II GSK 606/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-10-09
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Karolina Kisielewicz-Sierakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kandydat na prezesa zarządu banku, w postępowaniu o wyrażenie zgody na jego powołanie, ma status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. po nowelizacji ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym z 2021 r.?Ratio decidendi
Po nowelizacji ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym z 2021 r., wprowadzającej art. 11aa, kandydat na prezesa zarządu banku nie jest stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie wyrażenia zgody na jego powołanie. Stroną jest wyłącznie wnioskodawca (bank). Kandydatowi przysługuje prawo do zaskarżenia decyzji odmawiającej zgody.Stan faktyczny
Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) odmówiła wyrażenia zgody na powołanie kandydata na stanowisko prezesa zarządu Gospodarczego Banku Spółdzielczego w B., oceniając negatywnie jego wiedzę, umiejętności i doświadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję KNF, uznając, że kandydat powinien być stroną postępowania administracyjnego ze względu na tzw. prawo refleksowe. KNF wniosła skargę kasacyjną, kwestionując status strony kandydata.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska Protokolant straszy asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komisji Nadzoru Finansowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 grudnia 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2339/21 w sprawie ze skargi Rady Nadzorczej Gospodarczego Banku Spółdzielczego w B] na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko prezesa zarządu banku 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Rady Nadzorczej Gospodarczego Banku Spółdzielczego w B. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 14 grudnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 2339/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rady Nadzorczej Gospodarczego Banku Spółdzielczego w B. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z 25 czerwca 2021 r. w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko prezesa zarządu banku, uchylił zaskarżoną decyzję, a także zasądził zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Gospodarczy Bank Spółdzielczy w B. (dalej "skarżący", "RN Banku", "wnioskodawca", "kandydat") wystąpiła 4 grudnia 2020 r. do Komisji Nadzoru Finansowego (dalej również: "KNF") z wnioskiem o wyrażenie zgody na powołanie J. G. na stanowisko Prezesa Zarządu Banku.
KNF dokonała negatywnej oceny kandydata w zakresie posiadania wiedzy, umiejętności i doświadczenia, odpowiednich do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Banku uwzględniając wynikającą z ust. 20-23 Wytycznych Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) oraz Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) z 21 marca 2018 r. w sprawie oceny odpowiedniości członków organu zarządzającego i osób pełniących najważniejsze funkcje (dalej: Wytyczne EBA) zasadę proporcjonalności, nakazującą uwzględnianie w przeprowadzanych procesach ocenę indywidualnego profilu ryzyka i modelu biznesowego Banku. W ocenie organu, analiza doświadczenia zawodowego kandydata wskazuje na brak nabycia doświadczenia zawodowego - w ramach dotychczasowej praktyki zawodowej - niezbędnego do samodzielnego kierowania przedsiębiorstwem bankowym, bowiem zasób jego wiedzy i umiejętności zdobytych na podstawie własnych obserwacji i przeżyć związanych z praktykowaniem na dotychczasowych stanowiskach nie obejmuje kluczowych aspektów działalności przedsiębiorstwa bankowego istotnych z punktu widzenia ustawowych kryteriów, o których mowa w art. 22aa ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1896, ze zm.). Oceniła bowiem, że w swojej dotychczasowej praktyce zawodowej, kandydat, przed podjęciem zatrudnienia w Banku, nie podejmował decyzji w procesach zarządczych obejmujących zarówno kierowanie bieżącą działalnością przedsiębiorstwem bankowym, jak i planowanie tej działalności oraz identyfikację, pomiar, monitorowanie ryzyka występujących w działalności banku. Przyznała, że doświadczenie w tym zakresie kandydat zaczął zdobywać dopiero od 1 września 2020 r., tj. od momentu powołania na członka Zarządu Banku, co oznacza, kandydat nie posiada odpowiedniego doświadczenia praktycznego w kierowaniu działalnością Banku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaskarżonym wyrokiem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), uwzględnił skargę, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Zdaniem WSA, zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób stanowiący podstawę do wznowienia postępowania o którym mowa w art. 145 par 1 pkt 1 b p.p.s.a. z uwagi na fakt, że ocena kandydata przedstawionego we wniosku dokonana została bez jego udziału w postępowaniu. Tymczasem art. 28 k.p.a. w powiązaniu z art. 22b ust 2a i ust 3 Prawa bankowego kreuje status kandydata jako strony postępowania administracyjnego prowadzonego przez KNF w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie go na stanowisko prezesa zarządu banku, bowiem. interes prawny kandydata w udziale w tym postępowaniu administracyjnym należy wywieść z tzw. prawa refleksowego. Prawo refleksowe kształtuje specyficzną więź prawną między podmiotem dysponującym publicznym prawem podmiotowym o charakterze pozytywnym a osobą trzecią dysponującą prawem publicznym negatywnym. Związek ten ma charakter materialny i formalny. Materialny wyraża się w tym, że wykonywanie (przyznanie) uprawnień pierwszemu z nich powoduje pewien skutek w uprawnieniach drugiego. Formalny z kolei wiąże się z koniecznością ochrony procesowej podmiotu dysponującego prawem refleksowym w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji. WSA zwrócił uwagę, że w art. 22b ust. 3 Prawa bankowego ustawodawca mówi wprost o uprawnieniach bądź ich braku u osoby, "której dotyczy wniosek o wyrażenie zgody". Odpieranie zarzutów niespełnienia przesłanek, w tym – jak na gruncie niniejszej sprawy – braku wymogów określonych w art. 22aa Prawa bankowego, w istocie dotyczy interesu prawnego kandydata w rozumieniu art. 28 k.p.a., skoro finalne rozstrzygnięcie odmawia uprawnienia jego osobie i wpływa na jego pozycję w Zarządzie Banku. Jest to więc typowy przypadek strony w ujęciu biernym. Stroną może być bowiem nie tylko podmiot, który w razie merytorycznego zakończenia sprawy będzie adresatem decyzji rozstrzygającej wprost o jego prawach lub obowiązkach, ale także podmiot, na którego prawa lub obowiązki wydana decyzja będzie oddziaływać pośrednio, wskutek jego powiązania z sytuacją prawną adresata decyzji.
Uprawnienia kandydata do bycia uczestnikiem postępowania w podobnych sprawach, czyli wynikające z tzw. prawa refleksowego stały się także przedmiotem wyroków NSA z 31 października 2019 r. II GSK 2725/17, wyroku NSA z 20 września 2019r. w sprawie II GSK 1407/18, czy postanowienia NSA z 6 listopada 2019 r. sygn. akt II GZ 137/19. WSA przyjął za słuszne stanowisko, że władcze rozstrzygnięcie organu nadzoru nad rynkiem finansowym polegające na stwierdzeniu, że osoba przedstawiona do zatwierdzenia nie daje rękojmi, wykracza poza sferę jedynie interesu faktycznego tej osoby, skoro wyłącza tę osobę z kręgu podmiotów, które mogą skutecznie ubiegać się o powołanie na prezesa zarządu jakiegokolwiek innego banku.
Reasumując WSA uznał, że należało uchylić zaskarżoną decyzję jako wadliwą z punktu widzenia art. 28 k.p.a. bowiem w postępowaniu o zatwierdzenie na stanowisku prezesa zarządu banku nie brała udziału osoba kandydująca na stanowisko. W konsekwencji sprawa ta wraca do ponownego rozpoznania przez KNF, która przeprowadzi postępowanie administracyjne z udziałem kandydata, jako strony postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Komisja Nadzoru Finansowego, zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
I. prawa materialnego, tj. przejawiające się błędną wykładnią i wadliwym zastosowaniem:
- art. 28 k.p.a. w związku z art. 22aa ust. 1 i 22b ust. 2a i ust. 3 Prawa bankowego poprzez uznanie, iż z faktu zamieszczenia poprzez ustawodawcę w przepisie art. 22aa ust. 1 Prawa bankowego wymogów prawnych odnoszących się do członka zarządu banku, które musi on spełniać, w tym zwłaszcza konieczność dawania rękojmi prowadzenia spraw banku w sposób ostrożny i stabilny, należy wywodzić istnienie po stronie kandydata na prezesa banku interesu prawego tj. niezbędne jest mu przypisanie statusu strony postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie prezesa banku. Tymczasem oczywistym jest, iż przepis ten kreuje wyłącznie wymagania prawne, które muszą spełniać członkowie organów banku i trudno jest twierdzić, iż jest to przepis prawa materialnego, który stosowany przez KNF skutkuje nabyciem przez kandydata na prezesa konkretnego, aktualnego, realnego i indywidualnego uprawnienia. Ta wadliwa wykładnia przepisu materialnego, przejawiająca się nieuzasadnionym utożsamianiem interesu faktycznego z interesem prawnym, skutkowała jednocześnie błędnym zastosowaniem przepisu art. 28 k.p.a. w zawiązku w związku z art. 22aa ust. 1 i 22b ust. 2a i ust. 3 Prawa bankowego przez Sąd I instancji w ustalonym stanie faktycznym, z czego bezpośrednim następstwem było uchylenie decyzji administracyjnej KNF;
- art. 11 aa ust. 1 zd. pierwsze ustawy z 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2020r., poz. 2059 ze zm., dalej: "u.n.r.f.") poprzez jego niezastosowanie, tj. pominięcie faktu obowiązywania tego przepisu w trakcie postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji KNF z 25 czerwca 2021 r., co w konsekwencji doprowadziło Sąd do uznania, że zastosowanie znajduje norma wyrażona w art. 28 k.p.a., z pominięciem modyfikacji, jaką w tym zakresie dokonuje norma szczególna wyrażona w art. 11aa ust. 1 zdanie pierwsze u.n.r.f., z którego to przepisu w sposób bezsprzeczny wynika, że stroną postępowania administracyjnego w sprawie wyrażenia zgody na powołanie prezesa banku jest wyłącznie Bank (Rada Nadzorcza), a nie Bank i kandydat na prezesa banku;
- art. 17 ustawy z 25 lutego 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2021.680) poprzez jego niezastosowanie tj. pominięcie obowiązywania tego przepisu w trakcie postępowania administracyjnego w sprawie wyrażenia zgody na powołanie prezesa BS w B., a który nakazuje stosowanie art. 11aa do spraw wszczętych i niezakończonych przed datą wejścia w życie tejże ustawy (28 kwietnia 2021 r.), co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania przez Sąd art. 28 k.p.a zamiast art. 11 aa u.n.r.f..
II. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy., tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4, art. 147 zd. drugie k.p.a. przez bezpodstawne przyjęcie z urzędu (bez powołania się na to przez samego kandydata na prezesa banku) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż brak udziału bez własnej winy kandydata na prezesa Banku Spółdzielczego w B. jako strony w postępowaniu administracyjnym przed KNF, stanowi podstawę do uchylenia decyzji i wznowienia postępowania z urzędu. Tymczasem, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, ewentualnie następca prawny takiego podmiotu. W konsekwencji naruszenie ww. przepisów postępowania w sposób istotny wpłynęło na wynik postępowania albowiem zamiast oddalić skargę, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję KNF i zasądził na rzecz skarżącej Rady Nadzorczej Banku zwrot, kosztów postępowania.
W związku z powyższym KNF wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Rada Nadzorcza Gospodarczego Banku Spółdzielczego w B. nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna oparta została na usprawiedliwionych podstawach.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu.
Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia oparte na art. 174 p.p.s.a., determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż – z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12 września 2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689).
Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107).
W niniejszej sprawie jednak zarzut dotyczący naruszenia przepisów proceduralnych, których uchybienie, zdaniem Skarżącego kasacyjnie organu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego są jednak ze sobą funkcjonalnie powiązane i z tego względu należy rozpoznać je łącznie. Należy przy tym wskazać, że w przypadku zarzutów dotyczących błędnej wykładni przepisów prawa materialnego należy w pierwszym rzędzie ustalić, czy Sąd I instancji dokonał prawidłowej ich interpretacji, gdyż fakt ten determinuje dopiero zakres i potrzebę dalszej kontroli z punktu widzenia podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, czy kandydat na prezesa banku ma interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., aby być stroną postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek Rady Nadzorczej Gospodarczego Banku Spółdzielczego w B. w sprawie zatwierdzenia ww. na stanowisko Prezesa Zarządu tego Banku.
Zdaniem Sądu I instancji kandydat na prezesa zarządu Banku posiada interes prawny wynikający z tzw. prawa refleksowego i stąd powinien być stroną w toczącym się przed Komisja Nadzoru Bankowego postępowaniu. WSA wskazał przy tym na orzecznictwo NSA zauważając, że uprawnienia kandydata do bycia uczestnikiem postępowania w podobnych sprawach, czyli wynikające z tzw. prawa refleksowego, stały się także przedmiotem wyroków NSA z 31 października 2019 r. II GSK 2725/17, wyroku NSA z 20 września 2019 r. w sprawie II GSK 1407/18, czy postanowienia NSA z 6 listopada 2019 r. sygn. akt II GZ 137/19 (publ. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w wymienionych sprawach, z uwagi na prawo refleksowe, uznał za legitymowanego do udziału w postępowaniu nie tylko adresata decyzji, ale także podmiot, na którego obowiązki i prawa decyzja będzie oddziaływać, choćby pośrednio. Pomimo tego, że formalnie adresatem decyzji KNF jest instytucja bankowa - jako strona postępowania administracyjnego - to jednak treść rozstrzygnięcia kształtuje bezpośrednio sytuację osoby fizycznej - kandydata na stanowisko członka zarządu lub prezesa kasy (podobnie też wyrok z 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 1898/15). Stanowisko to, w całości podzielił orzekający w niniejszej sprawie Sąd I instancji.
Należy jednak zwrócić uwagę, że wskazana linia orzecznicza nie była jedyna. Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 12 grudnia 2017 r. II GZ 896/17, jak i w postanowieniach z 9 maja 2017 r. II GSK 927/17, z 18 kwietnia 2019 r. II GZ 59/19, czy w postanowieniu z 24.11.2020 r., II GSK 4162/17 przyjął, że postępowanie prowadzone przez Komisję Nadzoru Finansowego na podstawie bądź to art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, bądź to art. 22b ust. 3 pkt 1 w związku z art. 22b ust. 1 i art. 22aa ust. 1 oraz w związku z art. 20a ust. 1 pkt 3 Prawa bankowego, dotyczy relacji pomiędzy kasą, czy odpowiednio bankiem a organem, a osoba zainteresowana sprawowaniem funkcji prezesa zarządu nie jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i ani przepisy ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, ani przepisy Prawa bankowego nie przyznają uprawnienia do pełnienia przez określoną osobę funkcji prezesa zarządu, a więc nie stanowią samodzielnej podstawy materialnoprawnej świadczącej o interesie prawnym tej osoby.
W niniejszej sprawie jednak najistotniejsza jest zmiana w aktach normatywnych dokonane przez ustawodawcę, która miała miejsce w związku z tak kształtującym się orzecznictwem NSA. Ustawą z 25 lutego 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 680 z późn. zm.), dalej zwana "ustawą zmieniającą", został dodany do ustawy z 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 640 z późn. zm.), dalej "u.n.r.f.", art. 11aa. Zgodnie z jego ust. 1 w sprawach z zakresu właściwości Komisji, dotyczących wyrażenia zgody na pełnienie funkcji w organach podmiotów podlegających nadzorowi Komisji, stroną postępowania jest wyłącznie wnioskodawca. Przepisu art. 31 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się. W kolejnych jednostkach redakcyjnych powołanego artykułu wskazuje się, że odpis ostatecznej decyzji odmawiającej wyrażenia zgody, o której mowa w ust. 1, doręcza się osobie, której dotyczył wniosek. Osobie, o której mowa w ust. 2, w terminie 30 dni od doręczenia odpisu decyzji, o której mowa w ust. 2, przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego na tę decyzję.
W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej stwierdzono, że Urząd Komisji Nadzoru Finansowego prowadzi liczne postępowania administracyjne w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie członków zarządów podmiotów nadzorowanych, zaś obecna linia orzecznicza jest odmienna od dotychczasowego orzecznictwa sądów. Proponowana zmiana, zawarta w art. 5 pkt 3 (dotycząca art. 11aa), jest konsekwencją wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroków z 31 października 2019 r. (II GSK 2725/17), z 20 września 2019 r. (II GSK 1407/18) oraz postanowienia NSA z 6 listopada 2019 r. (II GZ 137/19). Obecnie również toczy się już kilka postępowań przed WSA. W orzeczeniach tych wskazano, iż w postępowaniach w przedmiocie wyrażenia zgody przez Komisję Nadzoru Finansowego na powołanie członka zarządu instytucji nadzorowanej status strony postępowania przysługuje kandydatowi do zarządu. Zdaniem NSA przyznanie kandydatowi do zarządu statusu strony postępowania pozwoli na realizację przez niego konstytucyjnego prawa do sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Z uwagi na powyższe projektodawcy ustawy zmieniającej, chcąc z jednej strony, usprawnić postępowanie w przedmiocie powołania członków organów podmiotów nadzorowanych, a z drugiej strony, zapewnić kandydatowi na członka organu prawo do sądu, zaproponowali wprowadzenie właśnie art. 11aa u.n.r.f. Stąd wyraźnie w uzasadnieniu projektu stwierdzono, że proponowane rozwiązanie opiera się na następujących założeniach:
- w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez Komisję Nadzoru Finansowego w przedmiocie reglamentacji powołania członków organów podmiotów nadzorowanych stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest wyłącznie podmiot nadzorowany jako inicjujący to postępowanie. W postępowaniu nie bierze udziału kandydat na członka zarządu - taka możliwość jest wprost wykluczona. Wyłączony jest także udział w tego rodzaju sprawach podmiotów na prawach strony (organizacji społecznych),
- na Komisji Nadzoru Finansowego spoczywać będzie obowiązek doręczenia kandydatowi odpisu decyzji w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody. Ten obowiązek aktualizować się będzie po stronie Komisji Nadzoru Finansowego w przypadku stwierdzenia, że decyzja stała się ostateczna w rozumieniu k.p.a.,
- kandydatowi nie będzie doręczany oryginał decyzji, lecz jej odpis, co istotne - z wyłączeniem informacji chronionych na mocy przepisów szczególnych, chyba że kandydat będzie posiadać tytuł prawny do dostępu do tego rodzaju danych,
- doręczenie decyzji administracyjnej będzie służyło realizacji przyznawanego na mocy ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym uprawnienia do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu odpisu decyzji negatywnej.
W związku z powyższym nie budzi wątpliwości, że po zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, w sprawie w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko prezesa zarządu banku, kandydat na prezesa nie jest stroną postępowania administracyjnego. Takie również stanowisko jest prezentowane w doktrynie (zob. Z. Wojciechowska [w:] Komentarz do ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym [w:] Nadzór nad rynkiem finansowym. Nadzór nad rynkiem kapitałowym. Komentarz, red. R. Zawłocki, Warszawa 2025, art. 11(aa)).
Art. 11aa u.n.r.f. wszedł w życie 28 kwietnia 2021 r. W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne przed Komisją Nadzoru Finansowego zostało wszczęte na wniosek Banku 4 grudnia 2020 r. (data wpływu). Z kolei decyzja została wydana 25 czerwca 2021 r. Wobec powyższego należało więc zbadać, czy art. 11aa u.n.r.f. w niniejszej sprawie ma zastosowanie.
Zgodnie z art. 17 ustawy zmieniającej do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 22b ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 (ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm.), wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W związku z powyższym nie budzi wątpliwości, że art. 11aa u.n.r.f. miał zastosowanie w niniejszym postępowaniu w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko prezesa zarządu banku, toczącym się na podstawie art. 22b Prawa bankowego, który to przepis przewiduje, że powołanie prezesa zarządu banku i członka zarządu banku, o którym mowa w art. 22a ust. 4 Prawa bankowego, a także powierzenie funkcji członka zarządu banku, o którym mowa w tym przepisie, powołanemu członkowi zarządu następuje za zgodą Komisji Nadzoru Finansowego. Z wnioskiem o wyrażenie zgody występuje rada nadzorcza.
Wobec powyższego należy zgodzić się z poglądem autora skargi kasacyjnej co do naruszenia przez Sąd I instancji art. 11aa ust. 1 zd. 1 u.n.r.f. oraz art. 17 ustawy zmieniającej.
W tym stanie rzeczy nie ma potrzeby rozstrzygania w zakresie zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 28 k.p.a. w związku z art. 22aa ust. 1 i 22b ust. 2a i ust. 3 Prawa bankowego, gdyż nowelizacja ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym jednoznacznie przesądziła kwestię udziału kandydata na prezesa zarządu w postepowaniu w przedmiocie wyrażenia zgody na powołanie na to stanowisko.
Również z uwagi na stwierdzone uchybienie przez Sąd I instancji w postaci braku zastosowania art. 11aa ust. 1 u.n.r.f. nie ma potrzeby rozstrzygania zarzutu dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 4, art. 147 zd. drugie k.p.a. Stwierdzona bowiem nieprawidłowość eliminuje potrzebę dalszych rozważań.
Sąd I instancji uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponieważ więc nie doszło do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, musi ona zostać ponownie rozpoznana przez Sąd I instancji.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło