III OSK 2803/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-11-17
Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Wojciech Jakimowicz, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odwołanie dyrektora szkoły publicznej w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, jest dopuszczalne w sytuacji, gdy stwierdzone uchybienia nie stanowią "przypadku szczególnie uzasadnionego"?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził nieważność zarządzenia o odwołaniu dyrektora szkoły, ponieważ stwierdzone uchybienia (zmiana lokalizacji punktu przedszkolnego bez zachowania procedury i braki sanitarne) nie wyczerpują definicji "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. "Przypadek szczególnie uzasadniony" wymaga sytuacji wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, stanowiących istotne zagrożenie dla funkcjonowania placówki lub interesu publicznego, a nie jedynie uchybień administracyjnych.Stan faktyczny
Burmistrz odwołał dyrektora szkoły podstawowej bez wypowiedzenia, wskazując na przeniesienie punktu przedszkolnego z naruszeniem procedury i przepisów sanitarnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność tego zarządzenia, uznając, że opisane uchybienia nie stanowiły "przypadku szczególnie uzasadnionego". Burmistrz wniósł skargę kasacyjną, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Magdalena Zając po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 26/20 w sprawie ze skargi G.B. na zarządzenie Burmistrza [...] z dnia 13 listopada 2019 r. nr 116/2019 w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w S. oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 26/20, w sprawie ze skargi G.B. (dalej: skarżący) na zarządzenie Burmistrza [...] (dalej: Burmistrz) z dnia 13 listopada 2019 r. nr 116/2019 w przedmiocie odwołania ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...], stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Opisanym na wstępie zarządzeniem Burmistrz odwołał skarżącego bez wypowiedzenia, z dniem 13 listopada 2019 r., ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...].
W uzasadnieniu zarządzenia podano, że skarżący przeniósł punkt przedszkolny z dotychczasowej siedziby w S. do budynku szkoły w S. z pominięciem procedury przewidzianej w art. 89 ust. 1, 3, 4, 9 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r., poz. 1148, ze zm.), dalej: "p.o.". Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] (dalej: "PPIS") stwierdził w protokole kontroli z dnia 8 października 2019 r., że w nowym punkcie brak było osłon na grzejnikach w pomieszczeniu przeznaczonym na zbiorowy pobyt dzieci, a przeniesienie placówki nastąpiło bez uprzedniego uzyskania opinii PPIS o zapewnieniu w lokalu, w którym mają być prowadzone zajęcia, bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu dzieci. W ocenie Burmistrza powyższe okoliczności wskazują na możliwość narażenia uczniów na zagrożenia sanitarne, bezpieczeństwa i higieny. W tej sytuacji dalsze pełnienie przez skarżącego funkcji dyrektora szkoły byłoby niezasadne. W ocenie Burmistrza w opisanych wyżej okolicznościach zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. Burmistrz zaznaczył przy tym, że [...] Kurator Oświaty w opinii z dnia 6 listopada 2019 r. nie wniósł zastrzeżeń do zamiaru odwołania dyrektora we wskazanym trybie.
Skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na powyższe zarządzenie.
W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie.
Uwzględniając skargę, Sąd pierwszej instancji wskazał, że doszło do istotnego naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o., gdyż stan faktyczny, który legł u podstaw zastosowania tego przepisu, nie wyczerpuje jego dyspozycji. Zgodnie z powołanym przepisem organ prowadzący szkołę może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty. Wprawdzie powołany przepis nie formułuje w sposób literalny obowiązku wskazania powodów odwołania, lecz istnienie takiego obowiązku wynika z wykładni celowościowej i systemowej tego przepisu. Zarządzenie o odwołaniu dyrektora wymaga wyczerpującego uzasadnienia stanowiska zajętego przez organ, gdyż ustalenie znaczenia pojęcia niedookreślonego "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" nie może być dokonane w sposób abstrakcyjny, lecz powinno uwzględniać okoliczności faktyczne, w którym ono funkcjonuje. Organ działający w ramach uprawnienia wynikającego z art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. powinien zatem wykazać, czy spełniła się w danej sprawie przesłanka "przypadku szczególnie uzasadnionego". Nie jest bowiem wystarczające dla skutecznego odwołania w powołanym trybie spełnienie wymogów formalnych przez zasięgnięcie opinii kuratora oświaty (nawet jeśli jest ona pozytywna).
W niniejszej sprawie Burmistrz podał w uzasadnieniu zarządzenia motywy zajętego stanowiska. Wskazał na: samowolne przeniesienie przez skarżącego, z naruszeniem art. 89 p.o. i bez uprzedniego zasięgnięcia opinii PPIS, punktu przedszkolnego do budynku szkoły podstawowej, w której w pomieszczeniu przeznaczonym na zbiorowy pobyt dzieci nie było osłon na grzejniki. Burmistrz wskazał ponadto ogólnikowo na "szereg nieprawidłowości" stwierdzonych w nowej lokalizacji przez PPIS. Jak wynika z protokołu kontroli PPIS z dnia 8 października 2019 r., na który organ powołał się w uzasadnieniu zarządzenia, w punkcie przedszkolnym w szkole było za mało urządzeń sanitarnych w stosunku do liczby dzieci, zaś sanitariaty uczniów klas I – VIII, z których mogły korzystać dzieci przedszkolne, nie były dostosowane do ich wzrostu. Nie było też brodzika z natryskiem, odrębnego zlewu do celów porządkowych i wydzielonego miejsca na przechowywanie przyborów toaletowych. Zaznaczono, że z pisma skarżącego z dnia 17 października 2019 r. wynika, że podjął on decyzję o przeniesieniu punktu przedszkolnego do pierwotnej lokalizacji po odmalowaniu pomieszczeń.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym odwołanie dyrektora szkoły w trybie natychmiastowym nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b p.o., to jest w przypadku negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań w zakresie działalności finansowej i administracyjnej, lecz muszą to być inne szczególnie uzasadnione przypadki, których ustawa nie wskazuje (przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 marca 1997 r., II SA/Wr 472/96, "Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych" 1997, nr 2 poz. 53; z dnia 23 września 2005 r., sygn. akt I OSK 91/05; z dnia 25 lutego 2011 r., I OSK 2018/10; nadto przywołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt III SA/Lu 609/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 168/18). "Przypadki szczególnie uzasadnione" w rozumieniu powołanego przepisu to sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego (przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2987/14; z dnia 6 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 901/15 oraz z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1942/15). Za szczególnie uzasadnione przypadki należy więc uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, gdyż dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny (przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 933/10 oraz z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1797/12). Chodzi więc o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków.
W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie wykazano takiego rodzaju uchybień wykonywania zadań przez skarżącego, które wymagałyby natychmiastowego przerwania pełnienia przez niego funkcji dyrektora. Zmiana lokalizacji punktu przedszkolnego z budynku mieszkalnego do budynku szkoły, w której funkcjonuje oddział przedszkolny, przeprowadzona w okresie wakacyjnym, uzasadniona przez skarżącego troską o zapewnienie właściwych warunków pracy nauczycieli i warunków nauki dzieciom przedszkolnym, w tym dziecku niepełnosprawnemu ruchowo, wprawdzie naruszająca prawo, nie destabilizowała realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej punktu przedszkolnego. Wytknięta dyrektorowi szkoły nieprawidłowość nie stanowi też naruszenia, które należałoby ocenić np. jako stwarzające bezpośrednie realne niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia dzieci. Dodać również należy, że skarżący podniósł, że informował ustnie Burmistrza o zamiarze zmiany lokalizacji punktu przedszkolnego, w konsekwencji czego Burmistrz zapewnił pracowników i samochód do realizacji przeprowadzki. Pozwala to w ocenie Sądu pierwszej instancji na wniosek, że Burmistrz uznał za zasadne argumenty skarżącego przemawiające za koniecznością zmiany lokalizacji punktu przedszkolnego. Trudno zaś przyjąć za wiarygodne wyjaśnienie pełnomocnika organu sprawdzające się do twierdzenia, że bez uprzedniego ustalenia zadań, które mają wykonać pracownicy podlegający innej jednostce organizacyjnej gminy i bez znajomości celu, w jakim ma być wykorzystany majątek gminy, Burmistrz zezwolił kierownikowi szkoły na dysponowanie w sposób dowolny samochodem i delegowanymi pracownikami. Wskazano, że po powzięciu informacji o nielegalności zmiany lokalizacji, skarżący podjął decyzję o przeniesieniu punktu przedszkolnego do pierwotnej lokalizacji.
W świetle przedstawionych okoliczności Sąd pierwszej instancji uznał, że przesłanki, którymi kierował się Burmistrz, podejmując zaskarżone zarządzenie, nie stanowiły wymaganego ustawą "przypadku szczególnie uzasadnionego". W związku z powyższym Sąd meriti stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "P.p.s.a.".
Burmistrz wywiódł od powyższego wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając go
w całości. Wydanemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego, to jest.:
1) art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż wskazane w uzasadnieniu odwołania okoliczności nie stanowiły szczególnie uzasadnionego przypadku w sytuacji, gdy zachowania skarżącego wypełniały ww. przesłankę;
2) art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.), dalej: "u.s.g.", poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu nieważności zarządzenia o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora w sytuacji, gdy organ prowadzący wykazał ziszczenie się podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania odwołania w trybie natychmiastowym;
II. przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 6 w zw. z art. 147 § 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli działalności administracji publicznej wadliwie zastosował środek określony w ustawie w sytuacji, gdy winien dokonać ustaleń, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane zgodnie z prawem, a zatem skarga winna zostać oddalona, co nie nastąpiło, a tym samym doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik spawy.
Z uwagi na te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie skargi w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych za instancję odwoławczą oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że w jego ocenie skarga kasacyjna została przez pełnomocnika organu wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi organu w dniu 9 marca 2020 r. Wniesienie skargi kasacyjnej miało z kolei miejsce w dniu 9 kwietnia 2020 r., a zatem po upływie 30 – dniowego terminu do wniesienia środka odwoławczego.
Niezależnie od powyższego skarżący przedstawił argumentację uzasadniającą uznanie, że wydanie przez organ zarządzenia w przedmiocie odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora szkoły było nieprawidłowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczała się zatem wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
W świetle art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty oparte na obu podstawach kasacyjnych wskazanych w art. 174 P.p.s.a., to jest naruszeniu przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego. Rozważając podniesione zarzuty Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna usprawiedliwionych podstaw nie zawiera.
Przedmiotowe ustalenie - wobec argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę kasacyjną - należy poprzedzić jednakże wskazaniem, że w realiach sprawy rozpoznawany przez Naczelny Sąd Administracyjny środek odwoławczy został wniesiony w terminie. Wobec doręczenia pełnomocnikowi organu odpisu wyroku z uzasadnieniem w dniu 9 marca 2020 r., bieg 30 - dniowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należało liczyć od dnia następnego po dniu doręczenia, to jest od dnia 10 marca 2020 r. Z akt sprawy wynika, że skarga kasacyjna została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 8 kwietnia 2020 r., a więc została złożona w terminie (art. art. 83 § 3 w zw. z art. 177 § 1 P.p.s.a.). Przepis art. 15zzs ust. 1 dodany do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374) ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) nie pozbawiał stron i uczestników postepowania sądowoadministracyjnego prawa do dokonania czynności w postępowaniu sądowym pomimo przewidzianego przez ten przepis zawieszenia terminu. Zgodnie bowiem z art. 15zzs ust. 7 wskazanej wyżej ustawy czynności dokonane w okresie zawieszenia biegu terminu są skuteczne.
Odnosząc się do istoty sporu w rozpoznawanej sprawie wskazać należy, że sprowadza się ona do oceny, czy w jej realiach zaistniał szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający odwołanie dyrektora szkoły publicznej bez wypowiedzenia na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. Zgodnie z tym przepisem organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, jeżeli zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji w sposób trafny skonstatował, że w okolicznościach tej sprawy nie zaistniała przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalająca na odwołanie skarżącego ze stanowiska w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia.
W orzecznictwie sądowym zasadnie przywołanym przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dominuje pogląd, zgodnie z którym "szczególnie uzasadniony przypadek" może dotyczyć tylko sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nagłych, kiedy organ prowadzący ma prawo ocenić, czy dalsze kierowanie szkołą lub placówką oświatową stanowi istotne zagrożenie dla funkcjonowania tych jednostek lub z jakichkolwiek innych, obiektywnie ważnych przyczyn jest nie do przyjęcia (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 22/17, z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2870/17 ora z 28 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1884/17). Ponadto pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków" winno być rozumiane wąsko i oznaczać takie sytuacje, w których nie jest możliwe spełnianie przez nauczyciela funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania jego czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, ponieważ naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, że nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jej pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły, a przy tym nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 1499/21).
Co istotne, omawiany przepis nie ustanawia obowiązku, lecz jedynie upoważnia właściwy organ do odwołania dyrektora z funkcji kierowniczej, nie podając przy tym wprost żadnych kryteriów oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku", którego zaistnienie daje podstawę do zastosowania trybu zwolnienia bez wypowiedzenia. Skoro jednak ustawodawca do zwrotu "uzasadniony przypadek" dodał przysłówek "szczególnie", to nie może ulegać wątpliwości, że w art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. położył nacisk na to właśnie określenie, świadomie zawężając zastosowanie przedmiotowej regulacji do sytuacji zupełnie wyjątkowych.
W orzecznictwie sądowym wskazano - uwzględniając okoliczności konkretnych spraw - następujące przypadki uzasadniające zastosowanie opisanego wyżej trybu zwolnienia bez wypowiedzenia. Do takich przypadków orzecznictwo zaliczyło m.in.:
- kradzież (np. alkoholu) dokonaną przez dyrektora;
- błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją;
- poniżanie, upokarzanie i ignorowanie pracownika oraz wykorzystanie pracowników do przeprowadzenia remontu w mieszkaniu dyrektora;
- zaniedbania w nadzorze nad pracownikami skutkujące molestowaniem seksualnym podopiecznych;
- notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły;
- długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę, powodując jej dezorganizację (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 1884/17; z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 22/17 oraz z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 109/17).
Oceniając zaskarżony wyrok należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił i zdefiniował brak zaistnienia szczególnie uzasadnionej przesłanki pozwalającej na odwołanie skarżącego w trybie natychmiastowym ze stanowiska Dyrektora Szkoły Podstawowej w [...] pomimo tego, że dokonana przez skarżącego zmiana lokalizacji punktu przedszkolnego z budynku mieszkalnego do budynku szkoły nie nastąpiła w trybie określonym w art. 89 ust. 1 i ust. 9 p.o. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano w sposób przekonujący, że zmiana lokalizacji punktu przedszkolnego z budynku mieszkalnego do budynku szkoły, w której funkcjonuje oddział przedszkolny, przeprowadzona w okresie wakacyjnym, uzasadniona przez skarżącego troską o zapewnienie właściwych warunków pracy nauczycieli i warunków nauki dzieciom przedszkolnym, w tym dziecku niepełnosprawnemu ruchowo nie destabilizowała realizacji funkcji dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej punktu przedszkolnego. Sąd meriti uznał nadto w sposób prawidłowy, że wytknięta skarżącemu jako dyrektorowi szkoły nieprawidłowość nie stanowiła też naruszenia, które należałoby ocenić np. jako stwarzające bezpośrednie realne niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia dzieci. W realiach sprawy istotne jest również to, że skarżący informował ustnie Burmistrza o zamiarze zmiany lokalizacji punktu przedszkolnego, w konsekwencji czego Burmistrz zapewnił pracowników i samochód do realizacji przeniesienia. Nadto, w piśmie z dnia 17 października 2019 r. skierowanym do Burmistrza skarżący uznawszy następczo swój błąd wskazał, że punkt przedszkolny zostanie przywrócony do pierwotnej lokalizacji (przeniesiony z budynku szkoły do budynku mieszkalnego) po dokonaniu stosownych czynności remontowych.
Mając na uwadze powyższe zapatrywania ogólne jak i okoliczności rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że prawidłowość wydanego aktu o odwołaniu ze stanowiska dyrektora placówki oświatowej należy oceniać na podstawie faktów, które zostały wskazane w jego uzasadnieniu. Powołane tam okoliczności muszą być przy tym konkretne i dowiedzione w stosownym postępowaniu poprzedzającym wydanie aktu o odwołaniu oraz znajdować pełne potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Przy kontroli odwołania ze stanowiska dyrektora placówki oświatowej znaczenie zatem ma to, czy taki akt w ogóle zawiera uzasadnienie, a jeśli tak, to jakie przyczyny zostały przytoczone przez organ, gdyż to, jakie zdarzenia uznał on za przesłanki odwołania, musi wynikać bezpośrednio z uzasadnienia wydanego aktu. Tylko tak prawidłowo przedstawione okoliczności, w zestawieniu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, pozwalają na ustalenie motywów, jakimi kierował się organ, pozbawiając nauczyciela dotychczasowej funkcji kierowniczej, oraz ocenę, czy podane przez organ przyczyny rzeczywiście można uznać za szczególnie uzasadniony przypadek rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. W tym też względzie Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał na ustalone okoliczności sprawy i prawidłowo skonstatował, że określone nieprawidłowości przedstawione w uzasadnieniu wydanego przez Burmistrza zarządzenia nie stanowiły podstawy do zastosowania przepisu art. 66 ust. 1 pkt 2 p.o. Uchybienia przypisane skarżącemu przez organ nie mogły zostać bowiem zakwalifikowane jako "szczególnie uzasadniony przypadek", umożliwiający odwołanie skarżącego bez wypowiedzenia ze stanowiska dyrektora placówki. Wskazane przez organ nieprawidłowości w zakresie zarządzania placówką kierowaną przez skarżącego dotyczyły kwestii administracyjnych, które ani z osobna, ani łącznie nie mogły stanowić "przypadku szczególnie uzasadnionego" w rozumieniu wskazanej wyżej regulacji.
W związku z powyższym za niezasadny należało uznać pierwszy z zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego opisany w petitum skargi kasacyjnej. Obiter dicta, mając na uwadze treść drugiego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego opisanego w petitum skargi kasacyjnej należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć regulacji art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g., który to przepis jako zadanie wójta statuuje zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych.
Zamierzonego przez skarżącego kasacyjnie skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 6 w zw. z art. 147 § 1 P.p.s.a. Wskazać w tym miejscu należy, że skoro Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżone zarządzenie zostało podjęte z naruszeniem prawa to prawidłowo orzekł o stwierdzeniu jego nieważności przyjmując za podstawę swego rozstrzygnięcia art. 147 § 1 P.p.s.a. Z kolei wskazany w podstawie kasacyjnej art. 3 § 1 P.p.s.a. jest przepisem ogólnym o charakterze kompetencyjnym stanowiącym, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Regulacja ta wyznacza zatem zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazując cele działania sądów administracyjnych nakazuje nadto sądom administracyjnym stosowanie środków określonych w ustawie. Naruszenie art. 3 § 1 P.p.s.a. ma w związku z tym miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, a okoliczność, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem dokonanej przez sąd administracyjny pierwszej instancji kontroli sądowej - jak to ma miejsce w realiach niniejszej sprawy - nie oznacza naruszenia tego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 745/11).
Odnosząc się z kolei do przywołanego w tym zarzucie art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., według którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5 (to jest akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej – przyp. Naczelnego Sądu Administracyjnego), podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, należy wyjaśnić, że przepis ten określa jedynie kognicję sądów administracyjnych. Zatem do ewentualnego naruszenia tego przepisu mogłoby dojść wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji zaniechał dokonania kontroli mimo skutecznego złożenia skargi na akt wymieniony w treści art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Taka sytuacja, co oczywiste, nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
W reasumpcji poczynionych rozważań stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły doprowadzić do jego uchylenia. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło