II OSK 15/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-11-15
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Tomasz Bąkowski, Grzegorz Rząsa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek wspólnoty mieszkaniowej, posiadający odrębną własność lokalu i współwłasność części wspólnych, może być uznany za stronę w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, jeśli nie wykaże odrębnego od wspólnoty interesu prawnego?Ratio decidendi
Członek wspólnoty mieszkaniowej może być uznany za stronę w postępowaniu administracyjnym, w tym w sprawie o ustalenie warunków zabudowy, jedynie w sytuacji, gdy wykaże istnienie odrębnego od wspólnoty, a zwłaszcza rozbieżnego z nią, interesu prawnego. Samo posiadanie prawa własności lokalu i współwłasności części wspólnych nie jest wystarczające do uzyskania statusu strony, jeśli nie towarzyszy mu wykazanie indywidualnego interesu prawnego.Stan faktyczny
E.K. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o ustaleniu warunków zabudowy, powołując się na postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia o samodzielności lokali. Organ pierwszej instancji odmówił wznowienia, uznając E.K. za podmiot niebędący stroną postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, wskazując na brak legitymacji skarżącego do wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę E.K., podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E.K. po jego śmierci i podjęciu postępowania przez następcę prawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant: asystent sędziego Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3205/18 w sprawie ze skargi E.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 września 2018 r., nr KOC/917/Ar/18 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oraz umorzenia postępowania w części oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3205/18, oddalił skargę E.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 września 2018 r., nr KOC/917/Ar/18 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oraz umorzenia postępowania w części.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
E.K., pismem z 25 października 2017 r. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej nr 185/WZ/ŚRÓ/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r., ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie oficyny i zmianie sposobu użytkowania poddasza części oficyn bocznych istniejącego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy Al. S., na działce ew. nr [...] w obrębie [...] w Dzielnicy [...] w W., wydanej na rzecz spółki G. S.A. Jako przesłankę do wznowienia wskazał art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), powołując postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy nr 380/S/2017 z dnia 28 września 2017 r., odmawiające wydania zaświadczenia o samodzielności lokali 9, 10, 19, 29, 30, 39 oraz 40, położonych w budynku w Al. S. w W.
Zarząd Dzielnicy [...] m.st. Warszawy postanowieniem 1/P/U/ŚRÓ/2018 z dnia 11 stycznia 2018 r., odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną nr 185/WZ/ŚRÓ/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. oraz odmówił uchylenia decyzji z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi wydającemu decyzję.
Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez E.K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wydało zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. Wniesienie podania o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie wszczyna automatycznie postępowania wznowieniowego. Wydanie postanowienia w kwestii wznowienia odbywa się więc w tzw. fazie wstępnej postępowania, która ma charakter formalny. Na tym etapie organ nie może oceniać, czy wskazane przez stronę przyczyny wznowienia faktycznie wystąpiły. W przedmiotowej sprawie organ uznał, że ma miejsce niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych, gdyż żądanie wszczęcia postępowania wznowieniowego złożył podmiot, niebędący stroną w sprawie. Powyższe w ocenie organu było okolicznością oczywistą i niebudząca wątpliwości, a organ I instancji nie musiał podejmować żadnych czynności wyjaśniających kwestię braku legitymacji skarżącego jako strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.
SKO wskazało, że już uprzednio przedmiotem rozpatrywania Kolegium było postępowanie wznowieniowe w sprawie tej samej decyzji ostatecznej, tj. nr 185/WZ/SRÓ/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r., ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie oficyny i zmianie sposobu użytkowania poddasza części oficyn bocznych istniejącego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy Al. S., na działce ew. nr [...] w obrębie [...] w Dzielnicy [...] w Warszawie, prowadzone na wniosek E.K., podającego jako przesłankę do jego wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W ramach tego postępowania ustalono, że E.K. był członkiem uznanej za stronę postępowania Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy Al. S., lecz z samego faktu bycia jej członkiem (w związku z przysługującym mu prawem własności do lokalu w przedmiotowym budynku), nie wynika automatycznie uzyskanie przymiotu strony tego postępowania. Powołano, że wnioskodawca nie wykazał również, ażeby posiadał interes prawny w przedmiotowym postępowaniu, pomimo wezwania. Organ wskazał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2017 r., znak: KOC/5378/Ar/14, utrzymująca w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy nr 139/WZ/SrÓ/2014 z dnia 25 sierpnia 2014 r. o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji nr 185/WZ/SRÓ/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r., została uchylona nieprawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1419/17, natomiast uchylenie to nastąpiło z innych przyczyn. W wyroku tym Sąd jednoznacznie uznał za zasadne stwierdzenie, że E.K. nie jest stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie oficyny i zmianie sposobu użytkowania poddasza części oficyn bocznych istniejącego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy Al. S. w W. Zgoda na podjęcie działań, będących przedmiotem decyzji o warunkach zabudowy została udzielona Zarządowi Wspólnoty Mieszkaniowej tej nieruchomości uchwałą nr 2/2012 z dnia 4 kwietnia 2012 r. Stąd Sąd jednoznacznie stwierdził w wyroku, że zarzut naruszenia art. 28 k.p.a., przez nieuznanie skarżącego za stronę postępowania zakończonego ostateczną decyzją, należy uznać za chybiony.
SKO wskazało, że z uwagi na złożenie wniosku przez podmiot, któremu nie przysługuje prawo strony, postępowanie przed organem I instancji prawidłowo zostało zakończone wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Natomiast postanowienie z dnia 11 stycznia 2018 r. należało uchylić w zakresie drugiej części sentencji, albowiem istnienie wskazanych we wniosku podstaw do wznowienia postępowania może być przedmiotem postępowania wyjaśniającego dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Organ administracji publicznej nie może zatem odmówić wznowienia postępowania powołując się na niezasadność przytoczonych w żądaniu podstaw do wznowienia.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł E.K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. W skardze zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik postępowania tj.:
- art. 28 k.p.a. przez nieuznanie skarżącego za stronę postępowania zakończonego ostateczną decyzją Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy nr 185/WZ/SRO/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r., w sytuacji gdy z racji posiadania odrębnej własności lokalu w przedmiotowym budynku oraz współwłasności części budynku i urządzeń, a także określonej części ułamkowej prawa użytkowania wieczystego gruntu, skarżący powinien być uznany za stronę ww. postępowania o wydanie warunków zabudowy;
2. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia nr l/PIU/ŚRÓ/2018, Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia 11 stycznia 2018 r. (znak sprawy UD-IX- WAB.673 0.257.2014.RBI) w zakresie odmowy wszczęcia postępowania wznowieniowego z uwagi na brak przymiotu strony, w sytuacji gdy skarżący powinien być uznany za stronę ww. postępowania o wydanie warunków zabudowy, a ponadto w sprawie wyszły na jaw istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji o warunkach zabudowy, które nie były znane organowi wydającemu decyzję, a obecnie winny skutkować uchyleniem decyzji Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy nr 185/WZ/SRO/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. ustalającej warunki zabudowy;
- art. 147 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez niewznowienie z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy nr 185/WZ/ŚRÓ/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej na nieruchomości przy Al. S. w W., w sytuacji wyjścia na jaw istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji o warunkach zabudowy, które nie były znane organowi wydającemu tą decyzję, a obecnie winny skutkować jej uchyleniem.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowej stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w niej zarzuty nie są zasadne.
Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że skarżący nie posiada przymiotu strony zgodnie z art. 28 k.p.a i nie ma legitymacji do skutecznego zainicjowania postępowania wznowieniowego. Brak legitymacji skarżącego był okolicznością oczywistą, niewymagającą prowadzenia żadnego postępowania dowodowego ze strony organu I instancji i uzasadniającą odmowę wznowienia postępowania.
W tej sytuacji, zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. postępowanie winno zakończyć się wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd I instancji wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu skarżący nie wykazał istnienia swojego interesu prawnego, podzielając przy tym pogląd prezentowany w orzecznictwie, że członek Wspólnoty Mieszkaniowej zgłaszający udział w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy, musi wykazać istnienie swojego indywidualnego interesu prawnego, a nie faktycznego.
Zdaniem Sądu zasadnie również organ odwoławczy uznał, że brak było podstaw do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w przedmiocie istnienia okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania z art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie w przedmiocie tych okoliczności może być prowadzone dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł E.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok został zaskarżony w całości.
Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
- art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz.1302 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, tj. nieprzeprowadzenie w sposób rzetelny, wyczerpujący, kompletny postępowania dowodowego dotyczącego wpływu toczącego się postępowania o wydanie warunków zabudowy na prawa i obowiązki skarżącego, a także zbadania czy postępowanie mogło godzić w prawem chronione interesy skarżącego poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących mu praw;
- art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przez organ w toku postępowania administracyjnego prawa materialnego, tj. art. 28 k.p.a. przez jego błędną wykładnię;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w skardze, tj. dotyczących wpływu toczącego się postępowania o wydanie warunków zabudowy na konkretne prawa i obowiązki skarżącego, a także na ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania przez skarżącego z przysługującego mu prawa własności w związku z wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
- art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zaszły podstawy prawne do wznowienia przez organ administracji postępowania z urzędu na podstawie art. 147 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. z uwagi na wyjście na jaw istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji o warunkach zabudowy, które nie były znane organowi wydającemu tą decyzję, a obecnie winny skutkować jej uchyleniem.
Naruszenie prawa materialnego:
- art. 28 k.p.a. przez nieuznanie skarżącego za stronę postępowania zakończonego ostateczną decyzją Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy nr 185/WZ/ŚRÓ/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji zlokalizowanej na nieruchomości przy Al. S. w W., w sytuacji gdy z racji posiadania odrębnej własności lokalu w przedmiotowym budynku oraz współwłasności części budynku i urządzeń, a także określonej części ułamkowej prawa użytkowania wieczystego gruntu, skarżący powinien być uznany za stronę ww. postępowania o wydanie warunków zabudowy.
Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
Nadto wniesiono o dopuszczenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszej skargi (Opinia techniczna – przyp. NSA) na okoliczności wskazane w jej treści zaznaczając, że jest to istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie spowoduje w żaden sposób przedłużenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r., na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zawiesił z urzędu niniejsze postępowanie z powodu śmierci skarżącego kasacyjnie. Następnie postanowieniem z dnia 27 września 2023 r., na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podjął zawieszone postępowanie w związku z poparciem skargi kasacyjnej przez J.S., będącą następcą prawnym skarżącego kasacyjnie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Kwestią kluczową w niniejszej sprawie jest dokonana przez Sąd I instancji ocena uznania skarżącego przez organy administracji prowadzące postępowanie za podmiot niebędący stroną w sprawie ustalenia warunków zabudowy, a co za tym idzie nieposiadający uprawnienia do żądania wznowienia postępowania w tej sprawie. Do oceny tej odnosi się bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego sformułowany w skardze kasacyjnej oraz dwa pierwsze zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
W tym względzie należy zgodzić się ze stanowiskiem przedstawionym w zaskarżonym wyroku, że organ odwoławczy trafnie ocenił, iż skarżący nie posiada przymiotu strony, a więc nie dysponuje tym samym legitymacją do skutecznego zainicjowania postępowania wznowieniowego. Stroną w postępowaniu w sprawie z wniosku spółki G. S.A. o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na nadbudowie oficyny i zmianie sposobu użytkowania poddasza części oficyn bocznych budynku przy Al. S. w W. był zarząd wspólnoty mieszkaniowej, reprezentujący – zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2018 r., poz. 716 z późn. zm., dalej: "u.w.l.") – wspólnotę, w tym skarżącego jako właściciela lokalu w przedmiotowym budynku oraz posiadającego prawo współwłasności części budynku i urządzeń, a także określonej części ułamkowej prawa użytkowania wieczystego gruntu, na którym został wzniesiony budynek. Z ukształtowanego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiska wynika, że członek wspólnoty mieszkaniowej może być uznany za stronę w postępowaniu administracyjnym, jedynie wówczas gdy posiada odrębny od wspólnoty (zwłaszcza rozbieżny ze wspólnotą) interes prawny. (zob. m.in. wyroki NSA z: 10.02.2017 r., II OSK 1346/15, LEX nr 2347742; 13.04.2016 r., II OSK 1325/15, LEX nr 2081296; 21.10.2015 r., II OSK 3064/14, LEX nr 1987197).
Sąd I instancji kontrolując zaskarżone postanowienie zaznaczył, że w postępowaniach przed organami administracji skarżący nie wykazał istnienia swojego (odrębnego) interesu prawnego. Z uwagi na rozwiązania przyjęte w art. 21 u.w.l. samo posiadanie odrębnej własności lokalu w przedmiotowym budynku oraz współwłasności części budynku i urządzeń, a także określonej części ułamkowej prawa użytkowania wieczystego gruntu, podnoszone przez skarżącego w skardze oraz w skardze kasacyjnej, nie stanowią wystarczającej podstawy do uznania go za stronę w postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji.
Z przedstawionych względów przytoczony zarzut naruszenia prawa materialnego oraz ściśle z nim związane dwa pierwsze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania należało uznać za nieuzasadnione.
Nie można też zgodzić się z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Przepis ten wskazuje na obligatoryjne elementy uzasadnienia wyroku i nie służy do kwestionowania merytorycznej treści uzasadnienia wyroku. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny tylko wtedy, gdy uzasadnienie wyroku jest sporządzone w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, a w szczególności, gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w omawianym przepisie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, a zatem zostało sporządzone zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a.
Za niezasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi w sytuacji gdy w niniejszej sprawie – zdaniem skarżącego – zaszły podstawy prawne do wznowienia przez organ administracji postępowania z urzędu na podstawie art. 147 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Przywołany w podstawie kasacyjnej art. 3 § 1 p.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze kompetencyjnym stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Określa on zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. (zob. wyrok NSA z 14.01.2022 r., III OSK 4892/21, LEX nr 3407451).
Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia art. 147 k.p.a. Jak wynika z utrwalonej linii orzeczniczej, wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, a nie obowiązkiem (zob. m.in. wyroki NSA z: 19.06.2019 r., I OSK 2162/17, LEX nr 2779028.; 21.08.2019 r., II OSK 2341/17, LEX nr 2740565; 13.01.2021 r., II OSK 2697/20, LEX nr 3336750; 18.02.2021 r., II GSK 1253/20, LEX nr 3195632; .22.04.2022 r., I OSK 1595/21, LEX nr 3360351). Organ wszczyna z urzędu postępowanie wznowieniowe, jeżeli na podstawie znanych mu okoliczności faktycznych uzna, że zaistniała jedna z przyczyn wznowienia. (...) Nie można jednak, na podstawie przepisów k.p.a., doprowadzić do wyegzekwowania od organu inicjatywy w tym zakresie, tzn. sprawić, by z tego prawa skorzystał w każdej ostatecznie zakończonej sprawie w celu sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy wznowienia. Do wszczęcia postępowania wznowieniowego z urzędu nie jest więc wystarczające subiektywne przekonanie skarżącego kasacyjnie, że organ tak właśnie powinien postąpić. (wyrok NSA z 15.12.2021 r., II OSK 2216/21, LEX nr 3288669).
Nie mógł również odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Przepis ten należy do tak zwanych przepisów wynikowych, których naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Tak więc nieskuteczność zarzutów naruszenia wcześniej wskazanych przepisów pociąga za sobą nieskuteczność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Chcąc bowiem skutecznie powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu należy wykazać (czego we wniesionej skardze kasacyjnej nie dokonano), że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania, które prowadziłoby do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego.
W tych okolicznościach jedynie na marginesie wypada zaznaczyć, że naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, będące przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji zostało określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., a nie jak zostało to ujęte w zarzucie w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
Odnosząc się do wniosku skarżącego kasacyjnie o dopuszczenie dowodu z opinii technicznej, należy wyjaśnić, że stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a., możliwość przeprowadzenia dowodu w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma charakter wyjątkowy i odnosi się wyłącznie do dowodów z dokumentów (por. wyrok NSA z 21.09.2022 r., III FSK 3702/21, LEX nr 3409781). Natomiast dopuszczenie dowodu z opinii w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest możliwe. (zob. wyrok NSA z 2.09.2009 r., I OSK 1215/08, LEX nr 594964).
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło