I SA/Gl 596/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant starszy specjalista Anna Oklecińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2021 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie decyzji określających zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 23 marca 2021 r. skarżący M. G. wniósł skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej także powoływanego jako "DIAS"). Skarga została podpisana przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, który nie przedłożył wraz ze skargą pełnomocnictwa. W związku z powyższym w wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 czerwca 2021 r., w dniu 5 lipca 2021 r. wezwano pełnomocnika do nadesłania, w terminie 7 dni, między innymi pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2002 r. poz. 2325, ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Dodano, że nieusunięcie braków formalnych skargi w terminie spowoduje jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odpis wezwania doręczono pełnomocnikowi w dniu 20 lipca 2021 r. Pełnomocnik w piśmie przewodnim z dnia 26 lipca 2021 r. oświadczył, że uzupełnia braki formalne skargi i w związku z tym przesyła pełnomocnictwo wraz z opłatą sądową (poza tym wskazał nr PESEL skarżącego oraz przesłał potwierdzenie wpłaty uiszczonego wpisu sądowego). Załączone do wskazanego pisma przewodniego pełnomocnictwo, w rubryce "E. Zakres pełnomocnictwa szczególnego" zawiera następującą treść: "Niniejszym udzielam pełnomocnictwa doradcy podatkowemu M. A. G. numer wpisu [...], do reprezentowania moich interesów i występowania w moim imieniu w postępowaniu dotyczącym wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. znak: [...]. Niniejsze pełnomocnictwo obejmuje w szczególności postępowanie sądowo-administracyjne w sprawie odmowy wznowienia postępowania decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] roku znak: [...]." Na rozprawie doradca podatkowy oświadczył, że "nie wie jak to się stało, tych pełnomocnictw było dużo od P. G., stąd może dołączyłem pełnomocnictwo do innej sprawy, być może to była pomyłka." Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te określa art. 46 p.p.s.a., według którego do pisma dołączyć należy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (§ 3). Wymóg ten znajduje potwierdzenie w art. 37 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. W rozpatrywanej sprawie skarga, w której jako skarżącego wskazano M. G., została podpisana przez zawodowego pełnomocnika, który pomimo prawidłowego wezwania, nie przedłożył w wyznaczonym terminie pełnomocnictwa do akt sądowych niniejszej sprawy. To na pełnomocniku skarżącego spoczywa obowiązek złożenia stosownego dokumentu pełnomocnictwa przed sądem, a warunku tego nie spełnia pełnomocnictwo, którego zakres przedmiotowy dotyczy sprawy (spraw) zakończonej inną decyzją aniżeli ta, która objęta została skargą. Przypomnieć bowiem należy, że skarga dotyczy decyzji wydanej przez DIAS w drugiej instancji, w dniu [...] r., znak: [...]. Jest to więc zupełnie inna decyzja aniżeli wskazana w zakresie przedmiotowym przedłożonego pełnomocnictwa. Trzeba dodać, że także inne decyzje wydawane przez organy podatkowe w tej sprawie, rozumianej materialnie (jako rozliczenie podatku VAT za poszczególne okresy rozliczeniowe od 2011 do 2015 r.), również nie pokrywają się z decyzjami wskazanymi w pełnomocnictwie. W pierwszej instancji w postępowaniu nadzwyczajnym DIAS wydał decyzję w dniu [...] r., znak: [...]. Z kolei postępowanie zwyczajne zostało zakończone decyzją DIAS z [...] r., znak: [...]. Również pierwszoinstancyjne decyzje wydane w postępowaniu zwyczajnym oprócz tego, że wydane zostały przez inne organy, to noszą inne daty: [...] r., [...] r., [...] r. i [...] r., a także inne sygnatury. Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że pomiędzy sprawą objętą decyzją zaskarżoną - a tym samym, niniejszym postępowaniem sądowoadministracyjnym, a sprawą zakończoną decyzją (decyzjami) wskazaną (wskazanymi) w pełnomocnictwie, nie zachodzi tożsamość. Innymi słowy, przedłożone pełnomocnictwo nie dotyczy niniejszej sprawy (w rozumieniu materialnym – jako podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od 2011 do 2015 r. Sąd wyraża pogląd, że nieuzupełnieniem braków skargi jest nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe, czy niepełne wykonanie. W niniejszej sprawie, pomimo prawidłowo skierowanego wezwania oraz pouczenia o negatywnych skutkach procesowych jego niewykonania, doradca podatkowy nie przedłożył w wyznaczonym terminie wymaganego dokumentu wykazującego, czy jest umocowany do wykonywania podjętych przez siebie czynności procesowych w niniejszej sprawie. Nieprzedłożenie dokumentu pełnomocnictwa w wyznaczonym terminie do akt niniejszej sprawy uniemożliwia zweryfikowanie, czy osoba, która skargę podpisała, była do tego umocowana. W celu wykazania swego umocowania do działania w tej sprawie doradca podatkowy powinien przedstawić albo pełnomocnictwo, albo uwierzytelniony odpis tego dokumentu do tej, konkretnej sprawy. Przedłożenie natomiast dokumentu pełnomocnictwa do innej sprawy nie stanowi wykonania wezwania sądu. Na gruncie tej sprawy należy też przypomnieć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że adwokat, radca prawny, doradca podatkowy czy rzecznik patentowy w tym zakresie podlega bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W związku z posiadaną wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej jest zobligowany do zachowania dużo dalej posuniętej staranności, niż wymagana od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Zawodowy charakter działalności m.in. doradcy podatkowego powoduje, że odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje nie tylko jego działania osobiste, ale nawet wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienia NSA z : 7 grudnia 2016 r., II OZ 1353/16; 11 czerwca 2014 r., I FZ 149/14; 1 czerwca 2021 r., III OZ 396/21). Nieuzupełnienie braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem. Na poparcie swojego poglądu Sąd powołuje się także na orzecznictwo sądów administracyjnych. W wyroku NSA z 15 września 2021 r.,I OZ 27221 wskazano, że nawet nadesłanie (na skutek wezwania przez sąd) odpisów pełnomocnictwa do danej sprawy tyle, że opatrzonego tylko pieczątką "Poświadczam za zgodność z oryginałem. Warszawa, dnia 17 marca 2021 r., Radca prawny M. K.", lecz bez podpisu pełnomocnika skarżących, uzasadnia odrzucenie skargi. Podobnie traktuje się powołanie na pełnomocnictwo złożone w sprawie rozumianej materialnie lecz na etapie postępowania administracyjnego i tylko powołanie się na nie przed sądem (por. postanowienie NSA z 8 grudnia 2020 r., I OZ 1008/20). Sąd w składzie orzekającym podziela również stanowisko zajęte przez NSA w postanowieniu z 27 listopada 2020 r., I FZ 252/20, dotyczące braku podstaw do dodatkowego wezwania skarżącego do podpisania skargi. W tymże postanowieniu NSA wskazał, że po pierwsze nie ma podstaw do tego, aby doręczenia dokonać z pominięciem pełnomocnika poprzez skierowanie wezwania do usunięcia braków bezpośrednio do skarżącego. Skarga bowiem została złożona i sporządzona (w sprawie rozpatrywanej przez NSA) przez adwokata (on ją podpisał) oraz oznaczono w niej pełnomocnika strony wraz z jego adresem. Analogiczna sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Świadczy to co najmniej, przy braku innych przeciwstawnych informacji do skargi wpisanych, że w imieniu skarżącego ma działać przed sądem pełnomocnik (który sporządził skargę, oznaczył się w niej jako pełnomocnik i przesłał ją do sądu). Na tej zatem podstawie pełnomocnikowi należało doręczyć wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, a nie z jego pominięciem wprost do skarżącego (por. art. 67 § 5 p.p.s.a.) W dalszej kolejności NSA w postanowieniu z 27 listopada 2020 r., I FZ 252/20 argumentował, że przypadku nieuzupełnienia braków skargi przez skarżącego (reprezentowanego przez fachowego pełnomocnika) nie zrodził się prawny obowiązek ponownego wezwania o uzupełnienie braku bezpośrednio przez stronę. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł bowiem odpowiedniej podstawy prawnej dla stosowania takiego rozwiązania. Z treści skargi wynikało (tak jak w niniejszej sprawie), że na etapie postępowania przed sądem skarżący nie występował osobiście, lecz w jego imieniu działał pełnomocnik, który jednak nie przedstawił dokumentu potwierdzającego swoje umocowanie (ani z własnej inicjatywy, ani w ramach sądowego wezwania). To rolą pełnomocnika było zatem uzupełnienie braków w terminie wyznaczonym na dokonanie tej czynności, jako że zakomunikował on sądowi złożoną skargą, iż działa nie w imieniu własnym, lecz w imieniu strony. Przeciwnie przyjmując należałoby uznać, że skarga skarżącego w okolicznościach sprawy nie została sporządzona i złożona w jego imieniu, lecz że pochodziła od osoby nie mającej żadnej legitymacji do tych czynności, czyli w istocie została złożona przez osobę podszywającą się pod pełnomocnika skarżącego. Takie wnioski byłyby jednak nieuprawnione w sprawie, gdyż stan taki nie wynika z jej akt. Z podanych wyżej powodów nie ma podstaw, aby sąd przed odrzuceniem skargi wzywał skarżącego do jej osobistego podpisania. Skarga była podpisana przez osobę określoną jako pełnomocnik strony (w niniejszej sprawie – doradca podatkowy M. G.). Nieusprawiedliwione byłoby zatem oczekiwanie, że konieczne jest wezwanie wprost skarżącego do podpisania skargi, tylko dlatego, że reprezentujący go pełnomocnik nie wykazał przed sądem swojej legitymacji stosownym dokumentem. Jak stwierdził NSA w powoływanym szeroko postanowieniu z 27 listopada 2020 r., I FZ 252/20, wezwanie tego rodzaju można byłoby rozważać, ale wówczas, gdy między stroną a pełnomocnikiem więź pełnomocnictwa od samego początku by nie występowała i pełnomocnik niejako sobie uzurpował status pełnomocnika, co trudno zakładać przy zawodowym charakterze jego działania (w tej sprawie doradcy podatkowego) i istniejących regułach odpowiedzialności dyscyplinarnej dla niego właściwych. W niniejszej sprawie taką hipotezę należy odrzucić, bo na rozprawie doradca podatkowy podał, że mógł załączyć pełnomocnictwo do innej sprawy przez pomyłkę. Dalej NSA w postanowieniu z 27 listopada 2020 r., I FZ 252/20 podkreślił, że skarżący miał w opisywanej sytuacji zagwarantowane prawo do uruchomienia postępowania przed sądem, o czym świadczy złożona skarga do sądu pierwszej instancji. Nie było podstaw do uznania, aby było inaczej. Nie można też mówić, że odrzucenie skargi przez Sąd bez wezwania skarżącego do podpisania skargi, spełniało przesłankę nieważności postępowania z uwagi na działanie pełnomocnika bez należytego umocowania. Okoliczności takie w sprawie nie zostały wykazane, wręcz przeciwnie, wynika z nich, że skarżący działał przez pełnomocnika, który "tylko" nie uzupełnił w jego imieniu stosownych braków w postaci złożenia dokumentu pełnomocnictwa, co doprowadziło do takich a nie innych następstw procesowych. Zatem odrzucenie skargi w tym wypadku przez Sąd nie może być utożsamione z odebraniem skarżącemu prawa do sądu. To bowiem wyłącznie wadliwa czynność procesowa pełnomocnika strony w zakresie uzupełnienia braków skargi (których w istocie nie powinno być przy profesjonalnym działaniu zawodowego pełnomocnika), doprowadziła do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Zasadność odrzucenia skargi w zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji prawnej potwierdza także analiza innych postanowień NSA, np. z: 29 czerwca 2021 r., II GZ 205/21; 25 czerwca 2021 r., III FZ 449/21; 9 marca 2021 r., II OZ 124/21; 19 stycznia 2021 r., I OZ 1104/20; 22 grudnia 2020 r., II FZ 622/20; 17 grudnia 2020 r., II FZ 576/20. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. postanowił odrzucić skargę. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę, której braków formalnych strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.