II GSK 343/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 14 października 2020 r. sygn. akt II SA/Ke 179/20 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 14 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 179/20 oddalił skargę A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z [...] grudnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie i przyznał od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata K.K. kwotę 295,20 złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Starosta Włoszczowski wydał [...] października 2019 r. decyzję o skierowaniu A. W. (dalej również: skarżący) posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B1, B, B+E, T, C,C+E, C1, C1+E na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawą wydania decyzji przez Starostę był wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej Kielce-Wschód z 18 lipca 2019 r. , w którym wskazano, że pod nadzorem Prokuratury Rejonowej Kielce - Wschód w Kielcach prowadzone było postępowanie przygotowawcze przeciwko A. W., podejrzanemu o popełnienia przestępstwa z art. 226 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1600 z późn. zm., zwanej dalej: KK) w związku z art. 91 § 1 KK. W toku tego postępowania A. W. został zbadany przez dwóch lekarzy psychiatrów, którzy stwierdzili u badanego objawy choroby psychicznej. Według biegłych powinien on podjąć leczenie w Poradni Zdrowia Psychicznego. Prokurator podkreślił, że stwierdzone przez biegłych rozpoznanie rodzi uzasadnione obawy odnośnie bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z [...] grudnia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w zaskarżonym wyroku zauważył, że użyte w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 341 z późn. zm., zwanej dalej: u.k.p.) pojęcie "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. W konsekwencji, decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. Jak wskazał Sąd, w rozpoznawanej sprawie źródłem zastrzeżeń organów co do stanu zdrowia skarżącego jest opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w dniu 24 czerwca 2019 r. przez dwóch biegłych lekarzy specjalistów psychiatrów, z której wynika, że skarżący zdradza objawy choroby psychicznej – zespołu urojeniowego. Przemawia za tym obecność zaburzeń treści myślenia o typie urojeń prześladowczych oraz podejmowanie działań motywowanych urojeniowo. Towarzyszy im silne napięcie emocjonalne i skłonność do rozdrażnień. Sąd zgodził się z dokonaną przez organy oceną materiału dowodowego i uznał, że zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, mające wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. A.W. wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, domagając się jego uchylenie w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach oraz zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego za pomoc udzieloną z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. poprzez jego zastosowanie podczas gdy brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego zwłaszcza, że samo stwierdzenie istnienia choroby psychicznej przez dwóch lekarzy psychiatrów nie daje podstaw do twierdzenia, aby skontrolować stan zdrowia skarżącego zwłaszcza, że opinia nie wspomina o możliwości okresu remisji choroby i przyjmowania leków psychotropowych, które wykluczają przyjęte przez Sąd uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, a co powoduje odpadnięcie przesłanki oddalenia jego skargi i podstawy wyroku Sądu zwłaszcza, że skarżący normalnie funkcjonuje w środowisku społecznym, prowadzi środki transportu publicznego takie jak samochód i ciągnik oraz jest w normalnym i logicznym kontakcie słownym, co powoduje, że opinia jest niepełna a wyrok na niej oparty wadliwy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skarg kasacyjnych. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi pierwszej instancji naruszenie tylko przepisów prawa materialnego, tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., a zatem skarżący kasacyjnie nie kwestionuje ustalonego przez organy stanu faktycznego w sprawie. W uzasadnieniu tego zarzutu pełnomocnik skarżącego kasacyjnie podniósł, że zdaniem skarżącego nie ma uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia. Samo stwierdzenie istnienia choroby psychicznej przez dwóch lekarzy psychiatrów nie daje podstaw do twierdzenia, aby skontrolować stan zdrowia skarżącego zwłaszcza, że opinia nie wspomina o możliwości okresu remisji choroby i przyjmowania leków psychotropowych, które wykluczają przyjęte przez Sąd uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, zwłaszcza, że skarżący normalnie funkcjonuje w środowisku społecznym, prowadzi środki transportu publicznego takie jak samochód i ciągnik oraz jest w normalnym i logicznym kontakcie słownym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w analizowanej sprawie nie doszło do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji powołanego w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego. Z treści art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. wynika, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Powołany przepis pozostaje w ścisłym związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., który stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W analizowanej sprawie Sąd pierwszej instancji dokonał niewadliwej wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego. Powołując się na stanowisko judykatury zasadnie wskazał, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia strony. Zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione i poważne można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym. Przy czym nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany (por. wyrok NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 514/19). Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. "Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarczy wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2016 r., I OSK 2019/14, wyrok NSA z dnia 26 lipca 2018 r., I OSK 625/18). Z powyższego wynika, ze decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło tego typu informacji jest wiarygodne. W wyroku z dnia 24 kwietnia 2020 r. (sygn. akt I OSK 1170/19) NSA wskazał, że właściwy organ, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji. Sformułowanie, że wątpliwości mają być uzasadnione oznacza, że powinny być oparte na wiarygodnych podstawach. Przenosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy zauważyć trzeba, iż w niniejszej sprawie źródłem zastrzeżeń organów co do stanu zdrowia skarżącego jest opinia sądowo-psychiatryczna zawierająca ocenę stanu zdrowia skarżącego. Z opinii tej wynika, że skarżący zdradza objawy choroby psychicznej – zespołu urojeniowego. Przemawia za tym obecność zaburzeń treści myślenia o typie urojeń prześladowczych oraz podejmowanie działań motywowanych urojeniowo. Towarzyszy im silne napięcie emocjonalne i skłonność do rozdrażnień. W ocenie biegłych lekarzy psychiatrów skarżący powinien podjąć leczenie w Poradni Zdrowia Psychicznego. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił dokonaną przez organy oceną materiału dowodowego i uznał, że zachodzą uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy, mające wpływ na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w rozpoznawanej sprawie wystąpiły przesłanki wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p. Należy podkreślić, że skierowanie na badania lekarskie nie jest karą, a ma na celu jedynie potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym konkretna osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym dla siebie i innych uczestników tego ruchu. Rację ma NSA podkreślając w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r. (sygn. akt I OSK 605/14), że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność nie tylko w chwili ubiegania się o takie uprawnienia, ale także w okresie późniejszym, kiedy z takich uprawnień korzystają. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.