II SA/Ol 116/19

WyrokWSA w Olsztynie2019-03-12

Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Adam Matuszak, Piotr Chybicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a nie znacznym?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy błędnie zinterpretowały art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd stwierdził, że negatywna przesłanka odmowy świadczenia pielęgnacyjnego, dotycząca pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, nie powinna być stosowana w sposób literalny, gdy współmałżonek nie jest w stanie sprawować opieki z przyczyn od siebie niezależnych, nawet jeśli nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka interpretacja naruszałaby zasady konstytucyjne.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia na rzecz opieki nad ojcem, który jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonka (matka skarżącego) ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym, a nie znacznym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący w skardze podniósł zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenia przepisów K.p.a.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. B. kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant referent Małgorzata Gaida po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. B. kwotę "[...]" zł (słownie: "[...]" złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 26 listopada 2018 r. Wójt "[...]" (dalej jako: "organ pierwszej instancji") odmówił "[...]" (dalej jako: "skarżący") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na ojca skarżącego - "[...]". W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał m.in., że ojciec skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, ustalonym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w "[...]"na stałe w orzeczeniu o niepełnosprawności z dnia 30 maja 2016 r. Niepełnosprawność powstała od 54 roku życia. Ponadto pozostaje on w związku małżeńskim z "[...]", która jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ustalono też, że skarżący sprawuje opiekę nad ojcem. Organ pierwszej instancji stwierdził, że z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220) wynika jednoznacznie, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim oraz jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W złożonym od powyższej decyzji odwołaniu skarżący podniósł, że matka też jest osobą niepełnosprawną i również wymaga jego opieki. W tej sytuacji bez znaczenia jest data powstania niepełnosprawności ojca, skoro wymaga on stałej opieki skarżącego. Skarżący powołał się ponadto na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" (dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 10 grudnia 2018 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium przyznało, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Kolegium podzieliło pogląd wyrażany w wyrokach sądów administracyjnych, że w odniesieniu do grupy opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia, art. 17 ust. 1b pkt 1 zachował walor zgodności z Konstytucją. Natomiast w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia przedmiotowa przesłanka negatywna przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej. Uwzględniając powyższe Kolegium pominęło tę część art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Kolegium stwierdziło ponadto, że z mocy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W przedmiotowej sprawie bezspornie ojciec skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 14 kwietnia 2016 r. Orzeczenie wydane zostało na stałe. Bezsporne również jest to, że jest on żonaty, a jego żona (rocznik "[...]") jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w "[...]"z dnia 30 maja 2016 r., wydane na stałe). W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka wykluczająca możliwość przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem. Przyznanie bowiem uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego krewnym osoby niepełnosprawnej jest możliwe jedynie, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, a więc gdy nie jest możliwe wypełnianie przez niego we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego. W złożonej skardze skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji rażącą obrazę art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy jego ojciec pozostaje w związku małżeńskim, a jego współmałżonka legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu innym niż znacznym oraz naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), dalej powoływanej jako K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym niewyjaśnienie czy matka skarżącego ze względu na stopień niepełnosprawności i podeszły wiek jest w stanie zapewnić całodobową opiekę na niepełnosprawnym mężem. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy podzielić stanowisko Kolegium, zgodnie z którym z uwagi na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej w obecnym stanie prawnym (tj. dopóki w tej materii nie zostaną wprowadzone nowe rozwiązania ustawowe) organy administracji mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została uznana za niekonstytucyjną. W niekwestionowanym stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy błędnie jednak oceniono okoliczność pozostawania ojca skarżącego w związku małżeńskim z osobą w podeszłym wieku, niepełnosprawną, która nie posiada jednak orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ocenę tę oparto na literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych przewidującego, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy obu instancji przy wykładni powyższego przepisu pominęły pozostałe metody wykładni – systemową i funkcjonalną, które łącznie nakazują nadanie mu innego znaczenia. Podnieść należy, że w doktrynie i w orzecznictwie zauważalna jest tendencja do odchodzenia od przyjętej do niedawna powszechnie zasady clara non sunt interpretanda (jasne nie wymaga interpretacji), która wyłącza dopuszczalność stosowania wykładni systemowej i funkcjonalnej, gdy za pomocą najprostszych reguł wykładni językowej możliwe jest wykazanie jednoznaczności danego wyrażenia (zob. M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2012, s. 56). Szczególnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podejmowane są próby przełamania tradycyjnej koncepcji posługiwania się wyłącznie bezpośrednim rozumieniem tekstu prawnego , przy czym coraz większe znaczenie zaczynają odgrywać metody wykładni inne niż tylko wykładnia językowa danego tekstu (zob. M. Zirk-Sadowski, System prawa administracyjnego, t. 4, s. 143-144). Prawo dopuszcza bowiem odstąpienie od wyraźnego sensu językowego przepisu, gdy interpretacja językowa prowadzi ad absurdum lub rażąco niesprawiedliwego rozstrzygnięcia i w tego rodzaju sytuacjach odstąpienie od sensu językowego przepisu nie uważa się za wykładnię niezgodną z prawem (zob. L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów, Toruń 2002, s. 18, Komentarz). W związku z tym, pomimo istniejącego stanowiska przyznającego pierwszeństwo językowej wykładni, w orzecznictwie zaczyna przeważać pogląd o konieczności stosowania również innych dyrektyw interpretacyjnych w związku z niezadawalającymi wynikami ograniczania się wyłącznie do dyrektyw językowych. Sąd podziela stanowisko, że w procesie wykładni prawa nie wolno ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej przez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu, który wydaje się językowo jasny. Dokonując wykładni danego przepisu należy zatem uwzględnić nie tylko jego literalne brzmienie, ale także cel dla realizacji którego dane rozwiązanie prawne zostało przez ustawodawcę wprowadzone. Normę prawną rekonstruuje się zawsze z całokształtu obowiązujących przepisów prawnych. Konieczne jest więc sięgnięcie do treści innych przepisów oraz całego szeregu wyznaczników pozajęzykowych takich jak cele, funkcje regulacji prawnej i przekonania moralne (zob. L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądowy, Toruń 2002 s. 77). Należy nadto mieć na uwadze nakaz interpretacji norm prawnych w zgodzie z zasadą, że przepisy prawne niższego rzędu muszą być interpretowane zgodnie z treścią przepisów hierarchicznie wyższych. Jest to jedna z najbardziej fundamentalnych dyrektyw systemowej wykładni prawa (zob. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1622/15; niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyrokach o sygn. akt: I OSK 722/09, I OSK 723/09 i I OSK 1200/14 (dostępne [w:] Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa. gov.pl, dalej jako: "CBOSA"), szczegółowo wypowiedział się na temat niezgodności z Konstytucją wąskiej, językowej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stwierdził m.in., że: nie wytrzymuje ona krytyki na gruncie wartości konstytucyjnych: "Stosownie bowiem do treści art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Niewątpliwie z przepisu tego wywodzić można obowiązek dokonywania takiej wykładni prawa, która nie stoi w sprzeczności z dobrem rodziny i małżeństwa. Tymczasem negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a cyt. ustawy, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. Otóż, gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle wspomnianego już wyżej art. 18 Konstytucji RP. Powyższe potwierdza również analiza treści art. 71 Konstytucji RP, w myśl którego państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Przepis ustawy nie powinien zatem wywoływać skutku w postaci np. rozwiązywania małżeństw w celu uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób sprawujących opiekę nad rodzicem, podczas gdy pozostaje on w związku małżeńskim z drugim niepełnosprawnym rodzicem. Z podobnych przyczyn literalna wykładnia spornego przepisu kłóci się z treścią art. 32 Konstytucji RP, w myśl którego, wszyscy są wobec prawa równi oraz wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich. Ponadto według treści art. 69 Konstytucji RP, osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej, zaś prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, które umożliwia sprawowanie efektywnej opieki przez członków rodziny nad osobami niepełnosprawnymi, jest niewątpliwie realizacją powinności wskazanej w powyższym przepisie konstytucyjnym". Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że negatywna przesłanka w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozumiana w sposób bezwzględny, wywołuje daleko idące negatywne konsekwencje dla rodziny i małżeństwa. W sytuacji bowiem gdy stan zdrowia obydwojga małżonków powoduje, że nie są oni w stanie być dla siebie wzajemnie wsparciem, pozostali członkowie rodziny, którzy chcą - a jednocześnie mają również obowiązek - sprawować nad nimi opiekę, nie mogą uzyskać świadczenia, które uzyskaliby, gdyby taki związek małżeński nie istniał. Tak rozumiany przepis oznacza pewnego rodzaju sankcję dla osób pozostających w związku małżeńskim i w konsekwencji taka wykładnia nie może się ostać w świetle art. 18 Konstytucji RP. Zatem osoby pozostające w związku małżeńskim, których małżonkowie z uwagi na wiek lub stan zdrowia nie są w stanie sprawować nad nimi opieki, powinny być traktowane jednakowo, jak osoby, które w związku małżeńskim nie pozostają. Obydwie bowiem kategorie osób w jednakowym stopniu wymagać będą opieki osób trzecich. Z uwagi na powyższe, określonego w powołanym przepisie warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji, gdy współmałżonek osoby wymagającej opieki legitymuje się orzeczeniem o ustaleniu niepełnosprawności w stopniu znacznym. Dotyczy również sytuacji, gdy współmałżonek osoby niepełnosprawnej formalnie takim orzeczeniem się nie legitymuje, ale faktycznie z przyczyn od siebie niezależnych i nie wynikających z jego woli, nie jest zdolny do sprawowania opieki nad drugim małżonkiem. Nie pozwala na to również jego sytuacja materialna, która ewentualnie umożliwiałaby na zastąpienie świadczeń osobistych pomocą finansową pozwalająca na pokrycie kosztów opieki przez inną osobę. Literalna wykładnia omawianych przepisów w okolicznościach rozpatrywanej sprawy prowadzi do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę, a zobowiązanej do alimentacji, prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Akceptacja wykładni dokonanej przez organy obu instancji naruszałby więc wspomniane wyżej konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej, nakazu ochrony i opieki nad rodziną, jak również wynikający z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, nakazu szczególnej pomocy władz publicznych rodzinom w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Z uwagi na to, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje wykładnia celowościowa i systemowa art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, sądy zajęły stanowisko, że pozostawanie w związku małżeńskim przez osobę wymagającą opieki nie powinno być uważane za przesłankę odmowy świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy współmałżonek tej osoby nie jest w stanie takiej opieki sprawować. Powyższe wyprowadzono interpretując art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych łącznie z odpowiednimi przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (art. 23, art. 27 i art. 130 k.r.i.o.). Zgodnie z art. 23 k.r.i.o. małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia i wzajemnej pomocy. Jednocześnie stosownie do art. 27 k.r.i.o. małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast zgodnie z art. 130 k.r.i.o. obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Mając na uwadze art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazane przepisy k.r.i.o. argumentowano w orzecznictwie, że skoro obowiązek alimentacyjny rozwiedzionego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych drugiego małżonka, to tym bardziej obowiązek zobowiązanego małżonka wyprzedza obowiązek krewnych uprawnionego małżonka w czasie trwania małżeństwa. Z istoty świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie, która tę opiekę sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie. Stąd też pozostawanie w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności (zob. wyroki: WSA w Szczecinie z 14 czerwca 2017 r., sygn. II SA/Sz 494/17; WSA w Rzeszowie z 7 września 2017 r., sygn. akt II SA/Rz 728/17, WSA w Białymstoku z 11 października 2012 r., sygn. II SA/Bk 642/12 i z 4 kwietnia 2013 r. sygn. II SA/Bk 987/12; WSA we Wrocławiu z 8 marca 2012 r., sygn. IV SA/Wr 848/11; WSA w Poznaniu z 13 czerwca 2012 r., sygn. II SA/Po 242/12, WSA w Olsztynie z 22 stycznia 2013 r., sygn. II SA/Ol 1391/12; CBOSA). Mając na uwadze powyższe rozważania należy stwierdzić, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego niezbędne jest zbadanie czy małżonek jest obiektywnie zdolny do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym współmałżonkiem, czy też taka możliwość jest wykluczona. Oceny niemożności sprawowania opieki nad drugim współmałżonkiem można dokonać kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Wprawdzie z akt administracyjnych wynika, że matka skarżącego ma "[...]"lat i jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, orzeczonym na stałe, to jednak organy obu instancji nie oceniły tych faktów (podobnie jak jej stanu zdrowia i rodzaju schorzeń) w kontekście realnej możliwości zapewnienia przez nią prawidłowej opieki swojemu mężowi. W ocenie Sądu, nie można z góry założyć, że tylko niepełnosprawna w stopniu znacznym współmałżonka, nie jest zdolna do sprawowania pełnej i efektywnej opieki nad mężem tego wymagającym. W niniejszej sprawie ustaleń w tym przedmiocie w ogóle nie poczyniono z uwagi na błędną wykładnię omawianego wyżej przepisu, co narusza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien wziąć pod uwagę powyższe wskazania i ocenę prawną dokonaną przez Sąd. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło