II SA/Łd 86/21
WyrokWSA w Łodzi2021-04-16
Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Robert Adamczewski, Anna Dębowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca złożył wniosek o świadczenie pielęgnacyjne i jednocześnie o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, a organ administracji uchylił decyzję o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego dopiero po pewnym czasie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać przyznane od daty złożenia wniosku, jeśli wnioskodawca wyraźnie zadeklarował wybór korzystniejszego świadczenia i wniósł o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ administracji błędnie przyjął, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego może nastąpić dopiero po uchyleniu decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym, ignorując wcześniejszą deklarację wyboru świadczenia przez stronę.Stan faktyczny
Skarżąca W.P. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem F.P., jednocześnie wnioskując o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Organ pierwszej instancji wielokrotnie odmawiał przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na brak odpowiedniej regulacji prawnej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz na fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przyznało świadczenie pielęgnacyjne od daty późniejszej niż data złożenia wniosku. Skarżąca wniosła skargę do WSA, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w całości i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej W.P. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej W.P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Decyzją z [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję Wójta Gminy Ż. z [...] r. nr [...] o odmowie przyznania W.P. świadczenia w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad F.P. w całości i przyznało W.P. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad F.P. na okres od 1 sierpnia 2020 r. na czas nieokreślony w kwocie 1 830,00 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że sprawa ustalenia W.P. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem F.P. była już dwukrotnie przedmiotem jego oceny. Decyzją z [...] grudnia 2019 r. organ drugiej instancji uchylił decyzję organu pierwszej instancji z [...] października 2019 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi ze względu na błędną wykładnię przepisów prawa, tj. art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r.", jak również z uwagi na brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zwrócił uwagę na przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. i uprzednie przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem F.P., a także na fakt, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie został złożony z wykorzystaniem urzędowego wzoru.
W wyniku rozpatrzenia kolejnego odwołania W.P., organ drugiej instancji decyzją z [...] maja 2020 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji z [...] marca 2020 r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ z uwagi na istotne naruszenie prawa. Organ pierwszej instancji nie uwzględnił okoliczności sprawy, o których mowa w decyzji z [...] grudnia 2019 r., a wręcz je zignorował. Nie uwzględnił także wytycznych dotyczących wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. i konieczności jego interpretacji i zastosowania zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Decyzja została podjęta bez uwzględnienia określonych przez organ drugiej instancji wytycznych w zakresie wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa, które pozostają aktualne, jak również bez wyjaśnienia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy. Organ pierwszej instancji nie dokonał także oceny, czy w sprawie występuje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a celem sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawnym mężem.
Decyzją z [...] r. organ pierwszej instancji po raz kolejny odmówił skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem F.P.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, że analiza dokumentów i akt sprawy oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy pozwalają ustalić i jednocześnie potwierdzić, że skarżąca mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem F.P. W tym samym domu mieszka również syn K., który się usamodzielnił i prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe, jest aktywny zawodowo i pracuje w pełnym wymiarze czasu pracy. Syn pomaga doraźnie w czasie wolnym w opiece nad ojcem. Pozostałe dzieci usamodzielniły się. Prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe. Są aktywne zawodowo. Skarżąca nie pracuje zawodowo od grudnia 2016 r., gdyż opiekuje się niepełnosprawnym mężem, który 7 listopada 2016 r. doznał udaru niedokrwiennego mózgu. Przed sprawowaniem opieki była aktywna zawodowo. Ostatnim miejscem pracy był Urząd Gminy w Ż., gdzie była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na czas określony od 16 września 2015 r. do 15 stycznia 2016 r. Następnie była zarejestrowana w PUP w T. od 18 stycznia do 27 grudnia 2016 r. Skarżąca została "zdjęta z ewidencji osób bezrobotnych" z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, który wymaga opieki w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sprawuje osobistą opiekę nad mężem. Oprócz codziennych zabiegów pielęgnacyjnych skarżąca wykonuje również ćwiczenia z niepełnosprawnym mężem, które mają na celu poprawę jego stanu zdrowia. Mąż porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego. Jednak sam nie jest w stanie na niego wsiąść. Zakres wykonywanych obowiązków przez wnioskodawczynię uniemożliwia jej podjęcie jakiejkolwiek pracy, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie ma możliwości zorganizowania opieki ze strony innych członków rodziny. F.P. ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy oraz samodzielnej egzystencji na czas nieokreślony – znaczny stopień niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z [...] stycznia 2017 r. nr [...]). Decyzją z [...] listopada 2018 r. Wójt Gminy Ż. przyznał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad mężem w kwocie 620 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Decyzją z [...] grudnia 2019 r. przyznał ten zasiłek na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. 12 sierpnia 2019 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wraz z oświadczeniem o warunkowej rezygnacji z prawa do otrzymywanego specjalnego zasiłku opiekuńczego i wyborze dla niej korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego.
Po rozpatrzeniu wniosku organ pierwszej instancji decyzją z [...] października 2019 r. odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na F.P.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] grudnia 2019 r. uchyliło decyzję tę w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ pierwszej instancji decyzją z [...] marca 2020 r. ponownie odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na F.P.
W decyzji organ pierwszej instancji wskazał na brak korelacji pomiędzy wykładnią u.ś.r. a wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, z sentencji którego wynika, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Odnosząc się do skutków wskazanego wyroku organ pierwszej instancji wskazał, że orzeczenie o częściowej niekonstytucyjności wprowadzenia do u.ś.r. kryterium wieku powstania niepełnosprawności, jako przesłanki uzależniającej uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie oznacza usunięcia tego kryterium z ustawy. Nie stanowi również podstawy do uchylenia decyzji, które już przyznały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie kreuje nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa. Pomimo wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz upływu czasu ustawodawca nadal nie wprowadził zmian w u.ś.r. zrównujących prawa opiekunów dzieci oraz osób dorosłych. W związku z tym do momentu wejścia w życie nowych przepisów nie ma odpowiedniej regulacji prawnej do przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W obrocie prawnym jest decyzja z [...] grudnia 2019 r. przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy na F.P.. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] maja 2020 r. uchyliło decyzję z [...] marca 2020 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ pierwszej instancji uznał, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Po uzyskaniu pisemnej zgody skarżącej organ pierwszej instancji decyzją z [...] lipca 2020 r. uchylił "realizację decyzji" przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy z [...] grudnia 2019 r. Jednakże uznając, że nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem zobowiązany jest do stosowania obowiązujących przepisów prawa zgodnie z zasadą praworządności określoną w art. 6 k.p.a.
W odwołaniu od decyzji z [...] r. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię mające istotny wpływ na jej wydanie:
1. art. 17 ust. 1b u.ś.r. oraz niezasadne uznanie, że niepełnosprawność F.P. powstała po 18 roku życia i w związku z tym skarżącej, jako jego opiekunowi, nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne;
2. art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., o sygn. akt K 38/13 przepis ten został uznany za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP.
Organ drugiej instancji podkreślił, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że F.P. orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. z [...] stycznia 2017 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie wydano na stałe. Nie ustalono od kiedy istnieje niepełnosprawność. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 grudnia 2016 r. Osobą, która sprawuje opiekę nad dorosłą osobą niepełnosprawną jest żona – W.P. Organ pierwszej instancji decyzją z [...] lipca 2020 r. uchylił "realizację decyzji" z [...] grudnia 2019 r. przyznającej skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem F.P. w kwocie 620,00 zł miesięcznie na okres zasiłkowy 2019/2020 od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r.
W ocenie organu drugiej instancji, organ pierwszej instancji, pomimo wytycznych dotyczących błędnie dokonywanej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. i konieczności jego interpretacji oraz zastosowania zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, jak i ciążącego na nim obowiązku do zastosowania się do wskazanej przez organ odwoławczy wykładni przepisów prawa, ignorując je całkowicie, ponownie uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się nie tylko ze zbadaniem, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną, ale także zbadaniem wystąpienia negatywnych przesłanek przyznania tegoż świadczenia, o których mowa w art. 17 ust. 5 u.ś.r., zarówno w odniesieniu do osoby sprawującej opiekę, jak i osoby wymagającej opieki, a także ewentualnego wystąpienia zbiegu praw do świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. należy wykładać w ten sposób, że wprawdzie istotnie wyklucza on możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie, jednakże nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia także wówczas, gdy jedno z nich jest już przyznane wcześniejszą decyzją. Organ pierwszej instancji decyzją z [...] lipca 2020 r. uchylił decyzję z [...] grudnia 2019 r. przyznającą skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad mężem F.P. na okres zasiłkowy 2019/2020 od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. Usunął zatem negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. W ocenie organu drugiej instancji, w takiej sytuacji jest całkowicie niezrozumiałym, że organ nie przyznał skarżącej, zgodnie z wytycznymi, świadczenia pielęgnacyjnego, pozbawiając ją prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a tym samym pozbawił środków z tytułu sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ pierwszej instancji zatem naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego wynikające z przepisów art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., w tym w szczególności zasadę prawdy obiektywnej, zasadę zaufania do władzy publicznej czy też zasadę informowania stron. Z normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika natomiast, że podstawową przesłanką, jaką musi spełniać osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. W ocenie organu drugiej instancji, skarżąca bezspornie sprawuje opiekę nad mężem F.P., co znajduje potwierdzenie w ustaleniach pracownika socjalnego z 14 lutego 2020 r. Ponadto wedle ustaleń dokonanych podczas wywiadu środowiskowego, F.P. wymaga pomocy w zakresie samoobsługi, tj. w ubieraniu się, prowadzeniu do toalety, kąpieli, strzyżeniu, wymianie pielucho-majtek, przewracaniu na bok oraz czynnościach pielęgnacyjnych i usprawniających jak: masaże, oklepywania, smarowanie kremami. Skarżąca przygotowuje posiłki (kanapki muszą być pokrojone w drobne kawałki), karmi i podaje płyny do picia, umawia wizyty lekarskie, realizuje recepty, podaje lekarstwa, wyprowadza na spacery, a także musi czuwać nad mężem podczas snu. Ze względu na długi okres oczekiwania na rehabilitację, we własnym zakresie codziennie przeprowadza z mężem ćwiczenia mające na celu rozwój mowy, myślenia. Zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad mężem prowadzi do wniosku, że występuje ścisły i bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaną opieką nad mężem. Zakres wykonywanych czynności nie pozwala skarżącej na podjęcie pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie ulega także wątpliwości, że nie ma możliwości zorganizowania opieki nad F.P. przy udziale innych osób. Wobec powyższego skoro spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., przy jednoczesnym niezaistnieniu przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., zasadnym jest przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia od 1 sierpnia 2020 r. (do 30 lipca 2020 r. skarżąca była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża) na czas nieokreślony, ponieważ orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na stałe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję W.P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części i ustalenie na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2019 r., czyli od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz o zwrot kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Skarżąca wniosła także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 24 ust. 2 u.ś.r. przez jego błędne zastosowanie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2020 r., a nie od 1 sierpnia 2019 r., tj. od miesiąca złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego;
2. art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego;
3. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. przez jego błędną interpretację i pominięcie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń;
4. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że sam fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w treści wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożonym 12 sierpnia 2019 r., wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W związku z powyższym brak było podstaw prawnych, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne przyznane na rzecz skarżącej od 1 sierpnia 2020 r., a nie od 1 sierpnia 2019 r. Zasadnym było przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, tj. od 1 sierpnia 2019 r. Organ błędnie przyjął, że sam fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Organ pierwszej instancji w zaskarżonej w całości decyzji dokonał błędnej wykładni art. 27 ust. 5 u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w związku z art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. i niesłusznie uznał, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez osobę skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pominięto również fakt, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń. Skarżąca podkreśliła, że tylko częściowo nie zgadza się z wydanym rozstrzygnięciem, czyli w zakresie czasookresu na który zostało przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Z akt sprawy nie wynika, że skarżąca nienależycie wypełnia lub źle sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym mężem, a organ ma co tego zastrzeżenia.
W skardze W.P. wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ administracji nie ustosunkował się do zawartego w skardze wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wobec tego w wykonaniu zarządzenia z 26 lutego 2021 r. zawiadomiono organ administracji o zgłoszeniu przez skarżącą powyższego wniosku oraz wezwano do ustosunkowania się do niego w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia.
8 marca 2021 r. doręczono organowi administracji zawiadomienie wraz z wezwaniem i pouczeniem o treści art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 18).
Pomimo upływu zakreślonego w zarządzeniu z 26 lutego 2021 r., terminu organ administracji nie odniósł się do wniosku skarżącej o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
W rozpoznawanej sprawie w skardze skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Z uwagi na to, że w odpowiedzi na skargę organ administracji nie odniósł się do tego wniosku, w wykonaniu zarządzenia z 26 lutego 2021 r. doręczono organowi administracji 8 marca 2021 r. stosowne zawiadomienie. Określony w art. 119 pkt 2 p.p.s.a. termin do zgłoszenia żądania przeprowadzenia rozprawy upłynął zatem 22 marca 2021 r. (w poniedziałek). W terminie tym organ administracji nie zgłosił jednak takiego żądania. Nie odniósł się do wniosku skarżącej. Zaistniała zatem przesłanka, o jakiej stanowi art. 119 pkt 2 p.p.s.a., do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd administracyjny nie orzeka merytorycznie, tj. nie wydaje nie wydaje orzeczeń, co do istoty sprawy, o co wnosi w skardze skarżąca, lecz bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może uchylić ją, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (przepis art. 57a nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej). Jednakże zgodnie z art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję Wójta Gminy Ż. z [...] r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem F.P. oraz przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tego tytułu od 1 sierpnia 2020 r. na czas nieokreślony w kwocie 1 830,00 zł.
Zdaniem sądu, prawidłowo organ drugiej instancji ocenił, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do przyznania prawa do tego świadczenia i mieści się w kręgu podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Organ drugiej instancji dokonał również prawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. uwzględniając jednolicie ujmowane w orzecznictwie sądów administracyjnych skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r., sygn. akt K 38/13 (OTK-A 2014/9/104).
Poza sporem jest, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe. Nie budzi wątpliwości, że skarżącą sprawuje osobistą i bezpośrednią opiekę nad mężem, a zakres tej opieki wskazuje na ścisły i bezpośredni związek z niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że zakres wykonywanych czynności nie pozwala skarżącej na podjęcie pracy nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy i nie ma możliwości zorganizowania opieki nad F.P. przy udziale innych osób.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje wyłącznie to, od kiedy powinno zostać przyznane skarżącej świadczenie pielęgnacyjne.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Zdaniem skarżącej, początkową datą przyznania jej tego świadczenia powinien być 1 sierpnia 2019 r., tj. świadczenie to powinna otrzymywać począwszy od miesiąca, w którym złożyła wniosek o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.
Z kolei w ocenie organu administracji, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącej od 1 sierpnia 2020 r. z uwagi na to, że decyzją z [...] lipca 2020 r. Wójt Gminy Ż. uchylił "realizację decyzji" z [...] grudnia 2019 r. o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża F.P. na okres zasiłkowy od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r., a tym samym usunął negatywną przesłankę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.
Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:
1) świadczenia rodzicielskiego lub
2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub
3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub
4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub
5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń – a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: "uostatecznienia" się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (por. wyrok NSA z 14 listopada 2017 r., I OSK 886/17) – to należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Wobec tego, sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) m. in. zasiłek, co do zasady nie wyklucza przyznania następnie, w uzasadnionym przypadku, na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18). Dotyczy to zwłaszcza sytuacji gdy – tak jak w niniejszej sprawie – skarżąca wnosiła o uchylenie przyznanego uprzednio świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, bo już we wniosku z 9 sierpnia 2019 r., który wpłynął do organu pierwszej instancji 12 sierpnia 2019 r., ponadto – co wymaga podkreślenia – ten sam organ administracji (Wójt Gminy Ż.) był właściwy w sprawach dotyczących przyznania obu świadczeń.
Podkreślić należy, że użyty w art. 27 ust. 5 u.ś.r. zwrot "zbieg uprawnień" należy rozumieć jako sytuację, w której dana osoba obiektywnie spełnia przesłanki do otrzymania co najmniej dwóch świadczeń, jak również sytuację, gdy ma już ustalone, na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej, prawo do otrzymania jednego ze świadczeń wymienionych w tym przepisie i spełnia jednocześnie przesłanki otrzymania innego świadczenia.
W orzecznictwie wskazuje się, że przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewiduje wyłącznie możliwość dokonania wyboru świadczenia i nie reguluje kwestii uchylenia decyzji przyznającej mniej korzystne świadczenie. Nie zachodzi więc konieczność uprzedniej rezygnacji z przyznanego i pobieranego świadczenia przed wydaniem rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia wybranego przez uprawnionego. Wymaganie, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawiałoby stronę w dość trudnej sytuacji, wprowadzając stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego, a nawet mogło prowadzić do czasowego pozbawiania środków utrzymania. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, ale powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia (por. wyroki NSA z: 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18; 10 grudnia 2019 r., I OSK 200/19; 15 września 2020 r., I OSK 2199/19; z 18 stycznia 2021 r., I OSK 2122/20; WSA w Lublinie z 11 grudnia 2019 r., II SA/Lu 568/19; WSA w Gdańsku z 16 stycznia 2020 r., III SA/Gd 575/19). Deklarację rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego "z chwilą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego" uznać należy za równoznaczną z warunkową zgodą na uchylenie decyzji odnoszących się do pierwszego z wymienionych świadczeń wskazując, że w grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji. W orzecznictwie wskazuje się, że to ostatnie rozwiązanie zasadza się na przyjęciu, że kwestia przedmiotowego wyboru, a tym samym i rezygnacji z zasiłku, stanowi element faktyczny sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co wskazuje na możliwość odpowiedniego załatwienia rezygnacji z zasiłku w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Nie można również pominąć możliwości stwierdzenia we właściwym trybie wygaśnięcia decyzji o przyznaniu zasiłku. Innymi słowy, po stronie organu leży podjęcie takich działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń (por. wyroki NSA z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18 i z 15 września 2020 r., I OSK 2199/19). Na organie spoczywa główny ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, który gwarantowałby wnioskodawcy realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W państwie prawa nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne zwłaszcza, gdy mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczyła, że wybiera świadczenie bardziej korzystne (por. wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18).
W niniejszej sprawie skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia już w dacie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. We wniosku opatrzonym datą 9 sierpnia 2019 r. skarżąca bowiem wyraźnie wniosła o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie sądu, intencje skarżącej nie budzą wątpliwości. Oczywistym jest, że już wówczas dokonała ona wyboru świadczenia korzystniejszego, tj. świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko swoje w tym zakresie skarżąca podtrzymała następnie w piśmie z 12 września 2019 r., w którym wyraźnie wskazała, że w przypadku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnosi o uchylenie ustalonego na jej rzecz specjalnego zasiłku opiekuńczego ustalonego decyzją z [...] listopada 2018 r. W piśmie z 23 czerwca 2020 r. skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od "1 września 2019 r." i uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy z 3 grudnia 2019 r. Nie sposób nie zauważyć, że na podejmowane przez skarżącą w sprawie działania niewątpliwie miała wpływ sytuacja materialna rodziny i postawa organu pierwszej instancji, który konsekwentnie odmawiał przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego decyzjami z [...] października 2019 r., z [...] marca 2020 r. i z [...] r. Przy czym ta ostatnia decyzja została już wydana po podjęciu [...] lipca 2020 r. przez Wójta Gminy Ż. decyzji o uchyleniu "realizacji decyzji" z [...] grudnia 2019 r. o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 3 września 2019 r. wynika, że sytuacja materialno-bytowa rodziny jest trudna, a mieszkanie nie jest dostosowane do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Rodzina ponosi regularnie koszty związane z leczeniem oraz rehabilitacją F.P.. W tej sytuacji za zrozumiałe i uzasadnione uznać należy złożenie przez skarżącą po wydaniu przez organ pierwszej instancji [...] października 2019 r. pierwszej decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres zasiłkowy 2019/2020 (5 listopada 2019 r.), w konsekwencji czego [...] grudnia 2019 r. została wydana kolejna decyzja przyznająca jej to świadczenie na okres od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. W odpowiedzi na wezwanie z 19 grudnia 2019 r., doręczone 30 grudnia 2019 r., w zakreślonym w tym wezwaniu 14-dniowym terminie, tj. 13 stycznia 2020 r. skarżąca złożyła w organie pierwszej instancji poprawiony wniosek na formularzu. Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie przed organami administracji toczyło się ponad rok czasu od momentu złożenia przez skarżącą wniosku w sierpniu 2019 r. do wydania zaskarżonej decyzji [...] r.
W tej sytuacji, z uwagi na treść art. 24 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 5 u.ś.r., za niezasadne uznać należy stanowisko organu administracji zajęte w zaskarżonej decyzji, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należało ustalić dopiero od 1 sierpnia 2020 r. w związku z podjęciem przez Wójta Gminy Ż. [...] lipca 2020 r. decyzji o "uchyleniu realizacji" decyzji z [...] grudnia 2019 r. Organ administracji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni wskazanych przepisów u.ś.r. przyjmując, że zbieg prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego uzasadnia przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dopiero od 1 sierpnia 2020 r., tj. od miesiąca, za który nie przysługiwał jej specjalny zasiłek opiekuńczy, pomijając oświadczenie skarżącej o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego, które wpłynęło do organu administracji już 12 sierpnia 2019 r., a które skarżąca konsekwentnie podtrzymywała w pismach z 12 września 2019 r. i z 23 czerwca 2020 r.
Okoliczność, że skarżąca miała wcześniej ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres obejmujący m.in. miesiące od sierpnia 2019 r. do lipca 2020 r., a nawet pobrała za te miesiące zasiłek, nie wyklucza przyznania na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażony został pogląd, podzielony przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że jest możliwe rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone, przez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego zasiłku (por. np.: wyrok WSA w Opolu z 20 września 2018 r., II SA/Op 302/18, WSA w Poznaniu z 11 kwietnia 2019 r., II SA/Po 158/19; WSA we Wrocławiu z 7 listopada 2019 r., IV SA/Wr 360/19, WSA w Olsztynie z 19 grudnia 2019 r., II SA/Ol 897/19; WSA w Białymstoku z 25 czerwca 2020 r., II SA/Bk 322/20; WSA w Łodzi z 2 grudnia 2020 r., II SA/Łd 706/20).
Należy nadto wskazać, że w orzecznictwie dopuszcza się zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną, o ile następuje to za zgodą lub na korzyść zainteresowanego (por. wyroki NSA: z 3 stycznia 2013 r., I OSK 1129/12; z 17 kwietnia 2014 r., I OSK 980/13; z 4 sierpnia 2017 r., I OSK 2257/16). Wskazuje się także, że wypłata świadczenia za cały okres zasiłkowy ani nawet upływ tego okresu, nie czynią postępowania w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej to świadczenie bezprzedmiotowym (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., I OSK 1987/15).
Niewątpliwie skarżąca nie może otrzymać dwóch świadczeń w postaci świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego za ten sam okres. Jednakże zdaniem sądu okoliczność, że skarżąca miała wcześniej ustalone prawo do tego zasiłku i pobrała to świadczenie, nie wyklucza przyznania jej za ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego, stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. Organ administracji winien w tej sytuacji skorzystać z możliwości wyrównania różnicy między już wypłaconym świadczeniem, a świadczeniem korzystniejszym dla skarżącej przyznanym zgodnie z jej wyborem. W niniejszej sprawie nie bez znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia przez organ administracji niniejszej sprawy jest okoliczność, że już we wniosku z opatrzonym datą 9 sierpnia 2019 r. skarżąca w sposób wyraźny wniosła o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy w przypadku przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, co należy uznać za wymaganą, w świetle art. 155 k.p.a., zgodę strony na uchylenie, w odpowiedniej części i niezbędnym zakresie nawet z mocą wsteczną tej decyzji.
Na zakończenie powyższych rozważań wskazać trzeba, że decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wydawana na podstawie art. 17 u.ś.r. składa się z kilku nierozdzielnych elementów, jak np. data początkowa świadczenia, jego wysokość, okres, na jaki przyznaje się świadczenie. Wszystkie te elementy decyzji rozstrzygającej istotę sprawy są konsekwencją przyznania uprawnienia do otrzymania świadczenia. W tym kontekście, termin początkowy przyznania świadczenia, nie może być uznany za orzeczenie częściowe w postępowaniu odwoławczym, szczególnie że strona w odwołaniu kwestionowała rozstrzygnięcie o odmowie przyznania jej uprawnienia (vide: wyrok NSA z 20 października 2020 r., I OSK 1085/20).
W związku z powyższym sąd nie mógł uchylić zaskarżonej decyzji w części dotyczącej punktu 2 w zakresie daty początkowej przyznania świadczenia, jak oczekiwała tego skarżąca, lecz orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości.
Z powyższych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości.
O kosztach postępowania sądowego sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na zasądzoną od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego radcą prawnym, w wysokości 480 zł.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań sądu. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni, że skarżąca dokonała wyboru korzystniejszego świadczenia w momencie złożenia wniosku opatrzonego datą 9 sierpnia 2019 r. Wniosek ten wpłynął do organu pierwszej instancji 12 sierpnia 2019 r. Ustalając wysokość przyznanego świadczenia, organ weźmie pod uwagę, że skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy, a oba te świadczenia nie mogą się kumulować. Należy zatem uwzględnić konieczną w niniejszej sprawie kompensatę świadczeń za okres od momentu złożenia wniosku do momentu faktycznej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło