VIII SA/Wa 116/20
WyrokWSA w Warszawie2020-10-07
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Marek Wroczyński, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, która zawiera przepisy wykraczające poza delegację ustawową lub nie wypełniające jej w całości, podlega stwierdzeniu nieważności?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, która zawiera przepisy wykraczające poza zakres delegacji ustawowej określonej w art. 4 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, lub nie wypełnia jej w całości (np. poprzez brak określenia terminów deratyzacji), narusza prawo w sposób istotny i podlega stwierdzeniu nieważności w całości. Istotne naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności aktu, obejmuje uchybienia prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym, w tym naruszenie przepisów prawa materialnego i ustrojowego.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy w sprawie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Zarzucił istotne naruszenie przepisów Konstytucji RP i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez przekroczenie delegacji ustawowej w szeregu paragrafów regulaminu, a także naruszenie zasad techniki prawodawczej poprzez powtórzenie treści delegacji ustawowej. Wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w części. Organ gminy wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że zakwestionowane przepisy mieszczą się w zakresie upoważnienia ustawowego lub są czytelne dla mieszkańców.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant specjalista Mariola Pronobis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. w Radomiu sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] w R. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Rada Gminy [...] (dalej: organ, Rada Gminy) na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1875 ze zm., dalej: u.s.g.) oraz art. 4 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2017 r., poz. 1289; dalej: u.c.p.g.) po zasięgnięciu opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, podjęła w dniu [...] marca 2018 r. uchwałę nr [...] w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] (dalej: uchwała, regulamin).
Pismem z 31 grudnia 2019 r. Prokurator Rejonowy [...] w R. (dalej: skarżący, prokurator) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: Sąd) na powołaną wyżej uchwałę zarzucając:
l. istotne naruszenia art. 7 i art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 4 ust. 2 ustawy u.c.p.g. poprzez przekroczenie delegacji ustawowej w:
a) § 2 pkt 1 regulaminu poprzez zobowiązanie właścicieli nieruchomości do ustawienia pojemników na odpady komunalne wyłącznie w miejscach nie stanowiących utrudnienia dla sąsiadów, użytkowników dróg;
b) § 7 ust. 1 regulaminu polegające na wprowadzeniu generalnego zakazu mycia i czyszczenia oraz naprawy pojazdów samochodowych w miejscach służących do użytku publicznego;
c) § 7 ust. 2 regulaminu polegające na wprowadzeniu ograniczeń co do miejsc, w których może odbywać się mycie pojazdów samochodowych poza myjniami wraz ze sformułowaniem warunku, że powstające ścieki nie będą odprowadzane do gminnej kanalizacji sanitarnej, zbiorników wodnych lub ziemi;
d) § 7 ust. 3 regulaminu polegające na stwierdzeniu, że naprawy pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi mogą obejmować wyłącznie drobne naprawy związane z bieżącą eksploatacją pojazdów;
e) § 12 ust.1 pkt 1 i 2 regulaminu poprzez zobowiązanie właściciela nieruchomości do ustawiania pojemników i innych urządzeń na odpady w miejscach łatwo dostępnych zarówno dla ich użytkowników jak i dla pracowników przedsiębiorcy odbierającego odpady, w sposób nie powodujący nadmiernych uciążliwości i utrudnień dla mieszkańców nieruchomości lub osób trzecich oraz bez konieczności wejścia na ogrodzona część nieruchomości;
f) § 14 ust. 3 regulaminu polegające na określeniu, że częstotliwość opróżniania przydomowych oczyszczalni ścieków powinna wynikać z ich pojemności i czasu określonego w instrukcji eksploatacji urządzenia;
g) § 18 ust. 1 regulaminu polegające na stwierdzeniu, że na terenach wyłączonych z produkcji rolnej dopuszcza się utrzymanie zwierząt gospodarskich pod warunkiem posiadania budynków gospodarskich przeznaczonych do hodowli zwierząt spełniających wymogi ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane;
h) niewypełnienie w § 19 regulaminu upoważnienia ustawowego poprzez nieokreślenie terminu wykonania obowiązku deratyzacji, a jedynie częstotliwość jej przeprowadzania; i) § 18 ust. 3 pkt 1 regulaminu poprzez wkroczenie w zakres regulacji prawa cywilnego. 2. istotne naruszenie § 118 w zw. z § 137 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad Techniki Prawodawczej (Dz. U. z 2016 r., poz. 283 tj., dalej: z.t.p.):
a) poprzez częściowe powtórzenie w § 16 regulaminu treści delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g wobec czego przepis ten nie ma charakteru normatywnego;
b) poprzez powtórzenie w § 2 pkt 3 regulaminu treści delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 pkt 1b u.c.p.g. bez wskazania szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku w zakresie uprzątania, błota, lodu, śniegu i innych nieczystości z części nieruchomości służących do użytku publicznego, co pozbawia przepis charakteru normatywnego i stanowi o niewypełnieniu delegacji ustawowej w tym zakresie
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części tj. w zakresie § 2 pkt 1 i 3, § 7 ust, 1-3, § 12 ust. 1 pkt 1 i 2, § 14 ust. 3, § 16, § 18 ust. 1 i 3 oraz § 19 zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadnił, że zakwestionowany § 2 ust. 1 oraz § 12 ust. 1 pkt 1 regulaminu mieści się w zakresie wymagań dotyczących "warunków rozmieszczania pojemników" oraz ma istotny walor wychowawczy dla obywateli. Również ograniczenia i warunki dotyczące zasad mycia i napraw pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi mieszczą się w pojęciu "zasad", którymi posługuje się ustawodawca i nie ingerują w sposób istotny w prawa i wolności obywateli. Odnosząc się do zarzutu, że użyte w uchwale pojęcia "drobne naprawy" czy "bieżąca eksploatacja" mają charakter nieostry Rada podała, że są one czytelne dla mieszkańców gmin, a ich uszczegółowienie doprowadziłoby do zbyt daleko idącej kazuistyki. Odnosząc się do § 14 ust. 3 regulaminu wyjaśniono zaś, że odwołanie się przy określaniu częstotliwości opróżniania przydomowych oczyszczalni ścieków do instrukcji oczyszczalni pozwala uniknąć niepotrzebnych generalizacji, przy zachowaniu czytelności tego rodzaju obowiązków dla mieszkańców.
Zdaniem organu, zobowiązanie ujęte w § 18 ust 3 pkt 1 regulaminu nie ma na celu ingerowanie w materię ustawową, a podkreśla jedynie zasady dobrego sąsiedztwa. Nawet jeśli jego brzmienie jest zbliżone do regulacji prawa cywilnego, nie stanowi to istotnego naruszenia prawa. Skarżący nie uzasadnił także na czym miałoby polegać przekroczenie delegacji ustawowej w § 18 ust. 1 regulaminu. Odnosząc się zaś do ustalenia w §19 terminu deratyzacji wskazano, że ustalenie częstotliwości deratyzacji rodzi ten sam skutek co ustalenie jego terminu.
W dalszej części wywiedziono, że samo powtórzenie zapisów ustawy nie stanowi istotnego naruszenia prawa i nie uzasadnia stwierdzenia nieważności uchwały. Poza tym Rada Gminy wskazała osoby odpowiedzialne (właściciele nieruchomości) za uprzątnięcie błota, lodu, śniegu i innych nieczystości z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Także w § 2 ust. 3 regulaminu nie doszło do niewypełnienia delegacji ustawowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje, między innymi, orzekanie
w sprawach ze skarg na uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego
i terenowych organów administracji rządowej, będące aktami prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę organu jednostki samorządu terytorialnego stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub
w części albo stwierdza, że została wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza możliwość stwierdzenia jej nieważności.
Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa,
ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do
zastosowania tej sankcji. Należy zatem odwołać się do przepisów ustawy
o samorządzie gminnym, gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą być to naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). Jednak i ten przepis nie definiuje obu rodzajów naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za istotne naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury
podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością
samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa,
będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju
naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego
będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, publ. Lex nr 33805; z 8 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 327/95, publ. Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy
uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś
konieczne rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy
postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.).
Na podstawie art. 50 § 1, art. 52 § 1 i art. 53 § 3 p.p.s.a prokurator może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola legalności zaskarżonego aktu wykazała, że skarga prokuratora jest
zasadna albowiem zaskarżona uchwała w sposób istotny narusza prawo. Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały należy zwrócić uwagę na zasadę
praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP. Wymaga ona, aby materia
regulowana wydanym aktem prawa wynikała z upoważnienia ustawowego, nie
przekraczała zakresu tego upoważnienia, ale także realizowała wszystkie obowiązki
z upoważnienia tego wynikające. Zgodnie z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego wydają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawach. Organ uchwałodawczy gminy ma zatem obowiązek przestrzegać zakresu upoważnienia
udzielonego w ustawie w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego, a przepisy tego aktu nie mogą wykraczać poza granice określone ustawowym upoważnieniem, zaś ich treść może być tylko i wyłącznie wykonywaniem przepisów ustawy.
Delegację ustawową dla podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił art. 4 ust. 1 u.c.p.g. (w brzmieniu aktualnym w dacie podjęcia uchwały). Przepis ten upoważniał radę gminy do uchwalenia, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie określonym w art. 4 ust. 2 u.p.c.g.
Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na
terenie gminy dotyczące:
1) wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości
obejmujących:
a) prowadzenie selektywnego zbierania i odbierania lub przyjmowania przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub zapewnienie przyjmowania w inny sposób co najmniej takich odpadów komunalnych jak: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, odpady zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a,
b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego,
c) mycie i naprawy pojazdów samochodowych poza myjniami i warsztatami naprawczymi;
2) rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych urządzeń i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu:
a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach,
b) liczby osób korzystających z tych pojemników;
3) częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości oraz z terenów przeznaczonych do użytku publicznego;
4) (uchylony)
5) innych wymagań wynikających z wojewódzkiego planu gospodarki odpadami;
6) obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku;
7) wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich na terenach wyłączonych
z produkcji rolniczej, w tym także zakazu ich utrzymywania na określonych obszarach lub w poszczególnych nieruchomościach;
8) wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania.
Przyznane radzie gminy kompetencje do uchwalenia przedmiotowego regulaminu ograniczone zostały do ustalenia w tymże regulaminie jedynie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie gminy i w zakresie ściśle określonym w ustawie. Jeżeli katalog spraw, w zakresie których ustawodawca upoważnił radę gminy do określenia szczegółowych zasad postępowania, jest zamknięty, to organ ten może dokonywać regulacji prawnych tylko w takim zakresie,
w jakim został do tego upoważniony. Elementy wskazane w wymienionym przepisie art. 4 ust. 2 u.c.p.g, mają charakter wyczerpujący, nie jest zatem dopuszczalna wykładnia rozszerzająca zastosowania tego przepisu w odniesieniu do innych kwestii, które nie zostały w nim wymienione (por. wyrok NSA z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA).
Przepis art. 4 ust. 2 u.c.p.g. nie daje radzie gminy prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego regulujących zagadnienia inne niż wymienione w tym przepisie, jak również nie pozwala na podejmowanie regulacji w inny sposób niż wskazany przez ustawodawcę, gdyż oznaczałoby to wykroczenie poza zakres delegacji ustawowej. Poza tym należy mieć na uwadze, że wymienione w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. elementy regulaminu utrzymania czystości i porządku mają charakter obligatoryjny. Uchwalając regulamin rada gminy winna zawrzeć w nim postanowienia odnoszące się do wszystkich enumeratywnie wymienionych w powołanym przepisie zagadnień. Określając zakres owych zagadnień ustawodawca nie posłużył się bowiem sformułowaniem "w szczególności", "może określić", lecz użył pojęcia "regulamin określa" (por. wyrok NSA z 9 września 2014 r., sygn. akt II OSK 654/14; wyrok NSA z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2012/12; wyrok WSA w Gliwicach z 3 lipca 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 465/14; wyrok WSA w Poznaniu z 23 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 748/13; wyrok WSA w Szczecinie z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 238/13, publ. CBOSA).
Słusznie wywiódł Prokurator, że § 2 ust. 1 oraz § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 regulaminu istotnie naruszają prawo. W § 2 ust. 1 regulaminu nałożono na właścicieli nieruchomości obowiązek ustawiania pojemników do zbierania odpadów komunalnych w miejscach nie stanowiących utrudnienia dla sąsiadów, użytkowników dróg. Natomiast zgodnie z treścią § 12 ust. 1 i 2 regulaminu pojemniki i worki na odpady komunalne powinny być ustawione w miejscu łatwo dostępnym, zarówno dla ich użytkowników jaki i dla pracowników przedsiębiorcy odbierającego odpady, w sposób nie powodujący nadmiernych uciążliwości i utrudnień dla mieszkańców nieruchomości lub osób trzecich; pojemniki powinny być tak usytuowane lub wystawiane, aby ich opróżnianie odbywało się bez konieczności wejścia na ogrodzoną część nieruchomości. Sąd podziela pogląd skarżącego, że powyższe zapisy regulaminu nie mają umocowania w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wkraczają one bowiem w kwestie uregulowane w przepisach innych ustaw np. w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm. – na datę podjęcia uchwały) oraz w prawo własności, gdyż to od właściciela zależy, w którym miejscu nieruchomości będzie przechowywał ww. urządzenia, zaś w celu ich opróżnienia przez właściwą jednostkę będzie w konkretnym dniu wystawiał je w sposób umożliwiający dostęp do niego, co jednak winno być ewentualnie uregulowane w umowie dotyczącej wywozu odpadów komunalnych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bd 120/12, publ. Lex nr 1253316).
Przekracza delegację ustawową określoną w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. przepis § 7 regulaminu, mocą którego zakazano mycia i czyszczenia pojazdów samochodowych oraz dokonywania napraw pojazdów samochodowych w miejscach służących do użytku publicznego, a nadto ograniczenia możliwości mycia pojazdów poza myjniami, na terenie nieruchomości na utwardzonej powierzchni, pod warunkiem, że powstające ścieki nie będą odprowadzane do gminnej kanalizacji, zbiorników wodnych lub do ziemi. Wyjaśnienia w tym kontekście wymaga, że art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.c.p.g. stanowi jedynie podstawę dla rady gminy do określenia w regulaminie zasad tj. warunków, jakie muszą być spełnione, żeby naprawa pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi były dopuszczalne. Chodzi tu przede wszystkim o warunki zapewniające zgodne z ustawą odprowadzanie nieczystości powstałych w wyniku mycia i naprawy pojazdów, a nie ograniczenie możliwości naprawy pojazdów (por. wyrok NSA z 10 listopada 2009 r., II OSK 1256/09, wyrok WSA w Bydgoszczy z 18 grudnia 2018 r., II SA/Bd 877/18, wyrok WSA w Kielcach z 10 grudnia 2019 roku, lI SA/Ke 672/19, wszystkie wyroki publ. CBOSA). Organ gminy został więc upoważniony wyłącznie do wskazania wymogów dopuszczalności mycia i naprawy pojazdów poza myjniami i warsztatami, mających na celu zapewnienie ochrony środowiska i ludzi przed zagrożeniem, zanieczyszczeniem lub uciążliwościami stwarzanymi na skutek wykonywania tych czynności, a nie do formułowania i wprowadzania na jego podstawie generalnych zakazów i ograniczeń. Powołany przepis nie upoważnia zatem organu uchwałodawczego gminy do wprowadzenia generalnego zakazu mycia, czyszczenia i napraw pojazdów w miejscach służących do użytku publicznego. Odnosząc się zaś do wprowadzonej w regulaminie możliwości mycia pojazdów poza myjniami pod warunkiem, że będzie się ono odbywało wyłącznie na utwardzonej powierzchni, pod warunkiem, że powstające ścieki nie będą odprowadzone do gminnej kanalizacji sanitarnej, zbiorników wodnych lub do ziemi Sąd wskazuje, że organ uchwałodawczy może określić w regulaminie tylko takie obowiązki właścicieli nieruchomości, które służą do osiągnięcia celu, jakim jest ochrona ludzi i środowiska przed zagrożeniem lub uciążliwościami stworzonymi na skutek mycia pojazdów. Obowiązki te muszą jednak pozostawać w odpowiedniej proporcji do założonego celu i nie mogą pozostawać w sprzeczności z innymi uregulowaniami. Tymczasem nakładając dodatkowe ograniczenia – mycie pojazdu na utwardzonym, szczelnym podłożu (co wyklucza np. mycie pojazdów wodą na trawie) naruszono nie tylko wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zasadę proporcjonalności, ale również wynikające z art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny prawo właściciela do rozporządzania własną rzeczą oraz art. 63 ust. 3 Konstytucji Rp, który stanowi, że własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istotny prawa własności (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 czerwca 2018 r., VIII SA/Wa 67/18, publ. CBOSA).
Podobnie z przekroczeniem delegacji ustawowej Rada Gminy wskazała w § 7 ust. 3 regulaminu na możliwość przeprowadzania "drobnych napraw" pojazdów samochodowych poza warsztatami naprawczymi. Wskazać należy, że sformułowanie, zgodnie z którym zezwala się wyłącznie na dokonywanie drobnych napraw pojazdów, przeczy konstytucyjnej zasadzie pewności i określoności prawa (art. 2 Konstytucji RP), naruszając jednocześnie sformułowany w § 6 z.t.p. wymóg m.in. precyzji tekstu aktu normatywnego, gdyż posługuje się nieokreślonymi prawnie pojęciami. Zaskarżona uchwała, jako akt prawa miejscowego, powinna być sformułowana w sposób precyzyjny i czytelny, uniemożliwiający stosowanie sprzecznego z prawem luzu interpretacyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 czerwca 2019 r., II SA/Gd 80/19, publ. CBOSA).
Nie wypełniają delegacji ustawowej zawartej z art. 4 ust. 2 pkt 3 u.c.p.g. postanowienia § 14 ust. 3 regulaminu, zgodnie z którym częstotliwość opróżniania przydomowych oczyszczalni ścieków powinna wynikać z jej pojemności i czasu określonego w instrukcji eksploatacji urządzenia. W ocenie Sądu takie określenie częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych i nieczystości ciekłych z terenu nieruchomości jest niewystarczające i niezgodne z cytowanym przepisem. Bez wpływu na to pozostaje różnorodność tych zbiorników, w szczególności ich różna pojemność (por. wyrok WSA w Olsztynie z 12 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 123/19, publ. CBOSA).
Do naruszenia delegacji ustawowej z art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g. doszło też przez nałożenie w przepisach § 18 ust. 1 i § 18 ust. 3 pkt 1 regulaminu obowiązków na osoby utrzymujące zwierzęta gospodarskie na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej.
W § 18 ust. 1 uchwały rada gminy ustaliła, eż na terenach wyłączonych z produkcji rolnej dopuszcza się utrzymywanie zwierząt gospodarskich pod warunkiem posiadania budynków gospodarskich przeznaczonych do hodowli zwierząt spełniających wymogi ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332), natomiast w § 18 ust. 3 pkt 1 regulaminu nałożyła na utrzymującego zwierzęta gospodarskie obowiązek niepowodowania uciążliwości tej hodowli dla osób trzecich, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako immisje. W ocenie Sądu, Rada gminy nie może jednak ustanawiać warunków czy wymagań, jeżeli kwestie te są regulowane w odrębnych obowiązujących przepisach wyższej rangi np. ustawy czy rozporządzenia. Rada nie może również zakazywać wszelkiej uciążliwości bez sprecyzowania tego pojęcia poprzez określenie choćby minimalnych wymagań w tym zakresie. Rada gminy nie może także wprowadzać zakazu powodowania uciążliwości wobec osób trzecich przez osoby utrzymujące zwierzęta gospodarskie na terenach wyłączonych z produkcji rolniczej. Zapis ten jest nieprecyzyjny i może być interpretowany na wiele sposobów. W tym zakresie mogą mieć jedynie zastosowanie przepisy ustaw w tym m.in. przepisy k.c. dotyczące immisji (art. 144 k.c.) czy przepisy kodeksu wykroczeń dotyczące zakłócania spokoju publicznego (art. 51 k.w. - por. wyrok WSA w Warszawie z 4 października 2017 r., sygn. akt VIII SA/Wa 214/17, publ. CBOSA).
Sąd zgadza się z Prokuratorem także co do tego, że w § 19 regulaminu Rada Gminy nie określiła terminu wykonania obowiązku deratyzacji przez podmioty w nim wskazane. Określona została jedynie częstotliwość przeprowadzania deratyzacji "nie rzadziej niż raz na trzy lata". Zauważyć jednak należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g. regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących wyznaczania obszarów podlegających obowiązkowej deratyzacji i terminów jej przeprowadzania. Stwierdzenia w rodzaju "raz w roku" czy "w miarę potrzeby" nie stanowią określenia terminów deratyzacji (por. wyrok WSA w Kielcach z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 859/19, publ. Lex nr 2782445; wyrok WSA w Kielcach z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 786/19, publ. Lex nr 2757084; wyrok WSA w Lublinie z 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 937/15, publ. Lex nr 2075274).
W przedmiotowej uchwale z naruszeniem § 118 z.t.p. w związku z § 137 z.t.p. dokonano powtórzenia w § 16 regulaminu regulacji zawartych w art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.p.g., zaś w § 2 pkt 3 regulaminu regulacji zawartych w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.p.g. Zasadą prawną jest bowiem, że uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co zostało już wcześniej przez ustawodawcę unormowane i stanowi przepis prawa powszechnie obowiązujący. Unormowanie § 137 rozporządzenia określa, że w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw oraz przepisów innych aktów normatywnych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, z uwagi na obszerny zakres dostrzeżonych nieprawidłowości, w tym pominięcie uchwałodawcze w zakresie prawidłowego uregulowania w kontrolowanych regulaminie kwestii wymienionej w art. 4 ust. 2 pkt 8 u.c.p.g. (brak wyznaczenia terminów przeprowadzania deratyzacji), Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło