III OSK 1095/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-12-06
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Zbigniew Ślusarczyk, Maciej Kobak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował art. 153 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. w uzasadnieniu swojego wyroku, wiążąc organy administracji prawomocnym wyrokiem WSA w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 92/17?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie zinterpretował i zastosował art. 153 P.p.s.a., uznając, że wyrok WSA w Olsztynie wiązał organy administracji w sposób, w jaki to przedstawił. Wyrok WSA w Olsztynie zobowiązywał jedynie do wydania decyzji administracyjnej, a nie do przyjęcia konkretnej wykładni przepisów. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie było wewnętrznie sprzeczne i nie spełniało wymogów art. 141 § 4 P.p.s.a., co uniemożliwiało kontrolę sądowoadministracyjną. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariuszki celnej A. W. w związku z reformą Krajowej Administracji Skarbowej. Skarżąca nie otrzymała propozycji dalszego zatrudnienia. Organy administracji wydały decyzje stwierdzające wygaśnięcie stosunku służbowego, powołując się na specyfikę reformy i ocenę służby funkcjonariuszki. WSA w Warszawie uchylił te decyzje, uznając, że organy nie zastosowały się do wiążącej wykładni prawa zawartej w poprzednim wyroku WSA w Olsztynie (art. 153 P.p.s.a.) oraz że uzasadnienie było wadliwe (art. 141 § 4 P.p.s.a.). NSA uchylił wyrok WSA w Warszawie, uznając zarzuty kasacyjne organu za zasadne w zakresie naruszenia art. 153 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Odstąpił od zasądzenia od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant: asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 37/23 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2) odstępuje od zasądzenia od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Zaskarżonym wyrokiem z 6 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 37/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi A. W. – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a." - uchylił decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z [...] marca 2020 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. z [...] grudnia 2019 r., stwierdzające wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącej z dniem 31 sierpnia 2017 r.
Jak wynika z akt sprawy powyższy wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Skarżąca A. W. do 28 lutego 2017 r. pełniła służbę jako funkcjonariusz celny w Izbie Celnej w O. W związku z art. 165 ust. 3 i 6 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U z 2016 r., poz. 1948 ze zm.; dalej jako: "PwKAS"), skarżąca od 1 marca 2017 r. stała się funkcjonariuszem Służby Celno-Skarbowej, pełniącym służbę w Izbie Administracji Skarbowej w O. Pismem z 21 lutego 2017 r. Dyrektor Izby Celnej w O. określił jej miejsce pełnienia służby w Warmińsko-Mazurskim Urzędzie Celno-Skarbowym w O., z miejscem wykonywania obowiązków w E.
W terminie do 31 maja 2017 r. skarżącej nie została przedstawiona pisemna propozycja określająca nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, o której mowa w art. 165 ust. 7 PwKAS.
Wobec braku przedstawienia powyższej propozycji skarżąca wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ze skargą na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. w zakresie odnoszącym się do braku złożenia jej propozycji służby w Służbie Celno-Skarbowej. Wyrokiem z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Ol 92/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zobowiązał organ do wydania, w terminie 14 od dnia otrzymania przez organ odpisu prawomocnego orzeczenia wraz z aktami sprawy, decyzji dotyczącej stosunku służbowego skarżącej. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zajął stanowisko, że nieprzedstawienie funkcjonariuszowi, o którym mowa w art. 165 ust. 3 PwKAS do 31 maja 2017 r. propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pracy obliguje organ do wydania decyzji administracyjnej w której powinien wyjaśnić przyczyny ustania stosunku służbowego funkcjonariusza. Jednocześnie Sąd stwierdził: "[w] takiej decyzji organ zobligowany jest rozważyć i odnieść się do wszystkich zarzutów skarżącej, zwłaszcza tych dotyczących ochrony jej stosunku służbowego ze względu na bycie w ciąży w trakcie zwalniania ze służby, a także bycie członkiem związku zawodowego". Skarga kasacyjna wywiedziona przez organ od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2019 r., sygn. akt I OSK 3744/18. W uzasadnieniu tego orzeczenia NSA, odnosząc się do obowiązku organu wydania decyzji administracyjnej w sytuacji niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia, nawiązał do motywów uchwały składu 7 sędziów NSA z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 1/19 rozstrzygającej zagadnienie prawne powstałe na tle art. 165 ust. 6 PwKAS dotyczące sposobu zakończenia stosunku służbowego funkcjonariusza.
W następstwie w/w wyroków, decyzją z [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O., działając w oparciu o przepisy art. 170 ust. 1 i 3 PwKAS oraz art. 276 ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019, poz. 768 ze zm.; dalej jako "uKAS"), stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego skarżącej z dniem 31 sierpnia 2017 r. W jej uzasadnieniu wyjaśnił treść powołanych w podstawie prawnej decyzji przepisów i przedstawił przebieg służby funkcjonariuszki. Wskazał, że podejmując decyzję o nieprzedstawieniu jej do 31 maja 2017 r. pisemnej propozycji służby lub pracy w podległej jednostce uwzględnił okoliczności jakie wynikały z akt osobowych, systemu kadrowego FOCUS oraz systemu szkoleniowego HERMES, biorąc tym samym pod uwagę wszelkie okoliczności odnoszące się do przebiegu służby skarżącej. W szczególności organ I instancji zwrócił uwagę na następujące kwestie:
1) wyższe wykształcenie funkcjonariuszki i jej udział w szkoleniach organizowanych m. in. w ramach Izby Celnej w O. (zarówno obowiązkowych – skierowanych do wszystkich funkcjonariuszy, jak i szkoleń przeznaczonych dla określonej grupy funkcjonariuszy – z uwagi na wykonywane przez nich zadania). Zaznaczono w tym zakresie, że w aktach osobowych skarżącej nie odnotowano podnoszenia kwalifikacji i kompetencji we własnym zakresie, jak również nie stwierdzono, żeby funkcjonariuszka występowała z własną inicjatywą w zakresie odnoszącym się do proponowania rozwiązań usprawniających wykonywanie zadań, jakie nałożono na służbę celną;
2) wykonywanie obowiązków służbowych na poziomie oczekiwań i pozytywne oceny okresowe. Dokonując jednak analizy przebiegu służby w kontekście złożenia propozycji organ zwrócił uwagę na postępowania dyscyplinarne zakończone prawomocnym wymierzeniem kary upomnienia i karą nagany.
Jednocześnie wraz z przytoczeniem informacji o powyższych postępowaniach dyscyplinarnych organ I instancji podkreślił, że ma świadomość zatarcia karalności, jednak przyjął, że okoliczność ta nie uniemożliwia mu powoływania się na fakt ukarania przy ocenie zachowania funkcjonariuszki. Odwołał się w tym zakresie do orzecznictwa sądowego.
3) inne przejawy zachowania funkcjonariuszki, które wiązały się z dezaprobatą pracodawcy. Taką okolicznością było w szczególności ujawnienie powiązań natury osobistej funkcjonariuszki z jednym z podróżnych, który regularnie przekraczał granice przez przejście graniczne, wobec którego w wyniku kontroli przeprowadzanych przez innych funkcjonariuszy niż skarżąca ujawniany był przemyt wyrobów tytoniowych, co skutkowało przeniesieniem skarżącej na nowe miejsce pełnienia służby.
Niezależnie od powyższego, organ I instancji podkreślił, że w przypadku służb mundurowych specyfika pracy wynikająca z realizacji konkretnych zadań uzasadnia wprowadzenie wyższych wymagań personalnych, kwalifikacyjnych, jak również charakterologicznych nie tylko względem kandydatów do służby, lecz również względem funkcjonariuszy już pełniących służbę. Podkreślono w tym zakresie, że funkcjonariusz zobowiązany jest do godnego zachowania zarówno w służbie jak i poza nią, odnosząc to do kwestii rzetelnego wykonywania powierzonych funkcjonariuszowi zadań, przestrzegania dobrego imienia służby, honoru i godności funkcjonariusza. Powyższe odniesiono do zachowania skarżącej, zaprezentowanego po niezłożeniu przez organ propozycji służby, tj. złożenia przez skarżącą dokumentów aplikacyjnych do naboru na wolne stanowiska służbowe w Służbie Celno-Skarbowej, późniejszego wystąpienia o zwolnienie z kolejnych etapów postępowania, a następnie braku stawiennictwa w wyznaczonym terminie na test wiedzy. Organ w zakresie odnoszącym się do godnego zachowania się w służbie, jak i poza nią – odniósł się również do stylu wypowiedzi i sposobu formułowania treści pisma z 13 listopada 2019 r., jakie skierowane zostało do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w O. Ponadto podkreślono, że do dnia 31 maja 2017 r. skarżąca nie poinformowała organu o stanie ciąży, bowiem stosowne zwolnienie w tym zakresie zostało doręczone do organu dopiero w dniu 6 czerwca 2017 r., zaś zaświadczenie lekarskie stwierdzające stan ciąży – w dniu 29 czerwca 2017 r.
Niezależnie od powyższego organ I instancji wskazał również na ogół okoliczności związanych z tworzeniem Krajowej Administracji Skarbowej, w tym w szczególności kwestii połączenia w jedną instytucję administracji podatkowej, służby celnej, jak również kontroli skarbowej, a w konsekwencji – konieczności zagwarantowania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej właściwej organizacji podległej mu jednostki, w tym w szczególności odpowiedniej liczby etatów potrzebnych do realizacji przez Izbę ustawowych zadań. W tym zakresie wskazano także, że plan etatów funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej uległ zmniejszeniu o 96 etatów.
Decyzją nr [...] z [...] marca 2020 r., wydaną na skutek odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji, Szef Krajowej Administracji Skarbowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy powołał się na treść art. 165 ust. 3 i 7 PwKAS, jak również art. 170 ust. 1 i 3 PwKAS. Podkreślił on, że rozstrzygnięcia w zakresie odnoszącym się do stosunku służbowego determinowane były poprzez reorganizację funkcjonowania zarówno Służby Celnej, kontroli skarbowej, jak i administracji podatkowej w jedną instytucję, tj. Krajową Administrację Skarbową. W uzasadnieniu swojej decyzji Szef Krajowej Administracji Skarbowej wskazał, że skarżąca nie otrzymała pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, w konsekwencji czego jej stosunek służbowy wygasł z dniem 31 sierpnia 2017 r., stosownie do art. 170 ust. 1 pkt 1 PwKAS. Nadto w tym zakresie podkreślone zostało, że przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej nie nakładają obowiązku złożenia funkcjonariuszom propozycji pełnienia dalszej służby, bądź też zatrudnienia. Organ II instancji podkreślił również, że w jego ocenie uzasadnienie decyzji organu I instancji zawiera analizę ustawowych przesłanek, z powodu których zaniechano przedstawienia skarżącej propozycji dalszej służby, bądź też pracy. Podkreślono, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wydając zaskarżoną decyzję uprawniony był do dokonania całościowej oceny skarżącej, nie tylko w zakresie odnoszącym się do bieżącej realizacji przez nią zadań, lecz również w zakresie odnoszącym się do całościowego przebiegu służby skarżącej. Wskazano, że organ I instancji podejmując zaskarżoną decyzję poza kwestiami związanymi bezpośrednio z osobą skarżącej, zobowiązany był również do uwzględnienia innych wartości konstytucyjnych, w tym w szczególności interesu publicznego, dobra wspólnego, równowagi finansów publicznych w zakresie odnoszącym się do zmian w strukturze administracji publicznej. Nadto organ II instancji odniósł się również do celów dokonanej reformy, w tym w szczególności kwestii skonsolidowania rozproszonej dotąd struktury terenowej administracji podatkowej i celnej. Podkreślono w tym zakresie, że dotychczasowa struktura niejednokrotnie powielała swoje zadania, co uniemożliwiało optymalne wykorzystanie nie tylko dostępnej kadry, lecz również innych zasobów organizacyjnych i finansowych. W konsekwencji powyższego – aby w pełni móc realizować zadania zlecone nowo powołanej instytucji, ustawodawca kwestię doboru kadr pozostawił woli dyrektorów poszczególnych izb administracji skarbowej. Z uwagi na powyższe – organ I instancji uprawniony był do podjęcia takiej, a nie innej decyzji w zakresie odnoszącym się do nieprzedłożenia skarżącej propozycji dalszej służby albo pracy.
Niezależnie od powyższego organ II instancji podkreślił, że na gruncie przedmiotowej sprawy, z uwagi na tematykę, słuszny interes społeczny uzyskuje prymat nad słusznym interesem strony. Organ zarówno I, jak i II instancji kierować się bowiem musi troską o właściwą i terminową realizację ustawowych zadań stawianych nowej formacji, z uwzględnieniem takich wartości jak dobro wspólne, interes publiczny czy równowagę finansów publicznych w kontekście zmian dokonywanych w strukturach administracji publicznej. Nadto – w zakresie odnoszącym się do zarzutu skarżącej zwalniania funkcjonariuszki w ciąży oraz członka związku zawodowego – organ II instancji wyjaśnił, że przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, w szczególności art. 170 PwKAS stanowi lex specialis w stosunku do rozwiązań zawartych w innych ustawach. Podkreślono, że przepisy wprowadzające ustawę o KAS przewidywały specyficzny sposób ustania stosunku pracy, bądź służby w postaci jego wygaśnięcia z mocy prawa. Organ II instancji uznał, że przepis ten nie zawiera ochrony przed zwolnieniem. Odnosząc się do dalszych zarzutów wskazanych w odwołaniu wskazano, że zatarcie kary dyscyplinarnej nie ma wpływu na ocenę zachowania się funkcjonariusza i może mieć wpływ na ocenę przebiegu jego służby w kontekście złożenia mu propozycji dalszej służby. Przyznano również rację skarżącej w zakresie odwołania odnoszącym się do oceny przez organ I instancji postawy funkcjonariusza wykraczającej poza ramy pełnionej przez niego służby; niemniej jednak – w ocenie organu II instancji – z uwagi na inne przyczyny wskazane przez organ I instancji spostrzeżenie to nie czyni wadliwym zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odniesiono się również do kwestii braku przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków wskazując, że dowód ten nie był istotny do rozstrzygnięcia sprawy, bowiem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (jako odpowiedzialny za realizację jej zadań), w przypadku utraty zaufania do podwładnego może odmówić mu dalszego powierzenia pełnienia dotychczasowej funkcji.
W złożonej na powyższą decyzję skardze, skarżąca zakwestionowała zasadność nieprzedstawienia jej propozycji dalszej służby. Podniosła ponadto szereg zarzutów zarówno prawa materialnego, jak i postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że względem niej organy wzięły pod uwagę inne elementy, niż te ustawowo wymagane. Wydane względem skarżącej orzeczenia dyscyplinarne uległy zatarciu i jako takie nie mogą być brane pod uwagę przy dokonywaniu oceny służby funkcjonariusza. Powołała się również na ochronę wynikającą z faktu pozostawania przez nią w stanie ciąży. Nadto wskazała, że brak wręczenia propozycji dalszej służby może być formą odwetu organu I instancji za działalność funkcjonariusza w ramach związków zawodowych, powołując się w tym zakresie na orzecznictwo Sądu Najwyższego, wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wyrokiem z 13 października 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 980/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. W wyniku skargi kasacyjnej skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 23 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 4548/21, uchylił powyższy wyrok z powodu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu w/w wyroku Sąd wyjaśnił jakie wymagania powinno spełniać uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Wskazano, że zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej, z uwagi na nieczytelne przedstawienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak również brak jej wyjaśnienia w sposób umożliwiający pełne prześledzenie toku rozumowania i argumentacji Sądu I instancji. Podkreślono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku nie odniósł się do zarzutów, jakie zostały podniesione w skardze.
Na skutek ponownego rozpoznania sprawy opisanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił wydane przez organy obu instancji decyzje. Na wstępie uzasadnienia swojego wyroku, Sąd wskazał, że istota prowadzonego przez niego postępowania sprowadzała się do ustalenia tego, czy organ wydając zaskarżoną decyzję, wykonał zalecenia i zastosował się do sposobu rozumienia prawa zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Ol 92/17. Zwrócono w tym zakresie uwagę na treść art. 153 P.p.s.a. wskazując, że we wskazanym powyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zwrócił organowi uwagę na konieczność rozważenia i odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącej, zwłaszcza tych, które odnosiły się do ochrony jej stosunku służbowego ze względu na stan ciąży oraz jej przynależność do związku zawodowego. Za ważną okoliczność Sąd uznał, że wyrok WSA w Olsztynie nie był kwestionowany przez organ w drodze skargi kasacyjnej, podkreślając w tym zakresie: "W sposób oczywisty dla każdego prawnika szanującego konstytucyjną zasadę trójpodziału władzy, zgodził się więc z argumentacją Sądu. Mimo tego, ponownie rozpoznając sprawę zdawał się nie zauważać przywołanych motywów wiążącego go wyroku. W szczególności mimo wiążącego zobowiązania do merytorycznego rozważenia i odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącej, zwłaszcza tych dotyczących ochrony jej stosunku służbowego ze względu na bycie w ciąży w trakcie zwolnienia ze służby a także bycie członkiem związku zawodowego organ wyjaśnił, iż w jego mniemaniu unormowania ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o KAS, wyłączają regulacje przewidujące ochronę przed zwolnieniem funkcjonariusza w ciąży czy będącego członkiem związku zawodowego. Taka konkluzja organu pozostaje jednak wprost w sprzeczności z powołanym wyrokiem. Nie może budzić żadnych wątpliwości to, że gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie dopatrzył się nadrzędności ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o KAS nad normami ustawy – Prawo Celne i ustawy o Związkach Zawodowych, to nie nakładałby na organ obowiązku czynienia ustaleń i rozważań w zakresie przysługującej skarżącej – na podstawie przywołanych przepisów – ochronie trwałości stosunku jej służby. Nie sposób logicznie wywieść, by sąd administracyjny miał zobowiązywać organ do przedsiębrania czynności, które nie znajdowałyby umocowania w przepisach obowiązującego prawa". Z uwagi na powyższe okoliczności, Sąd I instancji uznał, że organy obu instancji nie sprostały obowiązkowi wynikającemu z normy art. 153 P.p.s.a. Wbrew bowiem wykładni prawa dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku wydanym w sprawie o sygnaturze II SAB/Ol 92/17, organy przyjęły, że zasada ochrony trwałości stosunku służby funkcjonariuszki będącej w ciąży i będącej członkiem związku zawodowego, nie znajduje zastosowania przy rozwiązywaniu stosunku służbowego w trybie przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Wskazano w tym zakresie, że norma art. 153 P.p.s.a. nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości w zakresie odnoszącym się do obligatoryjnego zastosowania się przez organ do wytycznych sądu, jakie zostały zawarte w prawomocnym wyroku. Podkreślono ponadto, że niezastosowanie się przez organ do takich wytycznych, stanowi naruszenie prawa procesowego, które każdorazowo skutkować musi eliminacją z obrotu prawnego decyzji administracyjnej, jaka została objęta taką wadą.
Niezależnie od powyższego, w dalszej części uzasadnienia swojego wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zaznaczając, że czyni taką ocenę jedynie "na marginesie sprawy", stwierdził, że okoliczność odnosząca się do powiadomienia organu przez funkcjonariuszkę o stanie ciąży po dniu 31 maja 2017 r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli bowiem skarżąca oświadczyła w trakcie trwania postępowania administracyjnego, że o stanie ciąży poinformowała swoją przełożoną przed dniem 31 maja 2017 r., to na organie ciążył obowiązek wyjaśnienia tej okoliczności, co mogło zostać dokonane w drodze przesłuchania jako świadka przełożonego tej funkcjonariuszki. W konsekwencji powyższego, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że skoro organy zaniechały wyjaśnienia tych rozbieżności, naruszając dyspozycję art. 7 i art. 77 k.p.a., to skutkami tego zaniechania nie mogą obciążać strony postępowania. Ponadto – jak podsumował "na marginesie" Sąd pierwszej instancji – organ pominął w swoim rozumowaniu kwestię uregulowaną w art. 181 uKAS, zawierającą ogólny zakaz zwalniania ze służby kobiet w ciąży, a nie wyłącznie tych, które poinformują o fakcie ciąży przed początkiem okresu wypowiedzenia. Odniesiono się w tym zakresie do analogicznego brzmienia przepisów ustawy o Służbie Celnej. Podkreślono, że ustawodawca powiązał przecież ochronę przed zwolnieniem z faktem ciąży, a nie faktem powiadomienia o niej organu.
W konkluzji swojego wywodu, Sąd stwierdził, że decyzje organu I, jak i II instancji naruszają prawo, bowiem wydano je z naruszeniem przepisu prawa procesowego tj. art. 153 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto wskazano, że ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie zobligowany do wydania decyzji "uwzględniającej wszystkie wnioski i wytyczne przedstawione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku wydanym w sprawie II SAB/Ol 97/17".
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ, zarzucając w niej:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a, poprzez błędne przyjęcie, iż organy orzekające w sprawie nie wykonały zaleceń i nie zastosowały się do sposobu rozumienia prawa zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku sygn. akt II SAB/Ol 92/17 z dnia 26 czerwca 2018r., podczas gdy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w O., zgodnie ze zobowiązaniem tego sądu zawartym w przedmiotowym wyroku, oraz mając na względzie zapadły w niniejszej sprawie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2019r., sygn. akt I OSK 3744/18, wydał decyzję dotyczącą stosunku służbowego Skarżącej, w której wyjaśnił przyczyny jego wygaśnięcia, oraz odniósł się do wszystkich podniesionych przez nią w toku postępowania zarzutów, z uwzględnieniem tych, które dotyczyły ochrony jej stosunku służbowego ze względu na bycie w ciąży w trakcie zwolnienia ze służby, a także bycie członkiem związku zawodowego;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a, poprzez błędne uznanie, że organy obu instancji nie sprostały obowiązkowi wynikającemu z normy art. 153 p.p.s.a., i wbrew sposobowi rozumienia prawa zaprezentowanemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt II SAB/Ol 92/17 przyjęły, że zasada ochrony trwałości stosunku służby funkcjonariusza będącego w ciąży i będącego członkiem związku zawodowego, nie znajduje zastosowania przy rozwiązywaniu stosunku służbowego w trybie przepisów ustawy -Przepisy wprowadzające ustawę o KAS, podczas gdy wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2018r., sygn. akt II SAB/Ol 92/17 nie zawierał oceny prawnej w rozumieniu art. 153 p.p.s.a., którą organy orzekające byłyby w rozpatrywanej sprawie związane;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a, poprzez błędne przyjęcie, iż organy orzekające w sprawie, dopuściły się naruszenia art. 153 p.p.s.a i pomimo wiążącego zobowiązania zawartego w wyroku WSA w Olsztynie sygn. akt II SAB/Ol 92/17 do merytorycznego rozważenia i odniesienia się do wszystkich zarzutów Skarżącej, a zwłaszcza tych dotyczących ochrony jej stosunku służbowego ze względu na bycie w ciąży w trakcie zwalniania ze służby, a także bycie członkiem związku zawodowego postąpiły w sposób sprzeczny z tym wyrokiem, podczas gdy organy obu instancji uzasadniając zaskarżone decyzje wyczerpująco ustosunkowały się do wszystkich zarzutów podniesionych przez Skarżącą w ramach wystosowanych przez nią środków zaskarżenia, a także z uwzględnieniem wytycznych zawartych w art. 165 ust. 7 przepisów wprowadzających ustawę o KAS wyjaśniły przyczyny nieprzedstawienia Skarżącej propozycji pracy/służby w KAS, a zatem w pełni i wyczerpująco zrealizowały wytyczne WSA w Olsztynie zawarte w wyroku sygn. akt II SAB/Ol 92/17 z dnia 26 czerwca 2018r., oraz wyroku NSA dnia 3 września 2019r., sygn. akt I OSK 3744/18;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 w zw. z art. 153 w zw. z art. 170 p.p.s.a, poprzez błędne przyjęcie, że organy orzekające w sprawie wskazując w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć, że w ich ocenie unormowania ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o KAS wyłączają regulacje przewidujące ochronę przed zwolnieniem funkcjonariusza w ciąży bądź będącego członkiem związku zawodowego, nie zastosowały się do sposobu rozumienia prawa zawartego w prawomocnym wyroku WSA w Olsztynie sygn. akt II SAB/Ol 92/17, podczas gdy WSA w Olsztynie w powołanym wyroku wskazał jedynie na konieczność wydania decyzji w przedmiocie stosunku służbowego funkcjonariusza, w której zostaną wyjaśnione przyczyny jego wygaśnięcia, co zaaprobował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 3 września 2019r., sygn. akt I OSK 3744/18, nie przedstawił zaś własnej, wiążącej wykładni przepisów wprowadzających ustawę o KAS w zestawieniu z przepisami powszechnie obowiązującego prawa regulującymi zagadnienia ochrony funkcjonariusza będącego w ciąży przed zwolnieniem ze służby, oraz trwałości stosunku służby funkcjonariusza będącego członkiem związku zawodowego, którą związane byłyby organy orzekające w sprawie stosunku służbowego skarżącej;
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że organy prowadząc postępowanie w sprawie stosunku służbowego skarżącej zaniechały wyjaśnienia okoliczności dotyczących stanu ciąży skarżącej oraz powiadomienia przez nią o tym fakcie Jej przełożonej, podczas gdy organy wyczerpująco odniosły się do zarzutów skarżącej dotyczących tej kwestii w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć, działając w oparciu o kompletny i wszechstronnie przeanalizowany materiał dowodowy, w tym akta osobowe skarżącej, co było wystarczające dla ich podjęcia;
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a, poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, które cechuje wewnętrzna sprzeczność, co utrudnia przeprowadzenie kontroli rozumowania sądu, oraz poznanie pełnych merytorycznych powodów przyjętego stanowiska;
7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 181 ust. 1 uKAS, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym sprawy i uznanie, że organy orzekając w zakresie stosunku służbowego skarżącej winny były uwzględnić wynikający z tego przepisu "ogólny zakaz zwalniania ze służby kobiet w ciąży", podczas gdy ustawa Przepisy wprowadzające ustawę o KAS, której uregulowania stanowiły podstawę dla stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącej kompleksowo regulowała zagadnienia związane ze statusem służbowym funkcjonariuszy Służby Celnej, którzy z dniem 1 marca 2017r. stali się funkcjonariuszami nowoutworzonej Służby Celno-Skarbowej, i nie formułuje ona wyjątków bądź odwołań do innych obowiązujących regulacji normujących ochronę przed zwolnieniem funkcjonariusza będącego w ciąży.
W oparciu o tak skonstruowane podstawy skargi kasacyjnej, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Jednocześnie wniesiono o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że Sąd I instancji w sposób niezasadny doszedł do wniosku, że wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II SAB/Ol 92/17, wiązały w myśl art. 153 p.p.s.a. organy wydające zaskarżone decyzje administracyjne. Podkreślono, że wyrok WSA w Olsztynie odnosił się wyłącznie do zobowiązania organu do wydania decyzji administracyjnej dotyczącej stosunku służbowego skarżącej, nie zaś do związania organów orzekających w toku postępowania administracyjnego określoną wykładnią przepisów wprowadzających ustawę o KAS na tle systemowych rozwiązań związanych z ochroną trwałości stosunku służbowego funkcjonariuszki będącej w ciąży i będącej członkiem związku zawodowego.
Jak wskazał skarżący kasacyjnie, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie nie zawierał jakiejkolwiek oceny prawnej, o której mowa w art. 153 p.p.s.a., którą organy byłyby w jakikolwiek sposób związane. Podkreślono w tym zakresie, że wyrok WSA w Olsztynie, na który powoływał się Sąd I instancji, w żaden sposób nie wyjaśniał kwestii rozumienia oraz stosowania przepisów prawa, szczególnie zaś przepisów odnoszących się do kwestii funkcjonariuszki będącej w ciąży przed zwolnieniem ze służby oraz trwałości stosunku służby funkcjonariusza będącego członkiem związku zawodowego. Zaznaczono, że wyrok WSA w Olsztynie zobowiązał jedynie organy orzekające w sprawie do wydania decyzji dotyczącej stosunku służbowego skarżącej, wyjaśniającej przyczyny jego ustania, co zostało przez organy obu instancji w pełni wykonane, w szczególności poprzez szczegółowe odniesienie się do wszystkich poruszanych przez skarżącą kwestii, nie zaś do zastosowania konkretnej interpretacji przepisów. Wskazano przy tym, że skoro WSA w Olsztynie nie sformułował wiążącej oceny prawnej, która miałaby wiązać organy, to miały one możliwość dokonania własnej ich interpretacji oraz oceny, bowiem żadna ocena nigdy nie została przez sąd administracyjny zaprezentowana.
W zakresie odnoszącym się do uzasadnienia zaskarżonego wyroku, skarżący kasacyjnie wskazał również, że nie spełnia ono ustawowych wymogów. Jest ono nieścisłe w zakresie odnoszącym się do przedstawienia stanu sprawy, co znacznie utrudnia prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji. Odniesiono się przy tym do kwestii zaskarżenia przez organ wyroku WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 92/17, wskazując, że z materiału dowodowego jaki został w sprawie zgromadzony, bezsprzecznie wynika fakt złożenia przez organ I instancji skargi kasacyjnej od w/w wyroku. Ponadto w pełni podtrzymano stanowisko odnoszące się do powodów braku przedstawienia skarżącej propozycji przedłużenia służby, jakie wyrażone było na gruncie decyzji organu I, jak i II instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Nie zachodzi też żadna z przesłanek z art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, kontrolując zaskarżone skargą kasacyjną orzeczenie. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
Zasadne są zarzuty proceduralne w zakresie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 153 P.p.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a. Wskazania w tym miejscu wymaga to, że organ zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania. Z uwagi na powyższe, co do zasady, w pierwszej kolejności należy rozważyć zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania. Zaznaczyć bowiem należy, że weryfikacja prawidłowości wykładni, bądź też zastosowania przepisów prawa materialnego przez Sąd I instancji, możliwa jest wyłącznie po stwierdzeniu, że w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie doszło do uchybień natury procesowej, które mogły mieć wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia.
Stosownie do treści art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Ocena prawna o której jest mowa w treści powyższego przepisu musi się odnosić do zastosowania konkretnego przepisu, bądź też jego prawidłowej wykładni, a ponadto winna pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, ocena prawna musi odnosić się do przepisów, jakie zostały umieszczone w treści uzasadnienia konkretnego orzeczenia (por. wyrok NSA z 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2562/10). Wskazania co do dalszego postępowania są następstwem dokonanej oceny prawnej i mają na celu zarówno uniknięcie już popełnionych błędów, jak również wytyczenie kierunku, w którym winno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia dalszych, ewentualnych, jego wadliwości. Rację zatem miała strona skarżąca kasacyjnie, zarzucając Sądowi I instancji błędne zastosowanie art. 153 P.p.s.a. poprzez uznanie, że na gruncie toczącego się postępowania administracyjnego organy zostały zobligowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do dokonania określonej wykładni przepisów wprowadzających ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej. Dokonując analizy tego wyroku (jak również wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego utrzymującego go w mocy), należy dojść do przekonania, że jedynym związaniem dla organów, jakie wynikało z tych wyroków, było wyłącznie zobowiązanie organu do wydania stosownej decyzji administracyjnej w przypadku nieprzedstawienia funkcjonariuszowi propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub pracy. W żaden sposób zatem nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jakoby WSA w Olsztynie dokonał oceny prawnej przepisów wprowadzających ustawę o KAS, jak i samej ustawy o KAS w zakresie odnoszącym się do całościowego aspektu przedmiotowego postępowania (w tym w szczególności kwestii odnoszących się do zasadności nieprzedstawienia skarżącej propozycji dalszej służby bądź pracy), zaś organy zobligowane były do jej zastosowania na podstawie art. 153 P.p.s.a.
Z analizy uzasadnienia wyroku WSA w Olsztynie wynika, że organ został zobowiązany do wydania stosownej decyzji administracyjnej (nie przesądzając jednocześnie o rozstrzygnięciu, które winno w sprawie zapaść), w której rozważy oraz odniesie się do wszystkich okoliczności związanych z nieprzedstawieniem skarżącej propozycji zatrudnienia. Polecenie Sądu w zakresie odniesienia się przez organ do konkretnych okoliczności, stanowi nic innego jak właśnie konieczność odniesienia się przez ten organ do tych okoliczności. Nie stanowi zaś dla tego organu, jak zdaje się to rozumieć Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jakiejkolwiek wiążącej oceny w zakresie rozstrzygnięcia pewnych kwestii spornych jakie wyniknęły, bądź też mogły wyniknąć w toku trwającego postępowania administracyjnego.
Tym samym uznać należy, że jedyną wiążącą oceną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie była kwestia konieczności wydania w zakresie dotyczącym stosunku służbowego skarżącej decyzji administracyjnej. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga to, że kwestia ta w ówczesnym czasie stanowiła przedmiot dyskusji oraz rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Dopiero uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 1/19 ugruntowała pogląd o konieczności wydawania w tym zakresie decyzji administracyjnych. Polecenie ustosunkowania się organu do pewnych okoliczności sprawy, jakie zostało wyrażone na gruncie wyroku WSA w Olsztynie nie oznacza związania tego organu jakimkolwiek poglądem prawnym. Wyrok ten w swojej istocie odnosił się bowiem tylko i wyłącznie do złożonej przez skarżącą skargi na bezczynność. W zaskarżonym zaś wyroku Sąd I instancji, w sposób niezasadny przypisał rozstrzygnięciu WSA w Olsztynie cechy oceny prawnej w rozumieniu art. 153 P.p.s.a., która powinna rzutować na wydane w toku postępowania administracyjnego rozstrzygnięcia organów.
Ponadto zaznaczenia wymaga także to, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest sprzeczne wewnętrznie. Dla przykładu wskazać należy, iż Sąd I instancji odnosi się do powołanego powyżej rozstrzygnięcia WSA w Olsztynie (na stronie 1 uzasadnienia; na marginesie zaznaczyć należy, że została przywołana w tym zakresie błędna sygnatura tego rozstrzygnięcia), podkreślając przy tym, że wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, a następnie zaś w swoich rozważaniach Sąd I instancji wskazuje, że organ rozstrzygnięcia WSA w Olsztynie w żaden sposób nie kwestionował (strona 5 uzasadnienia). W żaden sposób nie została również wyjaśniona i rozwinięta wzmianka dotycząca zasady trójpodziału władzy w zakresie odnoszącym się do wydania przez WSA w Olsztynie swojego rozstrzygnięcia.
Uwzględnić zatem należało również zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., regulujący wymogi jakim powinno sprostać uzasadnienie wyroku. O naruszeniu tego przepisów można mówić w sytuacji, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Stosownie do treści powyższego przepisu, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się zatem kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części, np. nieprzedstawienia stanu sprawy, bądź też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku sądu nie będzie poddawało się weryfikacji także w sytuacji, gdy wskazane powyżej elementy będą co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09; z 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13).
W rozpatrywanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie umożliwia prześledzenia toku rozumowania prowadzącego do wydania rozstrzygnięcia. Z jednej strony bowiem Sąd I instancji w sposób szeroki odnosi się do kwestii związanych z powoływanym powyżej wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie, w szczególności zaś odnosząc się do ustaleń prawnych i faktycznych, które – w ocenie WSA w Warszawie – zostały na jego gruncie poczynione, aby następnie dokonać własnej oceny, "na marginesie", w której to ocenie dopowiada do rzekomych poglądów wyrażonych przez WSA w Olsztynie swoje własne uwagi. Podkreślić jednak należy, że takie uwagi "na marginesie", jakie poczynione zostały w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w żaden sposób nie mogą zastąpić rzetelnej oceny prawnej, która winna zostać wprost wyrażona w uzasadnieniu wyroku.
Wskazać bowiem należy, że przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w żaden sposób nie dopuszczają sporządzenia uzasadnienia w sposób dorozumiany, pełny niedopowiedzeń, bądź też ocen i uwag wyrażanych "na marginesie", w sposób, który sugeruje, że są one dokonywane niejako obok głównego wywodu prowadzącego do wydania rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. W jego uzasadnieniu brak jest bowiem wyraźnego i czytelnego wskazania motywów, które legły u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Wskazać należy, że dokonując weryfikacji decyzji administracyjnych, sąd administracyjny winien wyjaśnić nie tylko ich podstawy materialnoprawne, lecz także w sposób jasny i zrozumiały wskazać błędy organu, które zostały dokonane przy wykładni przepisów, bądź ich zastosowaniu. W niniejszej sprawie Sąd I instancji zawierając swoją ocenę poczynił ją wyłącznie "na marginesie", nie polecając uwzględniania organowi swojego stanowiska, lecz stanowiska zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wszak wiązał organy, co zostało wskazane powyżej, wyłącznie w zakresie odnoszącym się co do konieczności wydania przez nie decyzji administracyjnej. W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w żaden sposób nie rozważył kwestii materialnoprawnych. W szczególności nie odniósł się ani do charakteru terminu do przedstawienia propozycji zatrudnienia lub służby i skutku jego upływu, ani ostatecznie samej kwestii braku złożenia propozycji dalszej służby. Kwestie te zaś są kluczowe do dokonania oceny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z przepisami prawa, a w konsekwencji – ich ewentualnego uchylenia. Zaznaczyć nadto trzeba, co było podnoszone powyżej, że w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji (jak to miało miejsce na gruncie zaskarżonego wyroku), organ winien uzyskać jasne i wyraźne wskazówki odnoszące się do dalszego toku postępowania administracyjnego, prowadzonego po uprawomocnieniu się wyroku uchylającego. W rozpoznawanej sprawie natomiast Sąd I instancji ograniczył się do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i rozstrzygnięcia organu I instancji, powołując się przy tym na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, które było prowadzone w przedmiocie skargi na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w zakresie braku złożenia propozycji służby skarżącej. Nadinterpretacją WSA w Warszawie było zatem uznanie, że kwestie podnoszone w skardze zostały już jakkolwiek prawomocnie rozstrzygnięte i przesądzone, zaś organy obu instancji były nimi, stosownie do art. 153 P.p.s.a., związane.
Wobec powyższego odnoszenie się do pozostałych zarzutów sformułowanych na podstawie wynikającej z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. (w szczególności zarzutu dotyczącego naruszenia art. 181 ust. 1 uKAS) jest na obecnym etapie postępowania bezprzedmiotowe. Wskazane powyżej uchybienia odnoszące się do wadliwości sporządzenia przez Sąd I instancji uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jak również niewłaściwego zastosowania w niniejszej sprawie art. 153 P.p.s.a., uniemożliwiają badanie pozostałych zarzutów dotyczących merytorycznie zasadności nieprzedstawienia skarżącej propozycji służby lub zatrudnienia.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości i przekazaniu sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono uwzględniając regulację art. 207 § 2 p.p.s.a. Skład orzekający podzielił pogląd zaprezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2008 r., I FSK 140/07 i z 21 lutego 2012 r., II GSK 51/11, że jeżeli wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak jest dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło