowego nie jest więc przeszkodą uniemożliwiającą rozpoznanie wniosku M. F. z dnia [...] lutego 1948 r. Postępowanie wywołane powyższym wnioskiem może bowiem zostać umorzone, jako bezprzedmiotowe.
Na powyższa ocenę, zdaniem skarżącej nie ma również wpływu wstrzymanie wykonalności powyższych decyzji Wojewody [...] i Ministra Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej, wynikające z postanowienia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi. Wstrzymanie wykonalności decyzji uniemożliwia wyłącznie jej wykonanie w drodze przymusu, nie pozbawia jej natomiast przymiotu ostateczności
i prawomocności wynikającego z art. 16 § 1 kpa. Pogląd przeciwny oznaczałby, że
w tych sytuacjach, w których właściwy organ działając na podstawie art. 159 kpa wstrzymał wykonalność ostatecznej i prawomocnej decyzji, pozbawiałaby ją tych cech. Godziłoby to w pewność i stabilność stosunków prawnych wynikających
z takich rozstrzygnięć. Takiej interpretacji nie można pogodzić z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, stanowiących jedno z kardynalnych założeń całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego".
Stanowi to o niezgodności zaskarżonego orzeczenia z art. 97 § 1 pkt 4 kpa
w zw. z art. 159 kpa i 16 § 1 kpa. Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie Minister nie odniósł się do stwierdzonego przez siebie faktu, iż sprawa potwierdzenia tego, czy ww. nieruchomości podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej została już prawomocnie zakończona. Zakończenie tego postępowania nastąpiło, jak zauważyły organy obu instancji, poprzez wydanie decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej
z dnia [...] września 1992 r. i poprzedzającej ją decyzją Wojewody [...] [...] listopada 1991 r. Obie te decyzje, jak już wyżej zaznaczono, a co potwierdziły organy administracji w omawianych postanowieniach, są ostateczne i prawomocne. Dopóki więc prawomocnie nie zostanie stwierdzona nieważność tych decyzji to kwestia podpadania powyższych nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN
z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej jest wyjaśniona. To natomiast oznacza, że wniosek M. F. z dnia [...] lutego 1948 r. jest bezprzedmiotowy. W obecnym stanie rzeczy istnieje więc obiektywna możliwość zakończenia wywołanego nim postępowania bez konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy zgodności z prawem decyzji wydanych w latach 1991 – 1992. Postępowanie to powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe.
Z tych względów utrzymanie w mocy postanowienia ww. Wojewody [...] przez organ II instancji musi być uznane zdaniem skarżącej jako naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa, art. 97 § 1 pkt 4 kpa i art. 7 kpa.
W wyniku powyższego uchybienia, przedmiotowe postanowienie narusza również art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. u. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę w ramach powyższych kryteriów, skargę należy uznać za zasadną. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r. o zawieszeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek M. F. z dnia [...] lutego
1948 r. o stwierdzenie, że nieruchomość wchodząca w skład majątku [...]
o powierzchni [...] ha oraz nieruchomość wchodząca w skład majątku [...]
o powierzchni [...] ha (posiadające odrębne księgi wieczyste) nie podpadły pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r.
o przeprowadzeniu reformy rolnej. Podstawę prawną zawieszenia postępowania przez organ pierwszej instancji stanowił art. 97 §1 pkt. 4 kpa zgodnie z którym organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Zagadnieniem wstępnym, w rozumieniu tego przepisu, mogą być wyłącznie kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Należy zatem przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Z omawianego przepisu wynika ponadto, że zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami, albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii.
Wskazać należy, że zagadnienie wstępne musi wpływać na rozpatrzenie sprawy głównej. Zatem chodzi tu o bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy
i wydania decyzji w sprawę głównej, od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienie wstępnego przez inny organ lub sąd. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno zależeć rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie pozytywnej lub negatywnej dla wnioskodawcy decyzji. Innymi słowy, chodzi
o sytuację, kiedy zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze w ogóle rozstrzygnięte orzeczeniem ostatecznym, a nie o to, jak zostało rozstrzygnięte.
Należy zgodzić się ze skarżącą, że taka sytuacja nie występuje
w rozpoznawanej sprawie. Kwestia rozstrzygająca podleganie powyższych nieruchomości pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN została ostatecznie
i prawomocnie rozstrzygnięta decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r., a skarga na ta decyzję i decyzję utrzymującą ją w mocy została oddalona wyrokiem NSA z dnia 18 grudnia 1992 r. Obie decyzje są więc ostateczne
i prawomocne. Bez znaczenia jest więc okoliczność, wszczęcia wobec tych decyzji postepowania nieważnościowego, bowiem nie uniemożliwia to wydania rozstrzygnięcia w sprawie głównej, co słusznie podkreśla skarżąca. Nie ma bowiem bezpośredniej zależności wbrew stanowisku organów pomiędzy postępowaniem nieważnościowym,
a postępowaniem z wniosku o stwierdzenie, że wymienione wyżej nieruchomości nie podpadły pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r.
W pierwszym postępowaniu ocenia się czy decyzja zawierała którąś z wad nieważności wymienionych w art. 156 § 1 kpa uwzględniając stan prawny i faktyczny na dzień jej wydania. Natomiast w drugim postępowaniu organ rozstrzyga merytorycznie
o zasadności złożonego wniosku. Należy także zaznaczyć, że wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji uniemożliwia wyłącznie jej wykonanie, nie pozbawia natomiast jej przymiotu ostateczności i prawomocności wynikającego z art. 16 kpa. Zatem decyzja Wojewody [...] z [...] listopada 1991 r. objęta jest zasadą trwałości decyzji ostatecznych i ma moc obowiązującą do czasu jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Możliwość stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi przesłanki zwieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 4 kpa niezależnie od tego, na jakim etapie znajduję się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ administracji publicznej oceniając wystąpienie przesłanek skutkujących zawieszeniem postępowania nie może się kierować przewidywaniami jaki będzie wynik merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, lecz tym, czy w świetle posiadanych materiałów dowodowych i obowiązującego prawa, jest możliwe rozpatrzenie sprawy
i wydanie decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 12 maja 2009 r., sygn. akt
I OSK 441/09).
Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie. W wyroku z 18 lutego
2011 r., sygn. akt II OSK 363/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że
"w razie zakwestionowania rozstrzygnięcia uznawanego za zagadnienie wstępne, postępowania główne nie może być zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Nie wyłącza to jednak możliwości późniejszego wzruszenia we właściwym trybie decyzji rozstrzygającej co do istoty, gdy w odpowiednim trybie zostanie zmienione rozstrzygnięcie uznawane za zagadnienie wstępne". Pogląd taki również został wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 maja 2008 r., sygn.
II OSK 1698/07 oraz z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1696/14.
Z przyczyn wyżej omówionych, w przedmiotowej sprawie, organy niewłaściwie oceniły wystąpienie zagadnienia wstępnego, wiążąc je z postępowaniem
o stwierdzenie nieważności decyzji, tym bardziej, że dotychczas nie doszło do stwierdzenia ich nieważności. Dlatego trafne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy obydwu instancji przepisu art. 97 § 4 kpa, poprzez jego błędne zastosowanie i zawieszenie postępowania w sprawie o stwierdzenie podpadania nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni przedstawione wyżej stanowisko.
Dlatego na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło