I OSK 1585/21
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2021-11-30
Skład orzekający: Mariola Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent Miasta, działając w imieniu Gminy Miasta, ma legitymację procesową do wniesienia sprzeciwu od decyzji Wojewody uchylającej decyzję Prezydenta Miasta i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji gdy Prezydent Miasta wydał decyzję w ramach wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej dotyczących odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną?Ratio decidendi
Prezydent Miasta, wydając decyzję w ramach wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej, nie posiada legitymacji procesowej do zaskarżenia decyzji Wojewody, która uchyliła decyzję Prezydenta i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Gmina Miasta, której prawo własności nieruchomości zostało przejęte, nie może dochodzić swojego interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego ani sądowoadministracyjnego, gdy organ ją reprezentujący działał jako organ administracji publicznej. W takiej sytuacji gmina nie ma legitymacji procesowej strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną. Prezydent Miasta umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, zrzekając się go w imieniu Skarbu Państwa. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, kwestionując m.in. aktualność operatu szacunkowego i prawidłowość zrzeczenia się odszkodowania. Prezydent Miasta wniósł sprzeciw od decyzji Wojewody, który został oddalony przez WSA w Gliwicach. Następnie Prezydent Miasta wniósł skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i odrzucono sprzeciw Gminy Miasta. Zwrócono Gminie Miasta kwotę 100 zł tytułem wpisu od sprzeciwu.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 307/21 w sprawie ze sprzeciwu Gminy Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić sprzeciw; 2. zwrócić Gminie Miasta [...] ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 7 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 307/21 oddalił sprzeciw Gminy Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] marca 2018 r., znak [...], wykonując zadania z zakresu administracji rządowej, działając na podstawie art. 12 ust. 7 i 8 pkt 2 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1363 ze zm. – dalej "specustawa drogowa"), oraz art. 104, art. 105, art. 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U. z 2021 r., poz. 735 – dalej "K.p.a."), umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta [...] prawa własności nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w Gminie [...], obręb [...], a.m. 1[...] oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka [...] o powierzchni [...] ha, przejętej z mocy prawa przez Gminę Miasta [...] na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z [...] marca 2017 r. o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn. "Wykonanie łącznika ulic [...] wraz z oświetleniem" w [...].
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że z dniem ostateczności ww. decyzji nieruchomość ta stała się z mocy prawa własnością Gminy Miasta [...]. Jak wynika z księgi wieczystej, nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. W toku postępowania dostarczony został operat szacunkowy z [...] stycznia 2018 r. określający wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości. Natomiast z oświadczenia Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2018 r. wynika, że na podstawie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej zrzekł on się w całości odszkodowania należnego Skarbowi Państwa za nieruchomość. W wydanym oświadczeniu Prezydent wskazał, iż za całkowitym zrzeczeniem się przez Skarb Państwa odszkodowania za ww. nieruchomość przemawiają poniesione koszty budowy przedmiotowego odcinka drogi. Poniesienie dodatkowych kosztów wypłaty odszkodowania należnego Skarbowi Państwa obciąży budżet Gminy Miasta [...] i przez to nie będzie możliwe wprowadzenie do planu finansowego Gminy koniecznych zadań, o które wnioskują mieszkańcy. Odszkodowanie, które winno zostać wypłacone Skarbowi Państwa, pozostanie w budżecie Miasta na realizację kolejnych inwestycji drogowych.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył Wojewoda [...], działający w imieniu Skarbu Państwa, zarzucając jej naruszenie:
- art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niepodjęciu przez organ I instancji wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy;
- art. 12 ust. 7 specustawy drogowej, poprzez błędną wykładnię przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na złożeniu przez Prezydenta Miasta [...] za Skarb Państwa oświadczenia o zrzeczeniu się należnego odszkodowania;
- art. 23 ust. 1e ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej "u.g.n."), poprzez błędną wykładnię przepisu i jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż Prezydent Miasta [...], wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, nie ustalił należnego odszkodowania Skarbowi Państwa oraz umorzył postępowanie.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty odwołujący się wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa i orzeczenie co do istoty sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2021 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 2 K.p.a.
Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda") stwierdził, że operat szacunkowy, na podstawie którego została wyceniona wartość nieruchomości, jest nieaktualny i błędny. W sytuacji, gdyby rozpoznając odwołanie oparł się na jego treści, naruszyłby art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. Organowi I instancji zarzucił błędne ustalenie statio fisci Skarbu Państwa. Powołał się na treść art. 23 ust. 1e u.g.n. W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta [...] ustalając strony postępowania odszkodowawczego uznał, że organem reprezentującym Skarb Państwa jest Wojewoda. Jednocześnie, działając w imieniu Skarbu Państwa, zrzekł się w całości odszkodowania za prawo własności nieruchomości. Sytuacja ta doprowadziła do przyjęcia istnienia niejako podwójnej reprezentacji Skarbu Państwa, który reprezentowany był jednocześnie przez dwa podmioty – Wojewodę i Starostę.
Prezydent Miasta [...] (dalej "Prezydent") pismem z [...] lutego 2021 r. wniósł sprzeciw od wskazanej powyżej decyzji Wojewody. Wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1) naruszenie art. 23 ust. 1e u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wspominany przepis nie stanowi wyłącznie normy procesowej ustalającej wojewodę reprezentantem Skarbu Państwa w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu;
2) naruszenie art. 23 ust. 1e u.g.n., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wspominany przepis stanowi normę prawa materialnego uprawniającą wojewodę, z pominięciem Prezydenta działającego jako reprezentanta Skarbu Państwa, do składania oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania w trybie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej;
3) naruszenie art. 11, 11a w zw. z art. 23 ust. 1e u.g.n., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wspominany przepis stanowi normę prawa materialnego uprawniającą wojewodę, z pominięciem Prezydenta, działającego jako reprezentanta Skarbu Państwa, do składania oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania w trybie art. 12 ust. 7 specustawy drogowej.
W uzasadnieniu podano m.in., że wprowadzona treść przepisu art. 23 ust. 1e u.g.n. stanowi wyłącznie o reprezentacji Skarbu Państwa w ujęciu procesowym. Wojewoda jako przedstawiciel Skarbu Państwa posiada zatem wyłączne prawo do zastępowania Skarbu Państwa w takich postępowaniach jako jego procesowy reprezentant. Jednakże przedmiotowe zastępstwo, z uwagi na treść ww. przepisu nie rozciąga się na czynności materialnoprawne w zakresie zarządzanego mienia Skarbu Państwa. Tym samym, Wojewoda w zakresie procesowego zastępstwa Skarbu Państwa nie przejął kompetencji o charakterze materialnoprawnym.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając sprzeciw wskazał, że rację ma Wojewoda, iż w sprawie niniejszej kluczowe jest uzupełnienie materiału dowodowego o aktualną opinię rzeczoznawcy. W ocenie Sądu, czynności tej nie można było uczynić na etapie rozpoznania odwołania przez organ II instancji, bowiem godziłoby to w zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynikającą z art. 15 K.p.a. oraz cel art. 138 § 2 K.p.a.
Sąd podniósł, że zgodnie z art. 23 ust. 1 zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z zastrzeżeniem ust. 1e, art. 43 ust. 2 i 4, art. 51, art. 57 ust. 1, art. 58-60, starostowie, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Reguła ta doznaje wyjątku określonego w art. 23 ust. 1e ww. ustawy, zgodnie z którym, jeżeli jedną ze stron postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego jest Skarb Państwa a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Rozwiązanie takie ma w sposób jednoznaczny zapobiegać sytuacji, w której starosta występowałby jednocześnie jako reprezentant powiatu (lub miasta na prawach powiatu) i reprezentant Skarbu Państwa (wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej). Dotyczy to postępowań dotyczących nieruchomości, ewentualnie postępowań związanych z realizacją przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W ocenie Sądu I instancji niemożliwe było odniesienie się do kwestii materialnoprawnych, z uwagi na charakter postępowania zainicjowanego sprzeciwem. W tym szczególnym postępowaniu Sąd wypowiada się jedynie co do zasadności zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., przez co nie może odnosić się merytorycznie w zakresie podnoszonym w skardze (art. 64e P.p.s.a.), ani tym bardziej czynić ustaleń za organy. W postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem nie biorą udziału uczestnicy postępowania, a jedynie strona i organ, który wydał zaskarżoną decyzję, tym samym czynienie jakichkolwiek merytorycznych ocen i związanie nimi na przyszłość mogłoby naruszyć prawa takich stron, które w postępowaniu sądowym z woli ustawodawcy nie uczestniczą.
Na marginesie Sąd wyjaśnił, że w innym (prawomocnym) wyroku WSA w Gliwicach z 21 września 2020 r., sygn. II SA/Gl 1047/20, ustalono, iż ratio legis analizowanego przepisu art. 23 ust. 1e u.g.n. pociąga za sobą zasadność uznania, że wskazany przepis jako statio fisci Skarbu Państwa wskazuje wojewodę, który co do zasady pozostaje umocowany do dokonywania we wskazanych w tym przepisie postępowaniach wszelkich przewidzianych we właściwych przepisach czynności prawnych, w tym do dokonania czynności materialnoprawnej wskazanej w art. 12 ust. 7 specustawy - tj. złożenia stosownego oświadczenia w zakresie zrzeczenia się należnego Skarbowi Państwa odszkodowania. W tym samym orzeczeniu dodano, że powyższe ustalenie nie prowadzi do automatycznego zakwestionowania wojewody jako organu odwoławczego w niniejszym postępowaniu. Generalne wyłączenie wojewody od orzekania w sprawach administracyjnych, w których organ ten występowałby jednocześnie jako statio fisci Skarbu Państwa, musiałoby wynikać wprost ze szczególnego przepisu prawa. Zatem, sam fakt pełnienia przez wojewodę takiej podwójnej roli w postępowaniu administracyjnym nie stanowi przesłanki do jego wyłączenia, czy to na zasadzie art. 24 K.p.a., czy to na zasadzie art. 25 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezydent Miasta Rybnika. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, gdy zaskarżoną decyzję wydał pracownik organu administracji, który podlegał wyłączeniu z mocy prawa;
II. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie odniesienie się w treści uzasadnienia do argumentacji skarżącego w przedmiocie występowania w przedmiotowej sprawie przez Wojewodę Śląskiego równocześnie jako organu administracji oraz strony postępowania.
W oparciu o przytoczone zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organu administracji II instancji, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że regulacja art. 23 ust. 1e u.g.n. zapobiegać ma sytuacjom, w których starosta występowałby jednocześnie jako reprezentant powiatu (lub miasta na prawach powiatu) i reprezentant Skarbu Państwa (wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej). W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji pominął, że do podobnej kumulacji dochodzi na etapie postępowania odwoławczego, w momencie gdy Wojewoda wydający decyzję jako organ II instancji występuje jako strona postępowania odwołując się od decyzji organu I instancji i jako organ rozpoznaje je. Tym samym jest niedopuszczalnym występowanie Wojewody jako podmiotu w charakterze organu i strony postępowania. Jedynie przepisy prawa rozstrzygają w jakiej roli w postępowaniu administracyjnym występuje organ administracji – czy występuje jako organ posiadający kompetencje do załatwienia sprawy administracyjnej czy występuje w roli strony tego postępowania. Tym samym powierzenie Wojewodzie właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego opartego na sferze uprawnień cywilnoprawnych w trybie postępowania administracyjnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 189 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie.
W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09 (dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że samodzielność regulacji zawartej w art. 189 P.p.s.a. powoduje, że jego zastosowanie nie może być ograniczone jedynie do podstaw odrzucenia skargi przewidzianych w art. 58 § 1 pkt 1, 4 i 5 P.p.s.a., jednocześnie pokrywających się z przesłankami nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a.). Przyjęcie takiego stanowiska nie tylko podważałoby samodzielny charakter art. 189 P.p.s.a., ale również ograniczałoby możliwość jego zastosowania jedynie do części przypadków wskazanych w tym przepisie, gdy ograniczenie to nie wynika z żadnego przepisu prawa. Na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wspomniane ograniczenie zakresu obowiązywania art. 189 P.p.s.a. czyniłoby więc zbędnym stosowanie przesłanek uzasadniających odrzucenie skargi, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2, 3 i 6 P.p.s.a. Taka zaś wykładnia przepisów prawa naruszałaby utrwalone zasady, w myśl których nie interpretuje się przepisów w sposób, który czyni zbędnym istnienie pewnych fragmentów w przepisach prawa. Natomiast w świetle wykładni gramatycznej art. 189 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie, jeżeli skarga ulegała odrzuceniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Ustawodawca nie pozostawił więc w tym względzie Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu żadnego luzu decyzyjnego, a jednocześnie nie ograniczył stosowania art. 189 P.p.s.a. w zakresie przyczyn odrzucenia skargi od związania ich z przyczynami nieważności postępowania przewidzianymi w art. 183 § 2 P.p.s.a.
Przepis art. 189 P.p.s.a. stanowi zatem odstępstwo od zasady związania granicami skargi kasacyjnej i jego zastosowanie jest niezależne od zamieszczenia w skardze kasacyjnej stosownego wniosku w tym zakresie.
Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 50 § 1 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi (sprzeciwu) jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Nie budzi przy tym wątpliwości, że wniesienie skargi (sprzeciwu) przez osobę, która nie ma legitymacji skargowej powoduje odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a.).
Zagadnienie statusu podmiotów wydających decyzję jako stron postępowań administracyjnych, a dalej – jako ewentualnie uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, były wielokrotnie przedmiotem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wskazywano, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa jednak może organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 K.p.a. Wtedy będzie on reprezentował interes jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego ani legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego.
W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OPS 2/15 przyjęto, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego.
Stanowisko to wyrażone zostało również w najnowszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyrokach z: 22 października 2021 r., sygn. akt I OSK 1563/21, 10 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 1700/21, 24 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1451/20, a także w postanowieniu NSA z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 3381/19.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe stanowisko ma zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem to Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] marca 2018 r., na podstawie art. 12 ust. 7, 8 pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu przejęcia z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta [...] prawa własności nieruchomości gruntowej niezabudowanej położonej w Gminie [...], obrębie [...], a.m. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka [...] o powierzchni [...] ha, przejętej z mocy prawa przez Gminę Miasta [...] na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2017 r. o udzieleniu zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, pn. "Wykonanie łącznika ulic Rudzka-Wierzbowa wraz z oświetleniem". Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2021 r. uchylił ww. decyzję Prezydenta Miasta [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Mając na uwadze powyższe, uznać trzeba, że Prezydent Miasta [...] nie jest podmiotem uprawnionym do zaskarżenia powyższej decyzji do sądu administracyjnego.
Zauważyć również należy, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i sądów administracyjnych podkreśla się, że gmina zawsze może inicjować podjęcie stosownych działań przez prokuratora, jako organu ochrony praworządności, określonych w art. 182, art. 183 ust. 1 i art. 184 § 2 i 3 K.p.a., a także w art. 50 § 1 P.p.s.a,, celem ochrony swoich interesów.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje przy tym, że poza zakresem orzekania pozostaje kwestia właściwości organu II instancji do orzekania w rozpoznawanej sprawie, w sytuacji gdy ten sam organ, Wojewoda [...] wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji.
Tożsamy pogląd o braku legitymacji procesowej do zaskarżenia przez Gminę Miasta [...] decyzji Wojewody [...] wydanej na skutek odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną został wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2021 r. sygn. akt I OSK 791/21 i sygn. akt I OSK 1642/21, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela.
Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 189 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i art. 64b § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił sprzeciw.
W sytuacji uchylenia wyroku i odrzucenia skargi, Sąd zgodnie z art. 203 P.p.s.a. zwraca stronie, która wniosła skargę kasacyjną poniesione przez nią niezbędne koszty postępowania kasacyjnego, jeżeli do uchylenia wyroku doszło w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na gruncie rozpatrywanej sprawy taka sytuacja jednak nie wystąpiła. Podstawą uchylenia zaskarżonego wyroku był art. 189 P.p.s.a., na mocy którego Sąd uchyla zaskarżony wyrok z urzędu, niezależnie od treści skargi kasacyjnej. Innymi słowy, przyczyną uchylenia wyroku nie było uwzględnienie skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 203 P.p.s.a., a zatem nie zaistniała przesłanka do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Natomiast o zwrocie wpisu od sprzeciwu na rzecz strony skarżącej orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło