II SA/Rz 250/19

WyrokWSA w Rzeszowie2019-05-22

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Joanna Zdrzałka, Piotr Godlewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość, która w momencie orzekania o jej zwrocie stanowi część drogi publicznej, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi?
Ratio decidendi
Nieruchomość stanowiąca część drogi publicznej nie może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi, nawet jeśli pierwotny cel wywłaszczenia nie został zrealizowany lub został zrealizowany tylko częściowo. Zwrot takiej nieruchomości prowadziłby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej drogę publiczną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1973 r. na cele budowy ulicy. Po wieloletnim postępowaniu i uchyleniach decyzji przez sądy administracyjne, organy administracji ostatecznie odmówiły zwrotu części nieruchomości (działka nr 2700/13), uznając, że stanowi ona część drogi publicznej (ul. [...]). Właściciele kwestionowali te ustalenia, podnosząc m.in. brak wyjaśnienia celu wywłaszczenia i błędne ustalenie granic pasa drogowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2019 r. sprawy ze skargi Z. N. i J. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - skargę oddala - II SA/Rz 250/19 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi Z.N. i J.N. jest decyzja Wojewody [....], dalej "Wojewoda", z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że H.K. zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jako działki nr 101 obr. [...] i nr 26 obr. [...] na podstawie aktu notarialnego nr Rep. [...] z dnia [...] września 1973 r., w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Działki te niezbędne były na realizację inwestycji polegającej na budowie ulicy wzdłuż potoku [...] w R. Szczegółowa lokalizacja inwestycji została ustalona decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1971 r. nr [...]. Wnioskiem z dnia 30 marca 2008 r. B.N., będąca następcą prawnym H.K., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o zwrot ww. nieruchomości oznaczonych w momencie złożenia wniosku jako działki nr 2705/1, 2705/2, 2700/2 (powstałe z działki nr 101) i nr 2706 i 2700/9 (powstałe z działki nr 26) położone w obr. [...], obj. Kw. nr [...], stanowiące własność Gminy Miasto [...]. Wyznaczony przez Wojewodę do załatwienia sprawy Starosta [...], dalej "Starosta", decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] orzekł m.in. o zwrocie na rzecz B.N. działek nr 2705/1 i nr 2706 (pkt 1) jako niewykorzystanie dla realizacji celu publicznego, jakim była budowa ulicy wzdłuż potoku "[...]" oraz odmówił zwrotu działek nr 2700/2 i 2700/9 i 2705/2 (pkt 3). Wojewoda decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy pkt 3 ww. decyzji Starosty. Wyrokiem z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 535/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, dalej "WSA w Rzeszowie" uchylił wskazane wyżej decyzje Wojewody oraz Starosty w części dotyczącej pkt 3 tego orzeczenia. W uzasadnieniu sąd wskazał, że organy ustaliły wprawdzie m.in., że działka nr 2700/9 został zajęta pod ulicę [...] w R., dalej "ul. [...]" uznając, że okoliczność ta stanowi podstawę do odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, nie wyjaśniły jednak faktycznego przebiegu pasa drogowego ww. ulicy. Starosta decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] orzekł m.in. o zwrocie na rzecz następców prawnych B.N.: Z.N. w 1/2 cz. oraz J.N. w 1/2 cz. wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działki ewidencyjne nr 2700/13 (powstała z podziału działki nr 2700/2 na działki nr 2700/12, nr 2700/13, i nr 2700/14) i nr 2705/4 (powstała z podziału działki nr 2705/2 na działki nr 2705/3 i nr 2705/4) oraz o odmowie zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako działki ewidencyjne nr 2700/12, nr 2700/14, nr 2700/9 nr 2705/3. Wojewoda decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Rz 794/12 WSA w Rzeszowie oddalił skargę Gminy Miasto [...] na powołaną wyżej decyzję. Wyrokiem z dnia 21 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 868/13 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej "NSA", po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej Gminy Miasto [...], uchylił ww. wyrok WSA w Rzeszowie i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że zarówno organy, jak i Sąd I instancji skoncentrowały się na dokonaniu ustaleń czy sporne nieruchomości aktualnie wchodzą w pas drogowy, zupełnie pomijając czy zrealizowano na tych działkach cel wywłaszczenia. Tymczasem organ jest zobligowany w pierwszej kolejności ustalić czy zrealizowano cel wywłaszczenia. Kapitalne znaczenie przy ustaleniu celu wywłaszczenia, co następnie kwestii jego realizacji ma decyzja lokalizacyjna z dnia [...] maja 1971 r., której organy nawet nie próbowały odnaleźć w archiwach państwowych. Aktualny stan prawny spornych działek ma znaczenie tylko w sytuacji gdy nie został wcześniej zrealizowany cel wywłaszczania. W sytuacji, gdy został zrealizowany cel wywłaszczenia, a następnie nieruchomość przeznaczono na realizację innego celu, to nie uznaje się jej za zbędną na cel wywłaszczenia. Dopiero po ustaleniu, że nie zrealizowano celu wywłaszczenia, bądź zrealizowano go tylko na części nieruchomości, konieczne będzie dokonanie ustaleń co do aktualnego przeznaczenia przedmiotowych działek w kontekście możliwości ich zwrotu. Odnosi się to również do ustalenia usytuowania pasa drogowego, o ile uprzednio nie został on wyznaczony, przy czyn nawet na podstawie nieobowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego można ustalić czy już taki pas utworzono, bądź dopiero jest planowany. W swoich rozważaniach dotyczących aktualnego charakteru parkingu, Sąd I instancji nie uwzględnił regulacji zawartych w art. 22 ust. 1 i 2 ww. ustawy o drogach publicznych. Ponadto sam fakt, iż parking ma ograniczoną dostępność dla użytkowników drogi nie oznacza, że nie może stanowić części pasa drogowego. Wyrokiem z dnia 15 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 391/14, po ponownym rozpatrzeniu sprawy WSA w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] marca 2012 r. W uzasadnieniu Sąd powtórzył wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy poczynione przez NSA. Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy Starosta decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] ponownie orzekł m.in. o zwrocie na rzecz Z.N. w ½ cz. oraz J.N. w ½ cz. wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr 2700/13, nr 2705/4 (pkt 1) oraz o odmowie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako działki ewidencyjne nr 2700/12, nr 2700/14, nr 2700/9, nr 2705/3 (pkt 3). Postanowieniem z dnia 22 lutego 2016 r. [...] Wojewoda stwierdził niedopuszczalność odwołania Miejskiego Zarządu Dróg w [...] od decyzji Starosty z dnia [...] grudnia 2015 r. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 359/16 WSA w Rzeszowie uchylił ww. postanowienie Wojewody, w następstwie czego Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Miejskiego Zarządu Dróg w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] grudnia 2015 r. Wyrokiem z dnia 12 września 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 575/17 WSA w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2017 r. i decyzję Starosty z dnia [...] grudnia 2015 r. w zakresie orzekającym o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 2700/13 (pkt 1 decyzji organu I instancji) oraz w zakresie działki ewidencyjnej nr 2700/13 zawarte w pkt 2 i pkt 4 decyzji Starosty i zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w R., obręb [...], oznaczonej jako działka nr 2700/13 o pow. 0,1151 ha (powstałej z podziału działki nr 2700/2) obj. KW nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasto [...]. Podstawą odmowy zwrotu było ustalenie, że na części ww. działki zrealizowano cel wywłaszczenia poprzez wybudowania ulicy wzdłuż potoku "[...]". Ustalono, że cała działka nr 2700/2, z podziału której powstała m. in. działka nr 2700/13 została zaliczona do użytku gruntowego o nazwie drogi w trakcie modernizacji gruntów i założenia ewidencji budynków w 2001 r., co świadczy o tym, że działka leży w pasie drogowym publicznej drogi – ul. [...]. Ta z kolei istniała przez złożeniem wniosku o zwrot, a zatem nieruchomość objęta decyzją nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, co wyłącza jej zwrot. W odwołaniu od powyższej decyzji Z.N. i J.N. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik poprzez brak podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wydanie decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości pomimo braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Odwołujący podnieśli także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędne przyjęcie, że istnieje podstawa do odmowy zwrotu nieruchomości oraz odmowę zwrotu nieruchomości w sytuacji zrealizowania na niej prywatnego parkingu, który nie stanowi realizacji celu publicznego. Zaskarżoną decyzją działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm., dalej "k.p.a.") w związku z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204, ze zm., dalej "u.g.n.") Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] sierpnia 2018 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przesłanki zwrotu wywłaszczonych nieruchomości określone zostały w art. 136 ust. 3 w z w. z art. 137 u.g.n. O zastosowaniu tych regulacji do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, tak jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie przesądza art. 216 u.g.n. Na nieruchomościach objętych wnioskiem znajduje się obecnie utwardzony kostką brukową parking z jedynym wjazdem od ulicy [...] w R. oraz chodnik przy ul. [...] wraz z lampą oświetleniową. Nieruchomości te, zbyte przez H.K. w 1973 r. na rzecz Skarbu Państwa, niezbędne były na realizację inwestycji polegającej na budowie ulicy wzdłuż potoku [...] w R. Szczegółowa lokalizacja została ustalona decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [....] z dnia [...] maja 1971 r. nr [...]. Decyzji tej nie udało się odnaleźć, zatem w celu ustalenia czy w świetle obecnych przepisów jest możliwy zwrot działki nr 2700/13, zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku WSA w Rzeszowie sygn. akt II SA/Rz 575/17, Organ I instancji przeprowadził postępowanie poszlakowe. Na podstawie załączników graficznych do decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...] VIII 1969 r. znak: [...] ustalającej lokalizację szczegółową ulicy [...] w R. ustalono, że uwidocznione na załączniku graficznym nr 4 boczne rozwidlenie ulicy w kierunku południowym do obecnej ulicy [...], gdzie na rysunku nr 4 w liniach rozgraniczających zaznaczonych kolorem czerwonym na projektowanej ulicy napisane jest: "ul. bez nazwy wzdłuż potoku [...]", przedstawia fragment odpowiadający dzisiejszej ul. [...] na na odcinku zlokalizowanym przy ul. [...] oraz działce nr 2700/13 zabudowanej parkingiem. Starosta skonfrontował powyższy załącznik graficzny z zalegającą w aktach niniejszej sprawy uchwałą nr [...] Miejskiej Rady Narodowej z 1975 r. nadającą nazwę [...] odcinkowi drogi od ul. [...] do ul. [...], uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z 1996 r. nadającą nazwę ul. [...] odcinkowi drogi od ul. [...] do ul. [...], oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych, a także pismami Miejskiego Zarządu Dróg w [...] dochodząc do ostatecznego wniosku, że na odcinku od ul. [...] do ul. [...] ulica ta jest wybudowana w zasadzie zgodnie z opisanym wyżej projektem - decyzją o lokalizacji szczegółowej z 1969 r. Stanowi to dowód na to, że cel wywłaszczenia w postaci wybudowania ulicy bez nazwy wzdłuż potoku [...] w części odpowiadającej dzisiejszej ul. [...], został zrealizowany, w tym także na części działki nr 2700/13, której część zlokalizowana była w pasie drogowym tej inwestycji (część ta została naniesiona różową szrafurą na kopii mapy ewidencyjnej zalegającej w aktach sprawy K-1486, tom-VII). Wprawdzie w umowie sprzedaży wskazano inną decyzję lokalizacji szczegółowej budowy ulicy wzdłuż potoku [...] odcinek V, która mogła zawierać nieco inną koncepcję przebiegu danego odcinka inwestycji, to jednak dotyczył on ciągle tego samego głównego celu wywłaszczenia jakim była budowa ulicy wzdłuż potoku [...], nazywanego niekiedy (jak wynika z pozostałych załączników graficznych do ww. decyzji o lokalizacji szczegółowej z 1969 r.) - ulicą "[...]". Powyższe ustalenia należy uznać za właściwe i przekonywujące. Organ I instancji w celu potwierdzenia, iż pozostała cześć działki nr 2700/13 leży w pasie drogowym ul. [...] dokonał analizy wpisów historycznych rodzajów użytków gruntowych działki nr 2700/2, z podziału której powstała m.in. działka nr 2700/13, realizując tym samym kolejne zalecenie WSA w Rzeszowie. Ostatecznie ustalił, że działka nr 2700/2 została zaliczona do pasa drogowego ul. [...] i została zaliczona podczas modernizacji operatu do użytku gruntowego o nazwie drogi oznaczonego symbolem dr (decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...]). Organ I instancji dokonał analizy podstawy prawnej wpisu użytku dr do ewidencji gruntów i budynków dla działki 2700/2 mając na uwadze załącznik nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 29 marca 2001 r. (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454). Zgodnie zaś z ust. 3 pkt 7 lit. a ww. załącznika do użytku gruntowego o nazwie "drogi" zalicza się grunty w granicach pasów drogowych dróg publicznych i dróg wewnętrznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Tak więc cała działka nr 2700/2, z której powstała m.in. działka nr 2700/2 została zaliczona do pasa drogowego ul. [...] na podstawie decyzji i przepisów wówczas obowiązujących. Ponadto uprzednio wydana decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] zatwierdzająca zmianę użytku gruntowego z Bp na dr nie została uchylona i obowiązuje do dnia dzisiejszego. Realizując kolejne zalecenie WSA w Rzeszowie organ I instancji dokonał analizy przeznaczenia działki nr 2700/2 w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego obowiązujących od dnia 22 stycznia 1973 r. do 31 grudnia 2003 r. (od 1 stycznia 2004 r. działka nr 2700/2 nie jest objęta żadnym obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego), z której wynika, że działka nr 2700/13 (postała z podziału działki 2700/2) była trwale związana z ul. [...] i wchodzi w pas drogowy tej drogi. Ulica ta ma status drogi publicznej o przebiegu od ul. [...] do ul. [...], co wynika z treści uchwały Rady Miasta [...] z dnia [...] września 2000 r. nr [...] w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz pozbawienia dróg kategorii dróg gminnych. Zgodnie zaś z przyjętą aktualną linią orzeczniczą, zwrot działki stanowiącej drogę publiczną jest niedopuszczalny. Fakt, że na działce nr 2700/13 znajduje się prywatny parking o ograniczonej dostępności, bowiem korzystają z niego pracownicy firmy A S.A. (dawniej [...]), nie oznacza, że działka ta nie może stanowić części pasa drogowego. Podobnie jak ograniczona dla użytkowników dostępność określonej drogi nie pozbawia jej charakteru publicznego (art. 3 ustawy o drogach publicznych). O tym czy parking obecnie stanowi część pasa drogowego drogi publicznej decyduje jego usytuowanie w pasie drogowym i połączenie komunikacyjne z drogą. Przedmiotowy parking został wybudowany wewnątrz linii rozgraniczających ul. [...] posiada wyjazd od ul. [...], która jest również drogą publiczną. Końcowo organ odwoławczy wskazał, że opinia biegłych geodetów P.K. i R.J. z dnia [...] września 2011 r. w sprawie przebiegu pasa drogowego ul. [...] dotycząca m.in. działki nr 2700/2 nie jest dokumentem urzędowym. Organ I instancji mógł zatem odmówić jej wiary tym bardziej, że dowód powyższy nie był również brany pod uwagę przez kolejne składy orzekające sądów administracyjnych w wydawanych orzeczeniach. W ocenie Organu odwoławczego organy wyczerpały możliwości dowodowe w przedmiotowej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na opisaną na wstępie decyzję Z.N. i J.N., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak podjęcia czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i orzeczenie o odmowie zwrotu nieruchomości pomimo braku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności: - brak szczegółowego i precyzyjnego wyjaśnienia jaki był cel wywłaszczenia działki nr 2700/13 objętej wnioskiem o zwrot, a w tym brak dokonania ustaleń celu wywłaszczenia na podstawie decyzji Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1971r., a także załączników graficznych do tej decyzji, - brak szczegółowego i precyzyjnego wyjaśnienia czy na działce nr 2700/13 objętej wnioskiem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia, a jeżeli tak, to kiedy miało to nastąpić, - przyjęcie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na podstawie treści miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, - dokonanie przez organ ustaleń dotyczących granic pas drogowy ul. [...] w oparciu o dane z ewidencji gruntów oraz treść miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego przy niezasadnym odrzuceniu i pominięciu dowodu z opinii biegłych geodetów - mgr inż. P.K. i mgr inż. R.J. z dnia [...] września 2011 r., mimo, że opinia ta zawiera dokładne określenie granic pasa drogowego, a poprzez to błędne przyjęcie przez organ, że działka 2700/13 leży w pasie drogi publicznej ul. [...], a także poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym w wyniku przyjęcia, że na działkach objętych wnioskiem o zwrot został zrealizowany cel wywłaszczenia. 2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to; - art. 136 ust. 1 i 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n., poprzez błędne przyjęcie, że istnieje podstawa do odmowy zwrotu nieruchomości oraz wydanie decyzji negatywnej dla wnioskodawców, pomimo braku podstaw do stwierdzenia w toku postępowania spełnienia negatywnych przesłanek do zwrotu nieruchomości, - art. 136 ust. 1 w zw. z art. 112 ust. 3, art. 113 ust. 1 i art. 6 u.g.n. poprzez odmowę zwrotu nieruchomości w sytuacji zrealizowania na niej prywatnego parkingu, który nie stanowił realizacji celu publicznego w rozumieniu wskazanych przepisów. Wskazując na powyższe zarzuty Skarżący zażądali uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Organu I instancji oraz zasądzenia od Organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub innych przepisach). Dokonawszy kontroli w powyższym zakresie zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. Dla oceny realizacji celu wywłaszczenia w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie mają przepisy definiujące oraz regulujące zagadnienie pasa drogowego, które obowiązywały w momencie ustalania oraz realizacji celu wywłaszczenia. W latach 1973-1985 (do dnia [...] września 1985 r.) miarodajna w tym zakresie była ustawa z dnia 29 marca 1962 r. o drogach publicznych (w tym przede wszystkim art. 18 ust. 1 i 2 oraz art. 21 tej ustawy). Nie można także pominąć, że na podstawie art. 21 ustawy z dnia 29 marca 1962 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę nr 31 z dnia 10 lutego 1971 r., która w § 3 ust. 2 przewidziała możliwość zwiększania szerokości pasów drogowych dróg publicznych – w razie potrzeby wynikającej z wieloletnich programów (planów) budowy lub przebudowy dróg – dla urządzeń obejmujących m.in. zadrzewienia grupowe (pkt 3), ścieżki dla ruchu rowerowego lub pieszego (pkt 6), składy materiałów drogowych (pkt 7), zjazdy, zatoki autobusowe lub postojowe i parkingi (pkt 8). Jakkolwiek powyższa uchwała zgodnie z jej § 1 ust. 1 miała mieć zastosowanie do dróg publicznych poza granicami administracyjnymi miast i osiedli oraz poza granicami ciągłej lub skupionej zabudowy wsi, to jednak uwzględniając treść szerszej delegacji z art. 21 ustawy z 1962 r., należy mieć na uwadze faktyczną praktykę stosowania jej przepisów w granicach administracyjnych miast. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, pas drogowy to wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Z art. 2a. ust. 2 ustawy o drogach publicznych wynika, że drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Dokonane w sprawie ustalenia przesądzają o tym, iż przedmiotowa nieruchomość stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych (art. 2 i art. 4 pkt 2). Wobec powyższego zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, jeżeli nieruchomość objęta żądaniem zwrotu w czasie orzekania o zwrocie stanowi część drogi publicznej niedopuszczalne jest orzeczenie o jej zwrocie (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 361/08). Skoro niewątpliwie działka nr 2700/13 objęta żądaniem zwrotu stanowi część drogi publicznej, upoważnia to do stwierdzenia, że zadośćuczynienie roszczeniu o jej zwrot jako nieruchomości wywłaszczonej prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. W związku z powyższym Sąd w całości podziela ustalenia faktyczne i oceny prawne organów orzekających w sprawie, które zasadnie uznały, że sporna działka jako znajdująca się w granicach pasa drogowego drogi publicznej (ul. [...]) nie może stać się przedmiotem orzeczenia o zwrocie. Trafnie zatem orzekające w sprawie organy administracji uznały o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 151 P.p.s.a. - Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło