II OSK 1013/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-06-06
Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Andrzej Jurkiewicz, Grzegorz Antas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, wnioskodawcy, którzy nie byli stronami postępowania pierwotnego, mogą być uznani za strony, jeśli ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji?Ratio decidendi
Wnioskodawcy, którzy nie byli stronami postępowania pierwotnego o pozwolenie na budowę, nie mogą być uznani za strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności tej decyzji, jeśli ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Brak przymiotu strony w postępowaniu pierwotnym skutkuje bezprzedmiotowością postępowania o stwierdzenie nieważności, które powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę, twierdząc, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. Organy administracyjne i WSA uznały, że skarżący nie posiadają przymiotu strony, ponieważ ich nieruchomości nie są objęte obszarem oddziaływania inwestycji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. B., M..B, A. P. H. P. i K.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 648/20 w sprawie ze skargi I. B., M. B., A.P., H. P., B.. i P. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 6 listopada 2020 r. VII SA/Wa 648/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. B., M. B., A. P., H. P., B. O. i P. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...], na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 2096, ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", Wojewoda [...] umorzył w całości – wszczęte na wniosek Skarżących – postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej T. M. pozwolenia na budowę trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z parkingami i niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], obr. [...] rej. ul. [...][...] w [...] [...].
Na skutek wniesionego przez Skarżących odwołania, zaskarżoną w tej sprawie decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2019 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że działki Skarżących graniczą bezpośrednio z nieruchomością przeznaczoną do zainwestowania. Jednakże działki te nie znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji, objętej decyzją Starosty z dnia [...] września 2018 r. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń – które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa – w zakresie możliwości zagospodarowana działek należących do Skarżących. Położenie nieruchomości Skarżących w sąsiedztwie planowanej inwestycji nie jest tożsame ze znajdowaniem się tych nieruchomości w obszarze oddziaływania obiektu.
Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Sądu administracyjnego wnieśli Skarżący, domagając się zarówno uchylenia tej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucili naruszenie szeregu przepisów postępowania – art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.; art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, i art. 11 k.p.a.; 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 79 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. w powiązaniu z: art. 3 pkt 20 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186), rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, § 19 ust. 1-3 w związku z § 3 pkt 25 tego rozporządzenia, w powiązaniu z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz prawa materialnego - art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, a także art. 144 k.c. oraz § 19 ust. 1-3 w związku z § 3 pkt 25 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; art. 144 Kodeksu cywilnego, art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane w związku z § 3 ust. 2 pkt. 3, § 6 ust. 2 pkt 3 oraz § 9 ust. 2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] [...] przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej [...] [...] z dnia [...]grudnia 2003 r. (Dz. Urz. Woj. [...] nr [...] z [...] lutego 2004 r.).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Jej oddalenie nastąpiło na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W ocenie Sądu, decyzja z dnia [...] lutego 2020 r. nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie bądź stwierdzenie nieważności. Sąd podzielił stanowisko organu, że ustalając czy Skarżącym przysługiwał przymiot strony należało uwzględnić art. 28 k.p.a., a także art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Dalej Sąd wskazał, że podziela stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, co do tego, że działki Skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z parkingami i niezbędną infrastrukturą techniczną zaprojektowanych na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...]obręb [...]ponieważ kwestionowane przedsięwzięcie nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń, które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa w zakresie możliwości zagospodarowana działek należących do Skarżących. Ustalenie to zostało poczynione przez organ, który miał na uwadze przedmiot projektowanej inwestycji, jej charakterystykę i szczegółowe usytuowanie, a także zlokalizowanie nieruchomości należących do Skarżących (działki nr ewid. [...]i [...]- I. B. i M. B.; działka nr ewid. [...] - A. P. i H. P.; działki nr ewid. [...]i [...]- B. O. i P. O.) oraz treść art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Przy czym Sąd zaznaczył, że w odniesieniu do nieruchomości M. B. pierwszorzędne znaczenie ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] września 2019 r. II SA/Po 125/19, z którego wynika, że M. B. nie mógł być uznany za stronę postępowania zakończonego decyzją Starosty z dnia [...] września 2018 r., gdyż jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. W konsekwencji zarzuty I. i M. B. nie mogły odnieść zamierzonego skutku.
Co do pozostałych współwłaścicieli nieruchomości graniczących bezpośrednio z nieruchomością inwestycyjną, tj. B. O. i P. O. oraz A. P. i H. P., Sąd podzielił ustalenia faktyczne przedstawione przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i ocenę prawną z tego stanu wyprowadzoną. Sąd nie dopatrzył się wystąpienia jakiegokolwiek ograniczenia w zagospodarowaniu działek Skarżących w związku ze sporną inwestycją. Zaś ogólnie rozumiane uciążliwości i ograniczenia nie stanowią podstawy do uznania, że wystąpiły ograniczenia w możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiedli: I. B., M. B., K. M., A. P. i H. P., zaskarżając go w całości. Wyrokowi temu zarzucono naruszenie:
I. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku art. 170 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie ma moc wiążącą prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] września 2019 r. IV SA/Po 125/19 wobec M. i I. B., pomimo tego, że w obu sprawach występują różne osoby będące współwłaścicielami różnych nieruchomości, zatem nie zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa obu spraw, co jest warunkiem koniecznym do przyjęcia mocy wiążącej prawomocnego wyroku;
2/ 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie oraz nieuchylenie decyzji, pomimo naruszenia przez organ art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy oraz przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organy nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a w konsekwencji uznanie, że dokonały prawidłowych ustaleń, w sytuacji gdy Sąd wydał wyrok na podstawie akt sprawy, będących niekompletnymi, a decyzje organów nie uwzględniały całego materiału dowodowego, oraz oparte zostały na dowolnej, a tym samym błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy, dokonanej z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, polegającej na tym, że:
a) Sąd zupełnie pominął zarzut naruszenia art. 54 § 2 p.p.s.a. polegający na przedstawieniu sądowi przez organ odwoławczy "akt sprawy" administracyjnej, które to akta uprzednio były wypożyczone inwestorowi, a część tych wypożyczonych akt (nie wiadomo która i w jakiej części) została uzupełniona w sposób nieznany procedurze administracyjnej, co oznacza, że akta sprawy nie są kompletne, zatem Sąd oraz organy pierwszej i drugiej instancji wydawały rozstrzygnięcia w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co przy jednoczesnej odmowie przyznania przymiotu strony Skarżącym, pozbawia ich możliwości kontroli prawidłowości i legalności procesu inwestycyjnego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...](obręb [...]) w [...] [...];
b) Sąd pominął w ustalonym stanie faktycznym "jako i ocenie tego stanu działkę będące własności A. i H. P. o nr [...]",
c) nie uznano jako istotnej w sprawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], w której to uzasadnieniu dokonano jednoznacznej wykładni zapisu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (§ 6 ust. 2 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] [...]ego przyjętego uchwałą nr [...]Rady Miejskiej [...] [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., stwierdzając, że "dokonując analizy spornego zapisu § 6 ust. 2 pkt 3 mpzp należy stwierdzić, że nowa zabudowa o powierzchni zabudowy przekraczającej 300 m2, powinna być kryta dachami stromymi", co oznacza, że istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki czy ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działek sąsiednich, to tym samym właściciele tych działek mają status strony,
d) Skarżącym nie przysługuje przymiot strony, gdyż wywodzą swój interes prawny wyłącznie z faktu bycia współwłaścicielami nieruchomości, a ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 28 k.p.a. i art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane z uwagi na pominięcie treści § 9 ust. 2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] [...] przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej [...] [...]ego z dnia [...] grudnia 2003 r., choć właściciele nieruchomości położonej w określonej jednostce planistycznej, zobowiązani do jej zagospodarowania po myśli planu, mają prawo oczekiwać i dochodzić zabudowy w bliskim sąsiedztwie także zgodnej z tymi przepisami;
II. w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. – prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:
1/ art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, a także art. 144 Kodeksu cywilnego oraz § 19 ust. 1-3 w związku z § 3 pkt 25 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez błędne uznanie w tak ustalonym stanie faktycznym, iż Skarżącym nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, gdyż nie został naruszony ich interes prawny, a Sąd powinien tylko ustalić czy taki interes prawny w tej konkretnej sprawie przysługiwał Skarżącym, ponieważ przepis art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane nie reguluje kwestii przekroczenia norm w zakresie oddziaływania inwestycji, a zarazem Sąd dokonując analizy projektu z konkretnymi przepisami prawa (m.in. parkingu znajdującego się w odległościach zgodnych ze ww. rozporządzeniem) wykluczył potencjalną możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie, co oznacza, że Sąd poprzez sam fakt przystąpienia do tej analizy potwierdził, iż interes taki Skarżącym przysługiwał, zatem Skarżący winni być uznani jako strona przedmiotowego postępowania, a ponadto sam fakt naruszenia interesu prawnego nie ma tu znaczenia, gdyż wystarczającą przesłanką jest istnienie interesu prawnego;
2/ art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 28 k.p.a. oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 144 Kodeksu cywilnego oraz z § 3 ust. 2 pkt 3, § 6 ust. 2 pkt 3 oraz § 9 ust. 2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez błędne uznanie, iż Skarżący nie posiadają interesu prawego w przedmiotowym postępowaniu, choć właściciele nieruchomości położonej w określonej jednostce planistycznej, zobowiązani do jej zagospodarowania po myśli planu, mają prawo oczekiwać i dochodzić zabudowy w bliskim sąsiedztwie także zgodnej z tymi przepisami.
Mając na uwadze powyższe, Skarżący kasacyjnie wnieśli o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania, względnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i uchylenie cytat: "zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].02.2020 r. [...]oraz poprzedzającego go postanowienia [...]ego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].12.2020 r. nr [...]"- koniec cytatu, a w każdym przypadku zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Jednocześnie oświadczyli, że zrzekają się rozprawy oraz wnoszą o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 p.p.s.a.
Nadto, Skarżący kasacyjnie wnieśli o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku z przeglądarki-ekw.ms.gov.pl dział Il Własność KW [...], na okoliczność nabycia na własność przez K. M. od B. O. i P. O. nieruchomości dla której jest prowadzona [...]przy ul. [...]w [...]
W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie przytoczonych wyżej podstaw kasacyjnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, inwestor T.M. wniósł o: odrzucenie skargi w zakresie w jakim wniósł ją K. M. i oddalenie skargi w zakresie w jakim wnieśli ją pozostali Skarżący kasacyjnie. Jednocześnie oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wnoszący kasację zrzekli się rozprawy, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Zachodziła zatem podstawa z art. 182 § 2 p.p.s.a., do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania podniesionych we wniesionym środku odwoławczym zarzutów trzeba wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną, w której zawnioskowano o odrzucenie skargi kasacyjnej K. M., bowiem jak zaznaczono nie może być stroną w rozumieniu art. 12 w zw. z art. 32 i 33 p.p.s.a. gdyż nie był skarżącym w tej sprawie, nie wniósł skargi a także nie jest uczestnikiem niniejszego postępowania na prawach strony, nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym ani też nie zgłaszał swego udziału przed WSA w Warszawie.
Zdaniem sądu odwoławczego ww. skarżący kasacyjnie wstąpił w prawa skarżących B. i P. O. Jak wskazano w skardze kasacyjnej i powołano się na dowód z dokumentu K. M. w dniu 1 lutego 2021 r. nabył od B. i P. O. nieruchomość dla której prowadzona jest księga wieczysta KW [...]położoną przy ul [...]w [...]Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Następstwo, o którym mowa w tym przepisie następuje z mocy prawa z momentem zbycia nieruchomości czy też otwarcia spadku, czyli śmierci dotychczasowej strony. Następstwo procesowe uregulowane powyższym przepisem jest konsekwencją następstwa prawnego w prawie materialnym i polega na wstąpieniu do postępowania innego podmiotu na miejsce podmiotu, który dotychczas był jego stroną. Oznacza zatem, że poprzednik ustępuje z postępowania, a następca wstępuje w jego sytuację procesową, tak jakby od początku był stroną postępowania. Przy czym, jak wskazuje się w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 7 października 2021 r. II OSK 248/21) następca prawny wstępuje do postępowania na miejsce dotychczasowej strony, w rozumieniu art. 30 § 4 k.p.a. w takim stadium, w jakim postępowanie to znajduje się w chwili jego zgłoszenia się, co w szczególności oznacza, iż wszystkie czynności procesowe dokonane przed zaistnieniem następstwa przez organ lub poprzednika prawnego pozostają ważne (wiążące) i nie muszą być powtarzane - patrz wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r. I OSK 3960/18.
Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego reguła następstwa prawnego ma także zastosowanie po zakończeniu postępowania administracyjnego i należy ją wyprowadzić z regulacji prawa materialnego w związku z prawem cywilnym. W wyroku NSA z dnia 10 lutego 2009 r. I OSK 329/08, stwierdzono, iż w prawie publicznym generalnie obowiązującą regułą jest, że uprawnienia i obowiązki mają charakter osobisty. Od tej reguły art. 30 § 4 k.p.a. wprowadza wyjątek stanowiąc "W sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni". Po zakończeniu postępowania administracyjnego nie wygasa reguła następstwa prawnego, które należy wyprowadzić z regulacji materialnoprawnej prawa administracyjnego w związku z przepisami prawa cywilnego.
Z dyspozycji normy art. 173 § 2 p.p.s.a. wynika, że skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stroną w rozumieniu przytoczonego przepisu są podmioty, o których mowa w art. 32 i art. 33 p.p.s.a., tj. skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, a także uczestnik na prawach strony. Legitymacja skargowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym uzależniona jest od posiadania interesu prawnego. Osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego, zgodnie bowiem z art. 50 p.p.s.a., podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu, jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Oznacza to, że interes prawny wnoszącego skargę kasacyjną musi znajdować podstawę w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego, natomiast status strony postępowania sądowoadministracyjnego nie może w żadnym razie wynikać tylko z faktycznego traktowania jakiegokolwiek podmiotu jako strony (B. Dauter, B. Gruszczyński, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, punkt 8 komentarza do art. 173, Lex 2013). Interes prawny musi być interesem własnym, indywidualnym i wynikającym z konkretnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego (por.m.in. wyrok NSA z 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89; wyrok NSA z 3 czerwca 1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997, z. 2, poz. 89). Taki właśnie interes prawny jako właściciel nieruchomości nr [...]i [...]w [...] ma K. M. do wniesienia skargi jako następca prawny skarżących B. i P. O.. Należy zauważyć, iż skutkiem utraty uprawnień o charakterze materialnoprawnym, wynikających z prawa współwłasności działek B. i P. O., które je zbyli jest utrata legitymacji skargowej, o której mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., czyli prawa żądania oceny zaskarżonego aktu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w tym również prawa do żądania dokonania kontroli instancyjnej w tym postępowaniu, stąd też w ich miejsce wstąpił nowy właściciel tychże działek.- podobnie w wyroku NSA z 2 października 2015 r. II OSK 260/14.
Tym samym należało rozpoznać zarzuty skargi kasacyjnej wniesionej przez I. B., M. B., K. M., A. P. i H. P..
Nie jest sporne, iż oceniana przez Sąd pierwszej instancji decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana został w ramach wszczętego postępowania nieważnościowego. Skarżący reprezentowani przez pełnomocnika procesowego wnieśli dnia 22 lipca 2019 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] dnia [...] września 2018 r. nr [...]zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej T. M. pozwolenia na budowę trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z parkingami i niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], obr. [...] rej. ul. [...] w [...] [...]. W ramach postępowania rozpoznawczego ustalono jednak, iż wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony stąd też postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji zostało umorzone w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Tym samym przedmiotem oceny legalności pozostaje decyzja umarzająca postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarga kasacyjna nie podnosi zarzutu wobec podstawy materialnoprawnej w oparciu, o którą wydano zaskarżoną decyzję.
Natomiast zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi ww. przepis, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może z przyczyn, które można podzielić na podmiotowe np. śmierć strony (osoby fizycznej) w toku postępowania, brak przymiotu strony w postępowaniu, oraz przedmiotowe - gdy dana sprawa nie podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej.
Decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy, wywiera natomiast skutek procesowy i kończy sprawę w danej instancji. Jest to rozstrzygnięcie proceduralne, o charakterze formalnym. Podkreślenia wymaga, że art. 105 § 1 k.p.a., dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy wszczęte już postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, tj. gdy w toku postępowania wystąpiła przeszkoda do rozpatrzenia sprawy mająca charakter trwały i nieusuwalny.
Wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego pochodzący od podmiotu nieuprawnionego co do zasady nie powinien doprowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej tak pozytywnego jak i niepozytywnego, lecz do stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postepowania (zobacz uchwała 7 sędziów NSA z 7 lipca 1999 r. OPS 16/98, ONSA 1999, Nr 4, poz. 119, wyrok NSA z 24 maja 2001 r. IV SA 599/99).
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu pierwszej instancji, Skarżący nie mają przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym by domagać się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...]. Generalnie badanie przymiotu strony winno nastąpił w postępowaniu rozpoznawczym stąd organ architektoniczno-budowlany zobowiązany był wszcząć w tej sprawie postępowanie. Wszczęcie natomiast postępowania na wniosek nie legitymowanej osoby jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Tak też prawidłowo postąpiono w tej sprawie.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy Skarżącym przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...]. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. W tym zakresie skarga kasacyjna postawiła zarzuty naruszenia art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 3 pkt 20 tej ustawy, a także art. 144 k.c. oraz § 19 ust. 1-3 w zw. z § 3 pkt 25 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz § 3 ust. 2 pkt 3, § 6 ust. 2 pkt 3 oraz § 9 ust. 2 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] [...]ego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej [...] [...]ego z dnia [...] grudnia 2003 r. polegające na wadliwej odmowie uznania Skarżących za stronę postępowania, z powołaniem się przede wszystkim na niezgodność spornej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego a jak zaznaczono Skarżący jako właściciele działek położonych w określonej jednostce planistycznej, zobowiązani są do jej zagospodarowania po myśli planu a zatem mają prawo oczekiwać i dochodzić zabudowy w bliskim sąsiedztwie także zgodne z tymi przepisami. Ponadto w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie oraz nieuchylenie decyzji, pomimo naruszenia przez organ art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy oraz przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organy nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Zakwestionowano również zarzutem naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku art. 170 p.p.s.a. błędne, zdaniem Skarżących, przyjęcie iż w przedmiotowej sprawie ma moc wiążącą prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] września 2019 r. IV SA/Po 125/19 wobec M. i I. B..
Generalnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej pozostają w okolicznościach tej sprawy nieusprawiedliwione.
Nie jest sporne, iż decyzja której stwierdzenia nieważności domagali się Skarżący (decyzja Starosty [...] z [...] września 2018 r.) była przez nich kwestionowana w postępowaniu przed organami architektoniczno-budowlanymi, albowiem jak wynika z akt sprawy odwołania od tejże decyzji pierwszoinstancyjnej złożyli w szczególności M. B., B. i P. O., A. i H. P. a więc za wyjątkiem I. B.wszyscy pozostali Skarżący przed Sądem pierwszej instancji. Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. umorzył postępowanie odwoławcze, jednoznacznie przyjmując, że odwołujący nie są stroną postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z [...] września 2018 r. Tę ostateczną decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego zaskarżył do Sądu administracyjnego wyłącznie M. B.. Natomiast prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z [...] września 2019 r., II SA/Po 125/19 oddalono tę skargę. W wyroku tym Sąd wypowiadając się co do legalności ww. decyzji Wojewody uznał, iż "obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji zamyka się w granicach działek, na których zamierzenie zostało zaprojektowane." Sąd wskazał, że "w przeciwieństwie do wniosków jakie zdają się płynąc z argumentacji skargi – ogólnie rozumiane uciążliwości i ograniczenia nie stanowią podstawy do uznania, iż mamy do czynienia z wystąpieniem ograniczenia w możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane. Ten ostatni przepis nie upoważnia bowiem do posługiwania się kategoriami ogólnymi, ale wymaga wyraźnego sprecyzowania konkretnego przepisu prawa administracyjnego wykluczającego bądź ograniczającego zagospodarowanie działki sąsiedniej ze względu na powstanie projektowanej zabudowy". Zaznaczono w również motywach ww. wyroku, że działki nr [...] i [...] w kontekście projektu zagospodarowania terenu –PZ-01 nie doznają jakichkolwiek ograniczeń w zakresie ich zagospodarowania, jak też podniesiono, że działki skarżącego nie znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanej zabudowy.
Powyższy wyrok jak słusznie zaznaczył Sąd pierwszej instancji w trybie art. 170 p.p.s.a. ma moc wiążącą w odniesieniu do organu (Wojewody [...]), który rozstrzygał w tej sprawie jak i Sądu. Tym samym organ ten nie może inaczej rozstrzygać kwestii oddziaływania spornej inwestycji na nieruchomości Skarżących I. i M. B. Przeciwne stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono to w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z 21 października 1999 r., I CKN 169/98). Skoro zaś związanie wynikające z przywołanego przepisu odnosi się do kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się ono do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok (wyrok WSA w Poznaniu z 1[...] grudnia 2019 r., II SA/Po 125/19). Prawidłowo przyjęto zatem w realiach tej sprawy zastosowanie art. 170 p.p.s.a. Stanowisko Sądu pierwszej instancji oparte zostało na utrwalonym w tym zakresie orzecznictwie NSA. Należy wyraźnie zatem zaakcentować, iż zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Artykuł ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (wyrok NSA z 28 maja 2008 r., I FSK 613/08). Twierdzenie powyższe pozostaje również aktualne w zakresie związania oceną prawną organu administracji publicznej, który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie.
Tym samym wobec wiążącego w tej sprawie prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z [...] września 2019 r. II SA/Po 125/19 słusznie w zaskarżonym wyroku przyjęto, iż zarzuty skargi cytat: "odnoszące się do interesu prawnego Państwa B.ch" (strona 16 uzasadnienia wyroku) nie mogły odnieść zamierzonego skutku. To stanowisko w pełni akceptuje Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro nieruchomości a to działki nr [...] i [...] będące współwłasności Skarżących I. i M. B. wbrew wywodom skargi kasacyjnej nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji objętej przedmiotowym pozwoleniem na budowę, to nie mogli oni skutecznie uruchomić postępowania nieważnościowego w sprawie wydanego przedmiotowego pozwolenia na budowę.
Również i pozostali Skarżący nie legitymują się przymiotem strony w niniejszym postępowaniu nieważnościowym by skutecznie żądać stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty [...].
Odmowa przyznania jednostce statusu strony, a w następstwie odmowa przyznania jej ochrony prawnej może nastąpić tylko w przypadkach, gdy przepisy obowiązujące nie dają podstaw prawnych do jej udzielenia. Odmowa przyznania jednostce statusu strony wymaga wyprowadzenia z obowiązujących przepisów prawa, przy ustaleniu, że istniejący w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotetycznemu zapisanemu w normie prawnej, wykluczenia podstaw prawnych udzielenia tej ochrony. Podstawą wyprowadzenia interesu prawnego są normy materialnego prawa administracyjnego. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane "stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu". Przyjęta regulacja art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane ustanawia przesłankę przyznania statusu strony właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu, zarządcy nieruchomości, o ile nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. Ustalenie czy nieruchomość znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, zdefiniowanym w art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, wymaga podjęcia szeregu czynności, które mogą być dokonane w każdym jego stadium. Przez obszar oddziaływania obiektu rozumie się teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. Do przepisów odrębnych w rozumieniu ww. art. 3 pkt 20 należą niewątpliwie uregulowania z różnych dziedzin prawa, nie tylko administracyjnego. Są to także przepisy prawa cywilnego które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z jego nieruchomości oraz zakazują naruszania jego własności (art. 140, art., 144, art. 222 k.c.). Jeżeli obiekt jest tego rodzaju, że może oddziaływać na prawa właściciela innej nieruchomości, a także na sposób jej zagospodarowania i korzystania, to nieruchomość taka znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu i jej właściciel powinien być stroną w sprawie dotyczącej tego obiektu.
Skład orzekający w tej sprawie podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 3 grudnia 2014 r. II OSK 1204/14, że ustalając czy jednostka posiada interes prawny w zakresie realizowanych inwestycji należy uwzględnić nie tylko sposób zagospodarowania wywołany planowaną inwestycją, ale i charakter danej inwestycji. W zależności od rodzaju inwestycji wykonywana tam działalność będzie mogła powodować oddziaływanie nie tylko na nieruchomości sąsiednie, ale i na nieruchomości położonej dalej, niegraniczące z terenem inwestycji. Pojęcie "działki sąsiedniej" przy rozważaniu kwestii oddziaływania na tle przepisów Prawa budowlanego jest pojęciem szerszym, ponieważ nie ogranicza się tylko do uznania za taką wyłącznie działki bezpośrednio graniczącej z terenem inwestycji, lecz także może dotyczyć innych działek znajdujących się w sąsiedztwie. To wszystko zależy od immisji jakie będzie lub już powoduje konkretne zainwestowanie na działce inwestora.
Naczelny Sąd Administracyjny nie neguje, że w konkretnej sytuacji faktycznej źródłem interesu prawnego w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę może być wynikające z art. 140 k.c. prawo własności (pogląd zaprezentowany np. w wyroku NSA z 11 marca 2020 r. II OSK 3158/19), jednakże jak już wyżej wskazano kwestię statusu strony w konkretnym postępowaniu należy oceniać indywidualnie, przez pryzmat okoliczności konkretnej sprawy. Przepisy prawa cywilnego, w tym art. 140, art. 144 i art. 154 Kodeksu cywilnego dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego z tytułu prawa własności tylko o tyle, o ile przepisy administracyjnego prawa materialnego dają do tego podstawę. W przypadku braku podstaw w przepisach administracyjnego prawa materialnego do rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej żądania jednostki, z przepisów prawa cywilnego nie ma podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego. Jak trafnie przyjęto w tej sprawie nieruchomości Skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, albowiem ta inwestycja, co obrazują akta sprawy nie oddziałuje na nieruchomości sąsiednie. Trzeba wyraźnie wskazać, iż źródłem interesu prawnego, co słusznie podniósł Sąd pierwszej instancji, nie może być norma art. 144 k.c. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela zaprezentowane w tym zakresie uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w którym na stronach 17-19 przedstawiono prawidłowe rozważania w tym zakresie, wraz przywołaniem tam orzecznictwem NSA. Stanowisko tam zaprezentowane jest w pełni podzielane przez Sąd odwoławczy w realiach tej sprawy.
W orzecznictwie sądowo-administracyjnym jednolicie przyjmuje się, że w sprawie o pozwolenie na budowę na potrzeby konkretnej inwestycji organ architektoniczno-budowlany powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego. Wyznaczenie takiego obszaru zawsze winno być indywidualne – to znaczy musi brać pod uwagę konkretne cechy obiektu budowlanego jak jego funkcję, formę, konstrukcję, jego przeznaczenie i sposób zagospodarowania terenu. Zawsze wyznaczenie takiego obszaru oddziaływania powinno nastąpić na potrzeby konkretnej sprawy. Dlatego właśnie stroną takiego postępowania powinny być nie tylko osoby których prawa zostają naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie na których nieruchomości obiekt projektowany może oddziaływać, nawet jeśli z projektu budowlanego wynika, że spełniono wszystkie wymagania wynikające z przepisów ustawy Prawo budowlane.
Zauważyć także należy, że co do zasady krąg stron zwykłego postępowania administracyjnego pokrywa się z kręgiem osób będących stronami postępowania nadzwyczajnego. W pewnych jednak sytuacjach może się zdarzyć, że w postępowaniu nadzwyczajnym wezmą udział inne osoby niż występujące w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Uprawnienie do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji przysługuje bowiem także osobie, która powinna korzystać ze statusu strony w postępowaniu administracyjnym zakończonym kwestionowaną decyzją, a która bez własnej winy w postępowaniu tym nie brała udziału. Przy określeniu kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę prowadzonego zarówno w trybie zwykłym jak i w trybie nadzwyczajnym, którym jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji, decydujące znaczenie ma, jak już wyżej wskazano, przepis art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane (por. wyrok NSA z 13 listopada 2018 r. II OSK 218/18).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w realiach tego postępowania, realizacji robót budowlanych objętych pozwoleniem na budowę z [...] września 2018 r. a polegających na budowie trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych wraz z parkingami i niezbędną infrastrukturą techniczną na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], obr. [...] rej. ul. [...] w [...] [...]m, nie powoduje ograniczeń lub utrudnień w użytkowaniu i zagospodarowaniu działek będących własnością (współwłasnością) pozostałych skarżących kasacyjnie A. i H. P. i K. M..
Prawidłowo podniesiono w sprawie, iż z projektu zagospodarowania terenu wynika, iż działka nr [...] należąca do A. i H. P. graniczy z nieruchomością inwestycyjną a oddalona jest od projektowanego budynku nr 1 (o wysokości 10,04 m) w odległości 56 m. Pozostałe projektowane budynki mieszkalne oddalone są w jeszcze większej odległości. Najbliższe miejsce postojowe dla osób niepełnosprawnych zostało zaplanowane w odległości około 50 m od granicy z działką nr [...]. Inne elementy projektowanej inwestycji znajdują się jeszcze dalej.
Z kolei działki nr [...] i [...] należące wcześniej do B. i P. O. a obecnie do K. M. graniczą z nieruchomością inwestycyjną, a budynek nr 1 został zaprojektowany w odległości 10,63 m od granicy dz. [...] i 20 m od działki nr [...]. Budynki mieszkalne 2 i 3 zaplanowano w jeszcze większej odległości od tych działek. Z kolei miejsca postojowe zaprojektowano w odległości 6 m od granicy z działką nr [...] i 25 m od granicy działki [...] (20 miejsc postojowych).
Należy podzielić stanowisko organów orzekających w tym postepowaniu, iż niezależnie od tego, że przedmiotowy projekt budowlany spełnia wymogi wynikające z przepisów ustawy Prawo budowlane to istotne jest to, że przede wszystkim planowana inwestycja w zakresie budowy budynków mieszkalnych wielorodzinnych na spornym obszarze nie oddziałuje na tereny nieruchomości Skarżących i nie ogranicza ich w zabudowie tych terenów. Ponadto na podstawie akt sprawy nie sposób uznać, aby charakter planowanej zabudowy oraz ustalone dla niej parametry naruszały interes prawny Skarżących. Z akt sprawy nie wynika, by występował nawet potencjalnie negatywny wpływ spornej inwestycji na sąsiadującą działki budowlane.
W żaden sposób nie wykazano w skardze kasacyjnej możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie ze względu na indywidualne cechy projektowanego obiektu. Natomiast skarga kasacyjna mocno akcentuje sprzeczność planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego [...] [...]ego (uchwała Rady Miejskiej [...] [...]ego z [...] grudnia 2003 r. [...]). Jak zaznaczono w skardze kasacyjnej sprzeczność z prawem miejscowym w tej sprawie wynika z tego, że nowa zabudowa o pow. przekraczającej 300 m² powinna być kryta dachami stromymi. Powołano również przepis § 9 ust. 2 stanowiący, iż przy lokalizacji zabudowy wielorodzinnej należy sytuować planowane budynki w odległości od granicy działki nie mniejszej niż wysokość budynku
W tym miejscu należy podnieść, iż w orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, iż art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane trzeba wykładać w ten sposób, że obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć także, jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów planu miejscowego, mogących mieć znaczenie dla określenia zakresu wykonywania prawa własności nieruchomości sąsiednich - patrz wyrok NSA z [...] grudnia 2016 r. II OSK 602/15. Teza ta jednak nie może być bezkrytycznie przyjmowana w każdej sprawie w której wnioskodawca jako podstawę interesu prawnego będzie przywoływał jakikolwiek przepis prawa miejscowego, który jego zdaniem został naruszony. Otóż należy w okolicznościach tej sprawy wskazać, iż cytowane przepis prawa miejscowego w zakresie parametrów dachu projektowanego budynku (winien być zdaniem Skarżących dach stromy) nie wpływa na ocenę przymiotu strony Skarżących w sprawie dot. stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] września 2018 r. W przedstawiony wyżej wyroku NSA wyrażono bowiem stanowisko, że właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości powinien mieć możliwość udziału w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę obiektu budowlanego na sąsiedniej nieruchomości z uwagi na potrzebę ochrony jego interesu prawnego związanego z prawem własności (użytkowaniem wieczystym), w kontekście ustaleń planu miejscowego, mających wpływ na zakres wykonywania tego prawa. Kwestia niezgodności wydanej decyzji z miejscowym planem w opisywanym zakresie (kwestia dachu), w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w żadnym wypadku nie wpływa na zakresu wykonywania prawa własności na nieruchomościach sąsiednich. Natomiast jeżeli rzeczywiście, zdaniem Skarżących doszło do wskazywanego naruszenia prawa, zawsze mogą zwrócić się z odpowiednim wnioskiem do właściwego Prokuratora celem podjęcia w tym zakresie stosownych działań. Zatem zarzut skargi kasacyjnej nie uznania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r., w której dokonano prawidłowej wykładni zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] [...]ego w powyższym zakresie nie mógł odnieść zamierzonego skutku i jako nieusprawiedliwiony, nie mogły spowodować eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku. Stanowisko to dotyczy również powoływania naruszenia § 9 ust. 2 wskazywanego planu dotyczącego sytuowania planowanego budynki w odległości od granicy – a ma być to odległości od granicy działki nie mniejszej niż wysokość budynku. Już w wyroku, wiążącym w tej sprawie II SA/Po 125/19 z [...] września 2019 r., zaznaczono, że wysokość budynku nr 1 (k-projektu 131) to 10,22 m a budynek ten znajduje się w odległości 10,68 i 10,63 od działki nr [...] (działki B.), natomiast jak wyżej w motywach tego uzasadnienia zaznaczono działka nr [...] należąca do A. i H. P. oddalona jest od projektowanego budynku nr 1 w odległości 56 m., z kolei działki nr [...] i [...] należące wcześniej do B. i P. O. a obecnie do K. M. w odniesieniu do budynku nr 1 zostały zaprojektowany w odległości 10,63 m od granicy dz. [...] i 20 m od działki nr [...]. Tym samym przedstawiona wyżej sytuacja nie wpływa również na zakresu wykonywania prawa własności na nieruchomościach sąsiednich, i nie może stanowić źródła interesu prawnego skarżących w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę.
Tym samym jak wskazano we wstępnej części tego uzasadnienia, skoro po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2018 r. na wniosek Skarżących okazało się, iż wniosek ten nie pochodził od strony, to w sposób bezwzględnie prawidłowy umorzono postępowanie w tym zakresie w trybie art. 105 § 1 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, organy orzekające o umorzeniu postępowania nie mogły rozpoznać sprawy co do istoty, skoro na przeszkodzie temu stanął brak przesłanki podmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym nieusprawiedliwiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 w związku z art. 151 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi i jej oddalenie oraz nieuchylenie decyzji, pomimo naruszenia przez organ art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. polegające na nierozpoznaniu istoty sprawy oraz przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że organy nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Wbrew wywodom skargi kasacyjnej w sprawie nie doszło do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. zdanie pierwsze albowiem, co jest niesporne w postępowaniu nieważnościowym wykorzystano akta, które następnie przekazano Sądowi administracyjnemu wraz ze skargą w tej sprawie. Tym samym nie budzi wątpliwości, iż Sąd administracyjny pierwszej instancji orzekał na podstawie właściwych akt sprawy. Wskazywana w skardze kasacyjnej okoliczność wypożyczania projektu budowlanego inwestorowi na etapie postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę i nanoszenia w nim poprawek, nie może prowadzić do przyjęcia tezy, iż w niniejszym postępowaniu nieważnościowym Sąd orzekał na podstawie niekompletnych akt sprawy. Należy wskazać, iż naruszenie zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną jeżeli polega ono na: oddaleniu skargi mimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy - patrz wyrok NSA z 11 marca 2022 r. I OSK 1974/21, a z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w tej sprawie, bowiem skarga kasacyjna tego nie wykazała.
Z kolei pominiecie należącej do A. i H. P. działki nr [...] nie miało istotnego wpływu na treść przedmiotowego rozstrzygnięcia, skoro działka nr [...] należąca do ww. oddalona jest od projektowanego budynku nr 1 w odległości 56 m., zaś przywoływana w skardze kasacyjnej nie jest przecież bliżej planowanej inwestycji. Zatem formułowany obecnie zarzut w powyższym zakresie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
W tych okolicznościach rozpoznawanej sprawy, Sąd pierwszej instancji dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania nieważnościowego zasadnie zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. albowiem brak było uzasadnionych przesłanek do uwzględnienia tejże skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. p.p.s.a.
Przedstawione wyżej rozważania wskazują więc, iż żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie zasługiwał na uwzględnienie.
Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, także z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (art. 183 § 2 p.p.s.a. i art. 189 p.p.s.a.) orzeczono o jej oddaleniu stosownie do art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło