I SA/Wa 1731/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobieralska Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 9 stycznia 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 10000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. sumy pieniężne w wysokości po 500 (pięćset) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. (dalej jako skarżący) pismem z 17 lipca 2019 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] (dalej jako organ/prezydent) grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosków z [...] stycznia 1948 r. i z [...] maja 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] przy ulicy [...] oznaczonej hip. NR [...] i NR [...] dotyczących części nieruchomości nieobjętej decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] września 2014 r. NR [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie już trzykrotnie ukarał organ grzywną za niewykonanie ww. wyroku, pomimo tego oraz pomimo kolejnego pisemnego wezwania organ nadal nie wykonał wyroku i nie rozpatrzył sprawy. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność prezydenta po wyroku miała charakter rażącego naruszenia prawa, wymierzenie grzywny w stosownej wysokości oraz przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, zasądzenie kosztów sądowych według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę prezydent wniósł o jej oddalenie wskazując, że opóźnienia w rozpoznaniu sprawy są spowodowane bardzo dużą ilość spraw o zwrotu nieruchomości objętych działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...]. Wg organu waga tych spraw, stopień skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie, a jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Ponadto organ podniósł, że przed wydaniem decyzji konieczne jest zabezpieczenie środków pieniężnych na jej realizację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 498/15, zobowiązał prezydenta do rozpoznania wniosków o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomości, w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 13 stycznia 2016 r. Prezydent [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu działki hip. nr [...] pow. [...] m2 pochodzącego z przedmiotowej nieruchomości, stanowiącego obecnie część działki ew [...] z obrębu [...], zaś w stosunku do pozostałej części nieruchomości hipotecznej, oznaczonej jako "[...]" rej. hip. Nr [...] orzekł o rozpatrzeniu wniosków z [...] stycznia 1948 r. i [...] maja 1949 z w terminie późniejszym. Następnie na skutek złożonych skarg na niewykonanie ww. wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1199/16 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 złotych, wyrokiem z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 869/17 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3000 złotych i stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wyrokiem z 25 września 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1052/18 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 5000 złotych, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przyznał też od organu na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w wys. 500 złotych. Niekwestionowaną okolicznością jest również fakt, że pomimo kolejnych wyroków w przedmiocie niewykonania wyroku I SAB/Wa 498/15 prezydent nadal nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy w całości. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 23 października 2015 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Nieuchronnie prowadzi to do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu oraz to, że Prezydent został już trzykrotnie ukarany grzywnami, Sąd przyjął, iż odpowiednio represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości dwukrotnie wyższej niż ostatnio wymierzona, tj. dziesięciu tysięcy złotych. Kwota ta mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa, Sąd stwierdziła, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, podobnie jak i grzywna, która jest podstawowym środkiem stosowanym w sprawie dotyczącej niewykonania wyroku, pełni częściowo funkcję represyjną oraz prewencyjną ale nade wszystko - funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). Okoliczności rozpoznawanej sprawy uzasadniają przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie ich wniosku. Okoliczności podnoszone przez prezydenta nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku, wobec tego Sąd uznał, że zasadne jest przyznanie sumy pieniężnej w kwocie po 500 zł na rzecz każdego ze skarżących. Określając wysokość sumy pieniężnej z tytułu niewykonania wyroku Sąd miał na uwadze rodzaj sprawy, w której nastąpiła bezczynność oraz czas trwania postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 ppsa orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w oparciu o art. 154 § 7 ppsa (punkt 3 sentencji). O kosztach procesu zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).