I SA/Gd 1307/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-11-30
Skład orzekający: Ewa Wojtynowska, Sławomir Kozik, Joanna Zdzienicka-Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, złożony po upływie terminu do jego wniesienia, może zostać uwzględniony, jeśli strona kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że kwestionowanie prawidłowości doręczenia decyzji nie może być skuteczne na gruncie oceny legalności zastosowania przepisów dotyczących przywrócenia terminu. Brak skutecznego doręczenia decyzji powoduje, że termin do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczyna biegu, a w konsekwencji nie może zostać przekroczony i przywrócony. Ponadto, sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie ustawowego terminu od dnia, w którym strona powzięła wiedzę o wydaniu decyzji.Stan faktyczny
Skarżący J.T. złożył odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu, wskazując na uchybienie terminu do złożenia wniosku oraz brak wykazania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przywrócenia terminu, prawidłowości doręczeń oraz zasad postępowania dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 29 lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 lipca 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor IAS) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przez J.T. odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: Naczelnik US) z dnia 30 listopada 2020r. w przedmiocie ustalenia wysokości dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych za 2015 rok.
W uzasadnieniu Dyrektor IAS wskazał, że Naczelnik US wydał wobec J.T. (dalej: podatnik, skarżący) decyzję z dnia 30 listopada 2020r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych za 2015 rok.
Ww. decyzja została wysłana na adres zamieszkania podatnika i uznana za doręczoną w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej z dniem 17 grudnia 2020 r. (po dwukrotnym awizowaniu w dniach 3.12.2020 r. i 11.12.2020 r.). W decyzji zawarto pouczenie o przysługującym podatnikowi prawie wniesienia odwołania od tej decyzji do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej – za pośrednictwem Naczelnika US - w terminie 14 dni od daty jej doręczenia. Termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 31 grudnia 2020 r.
W dniu 15 kwietnia 2021 r. podatnik wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku wskazał, że przyczyną uchybienia terminu był brak wiedzy o prowadzonym postępowaniu (doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania na adres inny niż adres zamieszkania podatnika) oraz brak doręczenia decyzji w związku z przebywaniem podatnika w tym czasie poza granicami kraju.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przytoczył treść art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), dalej też jako O.p., regulującego instytucję przywrócenia terminu. Wskazał, że jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie stosownego wniosku w terminu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Warunku tego, zdaniem organu, podatnik nie dopełnił, bowiem o fakcie wydania decyzji podatnik powziął wiedzę najpóźniej w dniu 1 kwietnia 2021r., tj. w dacie doręczenia mu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz odpisu tytułu wykonawczego, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożył w dniu 15 kwietnia 2021r.
Ponadto, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, podatnik nie wykazał przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Podatnik wskazywał, że nie posiadał wiedzy o prowadzonym postępowaniu, bowiem postanowienie o wszczęciu tego postępowania skierowane zostało na niewłaściwy adres. Odnosząc się do tego organ wskazał, że korespondencja do podatnika kierowana była każdorazowo na jego adres zamieszkania wynikający z bazy danych identyfikacyjnych i adresowych prowadzonej przez [...] Urząd Skarbowy w G.. W związku z tym postanowienie o wszczęciu postępowania skierowane zostało na adres ul. [...] w G., a decyzja na adres ul. [...] w G.. Przesyłki doręczane były na właściwy adres, w trybie art. 150 O.p. Przebywanie natomiast podatnika za granicą w związku z wykonywaną pracą nie uzasadnia przywrócenia terminu, podatnik powinien bowiem zapewnić możliwość odbioru kierowanej do niego korespondencji.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu odwoławczego i zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów – notatki służbowej z dnia 30/31 marca 2021r. w przedmiocie ustalenia terminu zapoznania się z aktami postępowania podatkowego oraz z pisemnej reklamacji skierowanej do operatora pocztowego na fakt braku pozostawienia awiz o doręczanych przesyłkach poleconych w jego miejscu zamieszkania w okresie 2019-2020r.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 228 § 1 pkt 2, art. 162 § 2 O.p. poprzez uznanie, że podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie; poprzez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy termin wadliwie nie został przywrócony,
2. art. 228 § 1 pkt 2, art. 162 § 1 i 2 O.p. poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przez Skarżącego wszystkie przesłanki niezbędne do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania określone w art. 162 § 1i2 O.p., w tym przesłanka polegająca na uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez winy Skarżącego i wydanie postanowienia odmawiającego przywrócenie terminu do wniesienia odwołania pomimo spełnienia przez Skarżącego wszystkich przesłanek niezbędnych do przywrócenia terminu przez organ;
3. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażające się w błędnym przyjęciu przez organ, że podatnik od dnia 1 kwietnia 2021 r. wiedział o istnieniu decyzji dotyczącej podatku w przedmiocie ustalenia wysokości dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych za 2015 rok co miało wynikać z zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego podczas gdy informację taką pełnomocnik powziął dopiero w dniu 8 kwietnia 2021r.
4. art. 178 § 1 O.p. poprzez pominięcie ciążącego na organie obowiązku podjęcia ciągu czynności procesowych mających na celu kompleksowe zebranie i wszechstronne rozpatrzenie całego zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie zapewnienia czynnego udziału strony w czynnościach mających na celu ustalenie spełnienia zasadności wymogów statuowanych na gruncie art. 162 § 1 i 2 O.p.
5. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 O.p. poprzez podjęcie przez organy podatkowe działań niezgodnych z przepisami prawa, rozstrzygnięcie na niekorzyść podatnika wszystkich niejasności organów co do interpretacji przepisów prawa, jak również stosowanie wykładni przepisów prawa krzywdzącej dla podatnika oraz uporczywe twierdzenie, że brak jest jasnych przesłanek uprawdopodobniających w wystarczającym stopniu brak zawinienia Skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania podczas gdy podatnik nie mając wiedzy o toczącym się postępowaniu podatkowym i w terminach doręczenia decyzji podatkowej w związku z pracą przebywając za granicą nie miał możliwości przy zachowaniu najwyższej staranności w terminie wnieść odwołania co uzasadnia brak winy w uchybieniu terminu;
6. art. 120, art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 w związku z art.146 § 1 i art. 148 § 1 O.p. poprzez uznanie, że doręczenie skarżącemu jako osobie fizycznej postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego nastąpiło pod adresem miejsca jego zamieszkania, podczas gdy miejsce zamieszkania należy rozumieć zgodnie z art. 25 k.c. w ten sposób, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu i wskutek powyższego niewłaściwe zastosowanie oraz świadome i celowe kierowanie do Skarżącego przez organ podatkowy pism i usiłowanie doręczenia pism w toku postępowania pod adresem niebędącym adresem faktycznego zamieszkania strony;
7. art. 150 § 1 O.p. w związku z art. 148 § 1 O.p. przez niewłaściwe zastosowanie i pominięcie, że warunkiem doręczenia zastępczego decyzji przy zastosowaniu i uznania za doręczoną awizowanej w miejscu zamieszkania strony jest niemożność doręczenia przesyłki w sposób wskazany w art. 148 § 1 O.p., tj. adresatowi w miejscu jego zamieszkania lub jego domownikowi; "w przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania", czyli niemożność doręczenia przesyłki adresowanej do miejsca zamieszkania strony skarżącej,
8. art. 120, art. 121 § 1 i 2, art. 187, art. 191 O.p. przez pominięcie oraz zignorowanie uporczywie zwracanych z adnotacją poczty "nie podjęto w terminie" przesyłek poleconych kierowanych w toku postępowania podatkowego na adres [...] G. widniejący w bazach adresowych organu podatkowego, podczas gdy podatnik od roku 2018 wskazywał adres [...] G.;
9. art. 124 O.p. poprzez brak wskazania przesłanek, dla których organ pominął twierdzenia pełnomocnika, że niezwłocznie po powzięciu informacji o zajęciu rachunku bankowego podatnika, ale w terminie wyznaczonym przez organ podatkowy udał się do [...] Urzędu Skarbowego w G. celem zapoznania się z aktami postępowania, a zatem pierwszym dniem, w którym podatnik mógł się dowiedzieć o wydaniu zaskarżonej decyzji, był dzień zapoznania się z aktami w organie podatkowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Pismem z dnia 14 października 2021 r. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z odpowiedzi operatora pocztowego na zgłoszoną reklamację dotyczącą awizowania przesyłek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kwestionowane postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego i procesowego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.), dalej O.p., w razie uchybienia terminowi należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela zapatrywania wyrażone w wyroku NSA z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1445/11 (a także m.in. w wyrokach z tej samej daty o sygn. akt I FSK 1443/11, I FSK 1444/11 i I FSK 1446/11) i tak, aprobując poglądy wyrażone w powołanych orzeczeniach powtórzyć można szeroko uargumentowaną w nich tezę, że "wymogi logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim)". Skoro bowiem punktem wyjścia do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest jego niedotrzymanie, to właśnie stwierdzenie tegoż uchybienia powinno być tym, co w pierwszej kolejności następuje. Przepisy art. 162 § 1 i § 2 O.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że, aby złożyć wniosek o przywrócenie terminu, termin musi być uchybiony. Wniosek w tym zakresie złożony mimo braku uchybienia terminowi jest niedopuszczalny. Z tej perspektywy pierwszeństwo winno mieć zatem rozstrzygnięcie w postaci postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminowi. Tego rodzaju postanowienie otwiera bowiem drogę do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu jako w ogóle mogącego osiągnąć cel, dla którego został on przewidziany. Umożliwia zajęcie się badaniem jego zasadności, w szczególności oceną przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu. Ocena taka jest możliwa tylko i wyłącznie wtedy, gdy termin odwoławczy został przekroczony.
Kwestia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji nie stanowi natomiast uzasadnienia istnienia drugiej przesłanki z art. 162 § 1 O.p. - uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Jak wskazano wyżej, stanowi ona uzasadnienie dla przesłanki dotyczącej tego, czy do uchybienia terminu w ogóle doszło. W sytuacji uwzględnienia zarzutów strony i uznania, że przesyłka wskutek błędów poczty nie została skutecznie stronie doręczona w trybie tzw. fikcji prawnej (art. 150 O.p.), konsekwencją byłoby stwierdzenie, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął swojego biegu, w związku z czym orzekanie w przedmiocie jego przywrócenia byłoby bezprzedmiotowe. Dlatego też kwestia prawidłowości doręczenia stronie przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji jest badana przede wszystkim w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Również w wyroku z dnia 15 stycznia 2019r., sygn. akt II FSK 2677/18 (wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), NSA stwierdził, że argumentacja strony wnoszącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, koncentrująca się na kwestionowaniu prawidłowości doręczenia decyzji organu pierwszej instancji dokonanego na podstawie art. 150 O.p., nie może odnieść skutku na gruncie oceny legalności zastosowania przez organy przepisów proceduralnych dotyczących przywrócenia terminu, bowiem podważa sens złożonego w tym zakresie wniosku. Skoro, jak twierdzi strona, do doręczenia decyzji wymiarowej w ogóle nie doszło, to konsekwentnie należałoby przyjąć, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął swego biegu, a zatem nie mógł również zostać uchybiony. W tej sytuacji procesowej wniosek o przywrócenie terminu jawi się jako środek procesowy nieadekwatny do zaistniałych okoliczności, a strona skarżąca powinna zgłaszać tego rodzaju argumenty, skarżąc postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Zarówno w doktrynie, jak i judykaturze wielokrotnie wyrażano pogląd, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu nie można skutecznie kwestionować prawidłowości doręczenia decyzji. Brak skutecznego doręczenia decyzji powoduje bowiem, że bieg terminu do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczyna się, a w konsekwencji nie może on zostać przekroczony i tym samym przywrócony stosownie do art. 162 § 1 O.p. Jeżeli stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, na mocy postanowienia wydanego w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., to nieprawidłowości w doręczaniu decyzji powinny być podnoszone w ramach skargi na to postanowienie (zob. P. Pietrasz w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany pod red. L. Etela, LEX/el. 2020; R. Hauser w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz i in., wyd. IX, WKP 2019; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 27 lutego 2020 r., I FSK 2241/19; 12 grudnia 2019 r., I FSK 1653/17; 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17; 28 lutego 2019 r., I FSK 475/17; 10 lipca 2018 r., I FSK 1310/16 i powołane tam orzecznictwo).
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy wskazać należy, że w odniesieniu do złożonego przez skarżącego odwołania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 29 lipca 2021 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Skarga wniesiona na to postanowienie została oddalona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 30 listopada 2021r. sygn. akt I SA/Gd 1308/21. W wyroku tym Sąd za prawidłowe uznał stanowisko Dyrektora, że decyzja organu I instancji została stronie skutecznie doręczona z dniem 17 grudnia 2020 r. na właściwy adres podatnika i od tej daty bieg rozpoczął termin do jej zaskarżenia oraz że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Sąd nie podzielił zarzutów Skarżącego sprowadzających się do tezy, że doręczenie decyzji nastąpiło na niewłaściwy adres i z naruszeniem art. 150 O.p. W wyroku tym Sąd odniósł się również do dowodu w postaci odpowiedzi Poczty Polskiej na zgłoszoną przez skarżącego reklamację w zakresie awizowania przesyłek doręczanych na adres przy ul. [...] w G. stwierdzając, że dowód ten nie potwierdza zarzutów skarżącego co nieprawidłowości w tym zakresie. Podniesione zatem w rozpatrywanej skardze zarzuty odnoszące się do powyższej kwestii należy uznać za bezzasadne.
Za bezsporny uznać zatem należy fakt uchybienia przez stronę terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, wynika to bowiem z ostatecznego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 29 lipca 2021 r. nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Zgodzić się również należy z organem, że w złożonym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżący nie wskazał żadnych okoliczności wskazujących na brak jego winy. Okolicznością uzasadniającą brak winy strony byłaby nagła, nadzwyczajna sytuacja, przed której negatywnymi następstwami strona obiektywnie nie miałaby możliwości się zabezpieczyć, nawet przy dołożeniu wszelkich możliwych w danych okolicznościach starań, w tym także nie mogłaby skorzystać z pomocy innych osób dla dokonania czynności procesowej w terminie. Tymczasem w okolicznościach analizowanej sprawy nie zostały wykazane przeszkody, których skarżący nie byłby w stanie usunąć nawet przy dołożeniu wszelkich możliwych starań w danych warunkach. Fakt, że skarżący pracuje za granicą nie jest tego typu nagłą przeszkodą. Sam fakt przebywania poza miejscem zamieszkania nie stanowi przeszkody o charakterze nadzwyczajnym, która uniemożliwia podejmowanie czynności postępowania. Osoba świadoma tego, że w określonym, dłuższym okresie nie będzie przebywać w swoim miejscu zamieszkania, powinna przed przewidywanym wyjazdem odpowiednio zabezpieczyć swoje interesy (por. postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2012r. sygn. akt II FZ 911/12, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2012r. sygn. akt I SA/Gd 730/12).
Nie jest też uzasadniony zarzut, że podatnik wskutek uchybień proceduralnych organu nie mógł wiedzieć o toczącym się postępowaniu. Skarżący argumentował, że postanowienie z dnia 3 grudnia 2019 r. o wszczęciu postępowania podatkowego zostało doręczone na niewłaściwy adres, tj. ul. [...] G.. Był to jednak adres wynikający z bazy danych identyfikacyjnych i adresowych prowadzonej przez organ. Ustawa z 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2020 r., poz. 170 ze zm.) przewiduje, że podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Zgodnie z art. 9 ust. 1d ustawy, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL, nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Skarżący podnosił, że za ostatnie lata nie składał zeznań podatkowych, w których mógłby dokonać aktualizacji miejsca zamieszkania, nie jest to jednak okoliczność obciążająca organ podatkowy. Podatnik nie informując o zmianach adresu zamieszkania naraża się między innymi na to, że w razie konieczności przeprowadzenia wobec niego jakiegokolwiek postępowania organ podatkowy skieruje korespondencję na ostatni znany adres, co miało miejsce w tej sprawie. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 12 stycznia 2017 r., II FSK 3866/14, zgodnie z którym trudno oczekiwać, że organ podatkowy każdorazowo przed wszczęciem postępowania będzie prowadził szeroko zakrojone czynności w celu ustalenia adresu strony. Stąd też brak jest podstaw do zaakceptowania twierdzeń skarżącego, że doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania na adres, pod którym on nie zamieszkuje, może uwolnić go od negatywnych konsekwencji procesowych, skoro nie podjął on żadnych działań mających na celu powiadomienie o tym administracji skarbowej. Takie zachowanie nie może usprawiedliwiać podatnika w sytuacji nieterminowego odbioru korespondencji i nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminowi.
Jak wyjaśniono w wyroku NSA z dnia 28.06.2017 r., sygn. akt II FSK 3102/15, doręczenia dokonywane w trybie zastępczym (przez awizo, a więc z upływem terminu, w którym adresat może je odebrać), mają takie samo znaczenie prawne, jak doręczenia do rąk adresata, toteż okoliczność, że doręczenia dokonywane były właśnie w trybie zastępczym, ani nie powodowała prawnej nieskuteczności tych czynności, ani nie nakładała na organy administracji publicznej obowiązku dodatkowej weryfikacji skuteczności tak dokonanych doręczeń. Sąd pogląd ten podziela. Fakt zatem, że korespondencja doręczana była w trybie art. 150 O.p. (fikcja prawna doręczenia) nie obligował organu do weryfikowania adresu podatnika wynikającego z bazy danych, tym bardziej, że korespondencja przekazywana na adres skarżącego wynikający z urzędowych ewidencji nie wracała z adnotacjami, które mogłyby nasunąć wątpliwości co do jego aktualności. Przesyłki były dwukrotnie awizowane i wracały z adnotacją o ich niepodjęciu w terminie. Dodać należy, że w tym samym trybie przesyłki doręczane były w okresie późniejszym (w tym decyzja z dnia 30.11.2020r.) również i pod adresem wskazywanym przez skarżącego jako prawidłowy, tj. [...], a to z uwagi na nieobecność skarżącego związaną z wykonywaną przez niego pracą i niezapewnieniem przez niego możliwości odbioru korespondencji chociażby poprzez ustanowienie pełnomocnika do doręczeń. Z okoliczności sprawy wynika, że to była rzeczywista przyczyna nieodbierania przez skarżącego korespondencji, a nie uchybienia organu w adresowaniu przesyłek.
Podsumowując, skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Regularnie przebywając poza granicami kraju w związku z wykonywaną pracą powinien on zadbać o odbiór kierowanej do niego korespondencji. Zaniedbanie tego obowiązku w okolicznościach niniejszej sprawy nie było usprawiedliwione.
Jakkolwiek już powyższe wystarczające jest do uznania złożonego wniosku o przywrócenie terminu za bezzasadny, w zaskarżonym postanowieniu organ wskazuje na jeszcze jeden istotny powód do odmowy przywrócenia terminu, jakim jest złożenie wniosku z przekroczeniem ustawowego siedmiodniowego terminu. Powtórzyć należy, że w myśl art. 162 § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.
Dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 O.p., przypada na moment powzięcia informacji o wydaniu aktu. W tym dniu ustaje bowiem przyczyna uchybienia terminowi, jaką jest brak wiadomości o wydaniu decyzji. Nie może to być, w każdej sytuacji, data, w której pełnomocnik podatnika zapoznał się treścią decyzji (postanowienia), gdyż o dacie, od której należy liczyć ww. termin, decydowałby wówczas sam podatnik, a nie przepis prawa (por. wyrok NSA z 20 października 2010 r., II FSK 1090/09 oraz z 8 marca 2017 r., sygn. akt. I FSK 1473/15). Ponadto dokonując wykładni pojęcia dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, zawartego w treści przepisu art. 162 § 2 O.p., należy mieć na uwadze zdarzenie potwierdzone (nie domniemywane) oparte na dacie pewnej (wyrok NSA z 10 października 2013 r. sygn. akt. II FSK 554/12).
Przenosząc na grunt niniejszej sprawy powyższe poglądy, z którymi Sąd się zgadza, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik podatnika skontaktował się z organem podatkowym w dniu 30 marca 2021 r. zgłaszając zamiar zaznajomienia się z aktami postępowania, a w dniu 8 kwietnia 2021 r. po uprzednim umówieniu się, zapoznał się z aktami sprawy. Data zapoznania się z aktami sprawy nie jest jednak równoznaczna z datą powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji, to bowiem nastąpiło wcześniej, co najmniej w dniu 30 marca 2021 r., a najpóźniej, jak przyjął organ, w dniu 1 kwietnia 2021 r., w dacie doręczenia skarżącemu (przesyłka odebrana została przez skarżącego osobiście) zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego oraz odpisu tytułu wykonawczego, w którym wskazano m.in. jako podstawę jego wystawienia decyzję z dnia 30 listopada 2020 r.
W tym stanie rzeczy nie można zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu zaczął biec dopiero od 8 kwietnia 2021r., kiedy to podczas wizyty w organie podatkowym I instancji pełnomocnik zapoznał się z treścią decyzji.
Trafne jest ustalenie organu odwoławczego, że skarżący powziął wiedzę o wydaniu ww. decyzji najpóźniej w dniu 1 kwietnia 2021r., a zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożony w dniu 15 kwietnia 2021 r. był spóźniony. Jak zasadnie stwierdził organ, także zatem i z tej przyczyny wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ww. ustawy, Sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło