II SA/Łd 636/23

Dnia 6 września 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Asesor WSA Marcin Olejniczak, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 września 2023 roku sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 maja 2023 roku nr DSE2-K0218-K1213333-19/23 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. K.M. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o nadanie uprawnień kombatanckich, podnosząc, iż jako 12-letni chłopiec został postrzelony podczas strzelaniny partyzantów z Niemcami. Zarząd Wojewódzki Związku Kombatantów RP i BWP w rekomendacji wyraził zdanie, iż brak jest podstaw do nadania uprawnień kombatanckich. Decyzją z dnia 18 marca 2009 roku nr DOII/K0448/K-1213333/1/2009 na podstawie art. 1-4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 roku, nr 42, poz. 371 ze zm.) Kierownik odmówił przyznania K.M. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, że podnoszone przez stronę tragiczne przeżycia nie stanowią represji w rozumieniu powołanej ustawy, a więc nie ma podstaw do przyznania uprawnień. W terminie ustawowym K.M. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 26 listopada 2009 roku nr DO-III/K0908/K-1213333/2/2009 na podstawie art.127 § 3 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. a także na mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich. Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K.M., podnosząc, iż jest ono krzywdzące. Wskazał, iż gdyby nie przebywał w partyzantce, to nie trafiłby do więzienia oraz nie straciłby wzroku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko. Podniósł, iż podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania. Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 listopada 2009 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 października 2011 r. II OSK 1408/10 oddalił skargę kasacyjną. Skarżący wnioskiem z dnia 25 lipca 2019 r. wystąpił o zmianę decyzji na podstawie art. 154 § 1 k.p.a.. Do wniosku załączył zeznania świadków oraz pisma prokuratury. Decyzją z dnia 14 lutego 2020 r. Nr DSE2-K0870-KT1213333-9/20 Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z 26 listopada 2009 r. Powyższa decyzja została utrzymana decyzją Szefa Urzędu z dnia 21 maja 2020 r. Nr DSE3-K0998-K1213333-11/20. W dniu 26 stycznia 2023 r. Strona wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania przedmiotowych uprawnień kombatanckich. Pismem, które wpłynęło do urzędu w dniu 15 marca 2023 r. skarżący doprecyzował, że opiera swoje żądanie w oparciu o dowody, które dołączył do wniosku. Organ ustalił że skarżący, chce by wniosek był rozpatrywany w oparciu o tryb przewidziany w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Postanowieniem Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 marca 2023 r. Nr DSE2-K1082-K1213333-17/23 na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 26 listopada 2009 r. Nr DO-III/K0908/K-1213333/2/2009 utrzymującą w mocy decyzję z dnia 18 marca 2009 r. Nr DOII/K0448/K-1213333/1/2009 odmawiającą przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Postanowienie z dnia 22 marca 2023 r. zostało doręczone skarżącemu dnia 28 marca 2023 r. skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - zażalenie (pismo zostało nadane dnia 3 kwietnia 2023 r., wpłynęło do Urzędu dnia 6 kwietnia 2023 r.). W celu ostatecznej kwalifikacji wniosku z dnia 6 kwietnia 2023 r. organ zwrócił się do K.M. o wyjaśnienie, czy w związku z dołączeniem do akt sprawy nieznanego organowi w dniu wydania decyzji dokumentu - zaświadczenia z dnia 28 kwietnia 1970 r., należy wniosek traktować jako żądanie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. W odpowiedzi z dnia 9 maja 2023 r. skarżący nie potwierdził woli ponownego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.. W związku z powyższym organ uznał, że wniosek z dnia 6 kwietnia 2023 r. jest zażaleniem na postanowienie organu z dnia 22 marca 2023 r. Postanowieniem Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 16 maja 2023 r. Nr DSE2-K0218-K1213333-19/23 na podstawie art. 141 § 1- 2, art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3, art. 144, art. 149 § 3 - 4 , art. 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zmianami), po rozpoznaniu zażalenia utrzymał w mocy postanowienie własne z 22 marca 2023 r. Nr DSE2-K1082-K1213333-17/23, o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 18 marca 2009 r. Nr DO II/K0448/K-1213333/1/2009 o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ po przytoczeniu art. 16 § 1, art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 k.p.a. stwierdził, że po ponownej analizie materiału dowodowego załączonego przez skarżącego do wniosku o wznowienie postępowania oraz w postępowaniu II -instancyjnym organ stwierdził, że nie zostały przedłożone jakiekolwiek nowe dowody mogące potwierdzić okoliczności represji okresu II wojny światowej, mające wpływ na zmianę decyzji organu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K.M. poprosił o ponowne rozpoznanie sprawy. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - dalej: "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W postępowaniu nadzwyczajnym o wznowienie postępowania istotne jest prawidłowe rozróżnienie fazy wstępnej (przed wznowieniem postępowania) i fazy po wznowieniu postępowania (postępowanie wznowione). Kluczowe jest w szczególności to, w jakich przypadkach powinno zostać wydane postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., a w jakich należy wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.). Postanowienie o wznowieniu jest, bowiem podstawą do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowano jednolite stanowisko, zgodnie z którym postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny podstaw wznowienia (po analizie, czy strona powołała w ogóle okoliczność, która mogłaby stanowić podstawę wznowienia), gdy w oczywisty sposób można wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego między wskazaną podstawą wznowienia a treścią decyzji ostatecznej kończącej postępowanie, a także gdy przeszkody do wznowienia są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz lub uzyskiwania dodatkowych wyjaśnień (vide np. wyroki w sprawach II OSK 1833/19, II SA/Kr 31/19, II SA/Wr 546/18, dostępne w Bazie Orzeczeń na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl. powoływanej dalej jako CBOSA). Stanowisko powyższe sąd podziela w całości. Wynika z niego, że odmówić wznowienia postępowania należy, gdy wnioskodawca nie wskazuje okoliczności, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako podstawa faktyczna jednej z wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 - 8 k.p.a. prawnych podstaw wznowienia postępowania. Innymi słowy, gdy nie daje się przyporządkować wskazanych okoliczności faktycznych do którejś z ustawowo wymienionych podstaw wznowienia. W sprawie niniejszej wnioskodawca wznowienia, jako podstawę prawną żądania wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Jako podstawę faktyczną wskazał: • pismo Prokuratury Rejonowej z 9 lutego 1995 r, • zeznanie świadka J.K. z 11 sierpnia 2016 r., • zeznanie świadka M.K. z 11 sierpnia 2016 r., • pismo prokuratury rejonowej z 25 września 2017 r. Zdaniem sądu, pojęcie "nowe dowody i nowe okoliczności faktyczne" należy interpretować w sposób ścisły. Nowy dowód to taki, za pośrednictwem, którego można wykazać istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Za nowy dowód lub okoliczność w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może być uznana inna od dokonanej przez organ w pierwotnym postępowaniu, ocena znanych wówczas temu organowi dowodów i faktów, gdyż w takiej sytuacji nie ma miejsca ujawnienie nowych okoliczności lub dowodów, a tylko odmienna ocena tego samego stanu faktycznego. Natomiast pojęcie "wyjdą na jaw" oznacza takie dowody, co do których istnienia strona postępowania nie posiadała wiedzy. Nie można przyjąć, że dany dowód lub okoliczność były nieznane organowi, który wydał decyzję, jeżeli wynikały one z materiałów będących w dyspozycji tego organu (por. III SA 5019/98, III SA 2001/01, II GSK 2080/15, sygn., II GSK 2874/17, sygn. II FSK 2203/16). Nie powinno budzić wątpliwości, że przez "nową okoliczność istotną" dla sprawy - w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja, co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem o okoliczności istotne w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i nie być znana organowi, który wydał decyzję. Zdaniem Sądu, nie można też utożsamiać owych nowych okoliczności faktycznych z odmienną oceną dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Ujawnienie nowych okoliczności bądź nowych dowodów powinno uzasadniać przypuszczenie, że gdyby były znane organowi wydającemu decyzję w postępowaniu głównym, to treść decyzji przedstawiałaby się inaczej, niż to przyjęto ostatecznie w toku dotychczasowego postępowania. Istotne dla sprawy są bowiem tylko te okoliczności faktyczne, których istnienie lub brak będzie bezpośrednio wpływać na treść rozstrzygnięcia w sprawie, tj. w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (por. II OSK 1915/17) Odmienna wykładnia przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a nie da się pogodzić z zasadą trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.), w świetle której wznowienie postępowania ma charakter instytucji wyjątkowej. Wyjątku zaś nie można interpretować rozszerzająco. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że dowody przedstawione przez skarżącego są w aktach sprawy i były przedmiotem wydanych już decyzji o odmowie uchylenia decyzji o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich (por. decyzje z dnia 14.02.2020 r. oraz 21.05.2020 r.) trudno przyjąć, że nie były znane organom orzekającym. Zatem nie można mówić o nowych okolicznościach faktycznych lub nowych dowodach. Niezależnie od powyższego, nawet gdyby organy wszczęły postępowanie wznowieniowe, to ze względu na upływ nieprzywaracalnego terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Skarżący i tak nie mógłby zostać uznany za kombatanta w postępowaniu wznowieniowym. Ponadto analiza treści pism skarżącego wskazuje, że próbuje on wykorzystać instytucję wznowienia postępowania do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. MR