II SA/Sz 46/21

WyrokWSA w Szczecinie2021-06-17

Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Patrycja Joanna Suwaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżący, których nieruchomości nie graniczą bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji i nie znajdują się w obszarze jej oddziaływania, posiadają interes prawny w postępowaniu o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o warunkach zabudowy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący, których nieruchomości nie graniczą bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji i nie znajdują się w obszarze jej oddziaływania, nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. W związku z tym, nie można było uznać, że bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), co skutkowało oddaleniem skargi na decyzję odmawiającą uchylenia decyzji o warunkach zabudowy.
Stan faktyczny
Skarżący A. P. i W. C. wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Wójta Gminy D. o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwunastu budynków mieszkalnych w zabudowie bliźniaczej. Wójt Gminy D. wznowił postępowanie na wniosek skarżących, uznając, że bez własnej winy nie brali udziału w pierwotnym postępowaniu. Kolegium uchyliło decyzję Wójta, odmawiając jednocześnie uchylenia pierwotnej decyzji o warunkach zabudowy, uznając, że skarżący nie byli stronami postępowania, a tym samym nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną ocenę ich interesu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. P. oraz W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji ustalającej warunki zabudowy oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. D. oraz A. P. i W. C. od decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] nr [...], wydanej w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Wójta Gminy D. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia na rzecz E. i H. L. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej z garażami wbudowanymi w bryłę budynku wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, drogą wewnętrzną i zjazdami z drogi (dz. nr [...]) na terenie działki nr [...] położonej przy ul. [...] w D. , uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...], nr [...] i odmówiło uchylenia decyzji Wójta Gminy D. nr [...] z dnia [...] lipca 2018r. ze względu na brak ziszczenia się przesłanek wznowienia postępowania, w tym przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, z którego wynikało, że Wójt Gminy D. wznowił postępowanie na wniosek A. P. oraz W. C. i uznał, że wnioskodawcy nie brali bez własnej winy udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla działki nr [...] na rzecz E. i H. L., czym naruszono art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ I instancji oceniając, że ziściły się przesłanki wznowienia postępowania dokonał merytorycznej oceny decyzji ostatecznej a następnie uznał, na podstawie art. 146 § 2 k.p.a., że po wznowieniu postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej i odmówił z tego powodu uchylenia swojej decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...]. W odwołaniu od decyzji, które złożyli skarżący reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika oraz M. D. podniesiono, iż decyzja uderza w dobrosąsiedzkie obyczaje a nadto zawiera poważne uchybienia i nieścisłości polegające na zaniżeniu odległości nieprzekraczalnej linii zabudowy od strony ulicy [...] ( 6 metrów od działki drogowej nr [...]), jak również, że wskaźnik zabudowy został ustalony w wymiarze większym niż średni 22% zamiast 17,5%. Wnoszący odwołanie wskazał również na konieczność budowy zbiorników bezodpływowych dla każdego lokalu chociaż na analizowanym terenie takowe nie występują. A. P. oraz W. C. zarzucali zaskarżonej decyzji naruszenie art. 151 § 1 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia decyzji dotychczasowej pomimo naruszeń popełnionych przy wydawaniu decyzji ostatecznej: 1/ art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez: - przyjęcie ramy obszaru analizowanego w wysokości 3-krotności szerokości frontu działki podczas, gdy adekwatne jest wzięcie do analizy obszaru powstałego przy uwzględnieniu 10-krotności szerokości frontu działki, której dotyczy wniosek o wydanie decyzji w sprawie warunków zabudowy, - ustalenie obowiązującej linii zabudowy w odległości 14 metrów od północnej granicy terenu działki nr [...] a nieprzekraczalnej linii zabudowy od strony ulicy [...] w odległości 6 metrów, podczas gdy ta linia zabudowy jest bardziej odległa od linii zabudowy obowiązującej na terenie analizowanym i nie gwarantuje zachowania na tym obszarze ładu urbanistycznego, - ustalenie wskaźnika powierzchni zabudowy na max, 22%, podczas gdy z analizy wynika, że średni wskaźnik powierzchni zabudowy na analizowanym terenie wynosi około 15 %, natomiast w rzeczywistości na tym terenie zabudowanym domami jednorodzinnymi wskaźnik ten wynosi 11 %, - błędne określenie szerokości elewacji frontowej na działce objętej wnioskiem wynoszącej 20 m, podczas gdy na analizowanym terenie szerokość elewacji jest o około połowę mniejsza przy jednoczesnym braku przesłanek dla ustalenia odmiennej szerokości na podstawie analizy urbanistycznej, - wydanie decyzji o warunkach zabudowy sprzecznej z obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego obejmującego przedmiotową działkę. 2/ Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie w jaki sposób organ doszedł do przekonania, że wskazane parametry są zgodne ze stanem faktycznym, nie wskazał jakie są średnie parametry zabudowy na analizowanym obszarze oraz nie wskazał z jakiego powodu decyzja została wydana skoro warunki zabudowy odbiegają od warunków występujących rzeczywiście na obszarze analizowanym oraz tych, które wynikają z analizy urbanistycznej. 3/ Naruszenie prawa materialnego – art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez jego niezastosowanie podczas gdy istniejąca infrastruktura wodno-kanalizacyjna w postaci własnego ujęcia wody i zbiorników bezodpływowych na nieczystości a także publiczne drogi dojazdowe nie są wystarczające do zamierzenia budowlanego, w szczególności, gdy nieruchomość objęta niniejszą decyzją stanowi jedynie pierwsza działkę z kilku ze sobą sąsiadujących, należących do tego samego inwestora, które jako całość mają stanowić jedno osiedle domów jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej. Odwołujący się wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt sprawy dotyczących sprawy administracyjnej prowadzonej przez Wójta Gminy D., dotyczącej sąsiedniej działki nr [...] na okoliczność nieprzystosowania infrastruktury wodno-kanalizacyjnej oraz drogowej do zamierzenie inwestycyjnego w całości. Odwołujący wnieśli nadto o wstrzymanie wykonania decyzji nr [...] oraz uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy czyli odmowę ustalenia warunków zabudowy. Kolegium przystępując do rozpoznania sprawy stwierdziło, że odwołania nie są zasadne nie tylko merytorycznie ale również formalnie, przy czym w ocenie organu odwoławczego nie ziściła się żadna z przesłanek warunkujących skuteczne wszczęcie postępowania wznowieniowego i otwierająca możliwość prowadzenia nowego postępowania o warunkach zabudowy, jak również zmierzająca do oceny wydanej decyzji na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte na wniosek A. P. i W. C.., którzy jako przesłankę wznowieniową podali przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wójt Gminy D. uznał wnioskodawców za strony postępowania. Takie stanowisko organ odwoławczy uznał za dalece wadliwe i nie znajdujące oparcia w art. 28 k.p.a. O ustaleniu czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a zatem uznanie, czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu danej sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania konkretnej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji, konkretnego podmiotu prawa. W przypadku postępowania w przedmiocie warunków zabudowy stroną postępowania jest ten podmiot, na którego sferę praw, w tym przypadku własności do własnej nieruchomości może oddziaływać planowana inwestycja. Przy czym oddziaływanie to choć potencjalne, ma być badane w ujęciu obiektywnym a nie podlegać subiektywnej ocenie zainteresowanego podmiotu opartej na przeświadczeniu w zakresie własnych praw. Nieruchomości odwołujących się (A. P. i W. C.) stanowią działki nr [...] i [...], które nie tylko nie graniczą z terenem zainwestowania ale znajdują się także poza obszarem analizowanym. Planowana inwestycja na działce nr [...] w żaden sposób nie może obiektywnie oddziaływać na nieruchomości odwołujących się. Kolegium podkreśliło nadto, że pojęcie sąsiedniej nieruchomości w rozumieniu obszaru analizy jak i działki sąsiedniej, z którego może zostać wywiedziony interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. są dwiema różnymi, niezależnymi od siebie kwestiami. Nieruchomości A. P. i W. C. nie stanowią zatem nie tylko nieruchomości sąsiednich w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ale przede wszystkim w rozumieniu art. 28 k.p.a., który to przepis ma decydujące znaczenie dla oceny przymiotu stron postępowania. Kolegium uzasadniając swoje rozstrzygnięcie podkreśliło, że wobec braku u wnioskodawców przymiotu stron i nie ziszczeniu się przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ I instancji winien był wydać decyzję na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie zaś na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. Z powyższych względów organ odwoławczy nie mógł odnieść się do merytorycznych zarzutów odwołujących się a nadto nie stwierdził ziszczenia się innej przesłanki wznowieniowej wymienionej w art. 145 § 1 k.p.a. A. P. oraz W. C., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucali zakażonej decyzji naruszenie przepisów postępowania art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez wadliwą ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów i uznanie, że skarżący nie mają interesu prawnego w uczestniczeniu w postępowaniu, podczas gdy rzeczywiście taki interes zachodzi ze względu na położenie działek skarżących. Nadto zarzuty dotyczyły naruszenia przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez błędną wykładnię i określenie obszaru analizowanego jako prostokąt o zaokrąglonych narożnikach, podczas gdy obszar analizowany powinien zostać wyznaczony jako okrąg, co w konsekwencji wykluczyło działkę skarżących z obszaru analizowanego. Zarzucili również naruszenie § 2 ust. 5 powołanego rozporządzenia poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że front działki znajduje się od strony drogi publicznej, do której działka przylega, nie zaś wzdłuż dłuższego jej boku, od strony działki dojazdowej, która prowadzić będzie do planowanych budynków jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej, co w konsekwencji wykluczyło skarżących z obszaru analizowanego. Uzasadnienie zarzutów jest tożsame z tymi, które zostały podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie jest zasadna. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r. poz. 374 ze zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które uchyliło decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] kwietnia 2020 r. odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji tego organu z dnia [...] lipca 2018 r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu na rzecz E. i H. L. dla inwestycji polegającej na budowie dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej z garażami wbudowanymi w bryłę budynku wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, drogą wewnętrzną i zjazdami z drogi na terenie działki nr [...] położonej w D. przy ul. [...] i odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. ze względu na nieziszczenie się przesłanek wznowienia postępowania, w tym przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W pierwszej kolejności wskazać należy, że oceny ziszczenia się powołanej w podaniu o wznowienie przesłanki pozbawienia skarżących jako strony prawa udziału w zakończonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), powinno się dokonać po wznowieniu postępowania. W myśl art. 149 § 1 k.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Jak wynika przy tym z art. 149 § 2 k.p.a., postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania (1) co do przyczyny wznowienia oraz (2) co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W pierwszym etapie organ administracji publicznej ocenia jedynie pod względem formalnym wniosek o wznowienie postępowania, tj. bada, czy wniosek ten odpowiada wymogom pisma procesowego, czy został wniesiony w terminie oraz czy wskazana jest w nim jedna z podstaw wznowieniowych wymienionych w art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b k.p.a. Tylko w sytuacji, gdy z twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, że wniosek składa podmiot nie będący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ odmawia wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Odmowa wznowienia postępowania w myśl art. 149 § 3 k.p.a. może nastąpić zatem z przyczyn formalnych, a nie merytorycznych. Może do niej dojść także wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji. Powodem tym nie może być jednak brak podstaw do wznowienia postępowania z przyczyn np. wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do oceny podstaw wznowienia przed formalnym wszczęciem postępowania wznowieniowego i wydaniem postanowienia o jego wznowieniu. W konsekwencji odmowa wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania następuje tylko w razie negatywnego wyniku opisanej weryfikacji formalnej. Na tym etapie organ nie dokonuje jeszcze oceny trafności uwag zawartych we wniosku. We wszystkich pozostałych przypadkach organ administracji publicznej ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania. Wraz z wydaniem tego ostatniego orzeczenia następuje przejście do drugiego stadium postępowania o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej. Na tym etapie organ dokonuje merytorycznej oceny wniosku o wznowienie postępowania, badając w szczególności, czy podstawa wznowieniowa wskazana we wniosku rzeczywiście wystąpiła i jak oddziaływała ona na wynik postępowania. Etap ten kończy się wydaniem decyzji, o jakiej mowa w art. 151 k.p.a. (vidé: wyroku WSA w Białymstoku z dnia 6 maja 2008 r., II SA/Bk 84/08 oraz wyroku NSA z dnia 1 września 2000 r., III SA 2304/99; wyrok NSA z dnia 21 maja 2015 r., II OSK 2575/13, wyrok NSA z dnia 23 października 2014 r., II OSK 895/13, wyrok NSA z dnia 18 marca 2014 r., II OSK 2572/12 – dostępne, podobnie jak pozostałe przywołane w uzasadnieniu orzeczenia, w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W kontekście powyższego, zważywszy, że skarżący zachowali formalne wymogi podania o wznowienie postępowania, trafnym było wydanie przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania i następnie przejście do oceny przyczyn wznowienia (podstawy określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) w ramach już wznowionego postępowania. Przechodząc do oceny legalności wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć wskazać należy, iż osią sporu w zakończonym zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego postępowaniu stała się kwestia, czy prawidłowo organy orzekające przyjęły, że skarżący nie mają przymiotu strony w zakończonym postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowanie terenu, a tym samym, czy trafnie nie brali bez własnej winy udziału w tymże postępowaniu. W ocenie Sądu, pogląd Kolegium o nieprzysługiwaniu skarżącym statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej z garażami wbudowanymi w bryłę budynku wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, drogą wewnętrzną i zjazdami z drogi na terenie działki nr [...], w konsekwencji również braku wskazanej przez skarżących podstawy wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zasługuje na akceptację. Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Domagając się wznowienia postępowania wnioskodawcy argumentowali, że w postępowaniu zakończonym wydaniem ostatecznej decyzji w przedmiocie warunków zabudowy nie brali udziału jako strona tegoż postępowania, mimo że ich nieruchomości pozostają w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy należy oceniać w oparciu o ogólna zasadę wyrażoną art. 28 k.p.a. która oparta jest na kryterium interesu prawnego. Interes prawny jest natomiast kategorią prawnomaterialną obejmującą uprawnienia i obowiązki stron oparte na prawie. O istnieniu interesu prawnego decyduje przepis prawa materialnego, przy czym musi on być indywidualny i realny, a więc znajdujący potwierdzenie w okolicznościach faktycznych sprawy, które uzasadniają zastosowanie danej normy prawa materialnego. W sprawie dotyczącej warunków zagospodarowania prawo do ochrony interesu prawnego może być skutecznie realizowane przez wskazanie konkretnego przepisu prawa materialnego, który chroni bezpośredni i rzeczywisty (realny) interes danego podmiotu, który to interes zostaje naruszony postanowieniami decyzji o warunkach zabudowy. Przy ocenie interesu prawnego w sprawach dotyczących warunków zabudowy w orzecznictwie ugruntował się pogląd, który skład orzekający podziela, że stroną postępowania w tego rodzaju sprawach, może być (oprócz inwestora i właściciela działki zainwestowania) właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości niesąsiadującej bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji (por. wyroki NSA z dnia 25 lutego 2009 r., II OSK 1732/07; z dnia 22 lutego 2006 r., II OSK 551/05, z dnia 17 kwietnia 2007 r., II OSK 646/06 oraz WSA we Wrocławiu z 28 maja 2018 r., II SA/Wr 410/17). W świetle tego orzecznictwa, w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy interes prawny mogą mieć właściciele, użytkownicy wieczyści nieruchomości graniczących z terenem inwestycji jak też właściciele i użytkownicy wieczyści gruntów niesąsiadujących z terenem inwestycji, lecz znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji na ich grunty. Podkreślić zatem trzeba, że o posiadaniu przez konkretny podmiot przymiotu strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy nie decyduje tylko kwestia bezpośredniego sąsiedztwa z terenem inwestycji, ale okoliczności faktyczne występujące w konkretnej sprawie. Przy ustalaniu kręgu stron postępowania nie ma więc automatyzmu. Niezależnie od podstawy prawnej poszukiwania interesu prawnego, jego istnienie uzależnione będzie od okoliczności występujących w konkretnej sprawie, o czym rozstrzyga charakter inwestycji, rodzaj, stopień, zakres uciążliwości i zasięg oddziaływania na otoczenie. Brak wpływu na wykonywanie prawa własności lub brak oddziaływania na nieruchomość świadczy o braku interesu prawnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że "bliskość" położenia działki wnioskodawców względem działki zainwestowania nie ma wyłącznego znaczenia w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, gdyż stronami mogą być tylko te podmioty, które wykażą swój interes prawny. Wykazanie interesu prawnego polega zaś na wykazaniu wpływu zamierzenia inwestycyjnego na możliwość korzystania z nieruchomości oraz wykazania, że zamierzenie to może wpływać na sferę uprawnień związanych z korzystaniem z nieruchomości, a nie z tylko z faktu sąsiedztwa. Odnosząc powyższe uwagi do kontrolowanej sprawy należy zauważyć, że Skarżący swój interes prawny oparli na twierdzeniu, że planowana zabudowa negatywnie wpłynie na ich nieruchomości a nadto istniejąca i projektowana infrastruktura wodno-kanalizacyjna oraz publiczne drogi dojazdowe nie są wystarczające dla zamierzenia budowlanego objętego decyzją o warunkach zabudowy. Argumenty powyższe nie naprowadzają na istnienie po stronie skarżących interesu prawnego albowiem są oparte na przypuszczeniach i jako takie nie mają wpływu na nieruchomości skarżących, które nie mają nawet wspólnej granicy z działką na której planowana jest inwestycja. Planowana inwestycja - zdaniem Sądu, nie wpływa na uprawnienia właścicielskie skarżących, na możliwość zagospodarowania ich działek czy rozporządzanie nimi. Co więcej, przyjąć należy, że wskazany przez skarżących interes ma charakter faktyczny, nie zaś prawny, gdyż oprócz powołania się na własność nieruchomości, położonych w sąsiedztwie działki nr [...] oraz hipotetyczne zarzuty dotyczące zaopatrzenia przyszłej inwestycji w wodę i odprowadzanie ścieków oraz problemów komunikacyjnych, nie powołali skutecznie żadnego innego przepisu prawa materialnego, który pozwalałby na przyjęcie istnienia interesu prawnego. Kolegium prawidłowo zatem uznało, iż w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy skarżącym status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. nie przysługiwał. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił przekonującą argumentację w tym zakresie. Dodatkowo Sąd wskazuje, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że brak przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, nie pozwala na jego kontynuację i rozpatrywanie innych kwestii. Podstawą prowadzenia postępowania i najważniejszym jego warunkiem, jest ustalenie strony postępowania, w szczególności jeżeli chodzi o postępowanie wznowieniowe oparte na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Przeprowadzona, przez organy analiza, dotycząca postępowania w sprawie o ustalenie warunków zabudowy w rozpatrywanej sprawie, w sposób nie budzący wątpliwości wykazała, że sporna inwestycja nie będzie oddziaływać na nieruchomości skarżących, na możliwość ich zagospodarowania czy rozporządzania nimi. Brak przymiotu strony oznacza, że decyzja, która była przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania nie była obarczona wadą z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skutkiem takiego ustalenia było wydanie decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej - bez badania, czy w sprawie występują inne przesłanki wznowieniowe. W tym stanie rzeczy również pozostałe zarzuty skarżących wskazujące na istnienie innych wad decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji wydanych we wznowionym postępowaniu nie mogły być przedmiotem rozważań organów i sądu administracyjnego (wyrok NSA z 4 kwietnia 2014 r., II OSK 2674/12). Poza tym wyjaśnić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest jedynie to, czy skarżący mogą być uznani za stronę postępowania w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną o warunkach zabudowy. Zarzuty skargi dotyczące prawidłowości samej decyzji o warunkach zabudowy (art. 61 ust. 1 u.p.z.p.), nie mogą podlegać – wobec nie uznania po stronie skarżących przymiotu strony- rozpatrzeniu w niniejszym postępowaniu. Wyjaśnić także należy, że zarzuty merytoryczne stawiane decyzji ustalającej warunki zabudowy nie świadczą o interesie prawnym strony skarżącej. Aby móc rozpatrzeć takie zarzuty najpierw trzeba stwierdzić, że dany podmiot ma interes prawny w postępowaniu, a dopiero potem - po ustaleniu, że taki interes posiada - można badać, czy zarzuty te są uzasadnione i czy decyzja jest prawidłowa. Nie można jednak czynić tego odwrotnie. Podsumowując, skoro zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z przepisami regulującymi postępowanie wznowieniowe, zaś zarzuty skargi z przytoczonych wyżej powodów nie zostały uznane za zasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło