II SA/Wa 2847/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2022 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także: "Prezes ZUS" lub "organ rentowy") - działając na podstawie przepisu art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 291 ze zm. - dalej także: "ustawa o emeryturach i rentach z FUS") - po rozpatrzeniu wniosku J.G. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") z dnia [...] lutego 2021 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku - odmówił przyznania stronie skarżącej wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021 r. skarżący J.G., reprezentowany przez adwokata, zwrócił się do Prezesa ZUS o przyznanie mu w drodze wyjątku renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Skarżący podniósł, że jego problemy zdrowotne rozpoczęły się od 2007 r., kiedy to pojawiły się schorzenia dotyczące kręgosłupa. Skarżący zauważył, że dolegliwości te skutkowały uznaniem go już w tamtym czasie za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Strona skarżąca podniosła, że w kolejnych latach pojawiły się u niej dodatkowe schorzenia, w tym nadciśnienie tętnicze, niedotlenienie serca, cukrzyca, torbiele nerek oraz schorzenia natury psychicznej w postaci przewlekłej depresji. Skarżący wskazał, że w 2014 r. pierwszy raz złożył wniosek o przyznanie mu renty, lecz pomimo stwierdzenia, iż jest on osobą częściowo niezdolną do pracy, nie przyznano mu jednak prawa do świadczenia, albowiem zabrakło mu trzech dni do wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego uprawniającego do otrzymania świadczenia. Ponadto, skarżący zauważył, że pomimo treści opinii biegłych sądowych w zakresie częściowej niezdolności do pracy, a także przyznania mu prawa do renty przeszkodził brak wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze 5 lat w ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku, bowiem wnioskodawca udowodnił 24 lata 11 miesięcy i 24 dni. Skarżący podniósł, że chcąc uzupełnić brakujący okres składkowy i nieskładkowy, pomimo swojego stanu zdrowia, w kwietniu 2019 r. podjął pracę w charakterze pracownika ochrony na stanowisku [...]. Strona skarżąca wskazała, że ostatniego dnia okresu próbnego, tj. w dniu [...] czerwca 2019 r., w trakcie pracy, doznała utraty przytomności, lecz chcąc za wszelką cenę utrzymać pracę, nie zgłosiła tego faktu i usiłowała kontynuować zatrudnienie. Skarżący podniósł, że w kwietniu 2020 r. doznał udaru mózgu i od tego czasu funkcjonuje wyłączenie dzięki całodobowej opiece sprawowanej nad nim przez żonę oraz zażywaniu ogromnej ilości leków. Skarżący zauważył, że z racji stanu zdrowia nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia. Skarżący podniósł, że w czerwcu 2020 r. po raz kolejny zwrócił się do ZUS o przyznanie mu renty. Po przeprowadzonym postępowaniu uznano go za osobę całkowicie niezdolną do pracy, jednakże odmówiono mu prawa do świadczenia wskutek braku wymaganego pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku. Skarżący stwierdził, że w związku z odmową przyznania mu prawa do renty, funkcjonuje on w ubóstwie, utrzymując się wyłącznie ze świadczenia rentowego małżonki D.G. w kwocie 780 zł oraz zasiłku stałego 130 zł otrzymywanego z GOSP w D., a także docelowych zasiłków na zakup żywności i leków. Niemniej, skarżący zauważył, że środki te są dalece niewystarczające dla zapewnienia mu egzystencji, chociażby na minimalnym poziomie. W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2021 r. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie przepisu art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], odmówił stronie skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS, powołując się na treść art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - wskazał, że z powyższego przepisu wynika, iż przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: - wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną, w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - wnioskodawca nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, - wnioskodawca nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - wnioskodawca nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Jednocześnie, Prezes ZUS podkreślił, że warunki określone w powołanym wyżej przepisie cyt. ustawy muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prezes ZUS zauważył, że z dokumentacji rentowej zgromadzonej w niniejszej sprawie wynika, iż skarżący J.G. stał się całkowicie niezdolny do pracy w wieku 55 lat, zaś na przestrzeni 56 lat życia udokumentował 26 lat i 3 miesiące łącznych okresów ubezpieczenia. Organ rentowy wskazał jednakże, iż w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, jak i w 10-leciu przypadającym przed dniem zgłoszenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, skarżący udokumentował jedynie 1 rok, 6 miesięcy i 23 dni okresów składkowych. Organ rentowy stwierdził, że okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Jednocześnie, Prezes ZUS zauważył, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż w latach 2008-2009 oraz 2013-2019 wystąpiły przerwy w wykonywaniu przez skarżącego zatrudnienia lub innej działalności popartej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Organ rentowy podniósł, że w sprawach świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku ważne są powody, dla których ubezpieczony nie mógł nabyć uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Zatem, jak wskazał organ rentowy, aby przyznać świadczenie w drodze wyjątku należy wziąć pod uwagę całokształt okoliczności w sprawie i dokonać ich oceny pod kątem szczególnych okoliczności, które spowodowały niespełnienie warunków do przyznania świadczenia na zasadach ustawowych. Prezes ZUS stwierdził, że przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu zatrudnienia Mając powyższe na względzie, Prezes ZUS stwierdził, że - w jego ocenie - w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające stronie skarżącej przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionym wyżej okresie (przerwach w ubezpieczeniu) wobec skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Organ zauważył, że całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została u skarżącego ustalona orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] listopada 2020 r. dopiero od [...] kwietni 2020 r. Jednocześnie, organ rentowy zauważył, że strona skarżąca nie wykazała, aby do tego dnia zachodziły jakieś inne szczególne okoliczności uniemożliwiające wykonywanie zatrudnienia oraz objęcie ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. Ponadto, organ rentowy uznał, że skarżący nie wykazał innych szczególnych okoliczności w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które nie miał on wpływu. W związku z powyższym, Prezes ZUS uznał, że w tym stanie faktycznym, brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Na marginesie, organ rentowy zauważył, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna skarżącego, z tym że - jak stwierdził organ rentowy - nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. W piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata, działając za pośrednictwem organu rentowego, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] czerwca 2021 r. Wnosząc w petitum skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Prezesa ZUS na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, strona skarżąca zarzuciła organowi rentowemu: 1. obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - poprzez jego niezastosowanie pomimo spełnienia przez skarżącego wszystkich przesłanek przewidzianych w tym przepisie oraz oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do renty w drodze wyjątku na okolicznościach, o których przepis ten nie traktuje, tj. wystąpieniu przerw w wykonywaniu przez skarżącego zatrudnienia w latach 2008-2009 oraz 2013-2019 bez zbadania przyczyn, z jakich przerwy te zaistniały, w szczególności w latach 2013-2019, pomimo dysponowania przez Prezesa ZUS pełnymi aktami rentowymi skarżącego, w których zalega cała dokumentacja medyczna obrazująca jego stan zdrowia; 2. obrazę przepisów prawa procesowego, w tym w szczególności: - naruszenie art. 7 k.p.a. - poprzez brak dokładnego przeanalizowania stanu faktycznego sprawy oraz sytuacji zdrowotnej i życiowej skarżącego, w tym od kiedy cierpi on na różnego rodzaju schorzenia, jak te schorzenia wpływają na możliwość funkcjonowania skarżącego, w tym przede wszystkim w sferze zawodowej, zupełne pominięcie tragicznej sytuacji materialnej skarżącego, która jednoznacznie wynika z zestawienia dochodów, jakie skarżący uzyskuje z renty swojej żony oraz zasiłków przyznawanych przez GOPS z wydatkami na zakup lekarstw, zarówno dla skarżącego, jak i jego żony, co łącznie skutkowało zaniechaniem podjęcia przez Prezesa ZUS odpowiednich kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także skutkowało całkowitym pominięciem słusznego interesu skarżącego wyrażającego się z oczekiwaniu przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku, - naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez brak wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego dotyczącego osoby i sytuacji skarżącego, - naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak pełnego uzasadnienia wydanej decyzji i w konsekwencji nie wskazanie i nie wyjaśnienie dokładnych przyczyn odmówienia skarżącemu przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzuciła, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS ograniczone zostało w zasadzie do podkreślenia przerw w zatrudnieniu skarżącego, jednakże bez jakiejkolwiek próby wyjaśnienia przyczyn tych przerw. Jednocześnie, skarżący zarzucił, że inne istotne okoliczności dotyczące sytuacji strony skarżącej wskazane we wniosku zostały całkowicie zignorowane przez Prezesa ZUS. Skarżący stwierdził, że przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie może być interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Według strony skarżącej, całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi zmniejszającymi możliwość zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2011, sygn. akt I OSK 167/11, publ. https://cbos.nsa.gov.pl). Powołując się z kolei na orzeczenie NSA z dnia 17 stycznia 2013 r., wydane w sprawie sygn. akt I OSK 2701/12, skarżący zwrócił uwagę, iż organy administracyjne są związane zawsze treścią właściwego orzeczenia lekarskiego, ale tylko co do faktu i charakteru niezdolności do pracy, natomiast datą jej powstawania tylko w sprawach, w których ta kwestia należy do ustawowych przesłanek, np. przyznania renty w trybie zwykłym, wówczas bowiem niezdolność do pracy i data jej powstania wpływają na uzyskanie określonego uprawnienia. W tej sytuacji, skarżący uznał, że trudno przyjąć pełne związanie datą powstania niezdolności do pracy w sprawach o świadczenia nadzwyczajne. W tych sprawach, zdaniem skarżącego, data powstania niezdolności do pracy nie mieści się wśród ustawowych przesłanek z art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a możliwość jej wcześniejszego powstania może być jednym z czynników skutkujących niemożnością wypracowania renty zwykłej z powodu niemożności zatrudnienia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2361/13). Mając powyższe na względzie, skarżący podniósł, iż analiza jego akt rentowych pozwala dostrzec, że w okresie uznanym przez Prezesa ZUS za okres niewykonywania pracy, skarżący znajdował się w złym stanie zdrowia i starał się przez wiele lat o przyznanie mu świadczenia rentowego. Skarżący zauważył, że oczekując na rozpoznanie spraw przez Sąd Okręgowy w [...] oraz Sąd Apelacyjny w [...], nie pracował, ponieważ nie był w stanie, jednakże biegli sądowi lekarze nie stwierdzali u skarżącego całkowitej niezdolności do pracy. Ponadto, skarżący wskazał, że - pomimo niemożności świadczenia pracy - chcąc w jakikolwiek sposób zapewnić sobie środki utrzymania, a przede wszystkim wypracować okres, który umożliwiłby mu uzyskanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, w kwietniu 2019 r. podjął zatrudnienie. Była to praca określana, jako lekka, polegająca na ochronie mienia. Tymczasem, skarżący zauważył, że nie był jednak w stanie pracować, ponieważ tracił przytomność z powodu cukrzycy. Ponadto, skarżący wskazał, że ostatecznie w kwietniu 2020 r. doznał udaru mózgu. W konsekwencji, skarżący uznał, że sekwencja wymienionych powyżej zdarzeń jednoznacznie obrazuje mylność orzeczeń lekarskich, zarówno wydanych przez lekarzy-orzeczników ZUS, jak i biegłych lekarzy sądowych co do stanu zdrowia skarżącego. Skarżący stwierdził, że w wyniku takich ocen stał się osobą głęboko niepełnosprawną i wymaga teraz całodobowej opieki. Tymczasem, jak zauważył skarżący, żaden z lekarzy nie poniesie jakichkolwiek konsekwencji za wydanie orzeczeń o takiej, a nie innej treści. Ponadto, skarżący wskazał, że pozostał sam ze swoimi chorobami, dodając, iż jest niezdolny nie tylko do pracy, ale również do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie, skarżący zauważył, że w wieku 55 lat nie posiada środków na zakup wyżywienia oraz lekarstw, a także żadnych perspektyw na podjęcie jakiejkolwiek pracy w przyszłości. Powyższe, zdaniem strony skarżącej, jednoznacznie świadczy o tym, iż w niniejszej sprawie zachodzą szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ponadto, skarżący wniósł o dopuszczenie przed Sądem dowodu z przesłuchania w charakterze świadka jego żony – D.G., na okoliczność sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej skarżącego. Jednocześnie, wniósł o przeprowadzenie przez Sąd dowodu z załączonych do skargi dokumentów w postaci faktur - na okoliczność kosztów zakupu lekarstw dla skarżącego i jego żony, a także akt rentowych skarżącego - na okoliczność wykazania stanu zdrowia skarżącego od czasu wystąpienia przez niego po raz pierwszy o świadczenie rentowe. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W przesłanym do Sądu piśmie procesowym z dnia [...] sierpnia 2021 r. strona skarżąc, reprezentowana przez adwokata, podtrzymując swoje dotychczasowe zarzuty skargi oraz stanowisko wyrażone w jej uzasadnieniu, przedstawiła dodatkowe stanowisko w sprawie. Strona skarżąca zarzuciła organowi rentowemu przede wszystkim to, iż mając pełny dostęp do akt rentowych skarżącego, nie zauważył przyczyn przerw, które spowodowane były stanem zdrowia skarżącego, który od 2014 r. usiłował uzyskać świadczenie rentowe, nie będąc zdolnym do wykonywania pracy. Skarżący stwierdził, że nie można przedstawiać go, jako osoby, która umyślnie uchylała się od zatrudnienia, a obecnie domaga się przyznania nienależnego świadczenia. Strona skarżąca zarzuciła Prezesowi ZUS, że potraktował sprawę zainicjowaną wnioskiem skarżącego pobieżnie, bez podjęcia wszystkich możliwych kroków zmierzających do wyjaśnienia wszelkich istotnych okoliczności pozwalających na wydanie sprawiedliwej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2021 r., Prezes ZUS, reprezentowany przez radcę prawnego, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, ustosunkował się do argumentów strony skarżącej przedstawionych w piśmie z dnia [...] sierpnia 2021 r. Organ rentowy stwierdził m.in., iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS, zaś przesłanka ta nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 646/01, czy też wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 października 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1079/09). Jednocześnie, Prezes ZUS podkreślił, powołując się również na utrwalone stanowisko judykatury, że szczególną okolicznością uniemożliwiającą przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia może być jedynie całkowita niezdolność do pracy, orzeczona na podstawie art. 14 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności, czy też zgodności z zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej także: "P.p.s.a."). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga J.G., nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2021 r., nr [...], odmawiająca skarżącemu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Sąd uznał, że Prezes ZUS, wydając sporną decyzję administracyjną z dnia [...] czerwca 2021 r., nie dopuścił się naruszenia zarówno wiążących organ rentowy przepisów prawa materialnego, jak i istotnych regulacji postępowania administracyjnego, w stopniu mającym istotny wpływ na końcowy wynik sprawy zakończonej wydaniem wspomnianej wyżej decyzji. Przede wszystkim, przyjąć należy, iż odmawiając skarżącemu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, organ rentowy nie naruszył art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem - wbrew zarzutom strony skarżącej - prawidłowo przyjął, że w niniejszej sprawie skarżący J.G. nie spełnia przesłanek wskazanych w tym przepisie, które dawałyby podstawę do pozytywnego uwzględnienia jego wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. Ponadto, w wyniku przeprowadzenia analizy stanowiska organu rentowego zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że - wbrew zarzutom skargi - Prezes ZUS, wydając w dniu [...] czerwca 2021 r. sporne rozstrzygnięcie, nie dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, albowiem wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a także dokonał właściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, przeprowadzając jednocześnie ową ocenę w kontekście właściwie zastosowanych przepisów prawa materialnego. W działaniu Prezesa ZUS, jako organu administracji publicznej wydającego sporną decyzję, Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek istotnych nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa materialnego. Ponadto, Sąd uznał, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS wyjaśnione zostały w sposób dostatecznie jasny i przekonywujący motywy jej podjęcia, zaś przytoczona w tym zakresie argumentacja jest wyczerpująca i w pełni odnosząca się do stanowiska strony skarżącej podniesionego we wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. W konsekwencji, zdaniem Sądu, stwierdzić należy, iż Prezes ZUS, wydając zaskarżoną decyzję administracyjną - nie dopuścił się w powyższym zakresie istotnego naruszenia zasady praworządności wyrażonej w przepisach art. 6 k.p.a. i art. 7 in principio k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP. Przechodząc do merytorycznej oceny legalności zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2021 r., należy zauważyć na wstępie, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia prawidłowości ustaleń organu rentowego w zakresie należytego wykazania przez skarżącego, jako wnioskodawcę, że spełnione są przesłanki ustawowe do uzyskania świadczenia w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Nie ulega wątpliwości, że z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu bądź też pozostałym po nim członkom rodziny przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. W tej sytuacji, brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Ocena, czy w danej sprawie ww. przesłanki zostały spełnione należy do organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać należytej analizie, czyniąc zadość regułom postępowania dowodowego określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania w sprawie powinien wykazać wszelkie okoliczności, wiążące się z dochodzonym świadczeniem. Nałożony na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego - zgodnie z regułami określonymi w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. - nie zwalnia bowiem strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Należy jednocześnie bardzo wyraźnie podkreślić, że świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Brak niezbędnych środków utrzymania nie może być wyłączną przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przyznanie tego świadczenia jest możliwe tylko w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności, nie spełnia on wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności. Ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje, jak należy rozumieć "szczególne okoliczności", zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. Nie ulega jednak wątpliwości, że dokonując wykładni pojęcia szczególnych okoliczności, należy mieć na względzie cel, któremu służy tryb przyznawania świadczeń w drodze wyjątku. Celem tym jest to, żeby w indywidualnych i uzasadnionych przypadkach beneficjentami świadczeń przyznawanych w tym trybie były osoby, które nie mogły otrzymać świadczeń na zasadach ogólnych ze względu na niespełnienie wymaganych warunków ustawowych. W tym miejscu warto zauważyć, że w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które - wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego - stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. "Szczególne okoliczności" to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb, czy też niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają, czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, wskazał, że przesłanka "szczególnych okoliczności" określona została przez ustawodawcę w postaci zwrotu ocennego, wymagającego od organu ustalenia odpowiednich faktów oraz ich oszacowania co do skali, czy też natężenia ich wystąpienia tak, aby można było tym faktom przypisać status okoliczności szczególnych. Dopiero, kiedy ma miejsce ustalenie wystąpienia powyższych przesłanek, uruchomiona zostaje konstrukcja decyzji uznaniowej, na gruncie której organ może przyznać przedmiotowe świadczenie. Oznacza to, że nawet wówczas, gdy przesłanki te wystąpią, decyzja organu nie musi być decyzją przyznającą świadczenie, jeśli jakieś inne okoliczności (np. stan środków finansowych), to uniemożliwiają. Ponadto, świadczenie to może być przyznane "na zasadzie wyjątku", co wzmacnia uznaniowy charakter decyzji oraz wskazuje na zaostrzenie sposobu szacowania w ramach oceny faktów "szczególnych okoliczności", stanowiących najistotniejszą przesłankę merytoryczną, decydującą o zaktualizowaniu się możliwości przyznania tego świadczenia. Za "szczególną okoliczność" na potrzeby stosowania art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, uznaje się wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 306/00), przy czym owo zdarzenie bądź trwały stan muszą mieć charakter zewnętrzny, obiektywny i niezależny od woli tej osoby. Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie Prezes ZUS odmówił przyznania stronie skarżącej renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, ponieważ stwierdził, że w przypadku skarżącego nie wykazano, aby niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty w trybie zwykłym było spowodowane szczególnymi okolicznościami. Skarżący nie przedstawił bowiem jednoznacznych dowodów, które potwierdzałyby, że np. to stan zdrowia uniemożliwiał mu podjęcie zatrudnienia w ustalonych w toku postępowania okresach przerw, w których nie wykonywał on pracy podlegającej opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne. Nie ulega wątpliwości, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oceniając prawidłowość zastosowania przez Prezesa ZUS przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie mógł zignorować faktu, że zarówno w doktrynie, jak i w dotychczasowym orzecznictwie podkreśla się, iż wprawdzie przepisy cyt. ustawy nie uzależniają wprost przyznania świadczenia w drodze wyjątku od okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, to jednak przy ocenie sprawy nie można zupełnie pomijać tej okoliczności, albowiem świadczenie w drodze wyjątku jest nadal świadczeniem związanym ze stażem zatrudnienia oraz z okresem odprowadzania składek na to ubezpieczenie (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/WA 1196/10). Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od wielkości stażu ubezpieczeniowego, ale ocena zasadności wniosku o jego przyznanie nie powinna być czyniona w całkowitym oderwaniu od długości tych okresów, gdyż świadczenie to może być bowiem przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II SA/WA 1046/10). W konsekwencji, przyjmuje się, że inaczej należy więc oceniać sytuację osoby mającej niewielki okres ubezpieczenia od osoby, która udowodniła okresy ubezpieczenia niewiele odbiegające od wymaganych ustawowo (por. m.in. Łukasz Prasołek /w:/ Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, pod red. B. Gudowskiej i dr hab. K. Ślebzaka, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 i cyt. tam orzecznictwo, w tym m.in. wyrok NSA z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1023/08). Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, stwierdza, że skarżący nie spełnia wszystkich (kumulatywnie) przesłanek niezbędnych do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Należy podkreślić, że świadczenie w drodze wyjątku nie stanowi świadczenia socjalnego, a zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet, gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą natomiast uzasadniać ubieganie się przez stronę skarżącą o świadczenia z tytułu pomocy społecznej oraz inne formy pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, pomocą społeczną są obejmowane osoby, które same, przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych. Tymczasem, z dokumentacji rentowej zgromadzonej w niniejszej sprawie wynika, że na przestrzeni 56 lat życia, skarżący udokumentował jedynie 26 lat i 3 miesiące łącznych okresów składkowych, przy czym w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - skarżący udokumentował tylko 1 rok, 6 miesięcy i 23 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Zdaniem Sądu, wskazać należy jednocześnie, że nie bez znaczenia pozostaje fakt, który organ rentowy uznał za istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, iż skarżący w bardzo długim okresie, tj. w latach 2008-2009 oraz 2013-2019 nie wykonywał zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi. W tym miejscu, Sąd pragnie zwrócić uwagę, że w pełni zdaje sobie sprawę z tego, iż skarżący, jako osoba od 2007 r. obarczona pewnymi problemami zdrowotnymi, być może nie miał ułatwionego zadania w znalezieniu pracy, niemniej wskazać należy jednocześnie, że Sąd nie mógł tej okoliczności traktować, jako nadzwyczajnej i zarazem usprawiedliwiającej brak objęcia przez długi okres skarżącego ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi. W tej sytuacji, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające stronie skarżącej przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, albowiem w wymienionych przerwach wobec strony skarżącej nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Należy jednocześnie wyjaśnić w tym miejscu, że sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznego rozstrzygania spraw administracyjnych, co oznacza, że nie może zastępować, ani też wyręczać organów administracji publicznej w realizacji powierzonych im zadań w tym zakresie. To do organów administracyjnych, w tym wypadku Prezesa ZUS, należy prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy i zastosowanie prawidłowo zinterpretowanego przepisu prawnego. Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego. W tym postępowaniu sąd administracyjny jedynie kontroluje działania organu administracji i opiera się na materiale dowodowym gromadzonym przez organy. Co do zasady, nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który - jak wspomniano - kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Niemniej, w świetle art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy nie było konieczne prowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Warto również zauważyć, że przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe jest ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu, zarówno urzędowego, jak i prywatnego. W tej sytuacji, stwierdzić trzeba, iż w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por. m.in. B. Dauter /w:/ B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Wolters Kluwer, 2016 i powołany tam wyrok NSA z dnia 25 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 428/99, LEX nr 55767). Warto jednocześnie podkreślić, że Sąd nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej (zdrowotnej i finansowej) skarżącego. Rozumie jego położenie, jednakże oceniając legalność zaskarżonej decyzji na dzień jej wydania, stwierdzić trzeba, że skarżący nie spełniał wszystkich (kumulatywnie) przesłanek niezbędnych do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Należy wyraźnie stwierdzić, że świadczenie w drodze wyjątku nie stanowi świadczenia socjalnego i nie może opierać się wyłącznie na aktualnych potrzebach osoby o nie się ubiegającej, nawet, gdy są one tak zwyczajnie, po ludzku, uzasadnione. Należy podkreślić, że w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem w wymienionych przerwach wobec skarżącego nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Ostatecznie w przypadku skarżącego całkowitą niezdolność do pracy uniemożliwiającą zatrudnienie ustalono orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] listopada 2020 r. dopiero od dnia [...] kwietnia 2020 r. A zatem, uznać trzeba, że przed tym okresem nie istniały całkowite przeszkody w podjęciu przez skarżącego zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. W tej sytuacji, skoro skarżący nie wykazał innych szczególnych okoliczności w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które nie miał wpływu, to również sama trudna sytuacja materialna, choć brana pod uwagę przy podejmowaniu spornej decyzji, a także obecny niezaprzeczalnie zły stan zdrowia (całkowita niezdolność do pracy), nie mogły stanowić wystarczających przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - organ przeprowadził prawidłowo postępowanie w tej sprawie, nie naruszając przy tym fundamentalnych zasad określonych w przepisach art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Sąd stwierdził zatem, że Prezes ZUS zasadnie odmówił stronie skarżącej przyznania wnioskowanej renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, albowiem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o prawidłowo zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ słusznie przyjął, iż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Niewątpliwie, zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że jej sytuacja zarówno zdrowotna, jak i materialna jest bardzo trudna. Nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń Sądu to, iż skarżący, będąc osobą chorą, całkowicie niepełnosprawną obciążony jest dużo większymi wydatkami związanymi chociażby z rehabilitacją, zakupem koniecznych leków, czy też regularnych wizyt lekarskich. Niemniej, należy wyraźnie wskazać, że powyższe okoliczności nie są jednak wystarczające do przyznania świadczenia o charakterze typowo ubezpieczeniowym, którym cechuje się świadczenie w drodze wyjątku, przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższe świadczenie w żadnym razie nie może być traktowane, jako świadczenie o charakterze stricte socjalnym, albowiem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy owe potrzeby rzeczywiście są uzasadnione. Jak Sąd zauważył już wcześniej, wskazane wyżej potrzeby mogą jak najbardziej uzasadniać ewentualne ubieganie się przez stronę skarżącą o przyznanie świadczenia z tytułu pomocy społecznej, czy też o przyznanie innych form pomocy materialnej przewidzianej dla osób znajdujących się w niedostatku, lecz nie mogą one stanowić wyłącznej podstawy do przyznania spornego świadczenie w drodze wyjątku, który przewidziany został przez ustawodawcę w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Reasumując, stwierdzić należy, że zarzut naruszenia przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie jest zasadny. Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne nie wyczerpują znamion szczególnie uzasadnionego przypadku. Według Sądu, zaskarżona decyzja Prezesa ZUS mieści się w ramach uznania administracyjnego, a granice tego uznania nie zostały przez organ przekroczone. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ zawarł, w zgodzie z dyspozycją przepisu art. 107 § 3 k.p.a., szczegółowe uzasadnienie faktyczne, odwołując się do dowodów, w oparciu, o które dane fakty zostały ustalone. Zdaniem Sądu, ustalone okoliczności faktyczne zostały rozpatrzone w kontekście przesłanek mogących uzasadniać prawo do świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, zaś argumentacja organu przedstawiona w tym zakresie nie budzi jakichkolwiek zastrzeżeń. Tym samym, Sąd uznał również, że Prezes ZUS nie dopuścił się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego państwa, o której mowa w art. 8 § 1 k.p.a., albowiem prowadząc postępowanie w kontekście zastosowania przepisu art. 83 powołanej wyżej ustawy, wszechstronnie wyjaśnił wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśnił w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle wskazanego przepisu - nie zachodzą podstawy do przyznania stronie skarżącej wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.