II SA/Bk 243/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy W. (dalej: "Wójt") odmówił, na zasadzie art. 61a § 1 k.p.a., J. G. wszczęcia postępowania z wniosku z dnia [...] stycznia 2021 r. o udzielenie pomocy finansowej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu 1 maja 2018 r. W uzasadnieniu Wójt wskazał, że postępowanie w ww. sprawie zostało już rozstrzygnięte na mocy decyzji z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] (utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]), przyznającej wnioskodawcy środki finansowe w wysokości 1.977 zł. W związku z powyższym, w ocenie Wójta prowadzenie postępowania w sprawie dotyczyłoby sprawy ostatecznie zakończonej w administracyjnym toku instancji. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy ww. postanowienie Wójta, wymieniając obok powołanych przez organ I instancji decyzji załatwiających co do istoty sprawę, również decyzję Wójta z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] i utrzymująca ją w mocy decyzję organu odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] oraz podkreślając, że skargi J. G. od ww. decyzji organów odwoławczych, zostały oddalone przez sąd administracyjny wyrokami z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 572/18 oraz z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 502/18. Skargę na ww. postanowienie wniósł do sądu administracyjnego J. G., zarzucając mu niezgodność z Konstytucją RP, przepisami prawa i stanem faktycznym. W treści skargi wskazał, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem, które jest dla niego krzywdzące. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem dokonywanej w niniejszej sprawie kontroli sądowej jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku w formie pieniężnej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu 1 maja 2018 r. Niniejsze postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia [...] stycznia 2021 r. zatytułowanym "wniosek o pilną pomoc", w którym skarżący ponownie zwrócił się o udzielenie pomocy finansowej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu 1 maja 2018 r. Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym do kwestii udzielenia pomocy finansowej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu 1 maja 2018 r. W tym miejscu podkreślić należy, że organ administracji publicznej związany jest żądaniem zawartym w podaniu i nie może zmienić z urzędu jego kwalifikacji (vide: wyrok NSA z dnia 10 czerwca 1988 r., IV S.A. 35/88, PiŻ 1988, Nr 30, s.15). W konsekwencji i kognicja Sądu ogranicza się tylko do zbadania legalności rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy wszczęcia postępowania w powyższym zakresie, pomijając pozostałe zarzuty – skierowane do poprzednio podjętych decyzji w omawianym przedmiocie. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, zwany dalej: "k.p.a"). W myśl powołanego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania. Przepis ten ustanawia dwie samodzielne podstawy do odmowy wszczęcia postępowania: 1) gdy żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną, 2) jeżeli z "innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Unormowanie to wskazuje na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Jeśli chodzi o tę ostatnią podstawę odmowy wszczęcia postepowania, wskazać należy, że przyczyny te nie zostały skonkretyzowane w ustawie. Stąd należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie lub nie ma w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, także gdy uprawnienia lub obowiązki wynikają z mocy samego prawa (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 6.03.2012r. – sygn. akt VII SA/Wa 2356/11; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13.12.2011r. – II SA/Ol 893/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 10.09.2014 r. – VII SA/Wa 141/14; wyrok NSA z dnia 7.02.2014 r. – I OSK 2159/12). Użyte zaś przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste. Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Nie zajmuje się natomiast analizą zasadności wniosku. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/12 - opubl. LEX nr 1216728). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy za organami obu instancji, że w konkretnym przypadku mamy do czynienia z "inną uzasadnioną przyczyną", której zasinienie powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte. W omawianej sprawie zapadły już bowiem rozstrzygnięcia, które stanowią przeszkodę do ponownego prowadzenia postępowania w tej sprawie. Jak wynika bowiem z ustaleń organów, które znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, roszczenia skarżącego dotyczące przyznania środków pieniężnych na naprawę uszkodzeń po gradobiciu w dniu 1 maja 2018 r. zgłaszane we wniosku z dnia [...] maja 2018 r., jak i [...] maja 2018 r. były już przedmiotem postępowań administracyjnych zakończonych wydaniem ostatecznych decyzji. Pierwszą decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] i utrzymującą ją w mocy decyzja wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] przyznano skarżącemu specjalny zasiłek celowy w wysokości 1 977 zł na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu 1 maja 2018 r., drugą zaś decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] i utrzymująca ją w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] odmówiono przyznania prawa do zasiłku "na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu". W każdej z tych spraw skarżący wnosił skargi to WSA w Białymstoku, które były oddalane odpowiednio wyrokiem z dnia 4 grudnia 2018 r. (II SA/Bk 572/18) i wyrokiem z dnia 13 grudnia 2018 r. (II SA/Bk 502/18). Wyroki te są prawomocne. Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości Sądu, nie są też kwestionowane co do zasady przez samego skarżącego i jako takie dowodzą, że sprawa dotycząca przyznania pomocy finansowej na naprawę uszkodzeń powstałych po gradobiciu w dniu 1 maja 2018 r. została zakończona ww. ostatecznymi decyzjami. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzono już postępowanie i wydano rozstrzygnięcie - ponowne postępowanie nie może być wszczęte, a zatem organy obu instancji zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] stycznia 2021 r. Kwestia zaś prawidłowości ostatecznych rozstrzygnięć nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, co wyjaśniono już na wstępie. Z tych też względów zarzuty skargi formułowane w powyższym zakresie nie mogły odnieść skutków prawnych w tym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku.