I SA/Wa 416/23
WyrokWSA w Warszawie2023-06-02
Skład orzekający: Monika Sawa, Joanna Skiba, Anna Milicka-Stojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić decyzję przyznającą świadczenia rodzinne z mocą wsteczną na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli nie zachodzi przesłanka nienależnie pobranego świadczenia?Ratio decidendi
Decyzja wydana na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter konstytutywny i co do zasady jej skutki zachodzą na przyszłość. Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy wyraźnie przewiduje to przepis prawa, np. w przypadku nienależnie pobranego świadczenia. Organy administracji publicznej nie mogą stosować tego przepisu do usuwania błędów popełnionych w trakcie postępowania ani do pozbawiania świadczeń za okres, w którym zostały już wypłacone, jeśli nie zachodzi przesłanka nienależnego pobrania.Stan faktyczny
Skarżąca W. J. wniosła o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 13 grudnia 2021 r. przyznał świadczenia, jednak po pewnym czasie, w wyniku informacji o pobieraniu dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego dłużej niż przez 24 miesiące, wydał decyzję z dnia 26 września 2022 r. zmieniającą poprzednią decyzję i odmawiającą przyznania świadczeń na okres od czerwca do października 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących braku podstaw faktycznych i prawnych oraz niezawiadomienia o zakończeniu postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2022 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 26 września 2022 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Joanna Skiba, asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.), Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2022 r. nr KOC/6176/Sr/22 w przedmiocie zmiany decyzji w zakresie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 26 września 2022 r. nr WSZ/000755/ZR/09/2022.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium" lub "organ") decyzją z 22 grudnia 2022 r. nr KOC/6176/Sr/22 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. (dalej jako "Prezydent") z 26 września 2022 r. nr [...] zmieniającą decyzję Prezydenta z 13 grudnia 2021 r. nr [...] o przyznaniu W. J. (dalej jako "skarżąca") zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami w zakresie pkt I i IV oraz dodającą pkt V o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 października 2022 r.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Skarżąca w dniu 16 września 2021 r. wystąpiła o przyznanie jej zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat – M. B., na okres zasiłkowy 2021/2022.
Prezydent decyzją z 13 grudnia 2021 r.:
I. przyznał skarżącej świadczenia rodzinne w formie: 1. zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r.; 2. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na ww. okres;
II. wskazał, że świadczenia przyznane tą decyzją wypłacane będą do ostatniego dnia miesiąca na rachunek bankowy skarżącej;
III. wskazał, że decyzja posiada rygor natychmiastowej wykonalności;
IV. na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.ś.r.", w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynoszącego 674 zł na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 5 ust. 3a u.ś.r. ustalił do wypłaty łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w pkt I decyzji, w wysokości 278,65 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r.
W uzasadnieniu decyzji Prezydent wskazał, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 746,12 zł. Dochód ten pomnożony przez liczbę członków rodziny (746,12 zł x 3 = 2238,36 zł) przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego (674 zł x 3 = 2022 zł) o kwotę (216,35 zł) niższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami (495 zł) przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który ustalane jest prawo do świadczeń. W związku z tym zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z art. 5 ust. 3a u.ś.r., tj. w wysokości różnicy pomiędzy łączną kwotą przysługujących zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o który przekroczony został zasiłek rodzinny, tj. 495 zł - 216,35 zł = 278,65 zł.
Prezydent w dniu 29 sierpnia 2022 r. powziął informację, że skarżąca pobierała dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę od 1 czerwca 2020 r. W związku z powyższym, pismem z 5 września 2022 r. zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie jej uprawnień do pobierania zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę oraz o możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Prezydent decyzją z 26 września 2022 r., na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r., orzekł następnie o zmianie własnej decyzji z 13 grudnia 2021 r. w ten sposób, że zmieniono brzmienie jej pkt I i IV oraz dodano do niej pkt V, a mianowicie w punkcie:
I. przyznał skarżącej świadczenia rodzinne w formie: 1. zasiłku rodzinnego na córkę na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 maja 2022 r., 2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułem opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 maja 2022 r.;
IV. na podstawie art. 5 ust. 3 u.ś.r., w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego wynoszącego 674 zł na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 5 ust. 3a u.ś.r., ustalił do wypłaty łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w pkt I decyzji, w wysokości 278,65 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2021 r. do 31 maja 2022 r.;
V. odmówił skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na córkę w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 października 2022 r. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego w ww. okresie.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres 24 miesięcy kalendarzowych. Skoro zatem w sprawie ustalono, że skarżąca dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na córkę pobierała od 1 czerwca 2020 r., to oznacza, że zgodnie z przywołanym przepisem należał się on jej do 31 maja 2022 r. Po uwzględnieniu utraty prawa do ww. dodatku do zasiłku rodzinnego ustalono następnie, że miesięczny dochód rodziny nadal wynosi 746,12 zł i wciąż przekracza kwotę kryterium dochodowego, tj. 674 zł. Ustalono również, że dochód ten pomnożony przez liczbę członków rodziny (746,12 zł x 3 = 2238,36 zł) w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 października 2022 r. przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego (674 zł x 3 = 2022 zł) o kwotę (216,35 zł) wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami (95 zł) przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który ustalane jest prawo do świadczeń. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 3c u.ś.r. w przypadku gdy wysokość zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługująca danej rodzinie ustalona zgodnie z art. 3a jest niższa niż 20 zł, świadczenia te nie przysługują.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła Prezydentowi: naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", polegające na braku powołania podstaw faktycznych i prawnych ustalenia dochodu rodziny i okresów będących podstawą do ustalenia tego dochodu na potrzeby przyznania świadczeń rodzinnych; art. 10 § 1 w zw. z art. 36 § 1 i § 2 K.p.a. polegające na niezawiadomieniu jej o zakończeniu postępowania przed wydaniem decyzji. Skarżąca wskazała, że nie wie na jakiej podstawie organ uznał, że dochód rodziny uległ zmianie i w jaki sposób oraz za jaki okres go ustalono. Jednocześnie nie poinformowano jej o planowanym zakończeniu postępowania, co stanowi o uchybieniu proceduralnym.
Kolegium decyzją z 20 grudnia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 26 września 2022 r. i wskazało, że z akt wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad jednym małoletnim dzieckiem i od 1 czerwca 2020 r. pobierała dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. W konsekwencji okres 24 miesięcy kalendarzowych pobierania ww. dodatku, wynikający z art. 10 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. minął w dniu 31 maja 2022 r. Zatem na dalszy okres dodatek z tytułu opieki nas dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego skarżącej nie przysługuje. W ocenie Kolegium, Prezydent prawidłowo również ustalił, że po uwzględnieniu utraty prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego miesięczny dochód rodziny nadal wynosi 746,12 zł i nadal przekracza kwotę kryterium dochodowego, tj. 674 zł. Ustalono również, że dochód ten pomnożony przez liczbę członków rodziny (746,12 zł x 3 = 2238,36 zł) w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 października 2022 r. przekracza kwotę uprawniającą do zasiłku rodzinnego (674 zł x 3 = 2022 zł) o kwotę (216,35 zł) wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami (95 zł) przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który ustalane jest prawo do świadczeń. Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium zauważyło, że skoro skarżąca wniosła o przyznanie jej świadczenia rodzinnego wraz z dodatkiem na okres zasiłkowy 2021/2022, to rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych jest rok 2021. Jeśli zatem skarżącej przysługiwały świadczenia za ten okres w łącznej kwocie 95 zł, to różnica między ww. kwotą a kwotą, o którą przekroczony został dochód rodziny (216,35 zł) jest liczbą ujemną i wynosi minus 121,35 zł. Świadczenia rodzinne na córkę skarżącej w tej sytuacji nie przysługują. Odnosząc się z kolei do zarzutów odwołania, że skarżącą jednym pismem zawiadomiono o wszczęciu postępowania i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy organ zauważył, że Prezydent ustalił stan faktyczny w oparciu o zebrany materiał dowodowy i rozpatrzył go w całokształcie. Z kolei skarżąca w toku postępowania nie przedstawiła dodatkowych dokumentów, które miałyby wpływ na ustalony stan sprawy.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania, tj.
- art. 138 § 2 w zw. z art. 104 § 2 i art. 107 § 3 K.p.a., polegające na nieprawidłowym rozpoznaniu odwołania przez Kolegium i nieodniesienie się do postawionych przez skarżącą zarzutów, w szczególności uchybień proceduralnych po stronie Prezydenta, a nadto merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy zarzuty postawione decyzji pierwszej instancji koncentrowały się co do sposobu procedowania przez Prezydenta;
- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy Kolegium powinno decyzję tę uchylić z uwagi na podniesione w odwołaniu zarzuty.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powtórzyło jedynie uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji Prezydenta, zaś do zarzutów odwołania odniosło się lakonicznie. Tymczasem decyzja Prezydenta wydana została z pogwałceniem szeregu obowiązków, które umożliwiłyby skarżącej aktywność procesową, czy chociażby możliwość wypowiedzenia się co do materiału dowodowego zebranego w sprawie przed wydaniem decyzji merytorycznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, jednak z zupełnie innych przyczyn niż w niej wskazano.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 32 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z nim organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
Przepis ten pozwala we wskazanych nim przypadkach na dokonanie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której osoba nabyła prawo do świadczenia określonego ustawą o świadczeniach rodzinnych. Do tych przesłanek ustawodawca zalicza:
1) zmianę sytuacji rodzinnej lub dochodowej rodziny mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych;
2) nabycie przez członka rodziny prawa do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego;
3) nienależne pobranie świadczenia rodzinnego;
4) wystąpienie innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń.
Organ powołując się na tą podstawę prawną musi więc w sposób niebudzący wątpliwości wykazać wystąpienie chociaż jednej z nich. Oznacza to, że art. 32 ust. 1 u.ś.r. znajduje zastosowanie w przypadkach nim opisanych i nie służy do usuwania ewentualnych błędów popełnionych w trakcie toczącego się postępowania.
Decyzja wydana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. ma charakter konstytutywny, co oznacza, że co do zasady jej skutki zachodzą od chwili obecnej "na przyszłość". Decyzja taka powinna więc wyeliminować na przyszłość pobieranie świadczenia, natomiast w stosunku do okresu wcześniejszego, powinna znaleźć zastosowanie regulacja dotycząca nienależnie pobranego świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 54/20, LEX nr 3111148). Pozbawienie strony przyznanego jej decyzją prawa z mocą wsteczną nastąpić może wyjątkowo, jedynie w sytuacji, kiedy wyraźnie przewiduje to przepis prawa. Mając to na uwadze zauważyć należy, że dwie pierwsze przesłanki przepisu art. 32 ust. 1 u.ś.r. uzasadniają wyłącznie zmianę lub uchylenie decyzji od daty jej wydania i ukształtowanie w ten sposób na przyszłość nowego zakresu uprawnień strony. Natomiast uchylenie/zmiana decyzji z mocą wsteczną i związane z tym pozbawienie strony prawa do wypłaconego jej już świadczenia, nastąpić może wyłącznie na podstawie trzeciej przesłanki, jaką jest instytucja świadczenia nienależnego, podlegającego zwrotowi. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia dopuszczalności pozbawienia strony przyznanego uprawnienia z mocą wsteczną w innych przypadkach (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 3157/14, LEX nr 2082596). Jeśli zatem organ uznaje, że konieczność uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. wynika z przesłanki pobrania świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 u.ś.r., powinien ją wyraźnie wskazać w decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 stycznia 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 913/19, Lex nr 2777584, czy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 14 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 1271/13; LEX nr 1465921).
Takich rozważań w wydanej przez Prezydenta decyzji z 26 września 2022 r. zabrakło. Prezydent skupił się w niej jedynie na zmianie swojej decyzji z 13 grudnia 2021 r. w taki sposób, że przyznane tą decyzją skarżącej świadczenia rodzinne w formie zasiłku rodzinnego na dziecko oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r., zmienił (ograniczył) z mocą wsteczną do ich przyznania na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 maja 2022 r. (zmieniony pkt I decyzji), a następnie odmówił skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego wraz z ww. dodatkiem w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 października 2022 r. (dodany pkt V do decyzji z 13 grudnia 2021 r.). W podstawie prawnej kontrolowanej decyzji, jak też jej uzasadnieniu, nie sposób się przy tym doszukać, która w ocenie Prezydenta, przesłanka z art. 32 ust. 1 u.ś.r. miała miejsce w niniejszej sprawie. Jeszcze raz natomiast podkreślić należy, że co do zasady decyzja wydawana na podstawie ww. przepisu umożliwia zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, ale jedynie ze skutkiem teraźniejszym, nie ze skutkiem wstecznym. Takie stanowisko jest w ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1465/21, z 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 54/20, z 27 września 2017 r. sygn. akt I OSK 196/16, z 10 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2409/15, z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 15/15, z 20 marca 2012 r. sygn. I OSK 1919/11, z 14 grudnia 2012 r. sygn. I OSK 1099/12, z 29 listopada 2012 r. sygn. I OSK 945/12; https://cbois.nsa.gov.pl). Skarżącej zostało przyznane prawo do zasiłku rodzinnego z dodatkami od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Wobec stwierdzenia zaistnienia przeszkody z art. 10 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. (pobierania dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego dłużej niż przez okres 24 miesięcy kalendarzowych), niewątpliwie powstała podstawa do zastosowania art. 32 ust. 1 u.ś.r. Niemniej jednak, decyzja wydana na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. ma charakter konstytutywny, a zatem powinna wyeliminować na przyszłość pobieranie świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego z dodatkami, natomiast w stosunku do okresu wcześniejszego, powinna znaleźć zastosowanie regulacja dotycząca nienależnie pobranego świadczenia.
Odnosząc się natomiast do zaskarżonej decyzji zauważyć trzeba, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy ponownie rozpoznaje sprawę merytorycznie w jej całokształcie, odpowiadając również na stawiane przez odwołującego się zarzuty do decyzji pierwszej instancji. Nie może więc ograniczyć się jedynie do kontroli decyzji będącej przedmiotem odwołania. Tymczasem Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dało jakiegokolwiek wyrazu temu, czy wzięło pod uwagę, że odwołanie dotyczy decyzji wydanej w trybie szczególnym uregulowanym w art. 32 ust. 1 u.ś.r. Organ odwoławczy winien w takiej sytuacji przede wszystkim zająć się zbadaniem, czy zaistniały przesłanki z art. 32 ust. 1 u.ś.r. w kontekście okoliczności podnoszonych przez Prezydenta. Tymczasem przywołał jedynie ww. przepis, a następnie skupił swoje rozważania na prawidłowości ustalonego przez Prezydenta dochodu rodziny, które to wyliczenia skutkowały dodaniem do pierwotnej decyzji z 31 grudnia 2021 r. pkt V, którym odmówiono skarżącej przyznania prawa do zasiłku rodzinnego z dodatkami na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 października 2022 r., z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Organ odwoławczy, tak jak i Prezydent, nie odniósł się do tego, czy świadczenia pobrane za ww. okres były świadczeniami nienależnie pobranymi, czy też w sprawie zaistniała inna z przesłanek określonych w art. 32 ust. 1 u.ś.r.
Niewyjaśnienie przez organy powyższych okoliczności skutkowało uznaniem, że organy orzekające w sprawie naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent weźmie pod uwagę stanowisko Sądu zaprezentowane w uzasadnieniu niniejszego wyroku, tj. okoliczność, że postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenia rodzinne może dotyczyć co do zasadny aktu administracyjnego, który nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej bieżące świadczenia, a rozstrzygnięcie wydane w tym postępowaniu może dotyczyć jedynie prawa strony do świadczeń dotąd przez nią nie otrzymanych. Jeśli zaś organ dostrzega zaistnienie w sprawie przesłanki pobrania świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 30 ust. 2 u.ś.r., powinien wyraźnie wskazać ją i uzasadnić w wydanej w decyzji.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutów skargi odnoszących się do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie skarżącej aktywności procesowej, czy chociażby możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego zebranego w sprawie przed wydaniem decyzji merytorycznej. Jak bowiem wynika z akt sprawy Prezydent pismem z 5 września 2022 r. zawiadomił skarżącą o wszczęciu niniejszego postępowania i jednocześnie o prawie do czynnego udziału w postępowaniu, zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i złożenia wyjaśnień. Po tej dacie organ pierwszej instancji nie gromadził już żadnego materiału dowodowego. Skarżąca miała zatem możliwość zarówno zapoznania się z aktami, jak i zajęcia stanowiska w sprawie, jednak z uprawnienia tego nie skorzystała.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło