II GZ 221/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3975/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P. D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 29 marca 2023 r. nr EA-b-466/292/23 w przedmiocie cofnięcie pozwolenia na broń palną bojową postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 29 września r., sygn. akt VI SA/Wa 3975/23, odmówił P. D.(strona, skarżący) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 29 marca 2023 r. nr EA-b-466/292/23 w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową do celów ochrony osobistej. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji podał, że pismem z 16 maja 2023 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 29 marca 2023. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału VI z 20 czerwca 2023 r. pełnomocnik strony został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi (załączone do skargi pełnomocnictwo nie zawierało podpisu strony) oraz wskazanie numeru PESEL skarżącego. Korespondencja zawierająca ww. wezwanie została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 7 sierpnia 2023 r. Pismem z dnia 23 sierpnia 2023 r. (data nadania pisma przesyłką poleceoną tożsama) pełnomocnik strony wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wskazując, że przesyłka zawierająca uzupełnienie braków formalnych skargi została wysłana omyłkowo w dniu 11 sierpnia 2023 r. do innego podmiotu. W efekcie przesyłka nie została doręczona do Sądu, natomiast o fakcie popełnienia błędu pełnomocnik dowiedział się w dniu 23 sierpnia 2023 r. (z chwilą uzyskania informacji od błędnie wskazanego adresata). Pełnomocnik zaznaczył, że omyłka w skierowaniu korespondencji nastąpiła bez jego winy, gdyż włożenia niewłaściwych pism do zaadresowanej koperty dokonał praktykant. Sąd Wojewódzki uzasadniając odmowę przywrócenia terminu, podkreślił, że powołana okoliczność w postaci pomyłki praktykanta nie usprawiedliwia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Profesjonalny pełnomocnik nie może dopatrywać się przyczyny do przywrócenia terminu w fakcie, że powierzył przesyłkę pracownikowi kancelarii, a osoba ta w sposób niewłaściwy nadała korespondencję. Tego rodzaju uchybienie Sąd uznał za posiadające znamiona winy polegającej na braku szczególnej staranności, jakiej należy wymagać od profesjonalnego pełnomocnika. Niezależnie od tego czy błąd popełnił pełnomocnik skarżącego, pracownik kancelarii pełnomocnika, czy też praktykant, winę za ten błąd ponosi profesjonalny pełnomocnik, a w konsekwencji również jego mocodawca. Pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że odpis pełnomocnictwa nie może być utożsamiany z jego kopią, a numer PESEL skarżącego znajdował się w aktach sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw, podlegając oddaleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jedną z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest więc uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Aby uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające wniosek o przywrócenie terminu, strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy prowadzeniu własnych spraw, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy zatem przyjąć pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Okoliczności uchybienia terminu muszą być więc od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 11 sierpnia 2022 r., II GZ 291/22; wyrok NSA z dnia 14 maja 1998 r., IV SA 1153/96). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela ustalenia i oceny prawne Sądu Wojewódzkiego. Wskazanie przez pełnomocnika skarżącego na kopercie listu zawierającego uzupełnienia braków formalnych skargi błędnego adresu nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminu procesowego, zwłaszcza gdy skarżący był prawidłowo pouczony o właściwym adresie tego Sądu. Działanie tego rodzaju stanowi przejaw niedbalstwa, a ponadto nie może być uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia w procesie uzupełniania braków formalnych skargi (por. np. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2016 r. o sygn. akt II GZ 784/16, z dnia 20 lutego 2014 r. o sygn. akt II FZ 229/14, z dnia 19 września 2012 r. o sygn. akt I FZ 341/12, z dnia 21 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II FZ 153/11, z dnia 3 lutego 2011 r. o sygn. akt II OZ 31/11, z dnia 14 lipca 2010 r. o sygn. akt II GZ 160/10; dostępne w CBOSA). Niewątpliwie ustanowienie pełnomocnika procesowego rodzi określone i poważne konsekwencje prawnoprocesowe, obciążając mocodawcę skutkami niewłaściwego doboru pełnomocnika, który ma działać w jego imieniu, oraz skutkami jego zawinionych działań lub zaniechań. W takiej sytuacji wina pełnomocnika procesowego (w tym nawet jego lekkie niedbalstwo) obciąża mocodawcę, który nie jest uprawniony do ekskulpacji z powołaniem się na okoliczności związane z brakiem wpływu na zawinione zachowania pełnomocnika lub brakiem winy w jego doborze. Rozwiązanie to należy uznać za racjonalne i konieczne nie tylko z uwagi na samą istotę konstrukcji pełnomocnictwa procesowego, lecz także ze względu na konieczność przeciwdziałania negatywnym skutkom możliwego rozdziału odpowiedzialności strony i jej pełnomocnika dla sprawności, terminowości i efektywności postępowania sądowego. W przedmiotowej sprawie wina profesjonalnego pełnomocnika procesowego będącego adwokatem nie budzi wątpliwości. Pełnomocnik ten z racji zawodowego świadczenia usług prawniczych z zakresu pomocy prawnej (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze) powinien dochować należytej staranności wymaganej od profesjonalisty. Zaniedbania adwokackiego pełnomocnika procesowego w zakresie organizacji pracy kancelarii lub organizacji i rozkładu czasu wykonywania obowiązków adwokackich są typowymi przykładami zawinionych działań lub zaniechań tego rodzaju pełnomocnika procesowego, których skutki prawne obciążają bezpośrednio mocodawcę. Z kolei sam mocodawca nie jest zwolniony z obowiązku nadzoru nad pracą i czynnościami pełnomocnika, który jako strona umowy cywilnoprawnej o świadczenie usług prawniczych podlega ocenie wierzyciela (mocodawcy) w świetle kryterium należytego wykonywania zobowiązania. Odnosząc się natomiast do podniesionego w zażaleniu zagadnienia skutków niepodania przez skarżącego w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego numeru PESEL, będącej pierwszym pismem w sprawie sądowoadministracyjnej, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., należy przypomnieć, że zostało ono w sposób wiążący rozstrzygnięte w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22. Mając na względzie podniesione argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.