I OZ 185/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. P. i S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 78/21 o odrzuceniu sprzeciwu B. P. i S. P. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu pozbawienia prawa własności gruntu w związku ze scaleniem i podziałem postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 78/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił sprzeciw B. P. i S. P. od decyzji Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu pozbawienia prawa własności gruntu w związku ze scaleniem i podziałem. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismami z dnia 1 marca 2021 r. wezwano skarżących do usunięcia braków formalnych sprzeciwu poprzez wskazanie numerów PESEL – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Wezwania do usunięcia braków formalnych sprzeciwu doręczono skarżącym w trybie awizo. Przesyłki zawierające wskazane wezwania awizowano po raz pierwszy w dniu 2 marca 2021 r. W dniu 10 marca 2021 r. przesyłki te awizowano powtórnie, a następnie odesłano je nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Skoro skarżący nie odebrali przesyłek Sąd uznał je za doręczone z upływem czternastego dnia, liczonego od daty pierwszego awizo, tj. z dniem 16 marca 2021 r., jak o tym stanowi art. 73 § 1 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Pomimo pouczenia o negatywnych skutkach nieuzupełnienia braków sprzeciwu skarżący, w zakreślonym terminie, nie wskazali numerów PESEL. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił sprzeciw na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli B. P. i S. P., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: 1) 46 § 2 pkt 1 lit. b w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. poprzez wezwanie skarżących do nadesłania numerów PESEL, podczas gdy w sytuacji, w której numery te znajdują się w aktach zgromadzonych na etapie postępowania administracyjnego, brak jest podstaw do wzywania do ich uzupełnienia; 2) art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 64b § 1 P.p.s.a. oraz w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. poprzez odrzucenie sprzeciwu z uwagi na nienadesłanie przez skarżących numerów PESEL, podczas gdy w sytuacji, w której numery te znajdują się w aktach zgromadzonych na etapie postępowania administracyjnego, brak jest podstaw do wzywania do ich uzupełnienia. Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 § 1 P.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 P.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. W przypadku sprzeciwu dodatkowo zastosowanie ma art. 64b § 1 P.p.s.a., w myśl którego do sprzeciwu stosuje się przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych sprzeciwu w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia sprzeciwu. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykonali – w określonym w art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 i art. 64b § 1 P.p.s.a. siedmiodniowym terminie – wezwania do usunięcia braku formalnego sprzeciwu w postaci podania numerów PESEL, co w konsekwencji obligowało Sąd I instancji do jego odrzucenia. Z treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. wyraźnie wynika, że jeśli pismo strony będącej osobą fizyczną jest pierwszym pismem w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej (a tak było w sprawie niniejszej), to powinno zawierać numer PESEL. Bez znaczenia jest przy tym, że numery PESEL skarżących znajdują się w aktach administracyjnych sprawy, ponieważ postępowanie administracyjne i postępowanie sądowoadministracyjne są postępowaniami odrębnymi, prowadzonymi na podstawie odrębnych przepisów i w formie osobnych akt sprawy. Zauważyć także należy, że z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (druk Sejmu VIII kadencji nr 3260) wynika, że obowiązek podania numeru PESEL strony postępowania wnoszącej pismo procesowe do sądu jest związany z wprowadzeniem do postępowania przed sądami administracyjnymi możliwości doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu i konieczną w takim przypadku jednoznaczną identyfikacją strony postępowania. Z kolei z art. 74a P.p.s.a. stanowi, że doręczanie pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej jest zależne od woli strony. Korzystanie albo niekorzystanie ze środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest zatem ciągłe w toku całego postępowania. Uzasadnia to stwierdzenie, że obowiązek podania numeru PESEL w pierwszym piśmie procesowym ma wymiar ogólny, a nie tylko taki, że numer ten jest konieczny w celu nadania biegu pismu procesowemu, w którym powinien być zamieszczony. W związku z tym, że na każdym etapie postępowania może powstać obowiązek sądu doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu, zrozumiałe jest, że ustawodawca uznał, że strona postępowania powinna ten numer podać w pierwszym piśmie procesowym, niezależnie od tego, czy już zdecydowała się na doręczanie pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego. Ponadto zaznaczyć należy, że także po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie, a więc już po zwrocie akt administracyjnych organowi, może powstać obowiązek doręczania pism i orzeczeń w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. Okoliczność ewentualnego znajdowania się numeru PESEL w aktach administracyjnych nie ma zatem przesądzającego znaczenia, gdyż – jak już wskazano – wszystkie dane powinny znajdować się w aktach sądowych. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w postanowieniach tego Sądu z dnia 25 października 2019 r. sygn. akt I OZ 1017/19, z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1211/19 i I OZ 1218/19, z dnia 30 stycznia 2020 r. sygn. akt II FZ 18/20, z dnia 13 października 2020 r. sygn. akt II OZ 745/20 i II OZ 774/20, z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OZ 157/21 oraz z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt II OZ 224/21; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z tym stanowiskiem, brak podania w piśmie wszczynającym postępowanie sądowoadministracyjne numeru PESEL strony będącej osobą fizyczną stanowi brak formalny takiego pisma, zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela natomiast przeciwnego poglądu wyrażonego w postanowieniach z dnia 27 listopada 2019 r. sygn. akt I GZ 366/19, z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1204/19, z dnia 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II OZ 1154/19 oraz z 19 maja 2020 r. sygn. akt II GZ 135/20, który nie znajduje oparcia w jednoznacznie sformułowanych przepisach obowiązującego prawa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.