I OZ 347/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1530/22 o odrzuceniu zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 lutego 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi J.L. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr WIW.AG.OI.1410.4.3.2022 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w gospodarstwie utrzymującym trzodę chlewną postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z 15 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1530/22, Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z 26 sierpnia 2022 r. nr WIW.AG.OI.1410.4.3.2022 w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z 15 grudnia 2022 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II SPP/Gl 323/22 utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 16 marca 2023 r. oddalające wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wniósł następnie zażalenie na postanowienie z 28 kwietnia 2023 r., które zostało odrzucone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 14 czerwca 2023 r. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 6 października 2023 r., sygn. akt I OZ 405/23, oddalił zażalenie skarżącego z 12 lipca 2023 r. na postanowienie z 14 czerwca 2023 r. Pismem z 20 listopada 2023 r. skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (sygn. akt II SPP/Gl 298/23). W konsekwencji, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 19 lutego 2024 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 15 listopada 2022 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 złotych w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Równocześnie pouczono skarżącego, iż na wezwanie nie przysługuje zażalenie. Pismem z 19 marca 2024 r. skarżący złożył zażalenie na zarządzenie z 19 lutego 2024 r. w przedmiocie wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 15 listopada 2022 r. oraz jednocześnie wystąpił z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. Wniosek pozostawiono bez rozpoznania z uwagi na toczące się postępowanie o sygn. akt II SPP/Gl 298/23 w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Pismem z 22 marca 2024 r. skarżący wystąpił z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (sygn. akt II SPP/Gl 49/24). Zaskarżonym postanowieniem z 25 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie z 19 marca 2024 r. Pismem z 22 kwietnia 2024 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego wyeliminowania z obrotu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 194 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Art. 198 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przepisy dotyczące zażaleń stosuje się odpowiednio do zażaleń na zarządzenia przewodniczącego, jeżeli ustawa przewiduje wniesienie zażalenia. Zażalenie przysługuje więc wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy, zatem nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i zarządzenia przewodniczącego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego. Skierowane do skarżącego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego wynikające z prawomocnego zarządzenia stanowiło jedynie czynność o charakterze technicznym. Była to informacja wskazująca na konieczność uiszczenia wpisu (realizująca zasadę określoną w art. 6 p.p.s.a.), która nie mogła być kwalifikowana jako zarządzenie w przedmiocie kosztów sądowych podlegające zaskarżeniu zażaleniem w trybie art. 227 § 1 p.p.s.a. Co istotne, wezwanie zawierało również pouczenie o skutkach prawnych jego niewykonania w zakreślonym terminie, tj. o odrzuceniu skargi oraz o tym, że na przedmiotowe zarządzenie nie przysługuje zażalenie. Żaden przepis prawa nie przewiduje bowiem możliwości złożenia zażalenia na tego rodzaju zarządzenie. Sąd I instancji słusznie więc odrzucił zażalenie skarżącego jako niedopuszczalne na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Stwierdzić zatem należy, że zaskarżone postanowienie z 25 marca 2024 r. odpowiada prawu. Przywołana w zażaleniu argumentacja nie mogła natomiast odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia postanowienia. Twierdzenia skarżącego w głównej mierze dotyczyły okoliczności mających uzasadniać udzielenie mu pomocy sądowej, w związku z czym nie mogły podlegać rozważaniom na obecnym etapie postępowania. Kwestia odmowy zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest natomiast postanowienie o odrzuceniu zażalenia strony wobec stwierdzenia jego niedopuszczalności, nie zaś kwestia zasadności przyznania prawa pomocy. Jedynie na marginesie należy powtórzyć za Sądem I instancji, że w obecnym stanie prawnym wobec prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy (sygn. akt II SPP/Gl 323/22), w którym przesądzono o odmowie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy nie chroniły skarżącego przed skutkami niezastosowania się do prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., II OSK 1380/11 r.; z 8 kwietnia 2014 r., II OSK 810/14; z 1 marca 2017 r., I OZ 479/17). Odmienne postępowanie sądu doprowadziłoby do sytuacji, w której uniemożliwione byłoby prowadzenie postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować mogłoby nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2023 r., III FZ 542/23). Nie sposób również przyjąć, aby zaskarżone postanowienie naruszało przywołane w uzasadnieniu zażalenia przepisy art. 2, 7, 8, 30, 32, 45, 178 i "wielu innych" Konstytucji oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi i środków odwoławczych do sądu administracyjnego. Sąd, jako organ władzy publicznej, nie narusza godności jednostki, stosując obowiązujące przepisy w zakresie trybu zaskarżania poszczególnych orzeczeń. Tego rodzaju warunki realizacji prawa do sądu służą dobru wymiaru sprawiedliwości i nie stanowią niedopuszczalnego ograniczenia prawa do sądu gwarantowanego m.in. przez art. 45 Konstytucji RP. Podkreślić przy tym jeszcze raz należy, że przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możności wniesienia zażalenia na zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 197 § 1 p.p.s.a.