I GZ 230/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Fundacji G. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 1488/21 o odrzuceniu skargi Fundacji G. w T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 sierpnia 2021 r. nr UP-744/2021 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 1488/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA) odrzucił skargę Fundacji G. w T. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) z 23 sierpnia 2021 r., nr UP-744/2021, w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że do skargi wniesionej przez skarżącą nie dołączono odpisu z KRS, na okoliczność wskazania numeru KRS fundacji oraz osób uprawnionych do jej reprezentowania. Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z 9 listopada 2021 r., wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez: przedłożenie odpisu z KRS, na okoliczność wskazania numeru KRS fundacji oraz osób uprawnionych do jej reprezentowania - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, wraz z wezwaniem do ustosunkowania się odnośnie przeprowadzenia rozprawy na odległość, wysłano na adres skarżącej 17 listopada 2021 r. Wezwania zostały doręczone skarżącej 23 listopada 2021 r. Skarżąca przesłała 30 listopada 2021 r. pismo, w którym ustosunkowała się odnośnie przeprowadzenia rozprawy odmiejscowionej. W piśmie nie było informacji o załączniku w postaci odpisu z KRS, a do pisma nie było dołączonego odpisu z KRS. W wyznaczonym terminie, który upływał 30 listopada 2021 r. skarżąca nie uzupełniała braku formalnego skargi. Wobec tego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd I instancji skargę odrzucił. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 4aa ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 700 ze zm.; dalej: ustawa KRS), poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, pomimo że zarząd Fundacji reprezentujący ją w postępowaniu sądowym, uzupełnił brak formalny skargi w zakreślonym terminie poprzez złożenie samodzielnie pobranego wydruku komputerowego odpowiadającego odpisowi aktualnemu z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego; 2) art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga zawierała braki formalne w sytuacji, gdy w aktach (administracyjnych) sprawy znajduje się odpis z KRS, a nadto skarżąca w samej skardze podała numer KRS, co umożliwiało zweryfikowanie umocowania do wniesienia skargi przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo kierowane do sądu administracyjnego powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W przypadku składania pisma przez pełnomocnika, zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, pełnomocnik obowiązany jest złożyć do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej (art. 37 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a. pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy, w tym nieposiadającego osobowości prawnej, może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak też pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi przepisem szczególnym w stosunku do tej regulacji jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę. Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a., osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych powinny wykazać to prawo stosownym dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem tym w przypadku Fundacji jest co do zasady odpis z rejestru Stowarzyszeń KRS, czyli dokument, o przedstawienie którego została wezwana skarżąca. W orzecznictwie przyjmuje się, że zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a w sytuacji, gdy strona nie uczyni zadość wezwaniu w tym zakresie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt I FZ 155/19; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe cytowane orzeczenia tamże). Zwrócić również należy uwagę na funkcjonujący w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, że umocowanie do reprezentowania Fundacji wykazują, zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy KRS, dokumenty wydawane przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego, takie jak odpisy (pełne, aktualne), wyciągi, zaświadczenia i pozostałe informacje (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 69/15). Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Fakt, że Krajowy Rejestr Sądowy jest jawny (art. 8 ustawy KRS), a zgodnie z art. 4 ust. 4aa tej ustawy pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, nie znaczy, że Sąd powinien sam weryfikować prawidłowość reprezentacji skarżącej. Nie znajduje oparcia w prawie stanowisko zawarte w zażaleniu, że sąd może zweryfikować prawidłowość reprezentacji, ponieważ treść KRS-u jest dostępna elektronicznie. Nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń - czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie - na sąd na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia (por. postanowienia NSA z: 15 maja 2019 r., II OZ 422/19; 11 grudnia 2012 r., II GSK 1731/12; 12 lutego 2015 r., II GSK 69/15; 8 listopada 2016 r., II FZ 716/16). Sąd nie może zastępować stron w uzupełnianiu braków formalnych składanych pism. Rolą sądu nie jest więc wyręczanie stron w zakresie wykazywania istnienia umocowania osób uprawnionych do jej reprezentacji przed sądem (zob. postanowienia NSA: z 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2456/15). Są to czynności procesowe stron, ich pełnomocników, przedstawicieli, co jednoznacznie wynika z treści art. 29 p.p.s.a. i zawartego w nim zwrotu "mają obowiązek wykazać". Z akt niniejszej sprawy wynika, iż w związku z brakiem formalnym skargi do skarżącej wystosowano wezwanie do nadesłania odpisu z KRS. W zakreślonym przez WSA terminie braki formalne skargi nie zostały uzupełnione. Wbrew twierdzeniom skarżącej, do pisma z 30 listopada 2021 r. nie dołączono odpisu z KRS. Nie wynika to z akt sprawy, ani z samego ww. pisma. W tej sytuacji Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarga nie mogła otrzymać prawidłowego biegu i zasadnie skierował do strony - na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. - wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z pouczeniem o skutkach niedochowania terminu. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.