I SA/Sz 618/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania E. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: "spółka", ‘strona", "skarżąca") utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania. Stan sprawy przedstawia się następująco. Spółka, reprezentowana przez pracownika J. S., pismem z dnia [...] stycznia 2021 r., zwróciła się do Burmistrza L. o wznowienie wszystkich postępowań podatkowych wymierzających spółce podatek wyższy niż podatek rolny z uwagi na nieznane i nieujawnione okoliczności sprawy istotne dla postępowań podatkowych. Wniosek obejmował także przestawienie wpłat podatku "od zarania do dnia dzisiejszego" i przeksięgowania nadpłaty wynikającej z pobierania podatku jak od działalności gospodarczej na zaległości w podatku rolnym. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] organ I instancji, działając na podstawie art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm.), dalej "o.p." odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego, w sprawie uchylenia wszystkich decyzji podatkowych oraz przedstawienia wpłat podatku "od zarania do dnia dzisiejszego". W motywach wskazano, że nie jest możliwe rozpatrzenie wniosku złożonego przez osobę niebędącą stroną i nie posiadającą umocowania do reprezentowania spółki. Spółka reprezentowana przez J. S., złożyła zażalenie do SKO na ww. postanowienie, na opieszałość w zakresie rozpoznania wniosku oraz na niedopełnienie obowiązków. Nadto w treści ww. pisma z dnia [...] lutego 2021 r. Spółka zwróciła się także do SKO o "uchylenie wszystkich decyzji wymierzających podatek wyższy od podatku rolnego i wydanie decyzji prawidłowych wg wytyków SKO". Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przekazaniu zażalenia przez organ I instancji, wezwało spółkę pismem z dnia [...] marca 2021 r. m.in. do jednoznacznego wskazania żądania i jego przedmiotu w zakresie żądania uchylenia decyzji wymierzających podatek, które odpowiadałoby określonemu przepisowi o.p., co umożliwiłoby Kolegium rozpoznanie wniosku we właściwym trybie normowanym przepisami o.p. Kolegium zobowiązało jednocześnie do wykazania upoważnienia osób podpisanych pod wnioskiem do reprezentowania spółki, przedstawienie wydruku KRS i złożenie pełnomocnictwa szczególnego w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. W międzyczasie, pismem z dnia [...] marca 2021 r. (data wpływu do organu [...] marca 2021 r.) spółka ponowiła dotychczasowe żądania w zakresie uchylenia wszystkich ww. decyzji wymierzających podatek wyższy od podatku rolnego i wydanie decyzji prawidłowych "wg wytyków SKO z [...].06.2013 r." lub stwierdzenie bezprzedmiotowości wniosku z uwagi na wznowienie postępowań postanowieniem Burmistrza z [...].12.2012 r. Ponadto spółka nie zgodziła się z organem I instancji, że pełnomocnictwo dla J. S. wygasło z chwilą śmierci prezesa spółki, wskazując na orzecznictwo w tym zakresie. W kolejnym piśmie z dnia [...] marca 2021 r. spółka wskazała nadto, że jest reprezentowana przez pełnomocnika oraz zarząd, co wynika z podpisów na wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. Pełnomocnik wskazał także, że organy podatkowe winny przeanalizować czy wniosek spółki o wznowienie jest zasadny w związku z postępowaniem i decyzją SKO z 2013 r. Spółka wniosła o podjęcie z urzędu działań prowadzących do wyeliminowania dalece błędnych decyzji organu I instancji, co zostało potwierdzone decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] W kolejnym piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. spółka podtrzymała dotychczasowe wnioski i żądania. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...], SKO w S., działając na podstawie art. 208 § 1 o.p., wskazując na podanie z dnia [...] lutego 2021 r., sprecyzowane podaniem z dnia [...] marca 2021 r., z dnia [...] marca 2021 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2021 r. umorzyło postępowanie w sprawie. W motywach decyzji Kolegium wskazało, że spółka, pomimo wezwania, i podjętych przez nią prób, nie wskazała ostatecznie żądania, które pozwoliłoby organowi odwoławczemu na prowadzenie postępowania i podjęcie rozstrzygnięcia, przewidzianego przepisami o.p. W ocenie organu, w przepisach o.p. brak jest unormowań pozwalających na uchylenie wszystkich decyzji Burmistrza L., przy niewskazaniu poszczególnych decyzji i podstawy ich uchylenia. Kolegium, w związku z brakiem podstawy prawnej w przepisach o.p. do prowadzenia postępowania celem uchylenia wszystkich decyzji, uznało postępowanie w tej kwestii za bezprzedmiotowe. Pismem z dnia [...].05.2021 r. strona złożyła odwołanie, w którym podniosła jak dotychczas, wskazała że wnosi o zmianę lub o uchylenie lub o wznowienie postępowań na wniosek spółki lub z urzędu z uwagi na ich wadliwość wytkniętą decyzją [...] z [...].06.2013 r. Spółka w uzasadnieniu wskazała, że sprawa zawisła przed Kolegium z uwagi na postanowienie Burmistrza L. nie chcącego wznowić postępowań podatkowych przeprowadzonych nieprawidłowo. Wskazała, że o ich wadliwości wypowiedziało się SKO. Spółka podkreśliła, że organy winny dążyć do stanu zgodnego z prawem, a Burmistrz "nie jest skłonny do zmiany swoich bubli prawnych" i odmówił wznowienia postępowań. Jak podniosła strona, SKO w S. etapowo kilkukrotnie wzywało do uzupełnienia kolejnych braków, co spółka wykonywała w miarę możliwości. W przekonaniu skarżącej wcześniejsze uzupełnienia nie budziły wątpliwości, co pozwalało domniemywać, że organ ma już wszystko, by przychylić się do zażalenia i wniosków. Kolegium, po ponownym rozpoznaniu sprawy, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2021 r. W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy powołał treść art. 208 § 1 o.p. wyjaśniając przesłanki umorzenia postępowania z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, a także treść art. 165 o.p. Organ odwoławczy podtrzymał stanowisko, że żądania ujęte w kolejnych pismach spółki, dotyczące załatwienia sprawy z urzędu, podjęcia działań prowadzących do wyeliminowania z urzędu dalece błędnych decyzji organu I instancji, których błędność potwierdziło SKO z [...].06.2013 r., są niesprecyzowane, co uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Kolegium wskazało na tryby postępowania prowadzące do wzruszenia decyzji ostatecznych, określone w o.p. Kolegium wskazało, że strona zgłaszając do organu podatkowego żądanie, winna podać jego podstawy i okoliczności uzasadniające wszczęcie postępowania. Nie może natomiast oczekiwać od organu podatkowego poszukiwania i snucia domysłów, o jakie decyzje ostateczne chodzi i jaką wadą są dotknięte one bądź postępowania podatkowe. Stąd, w ocenie Kolegium, wobec niesprecyzowania żądania strony, umorzenie postępowania w sprawie było zasadne. Spółka na powyższą decyzję Kolegium dnia [...] czerwca 20201 r. złożyła skargę do tutejszego Sądu, podtrzymując dotychczasowe żądania skierowane do organów podatkowych oraz wnosząc o zmiany decyzji ostatecznych, lub uchylenie ich, lub unieważnienie lub o wznowienie postępowań na wniosek spółki lub z urzędu z uwagi na ich wadliwość wytkniętą decyzją nr [...] z [...].06.2013 r. Wskazała, że podstawą wydania skarżonej decyzji jest wg SKO: przedawnienie zobowiązania podatkowego oraz brak w sprawie sprecyzowania żądania spółki. W ocenie spółki, to organ podatkowy powinien wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, czego podatnik w istocie się domaga w swoim piśmie. Dlatego każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. Spółka podniosła, że dąży do wykonania decyzji [...] z [...].06.2013 r. by w ten sposób zostały uchylone błędne decyzje Burmistrza, na podstawie których dokonał wpisów na hipotece nieruchomości spółki, co niewątpliwie zablokowało szereg czynności spółki choćby z uwagi, że rzekome zobowiązania podatkowe przewyższają wartość nieruchomości i nie sposób z nią czegokolwiek zrobić. Spółka podkreśla, że Burmistrz jako władny z uporem nie czyni niczego by ten stan zmienić, odmawia wydania zaświadczenia dla potrzeb wydziału Ksiąg Wieczystych by można było dokonać wpisu-wykreślenia. W związku ze skarżoną obecnie decyzją sytuacja wydaje się patowa bo organ wyższej instancji odmawia pomocy w zmianie nieprawidłowego stanu wynikającego z nierespektowania jego decyzji [...] z [...].06.2013 r. od chwili jej wydania do dnia dzisiejszego. Zatem zaniechania w obu instancjach paraliżują działalność spółki. Spółka nadal uważa że właściwe postępowania winny być wszczynane z urzędu. Nie może być tak że z uwagi na przedawnienie podatkowe nie można niczego zrobić a nieruchomość spółki mimo tego przedawnienia jest obciążona przedawnionymi zobowiązaniami wpisanymi jak wiadomo na podstawie błędnych decyzji. Taka patologiczna sytuacja nie może mieć miejsca a organy winny pomóc w jej właściwym załatwieniu. Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - w skrócie: "p.p.s.a."). Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uwzględnił przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 poz. 137) zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei w myśl art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając wniesioną skargę w granicach tak zakreślonych kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Tym co należało rozstrzygnąć była kwestia, czy w sprawie istniały podstawy do umorzenia postępowania wszczętego na skutek wniosku spółki, skierowanego do Kolegium, zawartego w zażaleniu z dnia [...] lutego 2021 r. - o "uchylenie wszystkich decyzji wymierzających podatek wyższy od podatku rolnego i wydanie decyzji prawidłowych wg wytyków SKO". Na wstępie zatem wskazać należy, że zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie wszczyna się z urzędu lub na żądanie strony. Stosownie bowiem do art. 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Wyrażona w powyższej normie prawnej zasada legalizmu oznacza przede wszystkim obowiązek organów podatkowych działania zgodnie z obowiązującymi przepisami kompetencyjnymi. Organy podatkowe mogą zatem podejmować tylko takie działania, w takich formach i w takim zakresie, w jakim zostały upoważnione przez ustawodawcę. Stosownie do treści art. 165 § 3 O.p. - z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania. Jak wskazuje się w orzecznictwie, nie można odmówić wszczęcia postępowania, jeżeli konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które może doprowadzić do wniosku, że zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania, gdyż wydanie rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowe i powinna być wydana decyzja administracyjna (o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 208 § 1 O.p.) – por. też wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt I GSK 778/17, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 591/17. Jak zaś wskazał WSA w Łodzi w wyroku z dnia 4 września 2019 r. I SA/Łd 229/19 odmowa wszczęcia postępowania w momencie złożenia wniosku, w rozumieniu art. 165 O.p., musi być dla organu oczywista, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, zaś w przypadku gdy w wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustali, że postępowanie jest bezprzedmiotowe wydaje zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej decyzję o umorzeniu postępowania podatkowego. W badanej sprawie bezprzedmiotowość sprawy nie była oczywista już w dniu złożenia wniosku. Słusznie zatem po stwierdzeniu, iż wniosek spółki jest nieprecyzyjny i nie pozwala na dalsze procedowanie w tym zakresie, organ zwrócił się do niej pismem z dnia [...] marca 2021 roku wzywając ją o "jednoznaczne wskazanie żądania i jego przedmiotu w zakresie żądania uchylenia decyzji wymierzających podatek". Mimo doręczenia powyższego wezwania spółka nie sprecyzowała swojego żądania w tym zakresie. W dalszych pismach również wskazywała przedmiot wniosku w sposób niejednoznaczny i nieprecyzyjny. Bezprzedmiotowość, jak już wskazano i jak trafnie wskazał organ może mieć charakter pierwotny, czyli powstać przed wszczęciem postępowania, jak też i wtórny i pojawić się w toku już trwającego postępowania. W takim razie wszczęte postępowanie podlega umorzeniu (por. też wyrok WSA we Wrocławiu z 15 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Wr 299/14). Zasadnie zdaniem Sądu uznał organ, że z przesłanych do Kolegium pism domyślać się jedynie można, że spółka kwestionuje decyzje ostateczne Burmistrza L., jednak o jakie konkretnie decyzje chodzi i jaką wadą są dotknięte – spółka nie wyjaśniła. Tymczasem w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że od spółki prawa handlowego, będącej podmiotem profesjonalnym należy wymagać racjonalnego działania (wyrok NSA z 5 lutego 2021 II FSK 1116/19), a takim w przekonaniu Sądu jest doprecyzowanie składanych żądań, nie zaś ciągłe powtarzanie (także w skardze) ogólnikowych nieprecyzyjnych oczekiwań względem organu. Takim wymogiem wobec podmiotu profesjonalnego wskazywanym w orzecznictwie jest też wymóg znajomości obowiązujących go przepisów prawa (tak wyrok NSA z 14 listopada 2019 sygn. akt II OSK 3246/17) – w przekonaniu Sądu chociażby podstawowych. Z kolei w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. akt II OZ 568/18 NSA wskazał, że spółka prawa handlowego jest podmiotem profesjonalnym funkcjonującym w obrocie gospodarczym, wobec którego można stosować podwyższony stopień staranności (tak też wyrok NSA z dnia 10 lutego 2017 r. sygn. akt I FSK 961/15). Tak więc i w badanej sprawie można było oczekiwać od strony – będącej profesjonalną spółką - staranności w formułowaniu wniosku, tym bardziej iż została przez organ wezwana do jego sprecyzowania. W takim stanie rzeczy za prawidłowe należało przyjąć stanowisko organu, iż skierowane doń żądanie w tym zakresie w istocie okazało się bezprzedmiotowe. Organ wyjaśnił stronie w treści zaskarżonej decyzji podstawy prawne umorzenia postępowania jak i podstawy faktyczne rozstrzygnięcia. Co należy podkreślić, zdaniem Sądu, oceniana decyzja umarzająca postępowanie nie zamyka stronie drogi do żądania zmiany, uchylenia, stwierdzenie ich nieważności czy wznowienia postępowania w sprawach określonych decyzji wydawanych przez Burmistrza L.. Każdorazowo jednak żądanie musi zostać sformułowane w sposób konkretny i jednoznaczny – pozwalający na prawidłową identyfikację decyzji, której weryfikacji strona się domaga, jak i wynikającego z przepisów Ordynacji podatkowej trybu postępowania. Jednocześnie Sąd wskazuje, że wydanie w pierwszej instancji decyzji umarzającej postępowanie w zakresie skierowanego do Kolegium żądania o "uchylenie wszystkich decyzji wymierzających podatek wyższy od podatku rolnego i wydanie decyzji prawidłowych wg wytyków SKO" i utrzymanie jej w mocy na skutek odwołania, nie zwalnia Kolegium od wydania jako organ odwoławczy - rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w zakresie złożonego zażalenia na postanowienie Burmistrza L. z dnia [...] lutego 2021 r. Jednak wobec wcześniej wskazywanych okoliczności , Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.