II SA/Bd 452/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2021-05-18
Skład orzekający: Jarosław Wichrowski, Joanna Janiszewska-Ziołek, Katarzyna Korycka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Od kiedy powinno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne osobie, która złożyła wniosek o jego przyznanie, jednocześnie rezygnując z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, a organ administracji zwlekał z wydaniem decyzji uchylającej poprzednią decyzję?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od miesiąca, w którym wpłynął prawidłowo wypełniony wniosek, nawet jeśli organ administracji zwlekał z uchyleniem decyzji przyznającej inny zasiłek. W przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia korzystniejszego, a organ powinien umożliwić realizację tego wyboru, w tym poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednocześnie oświadczając rezygnację z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego i wnosząc o uchylenie decyzji przyznającej ten zasiłek. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne, jednakże od daty późniejszej niż data złożenia wniosku. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących ustalania prawa do świadczeń rodzinnych i wyboru świadczenia w przypadku zbiegu uprawnień.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza I. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Janiszewska-Ziołek asesor WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza I. K. z dnia [...] października 2020 r., [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...], po rozpoznaniu sprawy z odwołania A. K. (dalej określana jako Skarżąca) od decyzji Burmistrza I. z dnia [...] października 2020 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływana jako kpa) w zw. z art. 17 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej powoływana jako uśr) - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką od [...] września 2020 r. do [...] marca 2024 r., w wysokości:
od 17 września 2020 r. do 30 września 2020 r. - [...] zł,
od 1 października 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. - [...] zł miesięcznie,
od 1 stycznia 2021 r. do 31 marca 2024 r.- [...] zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zaskarżoną decyzją, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Burmistrz I. odmówił Skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Burmistrz wskazał, że przyczyną negatywnego rozstrzygnięcia jest brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b uśr z uwagi na to, że ustalony stopnień niepełnosprawności matki Skarżącej urodzonej w [...]r. istnieje od [...] .02.2019 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę, powołało się na art. 17 ust. 1 i ust. 1b uśr. Zaskarżoną decyzją odmówiono wnioskowanego świadczenia, opierając się na ustaleniu, że nie jest spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b uśr z uwagi na to, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność u matki Skarżącej. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21.10.2014 r., sygn. K 38/13, art. 17 ust. 1b uśr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 14.12.2016 r., sygn. I OSK 1614/16, orzekł, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b uśr jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Tym samym argument organu I instancji pomijający opisaną wyżej utratę konstytucyjności przepisu jest wadliwy i nie może uzasadniać odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Dalej SKO wskazało, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Natomiast zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:
świadczenia rodzicielskiego lub
świadczenia pielęgnacyjnego, lub
specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub
dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub
zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów
przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że na mocy decyzji Burmistrza I. z [...].11.2019 r., znak: [...], Skarżąca była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanego w związku z opieką nad matką w okresie od 1.11.2019 r. do 31.10.2020 r. Decyzją z [...] .09.2020 r., znak: [...], Burmistrz I. działając na wniosek Skarżącej, uchylił ww. decyzję Burmistrza I. z [...] .11.2019 r. w sprawie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, zatem zaskarżoną decyzję należało uchylić w całości i przyznać Skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 17.09.2020 r. jako początkowej daty wynikającej z decyzji o uchyleniu orzeczenia o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego (data wydania decyzji) - do 31.03.2024 r., zgodnie z orzeczeniem o niepełnosprawności.
Należy zwrócić uwagę, że decyzja o uchyleniu decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy wydana w dniu [...] .09.2020 r., w szczególności na podstawie art. 155 kpa, może wywołać skutki prawne najwcześniej z datą wydania tej decyzji. Zatem dopiero w sytuacji dokonania wyboru przez stronę świadczenia i uchylenia decyzji o przyznaniu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego strona spełnia wszystkie wymogi warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tych względów orzeczono jak w sentencji decyzji.
Skargę na powyższą decyzję złożyła Skarżąca, zarzucając jej:
1. naruszenie art. 24 ust. 2 uśr poprzez niezastosowanie jego - niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych - dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie ww. świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1.05.2020r. do 16.09.2020r. pomimo złożenia spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy wniosku w dniu 28.05.2020 r. zawierającego między innymi oświadczenie o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy;
2. dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr polegającej na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłek opiekuńczy;
3. naruszenie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 uśr poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w artykule 27 ust. 5 uśr, co w konsekwencji:
skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji Skarżącej nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego;
doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem Skarżącej, pomimo dokonania przez nią wyraźnego wyboru świadczenia korzystniejszego już na etapie złożenia wniosku.
Wskazując na powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie. Skarżąca wniosła również na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu.
Okolicznością niesporną w sprawie jest, że 28.05.2020 r. wpłynął do organu I instancji wniosek Skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. W momencie złożenia ww. wniosku Skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy przyznany na mocy decyzji z [...] .11.2019 r. We wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Skarżąca równocześnie oświadczyła, że rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w przypadku spełnienia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego oraz wniosła o uchylenie w takiej sytuacji na podstawie art. 155 kpa decyzji o przyznaniu jej specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego.
Przedmiotem sporu pozostaje w niniejszej sprawie ocena kwestii daty, od jakiej winno być przyznane Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Sądu przyjęte przez organ odwoławczy stanowisko nie uwzględniało w sposób prawidłowy okoliczności, że już we wniosku z 25.05.2020 r. Skarżąca, mając świadomość występującego zbiegu uprawnień, jednoznacznie dokonała wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego - świadczenia pielęgnacyjnego, zaznaczając, że czyni to w przypadku spełnienia przesłanek uprawniających ją do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wniosła równocześnie o uchylenie na podstawie art. 155 kpa decyzji o przyznaniu jej specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo, Skarżąca w piśmie z 15.09.2020 r. ponownie stwierdziła, że wnosi o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego i tym samym dokonuje wyboru świadczenia.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 3 uśr, w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Żądanie Skarżącej, wyrażone we wniosku z 25.05.2020 r. i jej pisemnych oświadczeniach, jest jasne i zrozumiałe, ponieważ dokonała ona wyboru świadczenia korzystniejszego. Skarżąca nie zamierzała więc pobierać jednocześnie dwóch świadczeń.
Powodem rozstrzygnięcia SKO było przekonanie organu o niemożności uchylenia decyzji przyznającej Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy z mocą wsteczną. Jednakże przekonanie to, w okolicznościach kontrolowanej sprawy, było nietrafne. Zaznaczyć trzeba, że Sąd w pełni akceptuje utrwaloną wykładnię i praktykę stosowania przepisów przewidujących możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznych, zgodnie z którą dokonuje się tego ze skutkiem "na przyszłość" (ex nunc). Należy jednak zauważyć, że jest to zasada, która doznaje, choć nielicznych, wyjątków, przy czym jednym z najistotniejszych jest ten, w myśl którego dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego. Potwierdza to orzecznictwo NSA (por. wyroki NSA: z 3.01.2013 r., sygn. I OSK 1129/12; z 17.04.2014 r., sygn. I OSK 980/13; z 4.08.2017 r., sygn. I OSK 2257/16), w którym ponadto wskazuje się, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy, ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (zob. wyrok NSA z 12.04.2017 r., sygn. I OSK 1987/15).
Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr, nie można wymagać od niej uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyroki NSA z 18.12.2018 r., sygn. I OSK 1676/18, z 12.12.2018 r., sygn. I OSK 1175/18 i z 13.07.2018 r., sygn. I OSK 235/18 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 19.03.2019 r., sygn. IV SA/Gl 985/18). Tym niemniej w niniejszej sprawie Skarżąca zrezygnowała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego jeszcze przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego, zaznaczając jednak, że czyni to pod warunkiem, że organ uzna, iż spełnia ona wszystkie pozostałe przesłanki do przyznania tego świadczenia.
Należy zatem podzielić w całej rozciągłości pogląd reprezentowany w podanych powyżej orzeczeniach sądów administracyjnych, że to na organie spoczywał główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby Skarżącej realizację jej żądania nie tylko w zakresie ustalenia samego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale również przyznania go na taki okres, jaki wynikał z momentu złożenia stosownego wniosku, mając na uwadze wskazaną wcześniej treść wniosku złożonego przez Skarżącą. Cytowane już orzecznictwo sądowe jako przykład takiego rozwiązania podaje m.in. jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w ramach jednej, dwuaspektowej decyzji. Tymczasem na skutek nieprawidłowości w działaniu organu I instancji, wynikającej chociażby z uchylenia przez SKO jego poprzedniej decyzji z [...] .06.2020 r., pomimo tego, że Skarżąca złożyła prawidłowo wypełniony i zawierający wszystkie konieczne informacje wniosek w dniu 25.05.2020 r., Burmistrz wydał decyzję o uchyleniu decyzji w sprawie przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero w dniu 17.09.2020 r., pozbawiając tym samym Skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego za okres od maja do sierpnia 2020 r. (oraz częściowo za wrzesień 2020 r.).
Istniała tymczasem w tym zakresie możliwość takiego ukształtowania sytuacji prawnej strony, która pozwalałaby na uzyskanie przez nią uprawnienia do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego już od momentu złożenia przez nią wniosku, a której organ odwoławczy nie wykorzystał. Wprawdzie zamiana zasiłków niosłaby za sobą konieczność rozliczenia obu świadczeń ustalonych za ten sam okres, z których jedno już zostało wypłacone, lecz organ pomocy społecznej mógłby tego dokonać poprzez wzajemną kompensatę świadczeń i wypłacenie Skarżącej różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych w Opolu z 20.09.2018 r., sygn. II SA/Op 302/18, w Poznaniu z 11.04.2019 r., sygn. II SA/Po 158/19, we Wrocławiu z 7.11.2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 360/19).
Powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o jego przyznanie nie może być upływ okresu, na jaki został przyznany Skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ I instancji rozpatrywał wniosek Skarżącej w czerwcu 2020 r. i już wówczas Skarżąca winna uzyskać decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku. W efekcie Skarżąca została pozbawiona należnego jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres ponad 4 miesięcy od maja do września 2020 r., czego nie można zaakceptować z punktu widzenia zasad demokratycznego państwa prawa i pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa).
Z kolei na konstytucyjne aspekty zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b uśr zwraca uwagę NSA w wyroku z 20.11.2020 r., sygn. I OSK 2508/20, wskazując, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się konieczność uwzględnienia wykładni celowościowej tego przepisu, wartości chronionych konstytucyjnie oraz funkcję świadczeń rodzinnych związanych z opieką nad osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji (por. też wyrok NSA z 11.12.2019 r., sygn. I OSK 3/19). Brzmienie cyt. przepisu może wskazywać na brak podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które mają prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie. W ocenie NSA wykładnia taka naruszałaby jednak konstytucyjną zasadę równości, zgodnie z którą wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się określoną cechą istotną prawnie w równym stopniu (tu: rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny), muszą być traktowane równo, tj. bez różnicowań dyskryminujących bądź faworyzujących (por. również wyrok z 24.11.2020 r., sygn. akt I OSK 1416/20).
Jak dalej słusznie wskazano w cyt. wyroku w sprawie I OSK 2508/20, należy zauważyć, że zgodnie z art. 24 ust. 2 uśr prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W ocenie NSA oznacza to, że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnacji z prawa do kolidującego świadczenia wykluczającego możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie uprawnionej począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Brak jest bowiem przepisów umożliwiających zmodyfikowanie tego przepisu, w tym w szczególności zmianę terminu początkowego ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Bez wpływu na przytoczoną wykładnię przepisów pozostaje fakt, że decyzje z zakresu świadczeń rodzinnych mają charakter decyzji konstytutywnych, tj. kreujących określone uprawnienie, a nie tylko je potwierdzających. Zauważyć bowiem należy, że decyzje konstytutywne mają co do zasady moc na przyszłość, co nie wyklucza, że mogą one również mieć moc wsteczną. Podkreślić trzeba, że każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Można więc uznać, że akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki pozostaje w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W takiej sytuacji konstytutywna decyzja (akt) może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną (por. wyrok NSA z 28.10.2009 r., sygn. II GSK 153/09). Oznacza to, że decyzja, mocą której skrócono okres, na który przyznano świadczenie uniemożliwiające przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wydana na skutek dokonania wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 uśr, może zostać wydana z mocą wsteczną, co umożliwi przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – zgodnie z brzmieniem art. 24 ust. 2 uśr – od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.
Z treści pism i oświadczeń strony jednoznacznie wynika, że chce ona uzyskać świadczenie pielęgnacyjne i w tym celu wnosi o uchylenie decyzji przyznającej jej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tymczasem na skutek opieszałości w działaniu organu I instancji wniosek ten został rozpoznany dopiero po upływie prawie 4 miesięcy.
Reasumując, należało więc przyjąć, że pominięcie okoliczności dokonania przez Skarżącą wyboru korzystniejszego świadczenia już w momencie złożenia wniosku w dniu 25.05.2020 r., z jednoznacznym zrzeczeniem się przez nią prawa do dalszego pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy, stanowiło o naruszeniu przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Uniemożliwiło to tym samym zastosowanie regulacji art. 24 ust. 2 uśr i przyznanie świadczenia począwszy maja 2020 r., tj. od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o jego ustalenie. Kolegium w sposób nieuprawniony przyznało Skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na okres krótszy, aniżeli wynikało to z daty złożenia przez nią wniosku. Zakwestionowana decyzja narusza zatem art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 27 ust. 5 i art. 24 ust. 2 uśr w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd też, moim zdaniem, decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należałoby uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej powoływana jako "ppsa").
Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.
Na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło