II GSK 1726/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-02-02
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Dorota Dąbek, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sposób ważenia pojazdu nienormatywnego przy użyciu przenośnych wag typu SAW 10C III, polegający na sumowaniu wyników ważenia poszczególnych osi, jest zgodny z prawem i instrukcją obsługi wag, nawet jeśli pojazd posiada wiele osi?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sposób ważenia pojazdu nienormatywnego przy użyciu przenośnych wag typu SAW 10C III, polegający na sumowaniu wyników ważenia poszczególnych osi, jest zgodny z prawem i instrukcją obsługi producenta. Sąd podkreślił, że wagi te posiadały ważne certyfikaty zgodności i były używane zgodnie z instrukcją, która dopuszczała takie metody pomiaru. Ponadto, miejsce ważenia spełniało wymogi techniczne, a zastosowana tolerancja była uzasadniona.Stan faktyczny
Spółka T. Sp. z o.o. Sp. k. została ukarana karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Kontrola drogowa wykazała przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Spółka kwestionowała sposób ważenia pojazdu, argumentując, że użyte wagi nie były odpowiednie do pomiaru pojazdu o ośmiu osiach, a definicja osi pojedynczej w przepisach technicznych nie została uwzględniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od T. Sp. z o.o. Sp. k. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Paweł Cholewski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Sp. z o.o. Sp. k. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 89/23 w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. Sp. k. w G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 października 2021 r. nr BP.502.207.2020.0155.BD2.2944 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. Sp. z o.o. Sp. k. w G. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 marca 2023r., sygn. akt VI SA/Wa 89/23 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz.U. z 2023r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę T. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w G. (dalej też: strona", "skarżąca", "Spółka") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej też: "GITD", "organ") z 28 październka 2021r., nr BP.502.207.2020. 0155.BD2.2944 w przedmiocie kary pieniężnej.
W skardze kasacyjnej Spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty sprawy tj. uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego i poprzedzającej ją decyzji Kujawsko - Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 6 lipca 2020r., nr WITD.DI.0152.W.II0977/20/20, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej po przeprowadzeniu rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
I. Naruszenie prawa materialnego:
1) § 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 2022 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie, że za oś pojedynczą należy uznać oś oddaloną od sąsiedniej osi o więcej niż 1,80 m. Jeżeli odległość między dwiema sąsiednimi osiami będzie wynosiła 1,80 m i mniej wówczas mamy do czynienia z osiami składowymi wchodzącymi w skład danej grupy osi, podczas gdy Sąd I instancji winien tę okoliczność uwzględnić gdyż wtedy interpretując instrukcję obsługi wag uznałby sposób dokonania ważenia podczas kontroli drogowej z 13 sierpnia 2019r. za nieprawidłowy.
II. Naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 11 w zw. z art. 77 § 1, w zw. z art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), poprzez nieuchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego i nieprawidłową interpretację treści instrukcji wag, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że w przedmiotowej sprawie za pomocą jednej pary wag możliwe było wyznaczenie masy pojazdu, który posiadał osiem osi, w tym wyłącznie jedną oś pojedynczą;
2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku polegające na nieuwzględnieniu i nieodniesieniu się przez Sąd I instancji, do argumentów skarżącej wskazujących, że Główny Inspektor Transportu Drogowego ma pełną świadomość tego, że użycie wag typu SAW 10C III do wyznaczenia rzeczywistej masy całkowitej pojazdu metodą "oś po osi" przy użyciu jednej pary wag nie ma podstawy prawnej i jest wątpliwe z punktu widzenia obowiązujących przepisów co znajduje potwierdzenie w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z 24 czerwca 2019r. KIO 951/19
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie Spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną powinno zawierać ocenę przedstawionych w tej skardze zarzutów. Przepis ten określa tym samym zakres, w jakim NSA realizuje obowiązek uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną - modyfikując treść normy prawnej zawartej w art. 141 § 4 p.p.s.a. Norma zawarta w art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie) umożliwia zatem ograniczenie uzasadnienia wyroku NSA wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, mając powyższe na uwadze, ograniczył rozważania w niniejszej sprawie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia.
W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Zważywszy na sposób sformułowania zarzutów kasacyjnych w pierwszej kolejności rozważenia wymaga ocena spełnienia przez skargę kasacyjną ustawowych wymogów formalnych. Skarga kasacyjna jest bowiem szczególnym pismem procesowym, tj. wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 i art. 174 p.p.s.a. powinna ona zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; skargę kasacyjną można zaś oprzeć na podstawie: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenie przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie, a przedmiotem zarzutu mogą być tylko te przepisy, które zastosował Sąd I instancji lub które powinien był zastosować, lecz je pominął. Skarga kasacyjna winna być bowiem skierowana przeciwko przyjętej w zaskarżonym wyroku podstawie prawnej rozstrzygnięcia, co oznacza wymóg powołania w pierwszej kolejności przepisów normujących działalność orzeczniczą Sądów administracyjnych, a w dalszej kolejności wskazania przepisów materialnego i/lub procesowego prawa administracyjnego. Sądy administracyjne nie stosują bowiem bezpośrednio przepisów prawa administracyjnego, lecz przyjmują je jako normatywny wzorzec kontroli działań lub zaniechań administracji publicznej.Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych zdaniem skarżącej przez Sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem na czym polegało wadliwe odczytanie przez Sąd I instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącej, rozumienia naruszonego przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumpcji). Z kolei zwrot "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" w odniesieniu do naruszenia przepisów prawa procesowego należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Oznacza to, że na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (tak wyrok NSA z 14 marca 2018r., II FSK 2480/17; treść tego, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Mimo że przepisy p.p.s.a. nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004r., FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005r., GSK 1423/04; 10 maja 2005r., FSK 1657/04; 12 października 2005r., I FSK 155/05; 23 maja 2006r., II GSK 18/06; 4 października 2006r., I OSK 459/06, publ. w CBOSA).
Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i nie budzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega bowiem na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych, ani też nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych. Nie jest bowiem rolą Naczelnego Sądu Administracyjnego stawianie jakichkolwiek hipotez i snucie domysłów w zakresie uzasadnienia podstaw kasacyjnych (wyrok NSA z 31 października 2017r., I GSK 2343/15).
Wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia powyższych ustawowych wymogów formalnych, choć poszczególne zarzuty kasacyjne w różnym stopniu naruszają te wymogi. W pierwszej kolejności podnieść należy ogólną uwagę, odnoszącą się do zarzutów kasacyjnych dotyczących naruszenia prawa materialnego, a sprowadzającą się do stwierdzenia, że żaden z nich nie został powiązany z przyjętym za podstawę prawną zaskarżonego wyroku art. 151 p.p.s.a. ani też potencjalnie możliwym do zastosowania art. 145 § 1 p.p.s.a., co niewątpliwie stanowi wadę konstrukcyjną skargi kasacyjnej. Nie wystarczy bowiem wskazać przepisy administracyjne i podnieść, że zostały one w zaskarżonym wyroku naruszone, skoro Sąd administracyjny nie stosuje tych przepisów wprost, lecz pośrednio, poprzez przyjęcie ich jako wzorca kontroli legalności zaskarżonego aktu.
Należy też zwrócić uwagę, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji, gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a., czego potwierdzeniem jest uchwała NSA z 26 października 2009r., I OPS 10/09 podjęta w pełnym składzie.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zaskarżoną decyzję uznał ją za zgodną z prawem. Zdaniem WSA kontrolowany w dniu 13 sierpnia 2019r. pojazd skarżącej był nienormatywny co potwierdzają wyniki kontroli. Jednocześnie w ocenie Sądu I instancji na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty skargi, dotyczące prawidłowości ważenia kontrolowanego pojazdu i ustalonych na tej podstawie wyników.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu, tj. naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
W ocenie NSA uzasadnienie Sądu I instancji spełnia wymogi ustawowe. Ponadto z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Treść uzasadnienia powinna bowiem umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania Sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. W kontekście powyższego dodać jeszcze należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma obowiązku odnosić się w uzasadnieniu wyroku z osobna do każdego z zarzutów podniesionych w skardze oraz innych pismach procesowych sprawy i do każdego z argumentów na ich poparcie, a może je ocenić całościowo (por. wyrok NSA z 4 października 2018r., sygn. akt II GSK 2983/16).
Nie mógł zostać nadto uwzględniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 11 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.
Zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Powyższa zasada ogólna odnosi się nie tylko do sposobu prowadzenia postępowania administracyjnego, lecz jest także wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, gdyż organy administracji publicznej mają obowiązek uwzględniania jej przy załatwieniu sprawy. Gdy chodzi o czynności związane z ustaleniem stanu faktycznego sprawy, organ administracji ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalony stan był zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, w art. 75 § 1 k.p.a. nakazującym jako dowód dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia danej sprawy administracyjnej, a nie jest sprzeczne z prawem, jak i art. 80 k.p.a. nakładającym na organ obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić też należy, że zgodnie z art. 8 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.
Zarzucając w pkt II. ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej naruszenie tego przepisu skarżący kasacyjnie w żaden sposób nie wskazał uchybień Sądu I instancji odnoszących się wprost do treści wskazanej regulacji.
Należy podzielić stanowisko WSA, że organy podjęły wszystkie niezbędne czynności do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a zebrane dowody oceniły wyczerpująco.
W świetle tychże ustaleń faktycznych podkreślić należy, że w dniu 13 sierpnia 2019r. w miejscowości Nowa Wieś na autostradzie A1 zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z 3-osiowego ciągnika samochodowego marki Scania o nr rej. [...] i 5-osiowej naczepy marki Nooteboom o nr rej. [...]. Pojazdem członowym kierował D.B., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem drobnicowym (banerów reklamowych, folii w rolkach) umieszczonego w dwóch kontenerach 20- stopowych (ładunek podzielny) w imieniu T. Sp. z o.o. Sp. k. Pojazd członowy został zważony przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C III. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym certyfikatem zgodności z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z 26 lutego 2014r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z 2 czerwca 2016r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016r., poz. 802). Miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 11 lipca 2014r. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego organ I instancji stwierdził naruszenie dopuszczalnej normy: - rzeczywista masa całkowita pojazdu członowego 56,1 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1t w górę) - przekroczenie o 16,1 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 40,25 %), - podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Przebieg kontroli utrwalono protokołem z dnia 13 sierpnia 2019r. W badanej sprawie kontrola wykazała, iż przekroczenie dotyczyło wyłącznie maksymalnej dopuszczalnej masy całkowitej. Pozostałe parametry, nacisk poszczególnych osi, wysokość, długość i szerokość pojazdu były normatywne. Wobec powyższego organ nałożył karę pieniężną w wysokości 5.000 zł z tytułu wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii V.
Mając na uwadze te ustalenia, Naczelny Sąd Administracyjny za bezzasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów prawa materialnego zawarte w punkcie I. ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej - § 4 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Zgłaszając zarzut naruszenia prawa materialnego w sposób opisany w punkcie I. ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej, skarżący wskazał, że poprzez niezastosowanie § 4 ust.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia nie uwzględniono, że za oś pojedynczą należy uznać oś oddaloną od sąsiedniej osi o więcej niż 1,80 m. Wskazał, że jeżeli odległość między dwiema sąsiednimi osiami będzie wynosiła 1,80 m i mniej wówczas mamy do czynienia z osiami składowymi wchodzącymi w skład danej grupy osi. Podniósł, że Sąd I instancji winien tę okoliczność uwzględnić gdyż wtedy interpretując instrukcję obsługi wag uznałby sposób dokonania ważenia podczas kontroli drogowej z 13 sierpnia 2019r. za nieprawidłowy.
W ocenie Naczelnego Sądy Administracyjnego nie można się zgodzić ze skarżącą, że pomiar opisanego pojazdu członowego został przeprowadzony niezgodnie z załączoną przez producenta instrukcją obsługi. Podkreślić należy, że w treści Instrukcji obsługi wagi SAW 10C/III, załączonej do akt administracyjnych przewidziano, że za pomocą pojedynczej pary wag SAW serii III możliwe jest w procedurze ważenia obliczenie masy całkowitej pojazdu wieloosiowego.
Skoro użyte do ważenia wagi posiadały ważne świadectwo legalizacyjne i używane były zgodnie z instrukcją obsługi, to nie było podstaw do kwestionowania wyników ważenia za ich pomocą.
W kwestii dopuszczalności pomiaru masy brutto pojazdu wieloosiowego poprzez ustalenie, wskutek ważenia, nacisku pojedynczych osi za pomocą jednej pary wag SAW 10C/III i zsumowania tych wyników wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z: 21 lutego 2023r., sygn. akt II GSK 1290/19 i II GSK 1144/19; 1 kwietnia 2022r., sygn. akt II GSK 263/22) i skład orzekający w pełni je podziela.
W pkt 6 instrukcji wagi podano: przykładowe konfiguracje wag SAW wskazano, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć masę całkowitą pojazdu. Producent wprost dopuścił możliwość wyznaczenia rzeczywistej masy pojazdu poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi.
Zgodnie z pkt 2.1.1.1 świadectwa aprobaty typu nr CH-W1-15018-02, dotyczącego wag SAW serii III: 2 urządzenia ważące SAW III tego samego typu można połączyć razem w celu ważenia osiowego, wykorzystując kabel połączeniowy. Suma wyników ważenia poszczególnych osi może być wykorzystana do obliczania masy całkowitej pojazdu. Zgodnie z pkt 6.1 i pkt 6.2 ww. instrukcji wagę SAW można używać na drodze o każdej nawierzchni, wystarczająco poziomej i wolnej od nieregularności, bez konieczności stosowania specjalnych środków dodatkowych.
Aby zapewnić stabilność wagi podczas ważenia oraz w celu zminimalizowania ryzyka uszkodzenia wagi: - nierówne powierzchnie drogi powinny zapewniać prześwit minimum 5 mm pod płytą wagi. Prześwit mniejszy niż 5mm może prowadzić do zaniżonych wyników pomiaru nacisku koła; - z powierzchni należy usunąć wszelkie kamienie lub inne zanieczyszczenia. Miejsca o nachyleniu przekraczającym 2% są nieodpowiednie do wykonywania ważenia. Miejsce, gdzie przeprowadzono pomiary legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 11 lipca 2014r. Jak wynika z treści spadek podłużny wynosił 0,088 % - 0,846 %, a spadek poprzeczny 1,388 % - 1,939 %, w związku z czym spełniało wymagania dla zastosowania wag SAW 10 C seria III.
Z treści pkt 6.3.1 instrukcji wag SAW seria III wynika, że wagi SAW III mogą być stosowane oddzielnie, w parach i/lub w grupach w celu pomiaru obciążenia, nacisku koła, nacisku osi, nacisku zespołu osi (a zatem grupy osi), lub całkowitej masy wieloosiowej samochodów ciężarowych podczas jednej procedury ważenia.
Tym samym instrukcja obsługi wag SAW Seria III zezwala na wyznaczanie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu (jak również nacisku na grupie osi), poprzez sumowanie wyników ważeń poszczególnych osi, niezależnie od tego, czy konstrukcyjnie stanowią one osie pojedyncze, czy grupę osi.
Zawarte w pkt 6.2.1.1 i 6.2.2.1 instrukcji tabele, nie przewidują błędów o nachyleniu poniżej 1 %, podczas gdy spadek na miejscu gdzie przeprowadzono pomiary nie przekraczał 1 %. Organ zastosował tolerancję w wysokości 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę, która to jest wyższa niż wartość zawarta w tabeli, przy zachowaniu wymogu nie przekroczenia spadku podłużnego 1 %, a spadku poprzecznego 2 %. Tolerancja ta wynikała z wewnętrznego zarządzenia nr 28/2014 Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 17 września 2014r. w sprawie zasad planowania, prowadzenia oraz dokumentowania kontroli przewozów drogowych przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego (Dziennik Urzędowy Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego Warszawa, 18 września 2014r. poz. 14).
Podkreślić należy, że w pkt 7.2 instrukcji wagi producent przedstawia procedurę ważenia mas całkowitych pojazdów za pomocą dwóch wag, który został zachowany podczas ważenia kontrolowanego pojazdu.
Podnieść też należy, że organ odwoławczy dopuścił i uzupełnił materiał dowodowy w postaci protokołu przekazania terenu budowy MOP Nowa Wieś strona L i P z 4 listopada 2019r., zgłoszenia wykonania robót zewnętrznych (ZWRZ) z 4 listopada 2019r., protokołu przekazania pasa autostrady A1 z 4 listopada 2019r., protokołu odbioru technicznego robót MOP Nowa Wieś strona P z 31 grudnia 2019r. (korekta miejsca do ważenia pojazdów), protokołu odbioru technicznego robót MOP Nowa Wieś z 31 grudnia 2019r. (przebudowa miejsca do ważenia pojazdów), protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 11 lipca 2014r. (MOP Nowa Wieś wschodni - lewy), protokołu z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 11 lipca 2014r. (MOP Nowa Wieś zachodni - prawy), protokołu z pomiaru stanowiska do ważenia pojazdów w ruchu z 21 listopada 2019r. (MOP Nowa Wieś - kierunek Gdańsk), protokołu z pomiaru stanowiska do ważenia pojazdów w ruchu z 21 listopada 2019r. (MOP Nowa Wieś - kierunek Łódź). Z treści protokołu przekazania wykonania naprawy nawierzchni MOP Nowa Wieś, wynika, że teren ten został przekazany wykonawcy robót dnia 4 listopada 2019r. Natomiast z treści zgłoszenia wykonania robót zewnętrznych (ZWRZ) z 4 listopada 2019r., protokołu przekazania pasa autostrady A1 z 4 listopada 2019r., wynika, że praca na MOP Nowa Wieś rozpoczęto 4 listopada 2019r.
Również ze stanowiska [...] wyrażonego w piśmie z 5 kwietnia 2017r., który wydał świadectwo aprobaty typu nr CH-W1-15018-02 dla wag SAW seria III, wynika, że wagi typu SAW seria III zostały przebadane oraz zatwierdzone do pomiarów rzeczywistej masy całkowitej pojazdów, bez ograniczenia liczby osi, a ważenie za pomocą dwóch wag SAW Seria III pojazdu o liczbie osi 2-16 może zostać wykonane, a suma nacisków osi może zostać użyta do obliczania rzeczywistej masy całkowitej pojazdu. Wagi te zostały przetestowane w zakresie użycia dwóch wag działające jako urządzenia wagowe o pojedynczej osi i muszą zostać połączone łączone za pomocą kabla połączeniowego. Poza tym wykorzystując parę wag, łączny błąd dla osi wynosi 100 kg. Podczas przedmiotowej kontroli wagi były ze sobą połączone przewodem, co wynika z opisu stwierdzonego naruszenia, stanowiącego załącznik do protokołu kontroli, a wartość tolerancji dla każdej osi (2 % zaokrąglone do 0,1t w górę) przekraczała największy dopuszczalny błąd dla tych wag wynoszący 100 kg.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że podstawowymi dokumentami mającymi zasadnicze znaczenie dla wyjaśnienia kwestii poprawności przeprowadzonych w toku kontroli pomiarów, jest przede wszystkim opracowana przez producenta instrukcja użytkowania wag użytych do pomiarów oraz świadectwa ich homologacji (wyroki NSA z: 15 listopada 2018r., sygn. akt II GSK 3912/16; 21 czerwca 2018r., sygn. akt II GSK 2342/16; 12 września 2017r., sygn. akt 3342/15;8 września 2015r.,sygn.akt II GSK 2027/14).
Zauważyć też należy, że z protokołu kontroli z 13 sierpnia 2019r. wynika, iż temperatura otoczenia wynosiła 16 °C. Kierowca nie kwestionował, że temperatura otoczenia wynosi 16 °C, podpisał protokół kontroli bez wniesienia żadnej uwagi. Organ zauważył, że zapis w oświadczeniu kierującego pojazdem zawarty w protokole, iż temperatura otoczenia w czasie ważenia, mierzona na wysokości 1 m od gruntu, w miejscu osłoniętym od opadów atmosferycznych i bezpośredniego oddziaływania promieni słonecznych, nie wykraczał poza zakres właściwy dla wag, którymi dokonano pomiarów. Termometr ten legitymował się świadectwem wzorcowania wydanym przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Bydgoszczy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie można przyjąć, że poczynione w sprawie w tym przedmiocie ustalenia nie były wystarczające, a wskazywane przez skarżącą okoliczności i dowody mogłyby zmienić pogląd na jej odpowiedzialność.
Skuteczność zarzutu naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego, ponieważ wymaga on podważenia ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd administracyjny pierwszej instancji za podstawę wyrokowania z punktu widzenia ich prawidłowości i zgodności z prawem. Nie można bowiem skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania przepisu prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z 31 stycznia 2013r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 29 stycznia 2013r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, wszystkie powołane wyroki pozostają dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z 6 marca 2013r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z 14 lutego 2013r., II GSK 2173/11). W świetle przedstawionych argumentów, z których wynika, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do skutecznego podważenia ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania, powyższy zarzut kasacyjny nie może być uznany za zasadny.
Na marginesie zauważyć tylko należy, że z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia wynika, że w odniesieniu do grupy osi nie zawiera on wskazania maksymalnej liczby osi, które mogą się na nią składać. W rozporządzeniu posłużono się jedynie pojęciem "Odległość między dwiema sąsiednimi osiami wchodzącymi w skład tej samej grupy osi nie może przekraczać 1,80 m".
Mając zatem na względzie przedstawione rozważania w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko wyrażone w kontrolowanym wyroku jest prawidłowe, a zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 wyroku, na mocy art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023r., poz. 1935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło