II SA/Rz 1753/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Maria Mikolik po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 5 września 2023 r. nr GK-II.7221.158.2023 w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. W dniu 9 października 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga B.K. (dalej jako: "Skarżąca") na opisaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia 5 września 2023 r. nr GK-II.7221.158.2023 w przedmiocie odmowy aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 października 2023 r. wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 200 zł. Wezwanie zawierało pouczenie, że powyższej czynności należy dokonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do uzupełnienia braku fiskalnego skargi Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt II SPP/Rz 350/23 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na to postanowienie Skarżąca złożyła sprzeciw, który następnie został odrzucony postanowieniem tut. Sądu z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt II SPP/Rz 350/23, jako wniesiony po terminie. Wskazane wyżej postanowienie Sądu zostało przez Skarżącą zaskarżone w drodze zażalenia, w którym również wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2024 r. sygn. I OZ 192/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie. Następnie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 maja 2024 r. wezwano Skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 25 października 2023 r., w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia ponownego wezwania, pouczając, że procesową konsekwencją jego niewykonania będzie odrzucenie wniesionej skargi. Wezwanie przesłano do Skarżącej za pośrednictwem platformy ePUAP. Ze znajdującego się w aktach sprawy urzędowego poświadczenia doręczenia (dalej w skrócie: UPD) wynika, że elektroniczna przesyłka zawierająca wyżej opisane wezwanie nie została odebrana. Natomiast zgodnie z treścią art. 74a § 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) w przypadku nieodebrania pisma (doręczanego przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej), doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia informującego o możliwości odbioru pisma. Informacje zawarte w UPD wskazują, że pierwsze zawiadomienie zostało przesłane do Skarżącej w dniu 9 maja 2024 r., natomiast powtórne zawiadomienie miało miejsce w dniu 17 maja 2024 r. W związku z powyższym doręczenie należało uznać za dokonane z dniem 23 maja 2024 r. W wyznaczonym terminie Skarżąca nie uzupełniła braku fiskalnego skargi, natomiast przesłała kolejny wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Niezależnie od powyższego postanowieniem z dnia 3 lipca 2024 r. Sąd odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: "P.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismem takim jest również skarga. W przypadku gdy skarga nie została należycie opłacona, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku opłaty Sąd nie podejmie żadnej czynności. Analiza akt sprawy wskazuje, że Skarżąca nie wywiązała się z powyższego obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. W konsekwencji ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie prawa pomocy, Skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Wymaga podkreślenia, że od takiego zarządzenia nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Jest ono wydawane wówczas, gdy kwestia przedmiotowej opłaty została prawomocnie przesądzona. Ponowne wezwanie dotyczące uiszczenia wpisu sądowego, wystosowane po ostatecznym rozpoznaniu sprawy w przedmiocie prawa pomocy, należało uznać za doręczone z dniem 23 maja 2024 r. Ostatnim dniem terminu przewidzianego na uzupełnienie braków fiskalnych skargi był dzień 31 maja 2024 r., ponieważ należy uwzględnić, że dzień 30 maja 2024 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy, z uwagi na przypadające w tym dniu święto. We wskazanym wyżej terminie Skarżąca nie uiściła wpisu od skargi, ponowiła natomiast wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. Należy wobec tego wyjaśnić, że ponowne wystąpienie przez Skarżącą z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych przesądza w tym wypadku o obowiązku uiszczenia wymaganego wpisu. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu zakreślonego w art. 220 P.p.s.a. i nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Przyjęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby dopuszczeniem do sytuacji, w której uniemożliwione byłoby prowadzenie postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. III FZ 542/23, z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III OZ 411/22, z dnia 1 października 2021 r. sygn. akt III OZ 720/21, z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt II OZ 862/20, z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt I OZ 479/17, z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 810/14, z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1380/11; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym wystąpienie przez Skarżącą z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, nie wpłynęło na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Na konieczność wykonania tego obowiązku nie wpłynęło również złożenie przez Skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, który to wniosek został rozpoznany odmownie. W konsekwencji nieuiszczenia wymaganego wpisu sądowego, skarga pozostaje dotknięta wadą, uniemożliwiającą nadanie sprawie dalszego biegu, co obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a.