I OSK 527/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 903/19 w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2019r. nr [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 903/19 oddalił skargę E. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2019 r., na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2019 r. poz. 303, dalej jako: u.r.s.u.), odmówił E. S. przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że do przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Pojęcie niezbędnych środków utrzymania, jako przesłanka do przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, nie jest zdefiniowane w powołanej ustawie. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, która od dnia 1 marca 2019 r. wynosi 1.100 zł brutto, tj. 935,00 zł netto. W toku postępowania organ ustalił, że dochód E. S., o którym mowa w art. 2 pkt 2 u.r.s.u., wynosi 1.359,85 zł netto i jest wyższy od kwoty najniższej emerytury netto. Organ uznał, że wykazany dochód może nie zaspakaja wszystkich potrzeb życiowych, jednak trudno uznać, że nie pozwala na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych, a zatem, że strona pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Z tego względu Prezes ZUS stwierdził brak podstaw do przyznania żądanego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. S. zakwestionowała powyższą decyzję wskazując na brak podstaw prawnych dla przyjęcia i uznania kryterium dochodowego jakim posługuje się organ, tj. kwoty 935 zł netto z odniesieniem się do najniższej emerytury. Zwróciła uwagę, że ustawa w ogóle nie posługuje się pojęciem kryterium posiadanych środków na utrzymanie. Organ powinien samodzielnie, z odniesieniem do konkretnej strony, w każdej indywidualnej sprawie, ustalić w toku postępowania niezbędne koszty utrzymania. Podała, że zgodnie z art. 7 § 1 i § 2 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, żądane świadczenie ma wynosić nie więcej niż najniższa emerytura, a jeżeli strona otrzymuje emeryturę w kwocie niższej od najniższego świadczeniem uzupełniającym organ ma ją do tej wartości wyrównać. Skoro zatem skarżąca pobiera emeryturę w kwocie 566,85 zł to powinna otrzymać uzupełnienie do kwoty 1.100 zł. Podkreśliła, że organ ustalił jedynie kwestię dochodową zapominając, iż powinna ona być skorelowana z niezbędnymi kosztami utrzymania (żywność, mieszkanie ,zdrowie, a ponadto ubranie i czystość). Wskazała na trudną sytuację materialną, zaznaczając, że obecnie wynajmuje mieszkanie, za który opłaca czynsz w kwocie 1.000 zł i ponosi koszty związane z zakupem leków i żywności, które wynoszą kilkaset złotych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako: P.p.s.a.). W ocenie Sądu I instancji, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, organ prawidłowo wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 3 ust. 3 u.r.s.u., gdyż skarżąca posiada dochód zapewniający niezbędne środki utrzymania. Zgodnie z art. 2 pkt 2 lit. a u.r.s.u. za dochód rozumie się przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie o PIT, a zatem również otrzymywane wynagrodzenie za pracę. Organ oceniając sytuację dochodową wnioskodawcy powinien zatem oprócz świadczenia emerytalno-rentowego uwzględnić również inne dochody, np. z tytułu wykonywanej pracy zarobkowej. W związku z tym organ prawidłowo przyjął, że do oceny czy skarżąca posiada dochód zapewniający jej niezbędne środki utrzymania, konieczne jest także uwzględnienie wynagrodzenia za jej pracę. Po wtóre, Sąd I instancji zwrócił uwagę na przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania systemowe. Wskazał, że analogicznym pojęciem "niezbędnych środków utrzymania" prawodawca posłużył się w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Na gruncie bogatego orzecznictwa sądów ugruntował się pogląd, iż niezdefiniowane w ustawie emerytalnej pojęcie "braku niezbędnych środków utrzymania" należy oceniać porównując sytuację materialną ubiegającego się o świadczenie z wysokością świadczeń określonych w przepisach jako minimalne. Po trzecie, ustawodawca w uzasadnieniu projektu do ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym wskazał, iż: "Będzie to świadczenie nieskładkowe (pozaubezpieczeniowe) o specjalnym charakterze, które jedynie uzupełniająco lub zastępczo będzie powiązane z ryzykiem starości. (...) Świadczenie to będzie miało za zadanie przeciwdziałać ubóstwu tej grupy osób i nie będzie związane z wcześniejszym opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.(...) Świadczenie może być przyznane osobie spełniającej powyższe kryteria, która: (...), 2. nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania albo ma prawo do emerytury lub renty w wysokości niższej niż wysokość najniższej emerytury". Zdaniem Sądu I instancji, z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było odniesienie znaczenia "niezbędnych środków utrzymania do kwoty najniższej emerytury. To z kolei oznacza, że do zasad przyznawania w drodze decyzji uznaniowej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego nie można stosować reguł ogólnych dotyczących przyznawania emerytur w trybie zwykłym, w tym przepisów zezwalających na "dorabianie" do niskiego świadczenia emerytalnego. Sąd I instancji wskazał, że dochód netto uzyskiwany przez skarżącą jest wyższy od najniższej emerytury (od 1 marca 2019 r. - 1.100 zł brutto, 935 zł netto). Zauważył również, że wskazany dochód jest wyższy od minimum egzystencji na jedną osobę w gospodarstwie rodziny, której członkowie ze względu na wiek nie są aktywni zawodowo, które w 2018 r. wynosiło 560,01 zł oraz od minimum socjalnego na jedną osobę w tzw. gospodarstwie emeryckim w 2018 r., które wynosiło 1.151,97. Z tych względów Sąd I instancji za prawidłową uznał ocenę organu, że dochody skarżącej w wysokości 1.359,85 zł netto zapewniają jej niezbędne środki utrzymania. WSA zwrócił uwagę, że przedmiotowe świadczenie nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. Zatem organ oceniając czy dochody skarżącej zapewniają jej niezbędne środki utrzymania, nie miał obowiązku weryfikacji konkretnej sytuacji, a zwłaszcza wydatków i ich wysokości oraz zasadności, a jedynie w oparciu o obiektywne kryteria powinien przeanalizować czy dochody w takiej wysokości są w stanie zapewnić przeciętnej osobie niezbędne środki utrzymania, co też w niniejszej sprawie uczynił. Takim obiektywnym kryterium jest kwota najniższego świadczenia emerytalnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca wnosząc o jego uchylenie i orzeczenie do istoty sprawy poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: I . naruszenie przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. ustalenia Sądu, które są wzajemnie sprzeczne w zakresie postępowania dowodowego organu., II. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 3 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 2 u.r.s.u. poprzez błędną jego wykładnię, w szczególności, przeniesienie wykładni pojęcia niezbędne środki utrzymania dokonanej przez Sądy na kanwie innego przepisu z innej ustawy do wykładni ww. przepisu. Ponadto pominięcie wykładni zasad używania spójników logicznych oraz pominięcie ratio legis samej ustawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, które w niniejszej sprawie okazały się uzasadnione. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 3 ust. 1 – 3 u.r.s.u., zgodnie z którym świadczenie może być przyznane matce, która urodziła i wychowała lub wychowała co najmniej czworo dzieci lub ojcu, który wychował co najmniej czworo dzieci, w przypadku śmierci matki dzieci albo porzucenia dzieci przez matkę lub w przypadku długotrwałego zaprzestania wychowywania dzieci przez matkę. Świadczenie może być przyznane osobom, o których mowa w ust. 1, zamieszkującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i posiadającym po ukończeniu 16 roku życia centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych), o którym mowa w art. 3 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 10 lat, jeżeli są: obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej lub posiadającymi prawo pobytu lub prawo stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelami państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, lub cudzoziemcami legalnie przebywającymi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 2). Świadczenie może być przyznane matce po osiągnięciu wieku 60 lat albo ojcu po osiągnięciu wieku 65 lat, w przypadku gdy nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania (ust. 3). Świadczenie przysługuje pod warunkiem zamieszkiwania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w trakcie jego pobierania (ust. 4). Z treści przedmiotowego przepisu wynikają cztery przesłanki warunkujące przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, osoba musi urodzić i wychować lub wychować co najmniej czworo dzieci, po drugie, uprawniony musi posiadać określony związek z krajem, po trzecie, ubiegający się o to świadczenie musi osiągnąć określony wiek oraz po czwarte, osoba ta nie posiada dochodu zapewniającego niezbędne środki utrzymania. Zgodnie z art. 3 ust. 9 u.r.s.u. świadczenie nie przysługuje osobie uprawnionej do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury. W przypadku pobierania emerytury lub renty w wysokości niższej od najniższej emerytury świadczenie stanowi dopełnienie jej wysokości do kwoty najniższej emerytury (art. 7 ust.2). Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy o uzupełniającym świadczeniu rodzicielskim. podstawowym celem tej regulacji jest zapewnienie środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub go nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci w rodzinach wielodzietnych. W projekcie wskazano na ważną, z punktu widzenia rozwoju kraju, funkcję społeczną pełnioną przez rodziców, w większości kobiety, związaną z wychowaniem dzieci. Ustawa miała być uhonorowaniem osób, które wychowały co najmniej czworo dzieci i z tytułu długoletniego zajmowania się potomstwem nie wypracowały emerytury w wysokości odpowiadającej co najmniej kwocie najniższej emerytury, nie zapewniając sobie określonych środków po osiągnięciu wskazanego w ustawie wieku. Z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że świadczenie ma charakter świadczenia nieskładkowego, pozaubezpieczeniowego, które jest powiązane z ryzykiem starości. Świadczenie ma za zadanie przeciwdziałać ubóstwu grupy osób, które w przypadku kobiet przekroczyły 60 lat, w przypadku mężczyzn 65 lat. Decyzja wydana w przedmiocie uzupełniającego świadczenia rodzicielskiego ma charakter uznaniowy. Kontrola decyzji uznaniowej przez sąd administracyjny sprowadza się w pierwszej kolejności do ustalenia przestrzegania przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym oraz prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych w świetle przesłanek wynikających z prawa materialnego. Kontrola wiąże się z oceną, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono przepisy postępowania administracyjnego, a jeśli je naruszono, to czy w taki sposób, że mogło mieć to istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie takiego stanu daje podstawę do uchylenia decyzji. Sąd nie dokonuje oceny wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia słuszności, czy sprawiedliwości, lecz sprawdza tylko, czy organ w sposób prawidłowy przeprowadził proces wydania decyzji uznaniowej, czy uwzględnił wszystkie przepisy, czy materiał dowodowy został zebrany w całości, czy pojęcia nieostre zostały prawidłowo zinterpretowane, czy nie pominięto istotnych elementów przy ustalania stanu faktycznego oraz czy wybrał rozwiązanie przewidziane przepisem prawa materialnego. W wyroku z dnia 12.10.2011 r., sygn. I OSK 474/11 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że "sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest kontrolą ograniczoną, nie obejmuje celowości wyboru przez organ administracji publicznej takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, ale ogranicza się do zbadania, czy wybór ten nie nosi cech dowolności. Przedmiotem oceny sądu jest kwestia, czy organ zebrał w sprawie cały materiał dowodowy i dokonał wyboru sposobu jej rozstrzygnięcia po wszechstronnym rozważeniu okoliczności sprawy, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego." Rozstrzygnięcie podejmowane w granicach upoważnienia do uznania nie może być rozstrzygnięciem dowolnym, którego argumentacja sprowadzałaby się do stwierdzenia, że skoro organ "może, to nie musi". W konsekwencji sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym polega na zbadaniu, czy organ administracji dokonał prawidłowej wykładni stosowanej normy prawnej, czy wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy, oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie nie tylko tego czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, lecz również tego czy w granicach upoważnienia ustawowego zrealizował swoje kompetencje uznaniowe w sposób odpowiadający standardom demokratycznego państwa prawnego, w tym czy realizując te kompetencje respektował konstytucyjne prawa podmiotowe obywateli, tj. czy rozstrzygnięcie nie ma charakteru arbitralnego, bądź dowolnego (por. NSA w wyroku z dnia 12.12.2019r. sygn. akt I OSK 1711/19). Ustawodawca przewidział jedynie dwa wypadki kiedy uzupełniające świadczenie rodzicielskie nie przysługuje i nie podlega to ocenie. Nie otrzyma tego świadczenia osoba, która: jest tymczasowo aresztowana lub odbywa karę pozbawienia wolności (z wyłączeniem osób odbywających karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego) bądź ma prawo do emerytury lub renty w wysokości co najmniej najniższej emerytury (1100 zł). Każdy inny przypadek oceny wymaga. Niedookreślone pojęcie "niezbędnych środków utrzymania" z art. 3 ust. 3 u.r.s.u. należy każdorazowo odnieść do okoliczności konkretnego przypadku, do sytuacji w jakiej znajduje się osoba starająca się o świadczenie. Istotne znaczenie przypisać należy koniecznym kosztom związanym z utrzymaniem, schronieniem, leczeniem, wielkością posiadanego majątku. Posłużenie się pojęciem niedookreślonym, a nie kryterium kwotowym miało właśnie na celu umożliwienie organom stosującym prawo indywidualizację decyzji w każdym rozpatrywanym przypadku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można wyprowadzić generalnej tezy, że orzecznictwo sądowoadministracyjne traktuje minimalną emeryturę jako bezwzględny wskaźnik, od którego zależy przyznanie bądź odmowa przyznania świadczenia w drodze wyjątku, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyrok z dnia 30 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 137/08; wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1721/09). Świadczenie to ma znaczenie w tych sprawach jako swoiste kryterium odniesienia przy interpretacji pojęcia braku "niezbędnych środków utrzymania". Spełnia jedynie funkcję pomocniczą. W przedmiotowej sprawie skarżąca kasacyjnie, mimo przekroczenia wieku uprawniającego do przejścia na emeryturę, otrzymywała co miesiąc świadczenie emerytalne poniżej kwoty najniższej emerytury, która w tamtym czasie wynosiła 1100 zł brutto. Miesięczne wynagrodzenie za wykonywaną pracę wynosiło 1125 zł brutto, co łącznie z otrzymywaną emeryturą stanowiło kwotę 1726 zł brutto na miesiąc. Suma uzyskiwanych środków z wynagrodzenia i świadczenia emerytalnego o kilkaset złotych przekraczała zatem wysokość emerytury minimalnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak podstaw, by z tego tylko tytułu odmówić wnioskowanego świadczenia, jak niesłusznie przyjął Prezes ZUS w zaakceptowanej przez kontrolowany Sąd decyzji. Zauważyć należy, że podjęcie pracy przez E. S. wynikało z braku zaspokojenia niezbędnych potrzeb, których wypracowana emerytura, stanowiąca w przybliżeniu połowę kwoty minimalnej, nie pokrywała. Przyjęte w badanej sprawie stanowisko prowadziłoby do tego, że osoba ubiegająca się o świadczenie, aby je uzyskać winna uprzednio zrezygnować z przynoszącego dochody zatrudnienia. Pozostawałoby to w sprzeczności z podstawowym celem regulacji ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, tj. przeciwdziałaniu ubóstwa, które niechybnie dotknęłoby E. S. jeśli ograniczyłaby źródła miesięcznego dochodu do kwoty emerytury w wysokości znacznie poniżej minimalnego świadczenia emerytalnego. Pamiętać przy tej okazji należy, że ubóstwo to zjawisko społeczne polegające na braku dostatecznych środków materialnych do zaspokajania potrzeb życiowych jednostki lub rodziny, zależne od wielu czynników. Nie sposób więc z kwoty minimalnej emerytury czynić uniwersalnego odniesienia do każdego, indywidualnego przypadku. Przyjęta interpretacja niweczyłaby także założenie ustawodawcy, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające miało być uhonorowaniem osób, które z tytułu długoletniego zajmowania się potomstwem nie wypracowały emerytury w wysokości odpowiadającej co najmniej kwocie najniższej emerytury, nie zapewniając tym samym dostatecznych środków dla siebie po osiągnięciu wskazanego w ustawie wieku, które ustawa o emeryturach i rentach z FUS wiąże z nabyciem uprawnień do świadczenia emerytalnego. W tym stanie rzeczy przyjąć należało, że decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na skutek wadliwie dokonanej interpretacji przepisów regulujących przesłanki przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego wydana została z przekroczeniem granic uznania. Wadliwości tych nie dostrzegł kontrolowany Sąd, uchylić więc należało zarówno wyrok, jak i zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 188 w związku z art. 145§1pkt.1lit.a. P.p.s.a Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni poczynione w niniejszym uzasadnieniu rozważania. Dokonując oceny zasadności żądania należy mieć na względzie całokształt okoliczności sprawy, związany z sytuacją osoby starającej się o świadczenie, cele regulacji ustawowej, która stanowi podstawę przyznania świadczenia, konieczność dokonywania interpretacji w świetle zasad Konstytucji RP. Pamiętać należy, że posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem niedookreślonym ma na celu umożliwienie organom stosującym prawo indywidualizację decyzji w każdym rozpatrywanym przypadku. Kwota minimalnej emerytury nie ma charakteru bezwzględnego wskaźnika, od którego zależy zasadność przedmiotowego żądania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.