II OZ 422/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 255/21 o odrzuceniu skargi K. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę K. W. na opisaną w sentencji decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL skarżącej, dołączenie czterech egzemplarzy odpisu skargi oraz dokumentu pełnomocnictwa umocowującego do reprezentowania strony. Wezwanie powyższe doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 marca 2021 r. Dnia 15 marca 2021 r. nadesłany został numer PESEL skarżącej, jak również przedłożono cztery odpisy skargi, zaś wymagany dokument pełnomocnictwa skarżąca złożyła w dniu 16 marca 2021 r., a więc jeden dzień po wskazanym w wezwaniu terminie. W takiej sytuacji koniecznym stało się odrzucenie złożonej skargi, bowiem nie uzupełniono jej braku formalnego w siedmiodniowym ustawowym terminie, wynikającym z brzmienia art. 49 § 1 p.p.s.a., który upłynął względem strony skarżącej z dniem 15 marca 2021 r. Zażalenie na to postanowienie wniosła K. W. zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy skarżąca nadała dokument pełnomocnictwa z dowodem opłaty skarbowej w placówce pocztowej w dniu 15 marca 2021 r., tj. z zachowaniem terminu; ewentualnie: art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, gdy podpisanie skargi przez osobę, która nie przedstawiła pełnomocnictwa jest brakiem formalny skargi podlegającym usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi; art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez brak wezwania skarżącej do podpisania skargi w sytuacji, gdy sąd był do tego zobowiązany przed wydaniem rozstrzygnięcia, co skutkuje uznaniem, że wydanie zaskarżonego postanowienia było przedwczesne; art. 45 Konstytucji poprzez odrzucenie skargi bez uprzedniego wezwania strony do uzupełnienia braku formalnego skargi przez jej podpisanie, co skutkowało naruszeniem konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu. Wnosząca zażalenie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Na gruncie rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny poprawnie zastosował ten przepis wobec prawidłowo dokonanego w oparciu o akta sprawy ustalenia, że termin do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez załączenie dokumentu pełnomocnictwa, w związku z doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 8 marca 2021 r. wezwaniem w tym przedmiocie, bezskutecznie upłynął dla skarżącej w dniu 15 marca 2021 r. O poprawności ustalenia przez Sąd I instancji, że przesyłkę zwierającą dokument pełnomocnictwa skarżąca nadała na placówce pocztowej w dniu 16 marca 2021r. stanowi nie tylko data pieczęci widniejąca na kopercie zawierającej dokument pełnomocnictwa, ale również data 16 marca 2021 r. widniejąca na pieczęci przesłanego również tą przesyłką dowodu uiszczenia opłaty od pełnomocnictwa. Niezasadne są zarzuty wydania zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi bez uprzedniego wezwania skarżącej do własnoręcznego podpisania skargi. Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że w aktach sprawy powinien znaleźć się pisemny dokument potwierdzający istnienie pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślić należy, że każde pismo strony, w tym i skarga do Sądu pierwszej instancji, powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 p.p.s.a.). Braki w tym zakresie podlegają uzupełnieniu na wezwanie, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Przepis art. 49 p.p.s.a. odnoszący się do braków pisma stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (§ 1). W przypadku nieuzupełnienia we wskazanym wyżej terminie braków formalnych skargi sąd stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzuca skargę. Wprawdzie w art. 49 § 1 p.p.s.a. mowa jest o wezwaniu strony do uzupełnienia braków formalnych pisma, niemniej jednak regulacji tej nie można interpretować w oderwaniu od art. 67 § 5 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Przepis ten ma charakter obligatoryjny. W przedmiotowej sprawie skargę do sądu podpisała adwokat powołująca się na udzielone jej od skarżącej pełnomocnictwo. W konsekwencji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sytuacji art. 49 § 1 p.p.s.a. obliguje sąd administracyjny do wezwania do usunięcia braków skargi pełnomocnika strony. Dopiero w sytuacji, gdy po wezwaniu do przesłania pełnomocnictwa procesowego dla osoby, która w imieniu strony podpisała skargę okaże się, że osoba ta nie ma legitymacji do zastępowania strony, sąd zanim odrzuci skargę powinien wezwać bezpośrednio stronę do samodzielnego podpisania skargi i dopiero po bezskutecznym upływie terminu do dokonania tej czynności skargę odrzucić (por. wyrok NSA z 17 czerwca 2005 r., I FSK 20/05; postanowienie NSA z 27 października 2005 r., I FSK 378/05; wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., I OSK 203/16). Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie przyjmuje się również, że w sytuacji gdy skargę wnosi osoba, która nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem i pomimo wezwania sądu nie jest w stanie wykazać, że jest podmiotem legitymowanym do występowania w charakterze pełnomocnika, przewodniczący na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. powinien wezwać bezpośrednio stronę do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. Odrzucenie skargi złożonej przez nieprofesjonalnego pełnomocnika, który w wyznaczonym terminie nie wykazał swoich uprawnień do reprezentowania strony, bez uprzedniego wezwania osobiście strony do podpisania pisma, jest niedopuszczalne (zob. postanowienia NSA z 10 września 2015 r. II OZ 830/15; z 19 czerwca 2013 r. II GSK 1024/13). Mając powyższe na uwadze nie budzi zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego żadnych wątpliwości, że Sąd I instancji zasadnie adresatem wezwania z dnia 3 marca 2021 r. uczynił profesjonalnego pełnomocnika skarżącej. Argumentacja zażalenia dotycząca naruszenia art. 45 Konstytucji jest na gruncie tej sprawy chybiona, gdyż skarżąca miała zagwarantowany udział w postępowaniu sądowym pod warunkiem dopełnienia warunków skutecznego złożenia skargi przewidzianych w ustawie procesowej Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie dopełniając tych wymogów w terminie wyznaczonym zgodnie z ustawą strona sama pozbawiła się prawa do merytorycznego rozpoznania jej skargi. Wykonanie obowiązku dołączenia do akt sprawy dokumentu pełnomocnictwa było czynnością leżącą w zasięgu skarżącej, skoro skarżąca wypełniła taki obowiązek. Odrębną kwestia jest okoliczność, że uzupełnienie tego braku formalnego skargi było nieterminowe, co obligowało Sąd do zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.