II SA/Gl 1045/24
WyrokWSA w Gliwicach2025-01-22
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Grzegorz Dobrowolski, Tomasz Dziuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata zmienna za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych powinna być ustalana na podstawie danych z pozwolenia wodnoprawnego, czy też na podstawie rzeczywistej ilości odprowadzonych wód, zwłaszcza w sytuacji braku urządzeń pomiarowych u strony zobowiązanej do ponoszenia opłat?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w okresie przejściowym, określonym w art. 552 ust. 2 ustawy Prawo wodne, dopuszczalne jest ustalenie opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych na podstawie danych z pozwolenia wodnoprawnego, jeśli strona zobowiązana do ponoszenia opłat nie przedstawiła organowi wymaganych oświadczeń o faktycznej ilości odprowadzonych wód, mimo wezwań. Brak urządzeń pomiarowych u strony nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania w ustaleniu stanu faktycznego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich, która określiła Miejskiemu Zarządowi Dróg i Mostów opłatę zmienną za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych w I kwartale 2021 roku. Opłata została obliczona na podstawie danych z pozwolenia wodnoprawnego, ponieważ skarżący nie przedstawił organowi danych o faktycznej ilości odprowadzonych wód, mimo wezwań. Skarżący kwestionował prawidłowość ustalenia opłaty, argumentując, że powinna być ona oparta na rzeczywistej ilości wód, a nie na danych z pozwolenia, zwłaszcza w sytuacji braku obowiązku posiadania urządzeń pomiarowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Protokolant specjalista Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w J. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia 19 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych oddala skargę
Informacją z 2 maja 2024 r., nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie działając na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (aktualnie Dz. U. z 2024 r., poz. 1087) w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym decyzją nr [...] z 10 czerwca 2020 r., ustalił dla Miejskiego Zarządu Dróg i Mostów w J. (dalej jako strona lub skarżący) opłatę zmienną, w wysokości 1.731 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych w I kwartale 2021 roku do wód rzeki [...]. W uzasadnieniu tej informacji wskazano, że przedmiotowa opłata została obliczona zgodnie z art. 272 ust. 5 ustawy - Prawo wodne, jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez urządzeń retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (0,75 zł za 1 m3), ilości wód odprowadzonych wylotem [...] (2.307,4 m3) i czasu (kwartał). Wspomnianą Ilość odprowadzanych w kwartale wód przyjęto jako jedną czwartą ilość wód na rok określonej w pozwoleniu wodnoprawnym (9.229,60 m3), z kolei wysokość jednostkowej stawki opłaty zmiennej została określona na podstawie § 8 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2022 r., poz. 2438), przy czym przyjęto stawkę za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych bez urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych.
Pismem z 15 maja 2024 r. skarżący złożył reklamację wobec powyższej informacji wskazując na brak zasadności obciążenia go sporną opłatą oraz kwestionując prawidłowość ustalenia tej należności wyłącznie na podstawie danych ujętych w pozwoleniu wodnoprawnym. Powołując się bowiem na stanowisko judykatury podkreślił, że skoro wskazana opłata ma charakter zmienny, to jej wysokość powinna być determinowana rzeczywistą (faktyczną) ilością odprowadzanych wód. Równocześnie wywiódł, że taki sposób jej ustalania mógłby mieć zastosowanie w przypadku istnienia urządzeń pomiarowych, a skoro ustawodawca nie nałożył obowiązku ich posiadania na podmioty odprowadzające wody, to rzeczywista ilość wód opadowych lub roztopowych odprowadzonych do wód płynących winna zostać ustalona przez organ w drodze pomiarów, do przeprowadzenia których jest on uprawniony na mocy art. 552 ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo wodne albo na podstawie oświadczenia podmiotu zobowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne (art. 552 ust. 2a tej ustawy).
Decyzją z 19 czerwca 2024 r., nr CK.ZUO.4701.6529.OZ.2021.AP wydaną na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 272 ust. 5, art. 552 ust. 2 pkt 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 oraz art. 300 ust. 1 ustawy - Prawo wodne, Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił stronie opłatę za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód rzeki [...] w I kwartale 2021 roku, w wysokości 1.731 zł (tożsamej z kwotą wskazaną w informacji z 2 maja 2024 r.).
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji wskazano, że zarówno w formularzach złożonych przez skarżącego 28 kwietnia 2021 r. jak i w jego późniejszym oświadczeniu (pismo z 12 września 2023 r.) złożonym w odpowiedzi na stosowne wezwanie, nie zawarto danych niezbędnych do ustalenia wysokości opłaty zmiennej w oparciu o art. 552 ust. 2a pkt 2 ustawy - Prawo wodne, w związku z czym w informacji z 2 maja 2024 r. ustalono wysokość tej opłaty na podstawie danych ujętych w wydanym wobec niego pozwoleniu wodnoprawnym z 10 czerwca 2020 r. Równocześnie podkreślono, iż w toku postępowania prowadzonego wskutek złożonej reklamacji, pismem z 5 czerwca 2024 r. wezwano stronę do złożenia pisemnych wyjaśnień, poprzez przedstawienie informacji o ilości odprowadzonych wód opadowych lub roztopowych do wód cieku [...] w I kwartale 2021 r. wyrażonej w m3 wraz z podaniem, czy odprowadzanie wód następuje z wykorzystaniem urządzeń do retencjonowania, zgodnie z wymaganiami z art. 552 ust. 2g powołanej ustawy. Ponieważ w odpowiedzi na powyższe wezwanie, udzielonej w piśmie z 12 czerwca 2024 r. strona ograniczyła się do podtrzymania stanowiska wyrażonego w reklamacji, uchylając się od podania informacji o faktycznej ilości odprowadzanych wód w analizowanym okresie, przy ustalaniu opłaty zmiennej przyjęto za podstawę dane z pozwolenia wodnoprawnego biorąc pod uwagę ilość wód opadowych i roztopowych odprowadzanych do wód wyrażoną w m3/rok. Określone w pozwoleniu wodnoprawnym ilości odprowadzanych w roku wód podzielono przez cztery, jako że opłata jest ustalana za kwartał zaś kwotę tej należności określono na podstawie art. 272 ust. 5 i art. 552 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo wodne oraz § 8 pkt 1 rozporządzenia z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne.
Niezadowolona z powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jej uchylenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 272 ust. 5 ustawy - Prawo wodne, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu do ustalenia opłaty zmiennej średniej ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, podanej w pozwoleniu wodnoprawnym, zamiast ustalenia rzeczywistej ilości wód opadowych lub roztopowych odprowadzanych do wód płynących. Zarzucił także naruszenie norm prawa procesowego zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a to: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3, poprzez brak ustalenia ilości rzeczywiście odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast; art. 7, art. 7a § 1, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 80, poprzez przyjęcie do ustalenia opłaty zmiennej średniodobowej ilości wód opadowych możliwych do odprowadzenia na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, zamiast ustalenia rzeczywistej ilości odprowadzanych wód opadowych lub roztopowych. W uzasadnieniu skargi ponownie zaakcentowano, że zważywszy zmienny charakter spornej opłaty, jej wysokość nie powinna być determinowana treścią pozwolenia wodnoprawnego, lecz faktyczną ilością odprowadzonych wód z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. Rzeczywista ilość odprowadzanych wód mogłaby zostać podana wyłącznie w momencie istnienia odpowiednich urządzeń pomiarowych, pozwalających na jej ustalenie, jednak ustawodawca - zarówno przed wejściem w życie ustawy - Prawo wodne, jak i obecnie nie nałożył na podmioty zobowiązane do uiszczania opłat zmiennych za odprowadzanie wód deszczowych i roztopowych, obowiązku posiadania takich urządzeń. Zdaniem strony, wielkości podane w pozwoleniu wodnoprawnym stanowią podstawę do ustalenia jedynie opłaty stałej, natomiast w przypadku opłaty zmiennej ustawodawca nie odwołuje się do wskazanego kryterium, a zatem istotne znaczenie w takim przypadku ma ilość rzeczywiście odprowadzonych wód opadowych i roztopowych. Dla rozwiązania kwestii danych wskazujących rzeczywistą ilość wód odprowadzanych do wód płynących nałożony został na gminy obowiązek składania oświadczeń o ich ilości, jednak bez wskazania, skąd wstecznie pozyskać takie dane. W tym kontekście skarżący wywiódł, że brak jest podstaw, by domagać się od właścicieli urządzeń i systemów deszczowych, szacowania ilości odprowadzanych wód opadowych do wód płynących, w przypadku braku odpowiednich urządzeń pomiarowych, jak również do obliczania opłat na podstawie parametrów zawartych w pozwoleniach wodnoprawnych. Dlatego, do czasu opracowania i podania do publicznej wiadomości, czy to przez ustawodawcę, czy przez Państwowe Gospodarstwo Wodnego Wody Polskie jednolitej i miarodajnej metodologii służącej obliczaniu ilości odprowadzanych wód opadowych i roztopowych do wód płynących, kwestie dotyczące składnia przez podmioty zobowiązane, oświadczeń o ilości wód odprowadzanych jak i nakładania na jednostki samorządu terytorialnego opłat zmiennych powinny "pozostać bez rozpatrzenia", a decyzje rozstrzygające o opłatach uchylone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zarządu Zlewni w K. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie i powtarzając argumentację z uzasadnienia swojej decyzji wywiódł, że nie znajduje podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że zaskarżony akt odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja określająca stronie opłatę zmienną za I kwartał 2021 roku, w wysokości 1.731 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do wód rzeki [...]. Jest poza sporem, że w okresie tym skarżący legitymował się pozwoleniem wodnoprawnym Dyrektora Zarządu Zlewni z 10 czerwca 2020 r. na korzystanie z wód w ramach usług wodnych, poprzez odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych, ujętych w system kanalizacji deszczowej, do wód płynących wspomnianego cieku za pośrednictwem wylotu kanalizacji deszczowej [...], celem odwodnienia terenu pasa drogowego dróg gminnych.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że stroną posiadającą w tej sprawie legitymację skargową jest Miejski Zarząd Dróg i Mostów w J., a nie Gmina J. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja, jak i pozwolenie wodnoprawne, stanowiące asumpt do jej wydania, skierowane zostały do tego właśnie podmiotu. Zaakcentować trzeba, że zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 4 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 320 ze zm.) zarządcą dróg gminnych jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), jednak w sytuacji wykonywania przezeń na podstawie art. 21 ust. 1 tej ustawy obowiązków zarządcy przy pomocy jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, utworzonej przez radę gminy, to ta jednostka organizacja występuje jako strona w postępowaniu administracyjnym, a nie wójt (burmistrz, prezydent miasta), ani tym bardziej gmina. Wskazana jednostka (będąca zarządem drogi), stosownie do interpretowanego a contrario zdania drugiego art. 21 ust. 1 powołanej ustawy, wykonuje wszystkie zadania zarządu drogi, w tym w postaci uczestnictwa jako strona w odpowiednich postępowaniach (por. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1416/23, publ. Lex nr 3595432).
Istota zarzutów podnoszonych przez stronę sprowadza się do zakwestionowania zasadności nałożenia na nią opłaty zmiennej jak również przyjętego przez orzekający w sprawie organ mechanizmu jej obliczania. W ocenie skarżącego, określenie tej należności nastąpiło nieprawidłowo na podstawie danych wskazanych w pozwoleniu wodnoprawnym, podczas gdy jej charakter implikuje uwzględnienie rzeczywistej ilość odprowadzonych wód, poprzez przeprowadzenie kontroli wylotów i ich opomiarowanie. Równocześnie strona wywodzi, że skoro obowiązujące przepisy prawa nie nakładają na nią obowiązku posiadania urządzeń pomiarowych, to brak jest podstaw, aby domagać się od niej szacowania ilości odprowadzanych wód.
Odnosząc się do sformułowanej w powyższy sposób argumentacji przyjdzie wyjaśnić, że zagadnienia dotyczące sposobu określania opłaty zmiennej za korzystanie z wód powierzchniowych były już przedmiotem orzeczeń tutejszego Sądu. Wydane dotychczas wyroki w sprawach dotyczących opłaty zmiennej nakładanej na skarżącego w związku z korzystaniem z usług wodnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego były jednolite co do rozstrzygnięcia i opierały się na konkluzji, że kontrolowane decyzje nie naruszają przepisów prawa (vide wyroki: z 24 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 433/22; z 8 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 442/22, z 22 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 431/22; z 5 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 2005/23, z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 207/24 oraz z 20 września 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 730/24 - CBOSA). Skład orzekający w niniejszej sprawia w pełni podziela wyrażone w tych wyrokach stanowisko oraz konkluzje, które legły u jego podstaw. W tym zakresie wymaga podkreślenia, że wejście w życie, z dniem 1 stycznia 2018 r. ustawy - Prawo wodne było wynikiem realizacji spoczywającego na Polsce obowiązku implementacji do krajowego porządku prawnego Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22 grudnia 2000, s. 1 – 73 ze zm. – Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 5, s. 275 – 346), zwanej "Ramową Dyrektywą Wodną". W uzasadnieniu do projektu tej ustawy wskazano, że Ramowa Dyrektywa Wodna podkreśla konieczność zastosowania instrumentów ekonomicznych w celu racjonalizacji użytkowania zasobów i wynikających z tego strat w środowisku. Zgodnie z art. 5, art. 9 ust. 1 oraz załącznikiem III do Ramowej Dyrektywy Wodnej, kraje członkowskie Unii Europejskiej są zobowiązane do opracowania analiz ekonomicznych korzystania z wody dla każdego obszaru dorzecza z uwzględnieniem zwrotu kosztów usług wodnych, który opiera się w szczególności na zasadzie "użytkownik"/"zanieczyszczający" płaci. Analiza zwrotu kosztów wymaga również uwzględnienia kosztów środowiskowych oraz zasobowych (Druk nr 1529; Rządowy projekt ustawy - Prawo wodne). Z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej wynika postulat wprowadzenia systemowego rozwiązania zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi poprzez zbudowanie systemu usług wodnych opartego na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych i korzystaniu z wód poza zwykłym lub powszechnym korzystaniem. Zasadę tę ujęto w art. 9 ust. 3 powołanej ustawy, zgodnie z którym gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną.
W świetle postanowień art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy - Prawo wodne, usługi wodne obejmują między innymi odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Stosownie do treści art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a powyższej ustawy, opłaty za usługi wodne uiszcza się między innymi za: odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Z mocy art. 270 ust. 1 powołanej ustawy, przedmiotowa opłata składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej, przy czym ta ostatnia jest zależna od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych (art. 270 ust. 11 cytowanej regulacji).
Stosownie do brzmienia art. 552 ust. 2 ustawy - Prawo wodne, ustalenie wysokości opłaty za usługi wodne w okresie od dnia wejścia w życie tego aktu do 31 grudnia 2026 r. następuje na podstawie: (1) określonego w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym celu i zakresu korzystania z wód; (2) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli gospodarowania wodami lub ustaleń z przeglądów pozwoleń wodnoprawnych oraz (3) pomiarów dokonywanych przez organy administracji w ramach kontroli pozwoleń zintegrowanych. Z mocy art. 552 ust. 2a wskazanej regulacji, ustalenie wysokości przedmiotowej opłaty następuje również na podstawie odczytów z przyrządów pomiarowych dokonywanych w ramach kontroli gospodarowania wodami albo oświadczeń podmiotów obowiązanych do ponoszenia opłat za usługi wodne, za poszczególne kwartały. Zgodnie z art. 272 ust. 5 ustawy - Prawo wodne, wysokość opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, ilości odprowadzonych wód, wyrażonej w m3, i czasu, wyrażonego w latach, z uwzględnieniem istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych oraz ich pojemności. W celu ustalenia jej wysokości podmioty zobligowane do ponoszenia opłat za usługi wodne obowiązane są składać oświadczenia, o których mowa w art. 552 ust. 2a pkt 2 tej regulacji, zawierające ilość odprowadzonych do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych w granicach administracyjnych miast, wyrażoną w m3, wraz z informacją o istnieniu urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych i ich pojemności (art. 552 ust. 2g).
Mając na względzie zaprezentowane wyżej rozważania jak również uwzględniwszy generalną zasadę, zgodnie z którą korzystający ze środowiska powinien za to płacić, stwierdzić przyjdzie, że w okresie przejściowym wskazanym w art. 552 ust. 2 ustawy - Prawo wodne ustawodawca dopuścił określenie opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do wód przy uwzględnieniu danych, które mogą być ustalane w inny sposób, aniżeli na podstawie faktycznego korzystania. Wykładnia literalna i systemowa art. 552 ustawy - Prawo wodne w istocie wskazuje, że ustalenie opłaty za usługi wodne następuje w pierwszym rzędzie na podstawie oświadczeń składanych przez podmioty zobowiązane do wnoszenia opłat, jednakże w sytuacji braku należytego oświadczenia organ administracji wodnej może skorzystać z alternatywnych możliwości ustalenia jej wysokości wynikających z tego przepisu. W rozpoznanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący w oświadczeniu za I kwartał 2021 roku nie podał ilości odprowadzonych do wód - wód opadowych lub roztopowych i co więcej - nie uczynił tego także później pomimo wezwań skierowanych doń w tych ramach przez organ, ani też w reklamacji złożonej względem informacji dotyczącej przedmiotowego okresu. W konsekwencji, przyjęty przez ten organ sposób wyliczenia spornej należności należy uznać za prawidłowy.
W tym stanie rzeczy chybiony jest zarzut naruszenia art. 272 ust. 5 ustawy - Prawo wodne. Sporna opłata została bowiem określona prawidłowo, w sposób zgodny z mechanizmem przyjętym w tym unormowaniu. Wbrew twierdzeniom skarżącego orzekający w sprawie organ nie naruszył także zasad procesowych wyrażonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 i art. 77 § 1 wskazanego Kodeksu. Realizacja przez organ administracji obowiązków wynikających z tej reguły nie powoduje bowiem, że strona jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy ani też nie oznacza, że organ jest zobligowany do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta - jak ma to miejsce w niniejszym przypadku - sama środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem, że przy bierności strony cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. wyroki NSA: z 20 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1605/96, z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 624/21 oraz z 21 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1033/21 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Przyjmuje się również, że jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dowodów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania (wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., sygn. II OSK 1933/08 - dostępny w CBOSA). W rezultacie stwierdzić przyjdzie, że skoro strona nie podała orzekającemu w sprawie organowi żadnych informacji o ilości odprowadzonych wód opadowych i roztopowych, a także nie wykazała żadnej inicjatywy dowodowej celem wykazania tych wielkości, trudno jest oczekiwać od tego organu, by prowadził w tym kierunku pogłębione postępowanie wyjaśniające, chociaż dysponuje danymi wynikającymi z pozwolenia wodnoprawnego, do wykorzystania których jest w tych ramach upoważniony na mocy art. 552 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo wodne (por. wyrok WSA w Białymstoku z 24 października 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 444/19 - dostępny w CBOSA).
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, określonej w art. 7a §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba bowiem wyjaśnić, że reguła ta może być zastosowana dopiero na ostatnim etapie procesu wykładni danej normy prawnej, a mianowicie wówczas, gdy inne, standardowe reguły wykładni nie dają jednoznacznego wyniku. Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie taka sytuacja, z opisanych wyżej powodów, nie miała miejsca.
Zważywszy wszystkie powołane wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jej wzruszenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło