I SA/Gl 1022/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędzia WSA Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej - organ odwoławczy, Dyrektor IAS) postanowieniem z dnia [...] nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. – dalej k.p.a.) oraz art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez J.B. (dalej - Zobowiązany, Skarżący), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej – organ I instancji, Naczelnik US) z dnia [...] nr [...] oddalające skargę z dnia 30 marca 2018 r. na czynność egzekucyjną z dnia [...] w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik US prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny w dniu [...] nr [...] obejmującego nieuiszczoną opłatę za niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC w kwocie [...] zł. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A. został doręczony Zobowiązanemu w dniu [...], a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...]. W odpowiedzi na dokonane zajęcie A S.A. pismem z dnia [...] poinformował organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zajęcia z powodu braku środków na rachunku. Natomiast pismem z dnia [...] poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnej z sądową. Dodatkowo zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] dokonano zajęcia świadczenia wypłacanego Skarżącemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Pismem z dnia 30 marca 2018 r. Zobowiązany wniósł skargę na zajęcie rachunku bankowego w A S.A. dokonane zawiadomieniem z dnia [...] nr [...]. Motywując jej zasadność Skarżący podniósł, że organ zaniechał doręczenia mu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., a tym samym nie był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego i podania w nim danych w części E "Dane dotyczące należności pieniężnych" pkt 9 i 10. Uznał zatem, iż czynność ta została dokonana z naruszeniem przepisów prawa, gdyż wystawiony tytuł wykonawczy jest wadliwy. Wobec tych okoliczności Zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności egzekucyjnej, umorzenie postępowania egzekucyjnego, zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi. Następnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w A S.A., dokonanego [...]. W uzasadnieniu podkreślono, że skarga z art. 54 u.p.e.a. może dotyczyć wyłącznie wykonawczego charakteru zaskarżonej czynności, a ta dokonana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zawiadomienie bowiem o zajęciu rachunku Zobowiązanego zawiera wszystkie niezbędne elementy (art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a.), a samą czynność przeprowadzono z poszanowaniem art. 80 u.p.e.a. Ponadto dokument zawiadomienia skutecznie doręczono Zobowiązanemu. Organ I instancji wyjaśnił także, że kwestia doręczenia upomnienia, prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego, jak również objęcia nim należności w prawidłowej wysokości jest przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. Podsumowując Naczelnik US uznał, że podniesione przez Zobowiązanego argumenty w świetle art. 54 u.p.e.a. pozostają bez wpływu na prawidłowość dokonania czynności egzekucyjnej. W zażaleniu z dnia 29 maja 2018 r. na postanowienie organu egzekucyjnego Skarżący zarzucił, że zostało ono wydane bez podstawy prawnej i faktycznej. W jego ocenie, dokonano również błędnej wykładni przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec tych zarzutów wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że argumentacja zaskarżonego postanowienia nie znajduje odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy. Ponadto jego zdaniem, egzekucja administracyjna w sprawie jest niedopuszczalna z racji na to, że organ nie wykazał w sposób wymagany prawem wysokości zobowiązania, a ponadto nie doręczył mu upomnienia. Organ odwoławczy po rozpoznaniu wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...]. W motywach wydanego rozstrzygnięcia ponownie podkreślono, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. skupia się na kwestiach formalnoprawnych, które odnoszą się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego. Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ obowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. Zauważono także, że skarga na czynności egzekucyjne nie może odnosić się do takich okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Dlatego też zarzuty w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a., które zostały zawarte w tym samym piśmie co skarga na czynności egzekucyjne będą rozpatrzone w innym postępowaniu. Według organu odwoławczego, Zobowiązany co do zasady nie kwestionuje prawidłowości zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Rozpatrując jednak sprawę przyjęto, że podstawą zastosowania środka egzekucyjnego m.in. w postaci egzekucji z rachunku bankowego - według wytycznych art. 67 § 1 u.p.e.a. - jest zawiadomienie o zajęciu tego prawa majątkowego w formie dokumentu zgodnego z obowiązującym wzorem, zawierającym elementy wymienione w art. 67 § 2 u.p.e.a. W tym kontekście Dyrektor IAS uznał, że wydruk zawiadomienia doręczono Zobowiązanemu w dniu [...], czym spełniono wymóg art. 67 § 2b u.p.e.a. Podsumowując organ odwoławczy przyjął, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne nie narusza prawa. W skardze z dnia 20 sierpnia 2018 r. na postanowienie Dyrektora IAS, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Zobowiązany zarzucił mu brak podstawy faktycznej i prawnej, błędną interpretację przepisów o egzekucji i nieprawidłowe dokonanie zajęcia rachunku bankowego. Wobec tych zarzutów wniósł on o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Strona stwierdziła, że w jej ocenie, powyższa czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem przepisów prawa. Według niej, organ podatkowy dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istniały podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest prawidłowość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego, a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi Zobowiązanego na tę czynność. Na wstępie rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 69/08, Lex nr 486251). Zwrócić należy ponadto uwagę, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 789/16, Lex nr 2227159; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13, Lex nr 1783606). Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego. W kontekście tych uwag organ odwoławczy prawidłowo dokonał oceny zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanego przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej. W świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wymienionego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Do czynności egzekucyjnych zalicza się więc wszelkie czynności zajęcia prawa majątkowego strony, takie jak np. zajęcie wynagrodzenia, renty, rachunku bankowego bądź innej wierzytelności pieniężnej, a także zajęcia ruchomości lub nieruchomości oraz dalsze czynności związane z realizacją tych środków egzekucyjnych takie jak np. odebranie zajętych ruchomości bądź ich licytacja (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 880/15, Lex nr 2113619). Zatem taką czynnością jest także zajecie rachunku bankowego (art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 u.p.e.a.). Tryb egzekucji z rachunku bankowego uregulowany został w art. 80 u.p.e.a. Stosowanie do § 1 i § 3 wskazanego przepisu organ egzekucyjny odpowiednio w dniu [...] i [...] doręczył bankowi i Zobowiązanemu zawiadomienie z dnia [...] nr [...] o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zauważyć należy, że odpis tytułu wykonawczego doręczono Skarżącemu tego samego dnia co zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, tj. [...]. Ponadto zgodzić się należy z organem odwoławczym, że zawiadomienie zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a., a także jest zgodne ze wzorem obowiązującym na dzień dokonania zaskarżonej czynności, określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1339). Podsumowując, w ocenie Sądu, w ramach zastosowanego środka czynności zostały dokonane zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym prawidłowo skarga Zobowiązanego została uznana za niezasadną. Odnosząc się do okoliczności podnoszonych przez Zobowiązanego wskazać przyjdzie, że w skardze na czynność egzekucyjną z dnia [...] zwrócił on uwagę na to, że nie zostało mu doręczone upomnienie, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. Uchybienie to powiązał z brakiem podstaw do wydania tytułu wykonawczego, a także podania w nim danych w części E "Dane dotyczące należności pieniężnych" pkt 9 (Podstawa prawna braku obowiązku doręczenia upomnienia/data doręczenia upomnienia/data doręczenia powiadomienia) i pkt 10 (kwota kosztów upomnienia). Dokonując ich oceny przyjąć należy, że twierdzenia te mogą stanowić podstawę wniesienia zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. odpowiednio z pkt 10 (niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.) oraz pkt 7 (brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.). W zażaleniu wniesionym na rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne Skarżący przyjął dodatkowo, że został w sprawie zastosowany zbyt uciążliwy środek egzekucyjny. Ta okoliczność z kolei może stanowić podstawę wniesienia zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. (zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego). Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, powyższe okoliczności nie mogą być rozpatrywane w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż nie odnoszą się one do kwestii formalnoprawnych związanych z realizacją (wykonywaniem) czynności egzekucyjnej. Jak wyjaśniono wcześniej, skarga na czynności egzekucyjne swym zakresem obejmuje wyłącznie kwestie odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych. Tym samym nie bada się w ramach skargi na czynności egzekucyjne kwestii materialnoprawnych, tj. dotyczących: ustalenia wysokości zaległości, istnienia wierzytelności wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu nieruchomości, czy przedawnienia należności publicznoprawnych (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 438/18, Lex nr 2573499; wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2299/12, Lex nr 1356983). Podkreśla się także w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż nie ma podstaw do przyjęcia, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 1994/18, Lex nr 2587966). Końcowo należy zauważyć, że pismem z dnia 30 marca 2018 r. Zobowiązany wniósł jednocześnie skargę na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 u.p.e.a.) oraz zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Organy zasygnalizowały, że w zakresie zarzutów prowadzone było odrębne postępowanie, w ramach którego poddano ocenie okoliczności stanowiące zarzuty w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a., a które wymienione zostały we wspomnianym piśmie. Mianowicie w tym przedmiocie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznał za niezasadne zarzuty podniesione we wspomnianym piśmie z dnia 30 marca 2018 r. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora IAS z dnia [...] nr [...]. Z kolei wniesiona skarga na postanowienie organu odwoławczego została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 listopada 2020 r. o sygn. akt I SA/Gl 1002/19. Mają powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).