III OSK 3310/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-04-04
Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Piotr Korzeniowski, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłatę zmienną za usługi wodne za okres kwartalny należy obliczać jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m3 za rok, ilości odprowadzonych wód w kwartale oraz czynnika czasu równego 1, czy też należy uwzględnić czynnik czasu jako ułamek roku (0,25)?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że prawidłowe jest stanowisko organu, który obliczył opłatę zmienną jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za 1 m3 na rok, ilości odprowadzonych wód w kwartale oraz czynnika czasu równego 1, odpowiadającego okresowi rozliczeniowemu kwartalnemu. Uwzględnienie czynnika czasu jako ułamka roku (0,25) prowadziłoby do niezgodnego z przepisami zaniżenia opłaty. Wzór z art. 272 ust. 5 Prawa wodnego należy interpretować w powiązaniu z art. 272 ust. 10, który określa okres rozliczeniowy jako kwartał, a ilość odprowadzonych wód powinna odpowiadać faktycznej ilości w kwartale.Stan faktyczny
Miasto M. złożyło skargę na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie z 4 października 2019 r., która określiła opłatę zmienną za usługi wodne za I kwartał 2019 r. w wysokości 13 285 zł za odprowadzenie wód opadowych i roztopowych. Spór dotyczył prawidłowości sposobu wyliczenia opłaty, a nie samego obowiązku jej uiszczenia ani ilości odprowadzonych wód. Skarżący kwestionował sposób uwzględnienia czynnika czasu w obliczeniach opłaty.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną; zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów przekraczających tę kwotę.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.) sędzia WSA (del.) Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 799/20 w sprawie ze skargi M. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 4 lutego 2020 r., nr 22/2020 w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za usługi wodne I. oddala skargę kasacyjną; II. zasądza od M. na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; III. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości przekraczającej kwotę określoną w pkt II. wyroku.
Wyrokiem z 4 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA w Warszawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny), sygn. akt IV SA/Wa 2958/19 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. sprawy ze skargi Miasta M. (dalej: "Skarżący", "Skarżący kasacyjnie") na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w Warszawie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor") z 4 października 2019 r., nr 65/2019 w przedmiocie określenia opłaty zmiennej za usługi wodne oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w dniu 22 sierpnia 2019 r. Dyrektor Zarządu, działając na podstawie przepisu art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268 dalej: Prawo wodne) ustalił, w formie informacji dla Miasta M. za okres I kwartału 2019 r., opłatę zmienną w wysokości 13285 zł za wprowadzeniem do rzeki S. wód opadowych i roztopowych pochodzących z 18,00 ha powierzchni utwardzonej, z 4,2 ha powierzchni dachowych oraz z 12,85 ha powierzchni terenów biologicznie czynnych ujętych w zbiorcze systemy kanalizacji deszczowej, zakończonych czterema istniejącymi wylotami kanalizacyjnymi (W1, W2, W3 i W4) w rejonie ulicy B. w M. Informacja została wystawiona na podstawie przesłanego przez Skarżącego oświadczenia podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, z dnia 29 kwietnia 2019 r. Pismem z dnia 11 września 2019 r., z zachowaniem 14 - dniowego terminu określonego w art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, Skarżący złożył reklamację, w której nie zgodził się ze sposobem naliczenia opłaty zmiennej za odprowadzenie wód opadowych i roztopowych do wód.
W złożonej reklamacji Skarżący podniósł, iż w przesłanej informacji Dyrektor zastosował błędny sposób obliczenia opłaty zmiennej. Decyzją Dyrektora z 4 października 2019 r., nr 65/2019 (znak: WA.ZUO.6.470.1017.2.OZ.2019.DK) organ określił dla Skarżącego za okres I kwartału 2019 r. opłatę zmienną w wysokości 13 285 zł za wprowadzenie do rzeki S. wód opadowych i roztopowych pochodzących z 18,00 ha powierzchni utwardzonej, z 4,2 ha powierzchni dachowych oraz z 12,85 ha powierzchni terenów biologicznie czynnych ujętych w zbiorcze systemy kanalizacji deszczowej, zakończonych czterema istniejącymi wylotami kanalizacyjnymi (W1, W2, W3 i W4) w rejonie ulicy B. w M..
Skargę na decyzję Dyrektora wniósł Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego. Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w niniejszej sprawie kwestią sporną nie był sam obowiązek uiszczenia opłaty, podobnie jak ilość odprowadzonych wód, ale wyłącznie sposób wyliczenia opłaty. Innymi słowy, istotą sporu jest prawidłowość określenia opłaty, ponieważ Skarżący zarzuca, że organ nieprawidłowo zastosował wynikający z art. 272 ust. 5 ustawy wzór stanowiący podstawę do ustalenia wysokości należnej za dany okres rozliczeniowy opłaty. Sąd I instancji zauważył, że ze względu na treść przytoczonego już art. 272 ust. 10 ustawy okresem rozliczeniowym dla opłaty zmiennej za usługi wodne wyszczególnione w ust. 1 – 9 jest okres kwartalny mimo, że składnikiem wyrażonego w art. 272 ust. 5 ustawy sposobu obliczania opłaty (wzoru) będącego iloczynem trzech wartości, jest czas wyrażony w latach. Opłata zmienna została obliczona przez organ jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty (0,75 zł m³/rok), ilości odprowadzanych wód (w okresie objętym decyzją tj. w kwartale, wyrażonej w m³) i czasu (odpowiadającego liczbie jednostki rozliczeniowej). Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organu, który określił opłatę zmienną zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W skardze kasacyjnej Miasto M., reprezentowane przez r. pr. K.W., zaskarżyło w całości wyrok Sądu I instancji. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zarzucono:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego:
- art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust. 10 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, ze zm.) w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483, ze zm., dalej: Konstytucja RP) przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że opłata zmienna, której sposobu wyliczenia dotyczą te przepisy, powinna być obliczona jako iloczyn: jednostkowej stawki opłaty określonej w akcie wykonawczym do ustawy (wyrażonej w m3 za rok), ilości wody (wyrażonej w m3) i czasu wyrażonego w jednostce czasu jaką jest kwartał, co przy wyliczeniu opłaty za kwartalny okres rozliczeniowy powoduje podstawienie do wzoru w miejsce czynnika iloczynu dotyczącego czasu wartości "1", podczas, gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że jako ostatni z wymienionych wyżej czynników iloczynu powinien być uwzględniony "czas wyrażony w latach" co przy wyliczeniu opłaty w odniesieniu do kwartalnego okresu rozliczeniowego powoduje podstawienie do wzoru w miejsce czynnika iloczynu dotyczącego czasu wartości "0,25", a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i zaaprobowanie w zaskarżonym wyroku określenia przez organ w zaskarżonej decyzji opłaty zmiennej za odprowadzenie do wód - wód deszczowych i roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej w wysokości czterokrotnie wyższej niż należna;
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 14 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 5 Prawa wodnego przez oddalenie skargi pomimo zaistnienia podstaw do jej uwzględnienia i błędne przyjęcie, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 7a § 1 k.p.a., bowiem przy dokonywaniu wykładni stosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego - art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego nie zachodziła wątpliwość interpretacyjna wymagająca rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem odnosiło się do zasadniczego problemu prawnego w sprawie oraz doprowadziło do nieuwzględnienia skargi;
- art. 141 § 4 p.p.s.a przez sporządzenie wewnętrznie sprzecznego i niepełnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku w wyniku stwierdzenia, że organ "mógłby" zastosować inną niż przyjął przy wydaniu zaskarżonej decyzji metodę obliczenia opłaty opartą o podstawienie do wzoru określonego w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego wartości rocznej odprowadzonych wód i wartości 0,25 wyrażającej czas w latach, co powoduje, że z wywodu uzasadnienia nie wynika jaka norma zdaniem Sądu wynika z art. 272 ust. 5 Prawa wodnego i jak wartość opłaty powinna być obliczana, a w szczególności jaka jest podstawa prawna poglądu Sądu I instancji co do tego, że przepis ten kreuje dwie alternatywne, prawidłowe metody obliczenia opłaty, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem rozumowanie Sądu, które legło u podstaw orzeczenia nie daje się odtworzyć, a wyrok nie poddaje się kontroli sądowej;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez sporządzenie niepełnego i wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w wyniku stwierdzenia w części wyroku zawierającej wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, że Skarżący w skardze zarzucał przyjęcie przez organ do obliczenia opłaty zmiennej nieprawidłowej stawki jednostkowej opłaty za 1 m3 wody, podczas, gdy skarga zarzutu takiego nie zawierała, co jasno wynika z części wyroku odnoszącej się do przedstawienia zarzutów skargi, a w konsekwencji nieodniesienie się do istoty spornego problemu wynikającego z zarzutów skargi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem uniemożliwia prześledzenie rozumowania Sądu I instancji prowadzącego do oddalenia skargi, a tym samym sądową kontrolę zaskarżonego wyroku;
- art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez przyjęcie za podstawę faktyczną wyroku faktów nieznajdujących odzwierciedlenia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy co wynika ze stwierdzenia w uzasadnieniu wyroku, że ustalenie danych niezbędnych do określenia opłaty zmiennej nastąpiło w oparciu o dane, przekazane przez Skarżącego w ramach kontroli, dotyczące ilości wód odprowadzonych w ciągu roku oraz że organ uzyskał od Skarżącego dane dotyczące ilości odprowadzonych wód w skali roku, podczas gdy w sprawie kontrola nie była przeprowadzona, a Organ wydając zaskarżoną decyzję dysponował na podstawie oświadczenia Skarżącego danymi o ilości wód odprowadzonych w I kwartale 2019 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem to błędne ustalenie WSA w Warszawie przyjął za podstawę orzekania i w konsekwencji oddalił skargę, a dodatkowo wywód uzasadnienia w tym zakresie utrudnia kontrolę sądową zaskarżonego wyroku.
Wskazując na powyższe, wniesiono: 1. na podstawie art. 188 p.p.s.a., o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz art. 200 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o zasądzenie od organu administracji na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. złożono oświadczenie, o zrzeczeniu się rozprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przy wyliczeniu opłaty należnej za okres rozliczeniowy, który stanowi kwartał, czas podlegający uwzględnieniu w wyliczeniu to kwartał, a ustawa określając, iż czas ma być wyrażony w latach wymusza podstawienie do wzoru wartości wyrażonej "w latach". Każda inna wykładnia tego przepisu prowadzi do niezgodności jednostek miar podstawionych do wzoru, co wyklucza prawidłowość działania matematycznego.
Odwołując się do metod wykładni systemowej Skarżący zauważył, że jeżeli ustawodawca w dwóch jednoznacznie powiązanych przepisach (art. 272 ust. 5 i ust. 10 Prawa wodnego) odwołał się raz do "czasu, wyrażonego w latach", a za drugim razem do "okresu rozliczeniowego wynoszącego kwartał", to ten zabieg legislacyjny był celowy. Gdyby zamiarem ustawodawcy było ujęcie w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego czynnika czasu jednostce miary "kwartał" to bez wątpienia zostałoby to wyrażone w tym przepisie, tak jak zostało to wyrażone w art. 272 ust. 10 Prawa wodnego. Na art. 272 ust. 5 Prawa wodnego należy spojrzeć także z innej perspektywy — przepis ten w swojej zasadniczej części to nic innego jak wzór matematyczny oparty o mnożenie - wartość opłaty zmiennej = jednostkowa stawka opłaty * ilość odprowadzonych wód wyrażonej w m3 * czas, wyrażony w latach. Przyjęcie wykładni tego przepisu dokonanej przez Organ, a zaaprobowanej w zaskarżonym wyroku, prowadzi do tego, że ostatni z czynników mnożenia powinien mieć w każdym przypadku wyliczenia opłaty kwartalnej wartość "1" co oznaczać ma tyle co "1 kwartał". Taką wykładnię przepisu należy odrzucić także z tego powodu, że nie można zakładać, że racjonalny ustawodawca wprowadził do wzoru czynnik mnożenia, który zawsze ma wartość "1", czyli nie wpływa na końcowy wynik mnożenia. Jednostkowa stawka opłaty zmiennej bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych została określona w § 8 pkt 1 rozporządzenia w sprawie stawek opłat jako kwota 0,75 zł za 1 m3 na 1 rok. Jednocześnie wartość maksymalną tej stawki jednostkowej określa art. 274 pkt 5 lit. c tiret pierwsze Prawa wodnego na kwotę 1,50 zł za 1 m3 na 1 rok. Sposób określenia wysokości stawki jednostkowej koresponduje z przepisem art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, tj. tak jak przepis ustawy uwzględnia czynnik czasu liczony w latach. Gdyby ustawodawca chciał określić stawkę jednostkową opłaty bez uwzględnienia czynnika czasu w latach wprowadziłby opłatę w wysokości 0,75 zł "za m3" — takie określenie stawki jednostkowej oznaczałoby (w sytuacji, gdy ustawa przewiduje kwartalny okres rozliczeniowy) tyle co "za m3 za kwartał".
Zdaniem Skarżącego kasacyjnie, zaprezentowany przez Sąd w uzasadnieniu wyroku, "alternatywny" do przyjętego przez Organ, sposób wyliczenia opłaty polegający na wykorzystaniu wartości wyrażającej rocznie odprowadzoną ilość wody jest niemożliwy do zaakceptowania na gruncie ustawy i jest wynikiem błędnej wykładni art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego.
Dokonując wykładni art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, należy uwzględnić art. 272 ust. 10 Prawa wodnego, zgodnie z którym ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. Pojęcie "okres rozliczeniowy" oznacza tyle co przedział czasu, na podstawie którego dokonywane są rozliczenia. Z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego wynika zatem, że opłatę zmienną o której mowa w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego oblicza się dla okresu równego kwartałowi. Należy zwrócić uwagę, że na gruncie prawa podatkowego nie budziłoby żadnych wątpliwości, że określenie podatku powinno odbyć się dla określonego ustawą okresu podatkowego, a określenie podatku dla innego okresu niż ustawowy byłoby z zasady wadliwe, a często prowadziłoby do określenia podatku w innej kwocie niż dla okresu podatkowego.
Potwierdzeniem powyższego są stosowane w tej sprawie przez Organ przepisy przejściowe zawarte w ustawie Prawo wodne - art. 552 ust. 2a pkt 2, ust. 2b pkt 1, ust. 2c i ust. 2g tej ustawy w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 listopada 2019 r., z których wynika, że w okresie przejściowym ustalenie opłaty za usługi wodne następuje również na podstawie oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały.
W stanie faktycznym tej sprawy, która dotyczy decyzji wydanej w dniu 4 października 2019 r. i dotyczy opłaty za I kwartał 2019 r. Organ nie mógł dysponować roczną wartością wód odprowadzonych w 2019 r., co również obrazuje bezpodstawność odwołania się do wartości rocznej odprowadzonych wód. Dokonując wykładni art. 272 ust. 5 Prawa wodnego Sąd I instancji błędnie wywiódł z tego przepisu, wbrew literalnemu brzmieniu art. 272 ust. 10 ustawy, wniosek co do możliwości obliczenia opłaty dla okresu rozliczeniowego wynoszącego kwartał na podstawie wartości rocznej ilości odprowadzonej wody. Art. 272 ust. 5 w zw. z art. 272 ust. 10 Prawa wodnego jasno wynika, że opłatę zmienną nalicza się kwartalnie oraz że przy wyliczeniu uwzględnia się "czas wyrażony w latach", co - przy wyliczeniu opłaty kwartalnej - oznacza konieczność pomnożenia: stawki jednostkowej opłaty ilość wód odprowadzonych rzeczywiście w kwartale * ¼ (tj. okres kwartału ujęty w stosunku do roku).
Aprobując wykładnię art. 272 ust. 5 Prawa wodnego dokonaną przez organ administracji, Sąd wskazał, że prawidłowo wyraża ona kontekst celowościowy i funkcjonalny opłat za usługi wodne, co jednoznacznie wskazuje na odejście przez Sąd od wyniku wykładni językowej i systemowej na rzecz wyniku wykładni funkcjonalnej.
Zdaniem Skarżącego kasacyjnie uzasadnienie zaskarżonego wyroku w zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej zostało sporządzone z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a, bowiem jest wewnętrznie sprzeczne i niepełne. Wynika to ze stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ dysponując wartością ilości wód odprowadzonych w ciągu roku mógłby zastosować inną niż przyjął przy wydaniu zaskarżonej decyzji metodę obliczenia opłaty opartą o podstawienie do wzoru określonego w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego wartości rocznej odprowadzonych wód i wartości 0,25 wyrażającej czas w latach.
W tej sprawie Sąd I instancji rozważając podstawę prawną rozstrzygnięcia odnosił się do zarzutu skargi, który w tej sprawie nie został zgłoszony. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (str. 8 i str. 10) WSA w Warszawie wskazał dwukrotnie, że Skarżący zarzucił w skardze, iż organ przyjął nieprawidłową stawkę jednostkową opłaty za 1 m3 wody w sytuacji, gdy organ zastosował stawkę, która zgodnie z § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. poz. 2502) jest stawką za 1 m3 w skali roku.
Przedstawiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego sprowadzał się do tego czy Organ wyliczając opłatę zmienną był uprawniony do podstawienia do wzoru dotyczącego sposobu obliczenia opłaty w miejsce czynnika "czas wyrażony w latach" wartości "1" oznaczającej czas wyrażony w innej niż lata jednostce miary niż lata, tj. w kwartałach, przy bezspornej między Stronami prawidłowości przyjętych przez Organ pozostałych dwóch wartości będących podstawą wyliczenia opłaty.
Zdaniem Skarżącego kasacyjnie, w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez WSA w Warszawie art. 133 § 1 p.p.s.a., bowiem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd przedstawił fakty, które nie wynikają z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ. W sposób sprzeczny z materiałem dowodowym Sąd stwierdził, że ustalenie danych niezbędnych do określenia opłaty zmiennej nastąpiło w sposób wynikający z art. 552 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo wodne, a więc w oparciu o przekazane przez Skarżącego w ramach kontroli dane, dotyczące ilości wód odprowadzonych w ciągu roku, a w konsekwencji, że organ uzyskał od Skarżącego dane dotyczące ilości wód odprowadzonych w ciągu roku. Z akt sprawy wynika, że podstawą ustalenia faktycznego Organu co do ilości wód odprowadzonych w 1 kwartale 2019 r. w niniejszej sprawie było oświadczenie Skarżącego, złożone na podstawie art. 552 ust. 2a pkt 2 Prawa wodnego oraz konkretyzujących ten przepis art. 552 ust. 2b pkt 1, ust. 2c i ust. 2g Prawa wodnego (powołane przepisy w brzmieniu obowiązującym do dnia 23 listopada 2019 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2170)).
Zakres faktów istotnych dla określenia opłaty zmiennej, o której mowa w art. 272 ust. 5 Prawa wodnego, jest wąski i obejmuje ilość wody odprowadzonej w okresie rozliczeniowym oraz ustalenie co do istnienia urządzeń do retencjonowania wody, których ewentualne wykorzystywanie przez podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty wpływa na wysokość stawki jednostkowej opłaty.
W tej sprawie Skarżący nie kwestionował ustaleń organu ani co do ilości wody odprowadzonej ani co do faktu, iż odprowadzenie wody odbywało się bez użycia urządzeń do retencjonowania wody. Błędne ustalenie faktów przez Sąd I instancji dotyczy ilości odprowadzonych wód i okresu, co do którego organ w tej sprawie dysponował informacjami o ilości odprowadzonych wód, zatem dotyczy faktów zupełnie podstawowych dla stosowania normy prawa materialnego. W związku z tym, oparcie przez Sąd orzeczenia o błędne ustalenia faktyczne należy uznać za oczywiście mające wpływ na wynik sprawy. W kontekście faktu, iż organ nie dysponował w sprawie informacją o ilości wód odprowadzonych w skali roku, pozbawiony podstaw faktycznych jest cały wywód Sądu, że na podstawie tych danych organ mógł wyliczyć opłatę, które to potencjalne wyliczenie miałoby dać taką wartość opłaty jak wynikająca z zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną nie została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuj:
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania.
W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Skarga kasacyjna jest niezasadna. Zarzuty skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia nie zasługiwały na uwzględnienie.
Osią sporu w niniejszej nie jest ocena stanu faktycznego czy jego ustalenia, ale wykładnia prawa. W skardze kasacyjnej Skarżący kasacyjnie nie podważa stanu faktycznego, stanowiącego podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, a jedynie uważa, że stan ten odpowiada stanowi hipotetycznemu, o którym mowa w art. 272 ust. 5 ustawy z 20 lipca 2017 r. (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm., dalej: p.w., ustawa) z uwagi na błędną wykładnię tego przepisu dokonaną przez Sąd I instancji i wadliwe wywiedzenie wniosku, że ze względu na treść art. 272 ust. 10 p.w. okresem rozliczeniowym dla opłaty zmiennej za usługi wodne wyszczególnione w ust. 1-9 jest okres kwartalny mimo, że składnikiem wyrażonego w art. 272 ust. 5 ustawy sposobu obliczania opłaty (wzoru) będącego iloczynem trzech wartości, jest czas wyrażony w latach. W istocie spór w niniejszej sprawie dotyczył głównie wykładni art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w.
Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 2) skargi kasacyjnej.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, ze zm., dalej k.p.a.) w zw. z art. 14 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 pkt 5 p.w. przez oddalenie skargi pomimo zaistnienia podstaw do jej uwzględnienia i błędne przyjęcie, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 7a § 1 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że wskazane przepisy p.p.s.a. oraz art. 7a § 1 k.p.a. oraz uzasadnienie tego zarzutu mogłoby prowadzić do sformułowania błędnej tezy, że w prawie polskim obowiązuje zasada "rozstrzygania wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącego". W odniesieniu do wątpliwości co do treści norm prawnych należy wskazać, że w treści art. 7a § 1 k.p.a. nie chodzi o sytuacje, w których pojawiają się wątpliwości interpretacyjne przepisów mających zastosowanie w danej sprawie, a o przypadki, w których pomimo użycia różnych metod wykładni, wciąż pozostają co najmniej dwa, równie uprawnione, sposoby rozumienia danego przepisu (tzw. pat interpretacyjny) – por. np. wyrok NSA z 3 lutego 2021 r., III OSK 3286/21, OSP 2021/7-8/64; wyrok NSA z 13 listopada 2020 r., I OSK 1140/20, CBOSA; wyrok WSA w Warszawie z 14 lutego 2019 r., IV SA/Wa 2794/18. Tego rodzaju sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Podobnie, jeżeli chodzi o wątpliwości dotyczące ustalenia stanu faktycznego, to nie chodzi tu o przypadek, gdy występują jakiekolwiek wątpliwości co do ustaleń faktycznych.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w realiach niniejszej sprawy nie zaistniała sytuacja dająca podstawę do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a. (czyli przypadek tzw. pata interpretacyjnego), a tylko typowy na gruncie stosowania prawa administracyjnego spór interpretacyjny, który dał się jednoznacznie rozstrzygnąć przy zastosowaniu powszechnie przyjętych metod wykładni (językowej, systemowej, funkcjonalnej, celowościowej). Wykładnia przyjęta przez organ nie narusza zasad wykładni językowej. Dotyczy to m. in. równoczesnego posłużenia się przez ustawodawcę zwrotami "okresu liczonego w latach" oraz "okresu rozliczeniowego wynoszącego kwartał". Skarżący kasacyjnie zdaje się nie dostrzegać, że terminy te nie są równoznaczne, pierwszy dotyczy bowiem okresu, za który należna jest opłata (rok), drugi dotyczy natomiast już kwestii technicznej w postaci rozliczenia opłaty należnej w danym roku (ustawodawca zdecydował się tu na rozliczenia kwartalne). Również posłużenie się wykładnią systemową, funkcjonalną i logiczną potwierdza prawidłowość wykładni przyjętej przez organ. Zastosowanie wykładni proponowanej przez Skarżącego kasacyjnie doprowadziłoby do tego, że Skarżący uiściłby jedynie 1/4 opłaty należnej za rok. Takie byłyby bowiem konsekwencje zastosowania przy rozliczeniach kwartalnych i z uwzględnieniem zmiennej w postaci ilości wody odprowadzonej w kwartale (a nie w okresie roku) wartości pomniejszonych jeszcze o 1/4. Reasumując, brak było w sprawie podstaw do zastosowania art. 7a § 1 k.p.a.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku Sądu I instancji umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokonanie oceny zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Taka ocena była możliwa dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Naruszenie przepisu z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sąd wojewódzki tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej. Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Oceny tej nie mógł zmienić zarzut przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że tej sprawie Sąd I instancji roztrząsając podstawę prawną rozstrzygnięcia odniósł się do zarzutu skargi, który w tej sprawie nie został zgłoszony. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto, jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Sporządzone według tych wymogów uzasadnienie wyroku ma w przyszłości umożliwić stronie oraz sądowi odwoławczemu prześledzenie dotychczasowego przebiegu postępowania w sprawie, a także - zapoznanie się z procesem myślowym, który doprowadził sąd I instancji do podjęcia zaskarżonego orzeczenia. Należy stwierdzić, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji nie pomija wymienionych w tym przepisie elementów (por. uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Wbrew zarzutom Skarżącego kasacyjnie uzasadnienie zaskarżonego wyroku umożliwia jego kontrolę instancyjną. Zawiera ono motywy podjętego rozstrzygnięcia sprawy, a przede wszystkim przedstawia wykładnię prawa materialnego, której wynik stanowi oś sporu w sprawie. Z treści uzasadnienia w sposób jednoznaczny wynika, w jakim zakresie stanowisko organu wyrażone w decyzji zostało zaaprobowane przez Sąd I instancji i dlaczego podniesione przez Skarżącego zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. Do naruszenia art. 134 k.p.a. mogłoby dojść gdyby Sąd I instancji wyszedł poza granice tej sprawy lub gdyby nie dokonał jej kontroli w pełnym zakresie, a tylko w części. Okoliczność, że Sąd I instancji oddalił skargę nie oznacza, iż naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można kwestionować prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego. To, że strona Skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z oceną materiału dowodowego i oceną okoliczności sprawy dokonaną przez Sąd I instancji nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a.
Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jego wydania. Naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy mogłoby stanowić podstawę kasacyjną np. w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2022 r., II OSK 2185/21, LEX nr 3480650).
Skarżący kasacyjnie niezasadnie zarzuca Sądowi I instancji dokonanie błędnej wykładni art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w. W orzecznictwie sądów administracyjnych taką formę naruszenia prawa określa się jako nadanie przepisowi (normie prawnej) mylnego, nieprawidłowego znaczenia (zob. wyroki NSA z 23 lutego 2005 r., OSK 539/04, z 19 września 2005 r., II OSK 16/05, z 5 czerwca 2006 r., I OSK 24/06, z 13 października 2011 r., II GSK 1010/10). Dyrektywy wykładni prawa powinny doprowadzić Sąd I instancji do prawdziwego znaczenia powołanych przepisów. W piśmiennictwie wskazano, że "Wykładnia prawa sensu stricto polega na ustaleniu znaczenia budzącego wątpliwości tekst prawnego. Jest to wykładnia w ujęciu klaryfikacyjnym, które zakłada rozgraniczenie bezpośredniego rozumienia tekstu oraz rozumienia pośredniego przez wykładnię. (...). Bezpośrednie rozumienie występuje, gdy w kontekście użycia języka prawnego nie ma wątpliwości, że rozpatrywany stan faktyczny (warunki, osoby, zachowanie) mieści się w zakresie wyznaczonym przez przepis (pozytywny rdzeń znaczeniowy) albo się w nim nie mieści (negatywny rdzeń znaczeniowy)" (zob. J. Wróblewski, Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź 1990, s. 58).
Postawienie zarzutu błędnej wykładni art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w. nie było uzasadnione, ponieważ w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, wynik wykładni dokonanej przez Sąd I instancji odzwierciedla rzeczywiste i właściwe znaczenie art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie nie stwierdził błędów popełnionych przez Sąd I instancji w procesie poszukiwania znaczenia w/w przepisów.
Wynik wykładni art. 272 ust. 5 p.w. oraz art. 272 ust. 10 p.w. przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji jest zgodny z treścią art. 9 ust. 1 dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. U. UE. L. z 2000 r. Nr 327, str. 1 z późn. zm., dalej: RDW). W myśl tego przepisu Państwa Członkowskie uwzględniają zasadę zwrotu kosztów usług wodnych, włączając koszty ekologiczne i materiałowe, uwzględniając analizę ekonomiczną wykonaną zgodnie z załącznikiem III oraz w szczególności zgodnie z zasadą "zanieczyszczający płaci". Do końca 2010 r. Państwa Członkowskie zapewnią, że: – polityki opłat za wodę przewidują odpowiednie działania zachęcające użytkowników do wykorzystywania zasobów wodnych efektywnie oraz przyczyniają się do osiągnięcia celów środowiskowych niniejszej dyrektywy, – odpowiedni jest wkład różnych użytkowników wody, podzielonych przynajmniej na przemysł, gospodarstwa domowe i rolnictwo, do zwrotu kosztów usług wodnych, opartych na analizie ekonomicznej wykonanej zgodnie z załącznikiem III i przy uwzględnieniu zasady "zanieczyszczający płaci". Państwa Członkowskie mogą w tym przypadku uwzględniać skutki społeczne, ekologiczne i ekonomiczne zwrotu kosztów, jak również warunki geograficzne i klimatyczne określonego regionu lub regionów. Z treści art. 9 RDW wynikają cele gospodarcze tego aktu prawnego. Instrumentem realizacji tych celów są opłaty za wodę. Istotne znaczenie dla dokonania wykładni art. 9 RDW mają przepisy dotyczące analizy ekonomicznej, która powinna być wykonywana zgodnie z wytycznymi załącznika III do RDW. Według tego załącznika, analiza ekonomiczna zawiera wystarczające informacje o odpowiedniej szczegółowości (uwzględniając koszty związane z zebraniem odpowiednich danych) w celu: a) wykonania odpowiednich obliczeń niezbędnych dla uwzględnienia określonej na mocy art. 9 zasady zwrotu kosztów za usługi wodne, uwzględniając prognozy długoterminowe dotyczące zaopatrzenia w i zapotrzebowania na wodę w obszarze dorzecza, oraz w miarę potrzeby: – oszacowania dotyczące wielkości, cen i kosztów związanych z usługami wodnymi, oraz – oszacowania odpowiednich inwestycji, obejmujące prognozowanie takich inwestycji; b) dokonania oceny najbardziej efektywnego ekonomicznie połączenia środków w odniesieniu do korzystania z wód, które będą zawarte w programie środków działania na mocy art. 11, opartego na oszacowaniach potencjalnych kosztów takich środków.
W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, który podziela Naczelny Sąd orzekający w tym składzie, według którego "Zgodnie z powołanym już art. 272 ust. 5 wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemu kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miasta ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3 i czasu wyrażonego w latach, z uwzględnieniem urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Już samo użycie przez ustawodawcę w cytowanym przepisie zwrotu "ilości odprowadzanych wód" przy zastosowaniu wykładni językowej pozwala przyjąć, że wpływ na wysokość spornej opłaty ma rzeczywista, faktyczna ilość odprowadzonych wód opadowych i roztopowych w danym okresie rozliczeniowym. Za taką interpretacją przemawia także sama istota opłaty zmiennej przedstawiona wyżej, zgodnie z którą jej wysokość jest powiązana z rzeczywistym zakresem korzystania z wód. Ustawodawca przyjął, że co do zasady sporna opłata ma mieć wymiar odpowiadający kwartalnemu okresowi rozliczeniowemu, co wynika z art. 272 ust. 10 ustawy. Tak określona zasada pozwala przyjąć do obliczenia wysokości opłaty, przy zastosowaniu ogólnego wzoru wynikającego z art. 272 ust. 5 ustawy, wartość wyrażającą liczbę uwzględnionych okresów rozliczeniowych, tj. właśnie jedność, ponieważ okresem rozliczeniowym w tej sytuacji jest kwartał. Ten sposób ustalenia opłaty zmiennej jest rzetelny i odpowiada podanej przez stronę postępowania ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych". (zob. wyrok NSA z 19 października 2021 r., III OSK 4061/21, LEX nr 3244712). Przyjęcie natomiast wykładni przepisów art. 272 ust. 5 i ust. 7 ustawy - Prawo wodne, tj. przyjęcie czasu wyrażonego w latach jako ¼ należy uznać za błędne. Prowadzi bowiem do niezgodnego z obowiązującymi przepisami zaniżenia wysokości należnej opłaty zmiennej (zob. wyrok NSA z 23 lutego 2021 r., III OSK 3286/21, opublikowano: OSP 2021/7-8/64).
Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Skarżący kasacyjnie nie uzasadnił, w jaki sposób Sąd I instancji dopuścił się naruszenia - sformułowanej w wymienionym przepisie ustawy zasadniczej - zasady demokratycznego państwa prawnego. Wskazany w petitum skargi kasacyjnej artykuł Konstytucji RP odnosi się do bardzo szerokiego pojęcia, będącego treścią naczelnej zasady Konstytucji, takiej jak demokratyczne państwo prawne oraz zasada sprawiedliwości społecznej. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że na art. 2 Konstytucji RP można się powoływać tylko wtedy, gdy nastąpiło naruszenie przynajmniej jednej ze szczegółowych zasad "pochodnych", nigdy na samą zasadę demokratycznego państwa prawnego w całości, czy jeden z jej fragmentów - zasadę państwa prawnego lub demokratycznego albo sprawiedliwego ("sprawiedliwości społecznej") (zob. wyroki z dnia 2 kwietnia 2003 r. sygn. akt K 13/02, OTK-A 2003/4/28; i z dnia 14 kwietnia 2003 r. sygn. akt K 34/02, OTK-A 2003/4/30). Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił, w jaki sposób przerzucono na Skarżącego ciężar nieprecyzyjnych regulacji prawnych (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2021 r., I GSK 1935/18, LEX nr 3205877).
W niniejszej sprawie podstawę prawną ustalonej opłaty stanowił przepis art. 272 ust. 5 p.w. oraz przepis § 8 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502, dalej: rozporządzenie). Stosownie do treści art. 272 ust. 5 p.w. wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m³ i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Natomiast zgodnie z art. 272 ust. 10 ustawy ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. Według § 8 pkt 1 rozporządzenia jednostkowe stawki opłat za usługi wodne w formie opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast wynoszą bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych - 0,75 zł za 1 m³ na 1 rok. W niniejszej sprawie kwestią sporną nie był sam obowiązek uiszczenia opłaty, podobnie jak ilość odprowadzonych wód, ale wyłącznie sposób wyliczenia opłaty. Istotą sporu była prawidłowość określenia opłaty, ponieważ Skarżący zarzucał, że organ nieprawidłowo zastosował wynikający z art. 272 ust. 5 ustawy wzór stanowiący podstawę do ustalenia wysokości należnej za dany okres rozliczeniowy opłaty.
Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że prawidłowe jest stanowisko organu, który określił opłatę zmienną zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zgodnie z art. 267 pkt 1 p.w., jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami są opłaty za usługi wodne, w tym za usługi w postaci odprowadzania do wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast (art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a) p.w.). Nie może być wątpliwości, że opłata zmienna za usługi wodne polegające na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód ustalana jest zgodnie z treścią art. 272 ust. 5 p.w. za faktyczną ilość wody odprowadzonej w danym okresie rozliczeniowym. Ustawodawca przyjął, że co do zasady opłata ma mieć wymiar odpowiadający kwartalnemu okresowi rozliczeniowemu (art. 272 ust. 10 ustawy). Tak określona zasada pozwala przyjąć do obliczenia wysokości opłaty, przy zastosowaniu ogólnego wzoru wynikającego z art. 272 ust. 5 ustawy, wartość wyrażającą liczbę uwzględnionych okresów rozliczeniowych tj. właśnie jedność, ponieważ okresem rozliczeniowym jest kwartał. Ujętemu we wzorze okresowi rozliczeniowemu odpowiada faktyczna ilość wody odprowadzonej w tym wyrażonym liczbą okresie rozliczeniowym. Dyrektor Zarządu ustalił wysokość opłaty zmiennej za okres rozliczeniowy odpowiadający konkretnemu kwartałowi w roku. Do ustalenia opłaty przyjęto iloczyn ilości odprowadzonej w tym kwartale wody, obowiązującej stawki za 1m³ wody na rok i liczby odpowiadającej uwzględnionemu okresowi rozliczeniowemu (a więc jedności, skoro rozliczano 1 kwartał). Ten sposób ustalenia opłaty, jest rzetelny i odpowiada podanej przez Skarżącego ilości odprowadzonych wód, a także wynikającej z przepisów ustawy zasadzie ustalania opłaty dla kwartalnego okresu rozliczeniowego. Odmienna wykładnia przepisu, którą prezentuje Skarżący, polegająca na uwzględnieniu w stosowanym iloczynie zamiast liczby 1 wyrażającej kwartalny okres rozliczeniowy, liczby wyrażającej 1/4 okresu rocznego (a więc zamiast 1,00 jako składnika wzoru, liczby 0,25), prowadziłaby do niezgodnego z obowiązującymi przepisami zaniżenia wysokości należnej opłaty zmiennej. W przypadku określonego przez ustawodawcę sposobu obliczenia opłaty zmiennej, odpowiednia proporcja wynikająca z ustalania opłaty za cząstkowy okres w danym roku została już uwzględniona w tej części wzoru, która wyraża ilość wody odprowadzonej w danym okresie rozliczeniowym.
Mając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skoro zarzuty skargi kasacyjnej okazały się niezasadne, to na podstawie art. 184 p.p.s.a. skarga ta podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło