III FZ 129/24

Dnia 3 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1040/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 stycznia 2023 r. nr 1401-IEW3.4120.12.2022.6.KN w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1040/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 27 stycznia 2023 r. W rozpoznawanej sprawie wezwano do uiszczenia należnego wpisu od skargi w kwocie 500 zł w sposób prawidłowy. W wezwaniu zawarto pouczenie o skutkach jego niewykonania, tj. wskazano na rygor w postaci odrzucenia skargi w przypadku nieuiszczenia wpisu w terminie. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu 19 czerwca 2023 r. na wskazany przez niego adres. W związku z tym siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg 20 czerwca 2023 r. i upłynął z dniem 26 czerwca 2023 r. (poniedziałek), zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej "p.p.s.a."). Nie ulega wątpliwości, że złożony przez skarżącego w dniu 28 czerwca 2023 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oraz zwolnienia od wpisu sądowego od skargi nie może odnieść skutku w zakresie oceny podstaw do zwolnienia od wpisu sądowego od skargi, w sytuacji, gdy złożony został po upływie terminu zakreślonego w wezwaniu sądowym do uiszczenia wpisu od skargi. Po wezwaniu strony do uiszczenia wpisu od złożonego pisma, przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia tej opłaty, jest uzależnione od tego, czy strona złoży wniosek w tym przedmiocie w terminie otwartym do uiszczenia tego wpisu. Złożenie zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie zakreślonego terminu do uiszczenia wpisu, nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania przez nią opłat, do których została wezwana na mocy prawomocnych zarządzeń w tym przedmiocie (por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 24/12). W związku z powyższym skoro z dokumentów księgowych Sądu meriti wynika, iż do 16 stycznia 2024 r. nie odnotowano wpłaty wpisu sądowego, należało uznać, że skarżący nie uiścił go w wyznaczonym terminie. Skarga nie została zatem opłacona i podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 oraz art. 58 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że zgodnie z treścią art. 220 § p.p.s.a. nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W razie stwierdzenia braków formalnych pisma, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania) uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków pisma, przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jeśli zaś pismem tym jest skarga, skarga kasacyjna, zażalenie, skarga o wznowienie postępowania – podlega ona odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W taki przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącej spółki, skarżąca spółka wzywana jest do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołuje już jednak skutków suspensywnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09, z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10, z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10, z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15, z 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II FZ 395/18. dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy zakończyło się 14 grudnia 2023 r., tj. w dacie wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z 9 sierpnia 2023 r. odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy. Jednakże, po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący, pomimo istniejącego w tym zakresie obowiązku, nie został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 10 maja 2023 r. do uiszczenia należnej opłaty sądowej od skargi pod rygorem przewidzianym w art. 220 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 58/05 – dostępne w CBOSA oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 15 października 1997 r., III CZ 70/97 – dostępne Lex/el). Powyższe uchybienie Sądu pierwszej instancji przesądzało o zasadności złożonego przez skarżącego zażalenia. Z podanych wyżej przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.